Hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Điện Bàn
MỞ ĐẦU
Trong quá trình đổi mới, phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, Nhà nuớc cần tập trung các nguồn lực xã hội trong đó có nguồn thu ngân sách (thuế, phí, lệ phí…) để đảm bảo nhu cầu hoạt động của Nhà nước. Để huy động đầy đủ nguồn thu vào NSNN nhằm thực hiện nhiệm vụ, chức năng của Nhà nước thì những hình thức thu ngân sách phải phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và đất nước. Trong tiến trình đổi mới nền kinh tế, các hình thức thu NSNN ở địa phương đã từng bước thay đổi, điều chỉnh để thực hiện nhiệm vụ tập trung nguồn thu cho chi NSNN, là công cụ điều chỉnh vĩ mô quan trọng của Nhà nước. Ngoài ra, nó còn giải quyết các vấn đề xã hội, đảm bảo thực hiện công bằng, ảnh hưởng trực tiếp đến mọi hoạt động xã hội. Thu ngân sách là nguồn tài chính quan trọng của đất nước nói chung và của cấp tỉnh, cấp huyện nói riêng. Ở Việt Nam, theo từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội, Quốc hội đã ban hành Luật ngân sách năm 2002, Luật ngân sách năm 2015 để điều chỉnh các quan hệ trong quản lý ngân sách nhà nước. Trong giai đoạn 2019-2021, thị xã Điện Bàn đã đạt được những kết quả phát triển kinh tế – xã hội nhất định, góp phần vào sự phát triển của tỉnh Quảng Nam. Tuy nhiên do ảnh hưởng do ảnh hưởng lớn từ Đại dịch Covid-19 tình hình thu ngân sách của thị xã trong năm 2020, năm 2021 nguồn thu giảm mạnh, trong đó giảm thu mạnh nhất là nguồn thu từ doanh nghiệp có vốn đầy tư nước ngoài và thu từ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Nguồn thu chủ yếu những năm gần đây vẫn đảm bảo tăng trưởng là nguồn thu từ tài nguyên đất đai, do đó có nguồn tài chính cần thiết, chủ yếu cho các nhu cầu chi của bộ máy hành chính, an ninh và quốc phòng và đầu tư vào phát triển. Tuy nhiên, công tác quản lý thu ngân sách thị xã vẫn còn những bất cập, chưa bao quát hết các nguồn thu trên địa bàn, vẫn còn tình trạng thất thu, nợ đọng; đặc biệt việc mở rộng các nguồn thu và nuôi dưỡng nguồn thu còn hạn chế … Xuất phát từ thực tiễn và hạn chế nêu trên, tác giả đã chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam” làm đề tài luận văn thạc sĩ trong quá trình theo học tại Trường ĐH Duy Tân.
2. Mục tiêu nghiên cứu
– Trình bày một số vấn đề về lý luận cơ bản cũng như thực tiễn về quản lý thu ngân sách nhà nước của thị xã Điện Bàn trong thời gian qua.
– Đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm bảo đảm thu ngân sách Nhà nước một cách đúng, hợp pháp, đầy đủ, hiệu quả, phù hợp với quy định của Luật ngân sách Nhà nước, góp phần hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
– Đối tượng nghiên cứu: Là những vấn đề về lý luận và thực trạng của việc quản lý thu ngân sách trên địa bàn thị xã Điện Bàn.
– Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu công tác quản lý thu ngân sách thị xã Điện Bàn trong giai đoạn 2019-2021; tập trung đánh giá thực trạng và đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Điện Bàn trong thời gian đến.
Đề tài sử dụng phương pháp thống kê, tổng hợp và phân tích, đối chiếu, so sánh, khảo sát kinh nghiệm thực tế… để phân tích thực trạng và qua đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện phù hợp. Cụ thể như sau:
– Phương pháp thống kê: Thu thập thông tin sơ cấp, thứ cấp có liên quan đến thu ngân sách từ Phòng Tài chính – Kế hoạch và Chi cục thuế khu vực Điện Bàn – Duy Xuyên; và trình bày có hệ thống các nguồn thu và tổng hợp các khoản thu theo từng niên độ.
– Phương pháp so sánh, phân tích: Được sử dụng để so sánh, đánh giá mức độ thực hiện dự toán thu các loại thuế phí so với dự toán được giao qua các năm. Phân tích, đánh giá việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thu ngân sách ở các khía cạnh: Bộ máy tổ chức thu; Thực hiện các quy định pháp luật về thu; Công tác lập bộ; Công tác chỉ đạo của UBND tỉnh, UBND thị xã; v.v..
5. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Ngoài phần mở đầu, kết luận luận văn gồm 03 chương:
– Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thu ngân sách Nhà nước.
– Chương 2: Thực trạng quản lý thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
– Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC
1.1. THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ – XÃ HỘI
1.1.1.1. Khái niệm ngân sách Nhà nước
Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 thì Ngân sách Nhà nước được quy định như sau: “Ngân sách là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [3].
1.1.1.2. Khái niệm thu ngân sách nhà nước
Thu ngân sách nhà nước là quá trình nhà nước sử dụng quyền lực của mình để huy động một phần giá trị của cải xã hội để xây dựng quỹ ngân sách đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước.
1.1.1.3. Khái niệm quản lý thu ngân sách Nhà nước
Quản lý thu NSNN được hiểu là quá trình nhà nước sử dụng hệ thống các công cụ chính sách, pháp luật để tiến hành quản lý thu thuế và các khoản thu ngoài thuế vào NSNN.
Phần lớn các khoản thu NSNN đều mang tính chất cưỡng bức, do đó đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ để bắt buộc chủ thể kinh tế phải tuân thủ thực hiện theo pháp luật.
1.1.2.1. Vai trò của thu ngân sách nhà nước
– Là công cụ nhằm khai thác, động viên và tập trung các nguồn lực tài chính để đáp ứng đầy đủ, kịp thời cho các nhu cầu chi tiêu đã được Nhà nước dự tính cho từng thời kỳ phát triển.
– Là công cụ thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, định hướng phát triển kinh tế – xã hội của Nhà nước; thực hiện và điều tiết các mục tiêu kinh tế vĩ mô, tạo nguồn thu để chi, thực hiện công bằng xã hội và điều tiết chênh lệch thu nhập của các tầng lớp dân cư bằng cách đánh thuế thu nhập cao, giảm thuế tiêu thụ với hàng hóa thiết yếu, …
1.1.2.2. Vai trò quản lý thu ngân sách nhà nước
– Dự toán, xác định các nguồn lực tài chính của đất nước để có thể huy động, đồng thời không ngừng hoàn thiện chính sách, phương án thu để có tổ chức và cơ chế quản lý hợp lý.
– Là công cụ huy động và huy động các nguồn tài chính cần thiết để tạo quỹ tiền tệ tập trung từ ngân sách nhà nước.
– Là công cụ quản lý nhà nước để kiểm soát, điều tiết hoạt động sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế, kiểm soát thu nhập của mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội nhằm khuyến khích đóng góp đảm bảo công bằng, hợp lý.
– Tạo lập môi trường kinh tế thuận lợi cho quá trình sản xuất kinh doanh và là công cụ quan trọng trong việc thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra của Nhà nước đối với mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.
1.2. NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.3. NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ THU NSNN TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN
– Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế
– Năng lực đội ngũ cán bộ và tổ chức bộ máy quản lý thu ngân sách Nhà nước
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN GIAI ĐOẠN 2019 – 2021
2.1. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ – XÃ HỘI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN
2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM.
Việc lập dự toán ngân sách hàng năm trên địa bàn Thị xã về cơ bản được thực hiện đảm bảo theo các quy định của Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13 ngày 25/6/2015, Nghị định 163/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ngân sách Nhà nước, và các văn bản hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền tại địa phương về phân cấp, quản lý, điều hành ngân sách trong từng thời kỳ, các văn bản hướng dẫn hàng năm.
Hàng năm vào đầu quý 3, thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, văn bản hưởng dẫn Bộ Tài chính về công tác lập dự toán thu-chi ngân sách. Cục Thuế tỉnh thông báo số dự kiến dự toán và hướng dẫn thị xã lập dự toán ngân sách. Trên cơ sở số thông báo dự kiến tỉnh giao, UBND thị xã chỉ đạo Phòng Tài chính-Kế hoạch và Chi cục thuế để xây dựng dự toán thu ngân sách năm kế tiếp nộp UBND tỉnh, Sở Tài chính, Cục Thuế tỉnh.
Việc xây dựng dự toán năm sau dựa trên cơ sở:
+ Đánh giá, phân tích tác động của kinh tế đến kết quả thực hiện thu ngân sách trong năm về tình hình sản xuất – kinh doanh, hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn; kết quả thực hiện các chỉ tiêu về sản lượng sản xuất và tiêu thụ của các sản phẩm chủ yếu; rà soát để tính đến các dự án đầu tư mới, đầu tư mở rộng, đầu tư chiều sâu, các dự án đầu tư đã hết thời gian hưởng ưu đãi; kết quả thực hiện nhiệm vụ kế hoạch tài chính về đất đai; tình hình giao dịch mua bán bất động sản.
+ Đánh giá tình hình nợ đọng và xử lý nợ đọng thuế, xác định số nợ thuế đến 31/12, dự kiến số nợ phát sinh trong năm sau, số nợ thuế thu hồi được trong năm sau.
+ Đánh giá kết quả phối hợp giữa các cấp, các ngành có liên quan trong công tác quản lý thu NSNN và tổ chức thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra và kiểm soát thu hồi nợ thuế, chống thất thu, chống buôn lậu, chống gian lận thương mại; việc phối hợp trong kiểm tra giá;
+ Đánh giá kết quả triển khai thực hiện các cơ chế, chính sách thu… Sau khi gửi dự toán, UBND thị xã gửi công văn đề nghị Sở Tài chính và Cục thuế Quảng Nam sắp xếp buổi làm việc, trao đổi thảo luận về dự toán thu ngân sách năm sau.
Sau khi nhận được dự toán thu do UBND tỉnh giao, căn cứ nhiệm vụ được giao, Chi cục Thuế phối hợp với Phòng Tài chính – Kế hoạch tham mưu cho UBND Thị xã giao dự toán cho các phường, xã và các đơn vị sự nghiệp.
Sau khi UBND tỉnh Quảng Nam có quyết định giao Dự toán thu chi NS cho UBND thị xã Điện Bàn, địa phương đã:
– Tiến hành Hội nghị giao Dự toán thu, chi ngân sách cho các xã, phường, các đơn vị có liên quan
– Chi cục Thuế, Phòng Tài chính – Kế hoạch, Kho bạc Nhà nước thị xã, UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan họp, tham mưu cho UBND thị xã về Kế hoạch thu- chi ngân sách và các giải pháp chỉ đạo, điều hành thực hiện.
a/ Mô hình tổ chức bộ máy quản lý tại Chi Cục khu vực Điện Bàn-Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam
Chi Cục Thuế Khu vực Điện Bàn-Duy Xuyên được thành lập theo Quyết định số 520/QĐ-BTC ngày 02/3/2020 của Bộ Tài chính với chức năng và nhiệm vụ, cụ thể là:
– Hướng dẫn, tổ chức chỉ đạo việc thực hiện thống nhất các chính sách, chế độ, thể lệ, nguyên tắc về quản lý thu thuế trên địa bàn theo đúng pháp luật và các văn bản, chế độ hướng dẫn
– Lập dự toán thu ngân sách trên địa bàn.
– Tổ chức thu thuế và đôn đốc thu nộp vào NSNN đầy đủ và đúng hạn; thực hiện công tác thu nợ và cưỡng chế nợ; thực hiện các nghiệp vụ theo đúng quy định của Nhà nước và hướng dẫn của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế; giải quyết hoàn thuế GTGT; xem xét miễn và giảm thuế; thực hiện việc thanh tra kiểm tra đối với người nộp thuế.
– Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành chính sách, chế độ thuế, việc tuân thủ Luật thuế của các đối tượng nộp thuế (ĐTNT) và trong nội bộ ngành thuế ở địa phương. Kiểm tra, kiểm soát các chứng từ… có liên quan đến số thuế phải nộp; xử lý các vi phạm về thuế.
– Tổ chức công tác kế toán thuế, công tác thống kê các chỉ tiêu kinh tế và thu nộp thuế…
b. Công tác tuyên truyền, hỗ trợ NNT:
Duy trì chuyên mục “Thuế và cuộc sống” hàng tuần qua đài TT-TH thị xã. Nội dung tập trung vào Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/06/2019; Nghị định số 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020; Nghị định số 126/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020; Thông tư 105/20210/TT-BTC ngày 03/12/2020; thông tư 40/2021/TT-BTC, Thông tư sô 88/TT-BTC ngày 11/10/2021 hướng dẫn chế độ kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; các quy định về thu lệ phí Môn bài; Quyết toán thuế TNCN, thuế TNDN; giảm thuế TNDN theo Nghị định số 114/2020/NĐ-CP quy định chi tiết Nghị quyết số 116/2020/QH14 ngày 19/6/2020; Đồng thời, cung cấp 192 tin, bài trên sóng đài Truyền thanh – truyền hình và 07 tin, bài phản ánh hoạt động của đơn vị được đăng trang thông tin điện tử và Website của Ngành;
– Triển khai chương trình đồng hành cùng người nộp thuế, thực hiện quyết toán thuế năm 2020 theo chỉ đạo của ngành; tổ chức tư vấn, hướng dẫn chính sách thuế cho tổ chức, doanh nghiệp thành lập mới; tiếp nhận và giải đáp kịp thời yêu cầu, vướng mắc về thuế cho NNT: Trực tiếp 89 lượt, 07 lượt bằng văn bản và trên 6.100 lượt cho NNT bằng hình thức điện tử; tổ chức tập huấn 02 lớp cho NNT, số người tham gia 280 người. Ngoài ra, hỗ trợ 352 trường hợp quyết toán thuế của NNT;
– Chi cục thuế đã xét và đề nghị khen thưởng cho 30 NNT; gồm 08 DN, 22 cá nhân thực hiện tốt chính sách pháp luật thuế (Trong đó, đề xuất 26 NNT Cục Thuế, 03 NNT Tổng cục và 01 NNT UBND tỉnh khen) theo Công văn số 48/CT-TTHT ngày 06/01/2021 của Cục Thuế tỉnh Quảng Nam;
– Thực hiện cấp phát ấn chỉ 420 lượt; tiếp nhận giải quyết thông báo phát hành hóa đơn 475 lượt; Thông báo kết quả hủy hóa đơn: 100 trường hợp; Xử phạt VPHC: 55 trường hợp, số tiền: 1,218 tỷ đồng; cấp, bán lẻ hóa đơn 33 lượt, số tiền thuế thu trên 75 triệu đồng.
c/ Công tác quản lý kê khai, kế toán thuế:
– Công tác Đăng ký thuế: Trong năm 2021 tiếp nhận cấp mới và thay đổi thông tin 7.800 MST; đóng MST của NNT do nghỉ hẳn và bỏ địa chỉ kinh doanh 228 đơn vị; tạm nghỉ kinh doanh 137 đơn vị. Tổng số tổ chức, doanh nghiệp đang hoạt động là 1.899 đơn vị; số hồ sơ phải nộp 21.751 hồ sơ khai thuế các loại (đã nộp 21.719, đạt 99,7%; Tờ khai nộp chậm 201 tờ khai, số hồ sơ chưa nộp 03 tờ khai; đã xử phạt VPHC số tiền phạt: 381 triệu đồng/201 trường hợp).
– Công tác lập bộ thuế hộ khoán được thực hiện kịp thời, đúng quy trình quản lý thuế và bám sát được chỉ đạo của Ngành. Kết quả: Số thuế lập bộ đầu năm 2021: 18.566 triệu đồng/3.156 hộ; so bộ năm 2020 tăng 02 hộ, số thuế chỉ bằng 96% (ĐB lập bộ: 10.267 triệu đồng/1.740 hộ. So 2020 tăng 43 hộ, số thuế bằng 99%; DX lập bộ: 8.299 triệu đồng/1.416 hộ. So năm 2020, giảm 41 hộ; số thuế bằng 96%).
– Công tác hoàn thuế, miễn giảm thuế được thực hiện đảm bảo theo quy định. Trong kỳ, đã giải quyết miễn giảm thuế do tạm nghỉ kinh doanh 6.506 lượt hộ, số thuế miễn 3,586 tỷ đồng; tiếp nhận, xử lý và giải quyết 352 trường hợp hoàn thuế, số tiền hoàn: 3,361 tỷ đồng. Ngoài ra, tiếp nhận và giải quyết 37 trường hợp đề nghị xác nhận nghĩa vụ thuế, 11 cung cấp thông tin phối hợp với các cơ quan trong và ngoài ngành.
d/. Công tác kiểm tra thuế, thanh tra thuế:
– Công tác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại cơ quan Thuế:
Tỷ lệ hồ sơ chấp nhận sau khi kiểm tra đạt từ 94-98%, số hồ sơ phải yêu cầu giải trình và bổ sung chiếm từ 2-6% trong tổng số hồ sơ kê khai.
Năm 2021, số hồ sơ được kiểm tra tại cơ quan Thuế là: 12.237 hồ sơ, trong đó số hồ sơ chấp nhận 12.148 hồ sơ, số hồ sơ đề nghị kiểm tra tại DN và hồ sơ yêu cầu giải trình, bổ sung, điều chỉnh: 91 hồ sơ, số thuế điều chỉnh tăng là: 601,7 triệu đồng và đã điều chỉnh giảm lỗ: 3.909 triệu đồng, giảm thuế GTGT đầu vào được khấu trừ 363 triệu đồng.
– Công tác kiểm tra tại trụ sở NNT: Năm 2021, đã hoàn thành 130/125 cuộc, đạt 102,4% số kế hoạch được giao; số thuế truy thu, tiền phạt, tiền chậm nộp: 8.880 triệu đồng, giảm lỗ 24.501 triệu đồng; giảm khấu trừ 1.197 triệu đồng; bình quân 68 triệu đồng/cuộc; số tiền đã nộp vào ngân sách 7.711 triệu đồng, đạt 86,6%.
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\Hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam\SAU BAO VE
