Năng lực quản lý của Chủ tịch UBND phường thành phố Đà Nẵng
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Phường là đơn vị hành chính cơ sở, cùng cấp với xã, thị trấn; là đơn vị hành chính nội thị, nội thành của một thị xã hay một thành phố trực thuộc tỉnh, hoặc của một quận ở thành phố trực thuộc Trung ương và là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.
UBND phường là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống chính trị nước ta, là cầu nối chuyển tải và tổ chức thực hiện các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với quần chúng nhân dân. Công tác quản lý nhà nước ở phường rất phức tạp, khối lượng công việc quản lý lớn gấp nhiều lần so với nông thôn và có nhiều vấn đề bức xúc, thường xuyên phải được thực hiện như: quản lý dân cư, hộ tịch, nhân khẩu, cấp thoát nước, trật tự, giao thông đô thị, vệ sinh môi trường… Điều này đòi hỏi công tác quản lý HCNN ở đô thị phải mang tính tập trung thống nhất cao, bảo đảm thông suốt, nhanh nhạy, liên tục, không thể phân tán, cắt khúc.
Thành phố Đà Nẵng là một địa phương có tốc độ đô thị hóa rất nhanh, hiện nay tỷ lệ đô thị hóa 87,16%, ước đạt 92% vào năm 2020. Hiện nay, thành phố Đà Nẵng có 08 đơn vị hành chính quận, huyện và 56 đơn vị hành chính phường, xã (trong đó có 05 quận với 45 phường), là đô thị loại 1 trực thuộc Trung ương, có vị trí chiến lược quan trọng, là trung tâm kinh tế – xã hội của khu vực miền Trung – Tây Nguyên và cả nước. Thời gian qua, các cấp ủy đảng, chính quyền của thành phố chú trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của UBND phường. Tuy vậy, nhìn chung những nhân tố liên quan đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của UBND phường vẫn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của thành phố, nhất là trong bối cảnh thành phố đang trong quá trình đô thị hóa rất nhanh. Một trong những nguyên nhân của tình hình trên là do năng lực quản lý của CBCC chính quyền phường nói chung, của đội ngũ chủ tịch UBND phường nói riêng còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu, chưa theo kịp với tốc độ phát triển của thành phố.
Vì vậy, việc nâng cao chất lượng quản lý nhà nước của UBND phường mà hạt nhân nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trở thành chủ đề vừa cơ bản, vừa cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đẩy mạnh CNH, HĐH.
Nhưng đến nay, chưa có một đề tài nào khảo sát, đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cáo năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Đề tài: “Năng lực quản lý của Chủ tịch UBND phường, thành phố Đà Nẵng” là một hướng nghiên cứu hy vọng thêm một đóng góp nhất định vào chủ đề cơ bản và cấp thiết nói trên.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích
Góp phần làm sáng tỏ khung lý luận để có cơ sở đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
– Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường thông qua việc xác lập khái niệm năng lực quản lý, nhận diện đặc điểm và vai trò của năng lực quản lý, xác định tiêu chí đánh giá năng lực quản lý và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường.
– Phân tích năng lực quản lý của đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, chỉ rõ những ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân và khái quát thực trạng.
– Từ yêu cầu nâng cao năng lực quản lý của chức danh chủ tịch UBND phường, xác định phương hướng, những giải pháp nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian đến.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Năng lực quản lý của Chủ tịch UBND phường.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
– Không gian: các phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
– Thời gian: Giai đoạn 2012 – 2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp lý luận
Đề tài được nghiên cứu dựa trên quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về CBCC và việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC.
5.2. Phương pháp cụ thể
– Điều tra thu thập thông tin sơ cấp: Nắm các số liệu, thông tin về tình hình nâng cao năng lực quản lý của Chủ tịch UBND phường từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng.
– Phương pháp chuyên gia: Tham khảo một số ý kiến nhận xét, đánh giá, góp ý của các đồng chí lãnh đạo Sở Nội vụ, UBND các quận, phường và một số Chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
– Phương pháp thống kê: Thông qua tập hợp số liệu, dữ liệu, xử lý, đánh giá các số liệu, thông tin để xác lập thông tin thứ cấp phục vụ cho công tác nghiên cứu của đề tài.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Đề tài luận văn góp phần sáng tỏ về mặt lý luận cũng như quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về nâng cao năng lực quản lý của Chủ tịch UBND phường.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
– Làm cơ sở giúp các chủ thể có chức năng, thẩm quyền tham chiếu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nâng cao năng lực quản lý của Chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;
– Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể là căn cứ để xây dựng và thực hiện có hiệu quả các chính sách xây dựng đội ngũ chủ tịch UBND phường phù hợp với yêu cầu thực tế trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;
– Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành về quản lý nhà nước và các khóa bồi dưỡng cho CBCC phường.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương, bao gồm:
Chương 1: Cơ sở lý luận về năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường.
Chương 2: Thực trạng đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ chủ tịch UBND phường, thành phố Đà Nẵng.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC QUẢN LÝ
CỦA CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG
1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ VÀ SỰ CẦN THIẾT NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG
1.1.1. Khái niệm năng lực
Năng lực là tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ của cá nhân hoặc tổ chức đáp ứng những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao.
1.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực
– Học vấn: Học vấn nói lên nền tảng kiến thức được đào tạo trong các trường đại học, cao đẳng, học viện. Học vấn đóng vai trò tiên quyết trong việc lựa chọn nghề nghiệp, ảnh hưởng quan trọng đến việc tiếp thu kỹ năng nghề nghiệp sau này.
– Kinh nghiệm: Kinh nghiệm phản ánh lĩnh vực, kiến thức mà một người đã trải qua, đã từng tiếp xúc.
– Môi trường văn hoá là những vấn đề liên quan đến văn hoá công sở. Văn hoá ảnh hưởng không nhỏ đến cách làm việc và mối quan hệ giữa các thành viên trong tổ chức với nhau và với đối tác bên ngoài.
– Môi trường kinh tế, chính trị, xã hội tác động đến hoạt động của tổ chức và từng cá nhân.
– Đặc thù công việc làm lãnh đạo quản lý: lao động trí óc; công cụ làm việc: là máy tính, internet, thông tin; văn bản của Đảng, Nhà nước, cơ quan, văn phòng phẩm; đối tượng lao động là hệ thống các văn bản soạn thảo, báo cáo, quyết định, công văn, tờ trình…
Trang thiết bị là công cụ và đối tượng làm việc của cán bộ lãnh đạo. Yếu tố trang thiết bị ảnh hưởng rõ rệt tới công việc của quản lý lãnh đạo.
1.1.3. Khái niệm năng lực quản lý
Năng lực quản lý của một tổ chức có thể tạo ra để thực hiện những nhiệm vụ mà tổ chức đã đề ra hoặc được trao cho. Trong khu vực nhà nước, những nhiệm vụ mà tổ chức phải thực hiện phụ thuộc vào mức độ tự chủ của tổ chức có được trong khuôn khổ chung của thể chế nhà nước.
1.1.4. Khái niệm công chức
Luật CBCC năm 2008 định nghĩa: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”.
1.1.5. Quan niệm, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt phường
1.1.5.1. Quan niệm về cán bộ chủ chốt phường
Theo Điều 4, Luật CBCC năm 2008 ghi rõ: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” và “cán bộ xã, phường, thị trấn là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”.
Thứ hai, cán bộ chủ chốt là gì?
Cán bộ chủ chốt là người có chức vụ, nắm giữ các vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc hệ thống bộ máy của một cấp nhất định; người được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trọng để lãnh đạo, quản lý, điều hành bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về lĩnh vực công tác được giao.
1.1.5.2. Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt phường
Thứ nhất, đội ngũ cán bộ chủ chốt phường có vai trò rất quan trọng trong việc quán triệt và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở các phường.
Thứ hai, đội ngũ cán bộ chủ chốt phường là nhân tố quyết định nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và hiệu quả lãnh đạo, quản lý, điều hành của cấp uỷ đảng và UBND phường.
Thứ ba, đội ngũ cán bộ chủ chốt phường là lực lượng trực tiếp quyết định thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng của phường.
Thứ tư, đội ngũ cán bộ chủ chốt phường có vai trò rất quan trọng trong phát huy vai trò của các tổ chức, các đoàn thể, các lực lượng, đảm bảo và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở.
Thứ năm, đội ngũ cán bộ chủ chốt phường hiện nay là một trong những nguồn nhân lực quan trọng cung cấp những cán bộ có phẩm chất và năng lực cho cấp quận, thành phố.
1.1.6. Khái niệm, đặc điểm và công vụ của Chủ tịch UBND phường
1.1.6.1. Khái niệm chủ tịch UBND phường
Theo Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV ngày 16/01/2004 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc ban hành quy định chuẩn chức danh cụ thể đối với CBCC xã, phường, thị trấn thì “Chủ tịch UBND cấp xã là cán bộ chuyên trách, chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành mọi hoạt động của UBND và hoạt động quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực kinh tế – xã hội, an ninh, quốc phòng đã được phân cấp trên địa bàn xã, phường, thị trấn”.
1.1.6.2. Đặc điểm của chủ tịch UBND phường
Thứ nhất, chủ tịch UBND phường đảm nhận chức vụ theo nhiệm kỳ.
Thứ hai, chủ tịch UBND phường đảm nhiệm việc thực thi công vụ trong khu vực chính quyền đô thị (phân biệt với chủ tịch UBND xã ở khu vực nông thôn).
Thứ ba, chủ tịch UBND phường vừa là đại diện của cư dân đô thị, vừa lại đại diện của Nhà nước tại địa phương.
1.1.6.3. Công vụ của chủ tịch UBND phường
Theo Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV ngày 16/01/2004 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc ban hành Quy định tiêu chuẩn cụ thể đối với CBCC xã, phường, thị trấn. Theo đó, “Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn là cán bộ chuyên trách, chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành mọi hoạt động của UBND và hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế – xã hội, an ninh, quốc phòng đã được phân cấp trên địa bàn xã, phường, thị trấn”.
1.1.7. Năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường
1.1.7.1. Khái niệm năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường
Năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường là khả năng cá nhân đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của chức danh chủ tịch UBND phường trên cơ sở kiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp với những yêu cầu hoạt động, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả cao.
1.1.7.2. Đặc điểm năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường
– Năng lực triệu tập, chủ tọa các phiên họp UBND, năng lực quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của chủ tịch, tham gia quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của UBND, năng lực tổ chức chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên và các quyết định của UBND phường.
– Năng lực tiếp dân và giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân, năng lực giải quyết và trả lời các kiến nghị của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể ở phường.
– Năng lực áp dụng các biện pháp cải tiến lề lối làm việc, quản lý và điều hành bộ máy hành chính ở cơ sở; năng lực trực tiếp quản lý, chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Năng lực báo cáo công tác trước UBND cấp trên.
– Năng lực tổ chức quản lý, điều hành hoạt động của tổ trưởng, tổ phó tổ dân phố theo quy định của pháp luật.
1.1.7.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường
a. Cách thức hình thành chức danh chủ tịch UBND phường
b. Việc phát triển năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng
c. Lương, phụ cấp, các chế độ phúc lợi đối với chủ tịch UBND phường
d. Quy định của pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm cho chức danh chủ tịch UBND phường
1.2. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CỦA CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG
1.2.1. Về kiến thức và trình độ chuyên môn
1.2.1.1. Về trình độ học vấn
1.2.1.2. Trình độ chuyên môn
1.2.1.3. Về trình độ lý luận chính trị
1.2.1.4. Về trình độ quản lý HCNN
1.2.2. Về năng lực và kỹ năng lãnh đạo, quản lý
1.2.3. Về thái độ, cách ứng xử trong thực thi công vụ
1.2.4. Về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống
1.3. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI TRONG VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC THỰC THI CÔNG VỤ CHO CBCC
1.3.1. Kinh nghiệm của Vương quốc Anh
13.2. Kinh nghiệm của Pháp
1.3.3. Kinh nghiệm của Trung Quốc
1.3.4. Kinh nghiệm của Nga
1.3.5. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
Chương 2
THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.1. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘI NGŨ CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.1.1. Điều kiện tự nhiên và đặc điểm về tổ chức hành chính
Thành phố Đà Nẵng là một trong những cửa ngõ quan trọng ra biển của Tây Nguyên và các nước Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanma đến các nước vùng Đông Bắc Á thông qua Hành lang kinh tế Đông Tây với điểm kết thúc là Cảng biển Tiên Sa; phía Bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế, Tây và Nam giáp tỉnh Quảng Nam, Đông giáp Biển Đông.
Thành phố Đà Nẵng có diện tích tự nhiên là 1.285,43 km2. Địa hình thành phố Đà Nẵng vừa có đồng bằng, vừa có núi, vùng núi cao và dốc tập trung ở phía Tây và Tây Bắc.
Thành phố Đà Nẵng là thành phố trực thuộc Trung ương, bao gồm 6 quận nội thành, 1 huyện ngoại thành và 1 huyện đảo gồm 56 xã, phường (11 xã), dân số 992.849 người.
2.1.2. Điều kiện kinh tế – xã hội
Ngày 13/8/2004, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định thành lập Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung gồm 05 tỉnh, thành phố: Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định nhằm phát huy tiềm năng, vị trí địa lý và các lợi thế so sánh của vùng, từng bước phát triển Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung thành một trong những vùng phát triển năng động của cả nước. Trong đó, Đà Nẵng được xác định là thành phố đóng vai trò hạt nhân tăng trưởng, tạo động lực thúc đẩy phát triển cho cả khu vực miền Trung và Tây Nguyên.
2.1.3. Đặc điểm văn hóa và tâm lý truyền thống
Đà Nẵng là cánh cửa tiếp nhận sự giao lưu văn hóa đa dạng, phong phú, thực sự cọ xác với nhiều nền văn hóa. Sau quá trình như vậy, sự tiếp nhận có gạn lọc các giá trị tinh hoa của văn hóa bên ngoài với một thái độ khoan dung, cộng hưởng những yếu tố ngoại sinh và yếu tố nội sinh, văn hóa Đà Nẵng mang những dấu ấn đậm nét của văn hóa Ấn Độ thông qua văn hóa Champa, văn hóa Trung Hoa, văn hóa Nhật Bản, văn hóa phương Tây và văn hóa của cư dân các tộc người tiền trú.
2.1.4. Định hướng phát triển kinh tế – xã hội
Nghị quyết Đại hội lần thứ XX của Đảng bộ thành phố Đà Nẵng đã xác định:“1. Năm đột phá về phát triển kinh tế – xã hội:
– Phát triển các ngành dịch vụ, nhất là dịch vụ du lịch và thương mại;
– Phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp công nghệ thông tin;
– Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ hiện đại;
– Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và thực thi các chính sách xã hội giàu tính nhân văn;
– Phát triển nhanh nguồn nhân lực chất lượng cao.
2.1.5. Tính đặc thù của phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
2.1.5.1. Đặc trưng về quản lý HCNN ở phường
Chính quyền phường chỉ thực hiện một số việc quản lý HCNN theo pháp luật và một số nhiệm vụ cấp trên giao. Thực chất hoạt động của chính quyền phường hiện nay chủ yếu thừa hành nhiệm vụ cấp trên giao. Ở đô thị, nội dung quản lý rất phức tạp, khối lượng công việc quản lý lớn gấp nhiều lần so với nông thôn và có nhiều vấn đề bức xúc, thường xuyên phải được thực hiện như: quản lý dân cư, hộ tịch, nhân khẩu, cấp thoát nước, trật tự, giao thông đô thị, vệ sinh môi trường…
2.1.5.2. Một số đặc điểm về hoạt động và yêu cầu quản lý nhà nước ở phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
Đa số các phường đều nằm trong khu vực đô thị. Kinh tế phường là kinh tế đa ngành, chủ yếu là kinh tế phi nông nghiệp, tập trung các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại và dịch vụ… với tốc độ tăng trưởng cao, tập trung các nguồn thu chủ yếu của ngân sách địa phương. Lối sống của dân cư phường hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường, chủ yếu thông qua phương thức mua – bán, nhu cầu đời sống vật chất và tinh thần phong phú, đa dạng. Điều đó đòi hỏi chính quyền đô thị phải tính đến những khả năng cung cấp và đáp ứng các dịch vụ sinh hoạt, đời sống của cư dân đô thị.
2.2. THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.2.1. Về số lượng
Tính đến nay trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có 45 phường thuộc 06 quận với 45 chủ tịch UBND phường.
2.2.2. Về cơ cấu giới tính
Số lượng nam giới giữ chức vụ Chủ tịch UBND phường là 42/45, chiếm tỷ lệ 93,3%. Số lượng nữ giới giữ chức vụ Chủ tịch UBND phường là 03/45, chiếm tỷ lệ 6,7%.
2.2.3. Về cơ cấu độ tuổi
– Từ 31 – 45 tuổi: 14 người, chiếm tỷ lệ 31,1%.
– Từ 46 – 60 tuổi: 31 người, chiếm tỷ lệ 68,9%.
2.2.4. Về trình độ học vấn
Có 45/45 Chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có trình độ học vấn trung học phổ thông.
2.2.5. Về trình độ chuyên môn
37/45 phường đều có trình độ đại học, chiếm tỷ lệ 82,2%; 04 người có trình độ thạc sỹ, chiếm tỷ lệ 8,9%. Chuyên ngành đào tạo chủ yếu tập trung trong các chuyên ngành cơ bản: kinh tế, luật, hành chính…
2.2.6. Về trình độ lý luận chính trị và quản lý HCNN
100% chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đều được đào tạo và cấp chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức về quản lý HCNN.
Về trình độ lý luận chính trị:
– Cao cấp hoặc cử nhân chính trị: 07 người, chiếm tỷ lệ 15,6%;
– Trung cấp lý luận chính trị: 38 người, chiếm tỷ lệ 84,4%.
2.2.7. Về trình độ ngoại ngữ, tin học
Đa số chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng chỉ được đào tạo ngắn hạn và được cấp các chứng chỉ ngoại ngữ, tin học.
2.2.8. Nhận xét chung
Nhìn chung, chất lượng đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có bước phát triển và trưởng thành trên tất cả các lĩnh vực. Tuy nhiên, năng lực của Chủ tịch UBND phường còn bộc lộ nhiều yếu kém, bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ.
2.3. THỰC TRẠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.3.1. Thực trạng về các tiêu chuẩn theo tiêu chí đánh giá
2.3.1.1. Đánh giá theo tiêu chuẩn chức danh
Đội ngũ Chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng cơ bản đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị và trình độ quản lý HCNN.
2.3.1.2. Đánh giá theo tiêu chuẩn cụ thể
100% chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đảm bảo tiêu chuẩn về trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị, quản lý HCNN và độ tuổi.
2.3.1.3. Đánh giá theo tiêu chuẩn chung
Tất cả chủ tịch UBND phường có tinh thần yêu nước sâu sắc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH; có năng lực tổ chức vận động nhân dân thực hiện có kết quả chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở địa phương. Có tinh thần cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô tư, công tâm, thạo việc, tận tụy với dân, không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, có ý thức kỷ luật trong công tác và có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có trình độ học vấn, chuyên môn, năng lực và sức khoẻ đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.
2.3.1.4. Đánh giá theo kết quả thực hiện nhiệm vụ
Hầu hết đội ngũ chủ tịch UBND phường thực hiện đúng thẩm quyền của chủ tịch UBND trong việc quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của UBND phường, cơ bản xác định rõ thẩm quyền quyết định của cá nhân, thẩm quyền quyết định của tập thể UBND đối với các vấn đề thuộc phạm vi quản lý của phường theo quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND.
2.3.1.5. Đánh giá theo tiêu chí tác phong lãnh đạo
Hầu hết chủ tịch UBND các phường đã phát huy được khối đoàn kết, thống nhất trong nội bộ cơ quan và nhân dân, có tác phong dân chủ, cởi mở, công khai đối với cấp dưới và nhân dân trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
2.3.1.6. Đánh giá về kỹ năng lãnh đạo điều hành
Kỹ năng lãnh đạo, điều hành của chủ tịch UBND các phường trên địa bàn thành phố nhìn chung là chưa thật tốt. Kỹ năng tổ chức thực hiện quyết định của một số chủ tịch UBND phường còn hạn chế, không chú trọng đến các khâu thiết yếu khi triển khai nhiệm vụ như: công tác lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực và công tác kiểm soát dẫn đến nhiều chủ trương không đến được với người dân hoặc bị “lệch pha” so với chủ trương của trên; không tập hợp, quản lý và đôn đốc CBCC hoàn thành nhiệm vụ.
2.3.1.7. Đánh giá về thái độ, ứng xử trong hoạt động thực thi công vụ
Trong giao tiếp và ứng xử, đội ngũ chủ tịch UBND phường có tác phong lịch sự, thái độ tôn trọng, ngôn ngữ giao tiếp rõ ràng, mạch lạc, nhã nhặn, lắng nghe ý kiến, giải thích, hướng dẫn ân cần, rõ ràng, cụ thể cho CBCC và nhân dân khi thực thi công vụ.
Bên cạnh đó, một số ít chủ tịch UBND phường tuy không đến mức quan liêu, hách dịch, nhũng nhiễu, phiền hà khi thực thi công vụ, nhưng với quyền lực là người đứng đầu UBND phường đã có thái độ trịch thượng, thiếu tôn trọng cấp dưới, lời nói còn thiếu chuẩn mực, không hoàn toàn xa lánh nhưng thiếu sự gần gũi, tạo khoản cách với nhân dân.
2.3.2. Đánh giá chung về công tác quản lý của chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
2.3.2.1. Kết quả đạt được
Đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có bản lĩnh chính trị vững vàng, gương mẫu về đạo đức, lối sống. Trình độ văn hóa, chuyên môn, lý luận chính trị cơ bản đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định và không ngừng được nâng lên. Thông qua hoạt động thực tiễn, nhiều chủ tịch UBND phường đã tích lũy được kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý, phát huy tốt hơn vai trò hạt nhân chính trị, vai trò lãnh đạo nòng cốt đối với hoạt động của UBND nói riêng và hệ thống chính trị cơ sở nói chung.
2.3.2.2. Những hạn chế, bất cập
– Hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chủ tịch UBND một số phường chưa đảm bảo, các nguyên tắc, quy định, quy chế làm việc của UBND phường chưa được người đứng đầu UBND phường thực hiện nghiêm túc.
– Trình độ và năng lực thực tiễn so với yêu cầu thời kỳ mới còn nhiều hạn chế, còn bất cập.
– Số ít chủ tịch UBND phường thiếu tu dưỡng, rèn luyện, giảm sút ý chí phấn đấu, quan liêu, mệnh lệnh, cửa quyền gây gây mất lòng tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào chính quyền địa phương.
– Tuổi đời bình quân, cơ cấu về giới tính của đội ngũ này chưa đáp ứng tiêu chuẩn.
2.3.2.3. Nguyên nhân chủ yếu
Thứ nhất, một bộ phận chủ tịch UBND phường ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực, phương pháp và tác phong công tác chưa cao.
Thứ hai, công tác quy hoạch chức danh chủ tịch UBND phường chưa khoa học
Thứ ba, công tác đánh giá chủ tịch UBND phường còn hình thức, chưa đúng thực chất
Thứ tư, chính sách cán bộ còn nhiều bất cập, chưa hợp lý
Thứ năm, quản lý, bố trí và sử dụng cán bộ chưa hợp lý.
Chương 3
PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP
NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA
CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
3.1. PHƯƠNG HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
3.1.1. Mục tiêu nâng cao năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường, thành phố Đà Nẵng
Đại hội XX của Đảng bộ thành phố Đà Nẵng đã xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý có trình độ, phẩm chất tốt, tận tụy với công việc, có năng lực tổ chức thực hiện, có khả năng thích ứng cao, biết tập hợp, biết tổ chức quần chúng và biết trăn trở, lo toan cho cuộc sống của nhân dân. Có những giải pháp mạnh mẽ hơn trong quy hoạch, đào tạo cán bộ, nhất là cán bộ trẻ và cán bộ nữ; hình thành đội ngũ cán bộ dự nguồn cho các nhiệm kỳ kế tiếp thật sự chuyên nghiệp, có đủ năng lực, phẩm chất, nhiệt huyết và sức khỏe để phục vụ lâu dài”.
Từ nay đến năm 2020 trở đi tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt phường đảm bảo số lượng và chất lượng, có cơ cấu hợp lý. Chuẩn bị tốt nguồn cán bộ để mỗi nhiệm kỳ có thể đổi mới không dưới 1/3 số cán bộ.
– Về cơ cấu: tăng tỷ lệ cán bộ nữ ít nhất 20% trong nhiệm kỳ đến; tăng dần số cán bộ trẻ cơ cấu vào các chức danh chủ chốt, ít nhất 30%.
– Về trình độ các mặt:
+ Trình độ văn hoá: 100% cán bộ tốt nghiệp trung học phổ thông.
+ Trình độ chuyên môn: 100% đội ngũ cán bộ chủ chốt phường có trình độ đại học.
+ Trình độ chính trị: 100% cán bộ chủ chốt có trình độ trung cấp lý luận chính trị.
+ 100% cán bộ chủ chốt phường có trình độ tin học văn phòng.
3.1.2. Phương hướng nâng cao năng lực quản lý của chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
Chương trình CCHC nhà nước giai đoạn 2011-2020, UBND thành phố Đà Nẵng đã xác định mục tiêu: “Xây dựng đội ngũ CBCC, viên chức thành phố có số lượng, cơ cấu hợp lý, đạt chuẩn trình độ và năng lực thi hành công vụ theo vị trí chức danh. Hệ thống quản lý công vụ của thành phố được tổ chức theo nguyên tắc lấy năng lực và tính chuyên nghiệp cao làm nền tảng phát triển. Có cơ chế đột phá trong bố trí và sử dụng nguồn nhân lực có chất lượng; cơ chế đề bạt, bổ nhiệm cạnh tranh vào các chức vụ lãnh đạo, quản lý; cơ chế trả thu nhập và khen thưởng theo kết quả hoàn thành nhiệm vụ. Đồng thời, xây dựng cơ chế giám sát và xử lý nghiêm các hành vi trái pháp luật, đạo đức công vụ của cán bộ, công chức, viên chức”.
Từ nay đến năm 2020 tiếp tục xây dựng, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị cơ sở đảm bảo số lượng và chất lượng, trong đó tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở; quan tâm đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ nữ và cán bộ trẻ.
3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA CHỦ TỊCH UBND PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
3.2.1. Nhóm giải pháp chung
Một là, nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể về tính cấp thiết của việc nâng cao năng lực quản lý đội ngũ chủ tịch UBND phường.
Hai là, thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ.
Ba là, đẩy mạnh chính sách thu hút sinh viên khá, giỏi, sinh viên tốt nghiệp các trường đại học có chuyên môn phù hợp về công tác tại phường; đồng thời đẩy mạnh luân chuyển cán bộ có năng lực, cán bộ trẻ của quận về bố trí vào chức danh cán bộ chủ chốt của phường nhằm khắc phục tình trạng khép kín, cục bộ địa phương.
Bốn là, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chủ tịch UBND phường.
Năm là, đề cao vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên, nhất là cấp quận.
3.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể
3.2.2.1. Nâng cao tiêu chuẩn chức danh chủ tịch UBND phường đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước ở phường
3.2.2.2. Rà soát, đánh giá lại đội ngũ CBCC và chức danh chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
3.2.2.3. Làm tốt công tác quy hoạch chức danh chủ tịch UBND phường
3.2.2.4. Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng chủ tịch UBND phường
3.2.2.5. Bố trí, sử dụng hợp lý đội ngũ chủ tịch UBND phường
3.2.2.6. Phát huy tính tự giác trong tự tu dưỡng, rèn luyện toàn diện của đội ngũ chủ tịch UBND phường
3.2.2.7. Từng bước đổi mới chính sách cán bộ
3.2.2.8. Phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, Mặt trận, đoàn thể chính trị – xã hội trong xây dựng đội ngũ chủ tịch UBND phường
3.2.2.9. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc giám sát hoạt động của đội ngũ chủ tịch UBND phường
KẾT LUẬN
Chính quyền phường và đội ngũ CBCC chính quyền phường nói chung, chức danh chủ tịch UBND phường nói riêng, là trung tâm của hệ thống chính trị cấp phường, là chỗ dựa của Đảng và Nhà nước để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
Thực tế cho thấy, trong mọi điều kiện và hoàn cảnh của đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng tới cấp xã, phường, thị trấn, từng bước quan tâm xây dựng, đổi mới chế độ, chính sách đối với đội ngũ CBCC chính quyền xã, phường, thị trấn. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC chính quyền xã, phường, thị trấn là một trong những nhiệm vụ hàng đầu trong xây dựng và củng cố chính quyền nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Chất lượng của đội ngũ CBCC được đánh giá bằng phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực và hiệu quả công việc.
Chủ tịch UBND phường là người đứng đầu UBND phường, lãnh đạo, điều hành hoạt động của UBND phường. Do vậy, chủ tịch UBND phường đóng vai trò rất quan trọng trong điều hành phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Họ phải là những người đi đầu, gần dân, hiểu dân, sát dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân và phải có năng lực thực thi công vụ, hiện thực hóa những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm thúc đẩy kinh tế – xã hội của địa phương phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Những năm gần đây, đội ngũ chủ tịch UBND các phường ở thành phố Đà Nẵng đã có những bước trưởng thành đáng kể. Đến nay, về cơ bản đội ngũ này từng bước thích ứng với nhiệm vụ được giao, vừa làm, vừa học tập để không ngừng nâng cao trình độ, năng lực các mặt, vững vàng về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và lối sống, nhiệt tình và trách nhiệm trong công việc được giao. Do vậy, đội ngũ này có những đóng góp quan trọng, phát triển kinh tế – xã hội, quản lý đô thị, xây dựng và chỉnh trang đô thị, vệ sinh môi trường, đấu tranh ngăn chặn tệ nạn xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội… trên địa bàn thành phố. Từ đó, tạo ra sự chuyển biến tích cực, góp phần quyết định việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của thành phố.
Tuy nhiên, trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, hội nhập quốc tế, đội ngũ chủ tịch UBND phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng còn bộc lộ những hạn chế, bất cập về trình độ, năng lực, chưa theo kịp với đòi hỏi của nhiệm vụ mới. Bên cạnh đó, trong quá trình phát triển hiện nay của thành phố Đà Nẵng, cũng như sự tác động của các yếu tố khu vực, quốc tế và thời đại ngày càng mở rộng và sâu sắc, vừa tạo cho thành phố Đà Nẵng những thời cơ, vận hội mới, nhưng đi theo đó là những khó khăn, thách thức.
Đây chỉ là những kết quả bước đầu của quá trình nghiên cứu về vấn đề này. Vì vậy, luận văn sẽ khó tránh khỏi những thiếu sót, những bất cập. Tác giả rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của quý thầy cô giáo, các nhà nghiên cứu, các bạn đồng nghiệp để luận văn có thể được áp dụng một cách hiệu quả trong thực tiễn./.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN HOC VIEN HANH CHINH\NGUYEN XUAN TIEN\LUAN VAN
