Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng
MỞ ĐẦU
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục tiểu học là điều kiện cơ bản để nâng cao dân trí, là cơ sở ban đầu hết sức quan trọng cho việc đào tạo trẻ em trở thành công dân tốt của đất nước. Trong xu thế đổi mới giáo dục và triển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hoạt động trải nghiệm (HĐTN) là một trong những nội dung giáo dục trọng tâm ở trường tiểu học.
Thực tế cho thấy, tại các nhà trường tiểu học quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn vừa qua đã triển khai tích cực và đạt được một số hiệu quả bước đầu về công tác tổ chức HĐTN cho học sinh. Nhưng cũng có những tồn tại, hạn chế trong việc quản lý; mức độ đầu tư còn chưa được thoả đáng cả về trí tuệ, thời gian và nguồn lực để tổ chức.
Hiện nay chưa có nhiều nghiên cứu về quản lý HĐTN theo hướng tiếp cận Chương trình GDPT mới trên địa bàn quận Hải Châu. Vì vậy, việc nghiên cứu để quản lý có hiệu quả HĐTN ở các trường tiểu học quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng là vấn đề cấp thiết và có tính chất quan trọng trong thời điểm này. Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng”.
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh các trường tiểu học quận Hải Châu, tìm ra nguyên nhân của những yếu kém, hạn chế để từ đó đưa ra các biện pháp quản lý HĐTN, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới Chương trình GDPT cấp tiểu học hiện nay, thực hiện thành công mục tiêu giáo dục nhà trường đã đề ra.
HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học.
Quản lý HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.
– Về phạm vi nghiên cứu: Đề xuất biện pháp quản lý của Hiệu trưởng trường tiểu học đối với HĐTN của học sinh.
– Về thời gian: Các số liệu về thực trạng quản lý HĐTN của các trường tiểu học quận Hải Châu giai đoạn 2019-2022 và đề xuất biện pháp cho giai đoạn 2022-2025.
HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng còn nhiều hạn chế và bất cập. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích đánh giá đúng thực trạng quản lý HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu, thực hiện đồng bộ các tác động đến thành tố cấu trúc HĐTN của học sinh và áp dụng phương pháp quản lý HĐTN khoa học thì có thể quản lý thành công hoạt động, góp phần tích cực nâng cao chất lượng dạy học và kết quả hoạt động giáo dục này trong các nhà trường.
– Nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến quản lý HĐTN của học sinh tiểu học.
– Đánh giá thực trạng quản lý HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu, TP Đà Nẵng.
– Đề xuất các biện pháp quản lý HĐTN của học sinh tiểu học quận Hải Châu, TP Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay.
Để thực hiện các nhiệm vụ của đề tài, tác giả đã sử dụng kết hợp các phương pháp sau:
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
– Phương pháp nghiên cứu, phân tích tài liệu: Nghiên cứu, phân tích các tài liệu lý luận về quản lý HĐTN.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
– Điều tra bằng bảng hỏi, quan sát, nghiên cứu hồ sơ.
– Phương pháp phỏng vấn.
7.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học
– Sử dụng để thu thập số liệu khảo sát, phân tích và xử lý thông tin, xây dựng công cụ đo, xử lý, phân tích, đánh giá định lượng và định tính các kết quả đã nghiên cứu trong thực tiễn.
Đề tài hệ thống hóa các vấn đề lý luận về HĐTN, quản lý HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học.
Đề tài làm rõ thực trạng HĐTN, quản lý HĐTN của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng. Từ đó làm căn cứ đề xuất các biện pháp quản lý HĐTN cho học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới Chương trình GDPT cấp tiểu học hiện nay, thực hiện mục tiêu giáo dục nhà trường đã đề ra.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục từ viết tắt, bảng biểu sơ đồ và phụ lục, nội dung của đề tài được cấu trúc thành 3 chương:
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HẢI CHÂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HẢI CHÂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Trong lịch sử giáo dục thì tư tưởng giáo dục về học qua trải nghiệm đã manh nha xuất hiện từ thời cổ đại, được dần dần phát triển bởi các nhà giáo dục trên thế giới và được các nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới coi như triết lý giáo dục của quốc gia. Các nhà giáo dục dựa trên quan điểm triết học về giáo dục của mình đã nghiên cứu về vai trò của trải nghiệm đối với giáo dục ở những góc độ khác nhau.
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
Về học tập dựa vào trải nghiệm ở Việt Nam chưa nhiều công trình, tài liệu nghiên cứu và vận dụng. Có thể kể đến một số chương trình, dự án tiêu biểu và luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ.
Vì thế việc xây dựng cơ sở lí luận cho QL HĐTN bậc TH là cần thiết giúp nhà QL có cơ sở điều hành công tác chuyên môn của nhà trường nói chung, HĐTN nói riêng đạt kết quả tốt hơn.
1.2.1.1. Quản lý
- Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung.
- Hiệu quả quản lý phụ thuộc vào các yếu tố: Chủ thể, khách thể, mục tiêu, phương pháp, công cụ quản lý, môi trường quản lý.
1.2.1.2. Quản lí giáo dục
– QL hệ thống GD: QLGD ở tầm vĩ mô, phạm vi toàn quốc, trên địa bàn lãnh thổ (tỉnh, thành phố).
– QL nhà trường: QLGD ở tầm vi mô, trong phạm vi một cơ sở GD&ĐT.
1.2.1.3. Quản lí nhà trường
Quản lý nhà trường là một bộ phận của QLGD. QL nhà trường là một hệ thống những tác động sư phạm khoa học và có tính định hướng của chủ thể quản lý đến tập thể GV, HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm làm cho nhà trường vận hành theo đúng đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng trong thực tiễn Việt Nam.
HĐTN là hoạt động đào tạo mà trong đó “HS dựa trên sự vận dụng tổng hợp kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội; tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục”.
HĐTN (cấp Tiểu học) và HĐTN, hướng nghiệp (cấp THCS và cấp THPT) là hoạt động GD bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12.
1.2.3. Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh
Quản lý HĐTN là những tác động của chủ thể quản lý vào HĐTN, được tiến hành với sự kết hợp của GV, HS và sự hỗ trợ, giúp đỡ của các lực lượng xã hội khác.
Quản lý HĐTN là quá trình tác động có chủ đích của cấp quản lý nhà trường đến GV, HS và các lực lượng giáo dục trong tổ chức thực hiện các HĐTN nhằm đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện.
Quản lý HĐTN của học sinh trong trường phổ thông về thực chất là quản lí mục tiêu, nội dung chương trình, quản lí phương pháp, các hình thức tổ chức, chỉ đạo và đánh giá các HĐTN, tạo điều kiện về nguồn lực (con người, kinh phí, thời gian, CSVC,…) để thực hiện các hoạt động này.
1.3. Cơ sở lý luận về hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
1.3.1. Mục tiêu hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
1.3.1.1. Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở Tiểu học
HĐTN hình thành cho học sinh thói quen tích cực trong cuộc sống hằng ngày, chăm chỉ lao động; thực hiện trách nhiệm của người HS ở nhà, ở trường và ở địa phương; biết tự đánh giá và điều chỉnh bản thân; hình thành các hành vi giao tiếp, ứng xử có văn hoá; có ý thức hợp tác nhóm và năng lực giải quyết vấn đề.
1.3.1.2. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của chương trình hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở Tiểu học
– Yêu cầu cần đạt về phẩm chất
1.3.2. Nội dung chủ yếu của hoạt động trải nghiệm theo Chương trình GDPT mới
– Hoạt động hướng vào bản thân
– Hoạt động hướng đến xã hội
– Hoạt động hướng đến tự nhiên
– Hoạt động hướng nghiệp
1.3.3. Loại hình hoạt động và phương thức tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
1.3.3.1. Các loại hình hoạt động
– Sinh hoạt lớp
– Hoạt động theo chủ đề
– Hoạt động câu lạc bộ
1.3.3.2. Các phương thức tổ chức
– Định hướng chung
– Các phương thức tổ chức chủ yếu: Khám phá; Thể nghiệm, tương tác; Cống hiến; Nghiên cứu.
1.3.4. Điều kiện tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
Môi trường xã hội vi mô và vĩ mô có tác động rất lớn đến việc GD thế hệ trẻ; do đó, cần huy động toàn xã hội tham gia xây dựng môi trường xã hội và môi trường thiên nhiên lành mạnh, khai thác tốt các mặt tích cực; đẩy lùi các mặt tiêu cực; nâng cao chất lượng cuộc sống, đề cao các giá trị xã hội chân chính; tạo ra dư luận đúng đắn về các giá trị của học vấn, về ý thức, động cơ, thái độ học tập, thi cử,…
1.3.5. Các lực lượng tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
Hoạt động trải nghiệm được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học, đòi hỏi sự phối hợp của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để đảm bảo hiệu quả tốt nhất.
Các lực lượng giáo dục trong nhà trường gồm có Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, Tổng phụ trách, Bí thư chi đoàn, cán bộ tâm lí học đường, học sinh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
Các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường gồm có cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương, các tổ chức quần chúng văn hóa, cá nhân trong xã hội,…
1.3.6. Đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
- Mục đích đánh giá là thu thập thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt so với chương trình; sự tiến bộ của học sinh trong và sau các giai đoạn trải nghiệm.
- Nội dung đánh giá là các biểu hiện của phẩm chất và năng lực đã được xác định trong chương trình: năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp.
- Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh, đánh giá của cha mẹ học sinh và đánh giá của cộng đồng; giáo viên chủ nhiệm lớp chịu trách nhiệm tổng hợp kết quả đánh giá.
- Kết quả đánh giá đối với mỗi học sinh là kết quả tổng hợp đánh giá thường xuyên và định kì về phẩm chất và năng lực và có thể phân ra làm một số mức để xếp loại. Kết quả đánh giá HĐTN được ghi vào hồ sơ học tập của học sinh (tương đương một môn học).
1.4. Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
1.4.1. Quản lý mục tiêu hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
Mục tiêu HĐTN là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học. Trong mục tiêu cần chọn lọc các hoạt động phù hợp, xác định chủ điểm cho từng thời gian.
Quản lý mục tiêu chính là sự sắp xếp một cách hợp lí, khoa học những công việc nào đó cần phải thực hiện trong một thời gian nhất định với những con người và vật chất cụ thể kèm theo.
Quản lý mục tiêu HĐTN không phải chỉ là công việc riêng của hiệu trưởng mà phải của cả GVCN và Bí thư Đoàn trường. Căn cứ mục tiêu chỉ đạo chung của nhà trường, Đoàn trường, GVCN phải xây dựng mục tiêu thực hiện cho chi đoàn, cho riêng lớp của mình chủ nhiệm.
1.4.2. Quản lý nội dung hoạt động trải nghiệm theo Chương trình GDPT mới
– Chỉ đạo tổ bộ môn xây dựng khung chương trình của hoạt động trải nghiệm cho 4 hoạt động: sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục theo chủ đề và hoạt động câu lạc bộ.
– Phân phối nguồn lực, kinh phí cho từng hoạt động.
– Hiệu trưởng phê duyệt khung chương trình. Hoạt động trải nghiệm chỉ được triển khai khi khung chương trình đã được phê duyệt.
1.4.3. Quản lý loại hình hoạt động và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
Để tổ chức hoạt động trải nghiệm theo nội dung đã xây dựng, hiệu trưởng cần:
– Xây dựng cơ cấu nhân sự tổ chức hoạt động trải nghiệm.
– Chỉ đạo thực hiện các hoạt động trải nghiệm.
1.4.4. Quản lý điều kiện và phương tiện tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
– Rà soát CSVC, thiết bị dạy học ngay từ khâu lập kế hoạch, khung chương trình hoạt động trải nghiệm.
– Khai thác tối đa CSVC, thiết bị dạy học có sẵn của Nhà trường và có kế hoạch mua sắm, trang bị CSVC, thiết bị cần thiết.
– Hướng dẫn đội ngũ giáo viên, nhân viên nhà trường khai thác, sử dụng có hiệu quả CSVC, thiết bị trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm.
– Xây dựng quy trình quản lý CSVC, thiết bị dạy học gồm có: quy trình mua sắm; quy trình sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế; quy trình thu hồi; quy trình kiểm kê, theo dõi, giám sát.
– Xây dựng các điều kiện đảm bảo an toàn cho giáo viên và học sinh trong quá trình diễn ra các hoạt động (bổ sung biển báo, nội qui…).
1.4.5. Quản lý các lực lượng tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
– Phối hợp nhà trường với gia đình và Ban đại diện cha mẹ học sinh: Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên của học sinh, có trách nhiệm đầu tiên đối với việc giáo dục học sinh.
– Phối hợp nhà trường và các lực lượng xã hội ngoài Nhà trường: Hiệu trưởng cần chỉ đạo xác định rõ: Tổ chức chính quyền địa phương và các lực lượng xã hội gồm những cơ quan nào? Vai trò của họ đối với nhà trường ra sao? Xác định nội dung phối hợp với từng đơn vị, tổ chức, cá nhân; xây dựng cơ chế và hình thức phối hợp phù hợp với đặc thù từng lực lượng; phân công cán bộ nhà trường chịu trách nhiệm giữ mối quan hệ thường xuyên với các đơn vị.
1.4.6. Quản lý đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm của học sinh ở trường tiểu học
Quản lý đánh giá kết quả là tập trung vào quản lý nội dung, cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, sự tham gia học tập của học sinh, tính thực tiễn của hoạt động trải nghiệm, kết quả đạt được so với mục tiêu đề ra.
Hiệu trưởng chỉ đạo thực hiện kiểm tra, đánh giá: kiểm tra trước khi tổ chức hoạt động, kiểm tra trong quá trình triển khai hoạt động và kiểm tra sau khi hoàn thành hoạt động để kịp thời điều chỉnh, khắc phục vấn đề, khích lệ tinh thần giáo viên, học sinh.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm
1.5.1. Chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và các cấp quản lý giáo dục về hoạt động trải nghiệm
Trong thời gian trước, việc triển khai hoạt động trải nghiệm phụ thuộc vào sự sáng tạo của nhà trường, không có sự đồng bộ, hỗ trợ về chương trình, hình thức tổ chức dẫn đến việc khó đánh giá hiệu quả của hoạt động.
1.5.2. Năng lực quản lý của hiệu trưởng
Ở trường tiểu học, hiệu trưởng là người điều hành trực tiếp mọi hoạt động giáo dục và dạy học và chủ thể quản lý của hoạt động trải nghiệm. Năng lực quản lý của người hiệu trưởng là yếu tố quyết định tới kết quả của quá trình quản lý hoạt động trải nghiệm..
Ngược lại, nếu người hiệu trưởng không thể làm tốt các công việc trên thì sẽ làm giảm hiệu quả của hoạt động trải nghiệm, ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh.
1.5.3. Năng lực của đội ngũ giáo viên
Đội ngũ giáo viên là người trực tiếp hoặc gián tiếp tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Năng lực của đội ngũ giáo viên quyết định trực tiếp đến chất lượng của các hoạt động trải nghiệm.
Người hiệu trưởng cần chú trọng bồi dưỡng, đào tạo, phát triển năng lực đội ngũ giáo viên để giúp họ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
1.5.4. Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục
Cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục là phương tiện để giáo viên tổ chức hoạt động trải nghiệm. Văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định bốn nhóm thiết bị cơ bản phục vụ hoạt động trải nghiệm.
1.5.5. Các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường
Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện và phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà còn là quá trình lâu dài, liên tục diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau với sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
Một số hoạt động trải nghiệm cần chi phí cho hoạt động và nhà trường có thể cần đến sự hỗ trợ kinh phí từ phụ huynh và cộng đồng.
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HẢI CHÂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.1. Khái quát quá trình khảo sát
Khảo sát nhằm làm rõ thực trạng hoạt động và quản lý hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường tiểu học quận Hải Châu.
Những kết luận rút ra từ kết quả khảo sát cùng với cơ sở lý luận ở chương 1 là cơ sở thực tiễn xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường tiểu học quận Hải Châu.
– Với đội ngũ quản lý và giáo viên
– Với cha mẹ học sinh
– Phương pháp phỏng vấn
– Phương pháp quan sát
– Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
– Phương pháp xử lý số liệu
Cách quy ước điểm số cho mẫu phiếu khảo sát: mỗi câu hỏi đều có các lựa chọn và được quy ước bằng các mức điểm khác nhau theo thang đo Likert.
Để tìm hiểu mục tiêu hoạt động trải nghiệm của học sinh, luận văn tiến hành khảo sát 150 phụ huynh cùng 202 CBQL và giáo viên đang công tác tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện quận Hải Châu.
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\ANH VU LOP DA NANG\Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh ở các trường tiểu học quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng\TOM TAT
