Phân tích rủi ro chi phí của một số dự án xây dựng trong giai đoạn thi công
Hiện nay, quá trình thực hiện một dự án xây dựng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, nhất là trong giai đoạn thi công. Giai đoạn thi công là giai đoạn dài nhất và rất nhạy cảm đối với các tác động của rất nhiều yếu tố so với tất cả các giai đoạn khác của một dự án đầu tư xây dựng. Vai trò của nhà thầu trong giai đoạn này là vô cùng quan trọng. Hằng năm trên đất nước ta, có hàng trăm nhà thầu từ kinh nghiệm nhất cho đến mới ra đời bị thất bại trong việc kinh doanh của mình, và đằng sau những thất bại đó luôn kèm theo việc thất thoát hoặc phát sinh kinh phí hàng ngàn tỉ đồng. Tình hình biến động về chính trị, kinh tế của thế giới đã tác động không nhỏ đến giá cả một số loại vật tư. Giá các loại vật tư xây dựng cũng không ngoại lệ, chúng đã không ngừng biến động theo một quy luật khó đoán trước được. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến kinh phí xây dựng các công trình, nhất là trong giai đoạn nền kinh tế của đất nước ta đang phát triển mạnh.
Hiện nay đã có khá nhiều tài liệu trong nước và nước ngoài nghiên cứu về vấn đề rủi ro. Tuy nhiên các tài liệu này chỉ đề cập đến những rủi ro nói chung và các rủi ro trong một số ngành kinh doanh mang tính chất đặc biệt như kinh doanh tiền tệ, kinh doanh kim loại quý, kinh doanh bảo hiểm. Trong lĩnh vực thi công xây dựng, về vấn đề rủi ro cho đến nay hầu như chưa có những nghiên cứu đầy đủ mang tính hệ thống để có thể đưa ra những nhận xét, đánh giá và đặc biệt là đưa ra các phương pháp, biện pháp quản trị rủi ro, đảm bảo an toàn.
Như vậy, việc đánh giá và kiểm soát rủi ro của các dự án thi công xây dựng hiện nay còn mang tính chủ quan và chưa được xem xét một cách tổng thể, toàn diện trên nhiều mặt.
Quan tâm đến việc phân tích rủi ro cho dự án đặc biệt đối với các dự án đầu tư xây dựng, đã được cảnh báo và chú trọng trong những năm gần đây. Do đó đề xuất một bộ khung công việc để phân tích và quản lý rủi ro cho các dự án xây dựng là một vấn đề hết sức cần thiết trong giai đọan hiện nay. Do vậy thiết lập một cơ sở dữ liệu nhằm phân tích rủi ro như là một công cụ của quản lý rủi ro cho các dự án xây dựng.
Tình hình thực tế liên quan đến thuận lợi và khó khăn của các nhà thầu thi công trên cả nước nói chung và địa bàn thành phố Đà Nẵng nói riêng trong thời gian qua và đặc biệt là trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay làm ảnh hưởng không nhỏ đến tính hiệu quả của các dự án xây dựng
Chính vì thế, đề tài “Phân tích rủi ro chi phí của một số dự án xây dựng trong giai đoạn thi công trên địa bàn Tp. Đà Nẵng” là đề tài có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, cần được quan tâm nghiên cứu.
Phân tích và nhận dạng các rủi ro tác động đến chi phí của dự án xây dựng trong giai đoạn thi công, từ đó áp dụng cụ thể vào thực tế sản xuất của các Doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn Tp. Đà Nẵng nhằm giúp Doanh nghiệp có thể giải quyết bài toán phân tính rủi ro và tính toán giá thầu khi tham gia đấu thầu một cách tối ưu trên cơ sở đề xuất phương pháp tính toán giá thành một cách hợp lý, tăng khả năng thắng thầu cho nhà thầu xây dựng.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Cơ sở lý thuyết về phân tích rủi ro trong tính toán chi phí của nhà thầu.
- Ứng dụng mô phỏng Monte Carlo trong việc phân tích các yếu tố rủi ro trong thi công.
3.2. Phạm vi nghiên cứu:
– Các dự án nhà chung cư thu nhập thấp được xây dựng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2010 – 2016.
– Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
- Thu thập tài liệu; tìm hiểu lý thuyết về tính toán chi phí đề xuất thi công gói thầu (giá thầu).
- Phân tích các yếu tố tác động đến vấn đề rủi ro trong thi công.
– Phương pháp mô phỏng:
- Ứng dụng Monte Carlo để phân tích, tính toán ảnh hưởng của các yếu tố rủi ro đến chi phí thi công.
– Phân tích kết quả thu được, nhận xét và đưa ra kiến nghị.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Kết quả nghiên cứu nhằm mục đích chỉ ra rằng các nhân tố tác động mạnh đến rủi ro chi phí của nhà thầu bao gồm: Thời gian hoàn thành từng công tác và giá vật tư (thép, xi măng).
Bên cạnh đó thông qua mô hình tính toán với sự hỗ trợ của phần mềm Matlab, kết quả phân tích để thấy được khả năng và mức độ ảnh hưởng của các biến rủi ro đến chi phí của dự án xây dựng trong quá trình thi công. Trên cơ sở đó, quyết định cuối cùng của nhà thầu còn tùy thuộc vào tính phiêu lưu, chấp nhận rủi ro và có biện pháp, mô hình kiểm soát rủi ro một cách hợp lý.
Mở đầu
Chương 1 TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TRONG TỔ CHỨC THI CÔNG CÁC DỰ ÁN XÂY DỰNG
Chương 2 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA SƠ ĐỒ MẠNG VÀ MÔ PHỎNG MONTE CARLO
Chương 3 ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG HOÀN THÀNH TIẾN ĐỘ THI CÔNG CÁC DỰ ÁN XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
- Thực trạng quản lý tiến độ thi công trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng.
- Mô tả tiến độ thi công đề xuất và thực tế hoàn thành của một số dự án trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng.
- Mô phỏng, phân tích và nhận xét các kết quả thu được
- Kết luận chương
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ XÁC ĐỊNH CHI PHÍ CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẰNG
1.1. Tầm quan trọng của việc tính toán chi phí xây dựng đối với Doanh nghiệp thi công
Phân tích tính toán chi phí xây dựng của một gói thầu (hay còn được gọi là giá thầu) là hoạt động quan trọng nhất, bao trùm tất cả các nội dung phải thực hiện của doanh nghiệp thi công trong quá trình đấu thầu. Tầm quan trọng của giá thầu được thể hiện ở các nội dung sau:
Chi phí xây dựng – yếu tố quyết định để lựa chọn nhà thầu:
Tổ chức đấu thầu trong xây dựng về thực chất là tổ chức quá trình mua bán, trong đó có thể hiểu:
– Người mua là chủ đầu tư;
– Người bán là các nhà thầu;
– Sản phẩm mua bán là công trình xây dựng.
Trong quá trình đấu thầu, nhà thầu phải chứng tỏ được cho Chủ đầu tư về khả năng thực hiện hợp đồng của mình sẽ hiệu quả và thực thi hơn các nhà thầu khác. Sự cạnh tranh giữa các nhà thầu để quyết định ai là người thắng cuộc dựa trên ba yếu tố chính:
– Năng lực nhà thầu: bao gồm năng lực tài chính, kinh nghiệm thi công, máy móc thiết bị, nhân lực thực hiện.
– Các giải pháp kỹ thuật – công nghệ, tổ chức quản lý, tiến độ công việc được nhà thầu quyết định để thực hiện gói thầu.
– Giá bỏ thầu.
Chi phí xây dựng – yếu tố quan trọng quyết định lợi nhuận:
Việc phân tích tính toán chi phí giá thầu đối với Doanh nghiệp là vấn đề cực kỳ quan trọng không chỉ đối với phạm vi gói thầu mà nhà thầu tham gia mà còn có ý nghĩa đến toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp.
1.2. Một số nguyên nhân cơ bản dẫn đến các tồn tại trong phân tích – tính toán chi phí xây dựng của các Doanh nghiệp Xây dựng hiện nay
– Lãnh đạo Doanh nghiệp đã chú ý đến công tác phân tích và tính toán chi phí xây dựng. Tuy nhiên việc đầu tư, nghiên cứu chưa được nhiều. Đa số các doanh nghiệp không có phương án tính toán giá thầu một cách cụ thể, khoa học.
– Công tác đấu thầu nói chung và công tác phân tích tính toán chi phí xây dựng nói riêng là một công việc phức tạp đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia có đủ trình độ về luật, tổ chức thi công, cũng như kinh tế xây dựng. Trong thực tế việc xây dựng bộ máy nhân lực phục vụ công tác dự toán chi phí xây dựng đủ đáp ứng yêu cầu như trên là điều chưa nhiều doanh nghiệp làm được.
– Cách làm phổ biến trong phân tích tính toán chi phí xây dựng của các Doanh nghiệp Xây dựng hiện nay là căn cứ vào định mức dự toán xây dựng của nhà nước, giá các yếu tố đầu vào và quy định tính toán các chi phí chung, trực tiếp phí tính theo tỷ lệ đã có, sau đó giảm đi nhằm tăng khả năng trúng thầu. Phương pháp này không bám sát được các biện pháp công nghệ, giải pháp tổ chức quản lý, các định mức thực tế hao phí khi thi công.
– Sản phẩm xây dựng mang tính đơn chiếc, quy mô lớn, tính phức tạp, với sự tham gia của nhiều đối tượng. Tuy nhiên công tác khảo sát, phân tích, đánh giá đặc điểm của các gói thầu trước khi quyết định giá thầu chưa được các nhà thầu xem xét một cách cẩn thận, chi tiết.
– Việc xây dựng các định mức nội bộ phù hợp với năng lực thực tế của Doanh nghiệp phục vụ đấu thầu và quản lý chi phí xây dựng không được chú trọng. Đa số các Doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp xây lắp quy mô nhỏ và vừa không có các định mức nội bộ.
– Thời gian triển khai thi công xây dựng kéo dài nên vấn đề trượt giá vật tư, nhân công… thường xuyên xảy ra, điều đó càng phổ biến trong tình hình hiện nay. Tuy nhiên công tác dự báo, tính toán trượt giá các chi phí theo thời gian để đề xuất hình thức hợp đồng, tính toán các chi phí xây dựng của nhà thầu còn nhiều hạn chế.
– Hình thức hợp đồng và các điều kiện thanh toán mang tính một chiều, cơ bản phụ thuộc vào đề nghị của Chủ đầu tư. Việc Doanh nghiệp phân tích tính chất công trình, tình hình tài chính của Doanh nghiệp để đề xuất các hình thức hợp đồng, các điều kiện thanh toán một cách tối ưu chưa được quan tâm đúng mức.
– Đa số các doanh nghiệp chưa chú trọng đến công tác tìm hiểu thông tin, đánh giá năng lực các đối thủ cạnh tranh cùng tham gia trong đấu thầu. Đây là một cơ sở quan trọng giúp nhà thầu quyết định chi phí xây dựng phục vụ ông tác đấu thầu một cách hợp lý.
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí xây dựng
Trong xây dựng, bài toán tính toán chi phí xây dựng là một bài toán khó do các đặc điểm kỹ thuật kinh tế kỹ thuật của sản phẩm xây dựng.
a. Sản phẩm xây dựng mang tính đơn chiếc: Đây là đặc điểm chủ yếu và bao trùm ảnh hưởng đến việc hình thành giá cả trong xây dựng. Các sản phẩm xây dựng thường được tiến hành theo đơn đặt hàng trên cơ sở thiết kế riêng biệt nhằm đáp ứng nhu cầu nhất định của chủ đầu tư. Các sản phẩm này được xây dựng cố định tại nơi sử dụng, phụ thuộc rất nhiều về điều kiện tự nhiên, khí hậu nơi xây dựng. Tính chất riêng biệt của sản phẩm xây dựng dẫn đến sự khác nhau về khối lượng công tác và phương thức thực hiện chúng. Ngay cả khi xây dựng theo thiết kế mẫu cũng đòi hỏi những sự thay đổi về khối lượng công tác do liên quan đến điều kiện cụ thể về địa hình, địa chất, khí hậu, thủy văn… nơi xây dựng.
b. Phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, khí hậu, điều kiện kinh tế, chính sách: Sự đa dạng của điều kiện khí hậu, tự nhiên, điều kiện kinh tế và chính sách theo các vùng khác nhau trong nước dẫn đến sự khác nhau về giá cả vật liệu, chi tiết, kết cấu và chi phí vận chuyển chúng đến nơi xây dựng, về năng suất lao động và tiền lương của công nhân xây dựng cũng như hệ số sử dụng thời gian và năng suất của xe máy thi công…Do đó dẫn đến sự khác nhau về giá thành công tác xây lắp.
Ngoài ra khi tiến hành xây dựng công trình ở những vùng mới còn phải tiến hành xây dựng những công trình tạm loại lớn hoặc những xí nghiệp sản xuất phụ trợ…
c. Thời gian thi công kéo dài: Một đặc điểm cơ bản của sản phẩm xây dựng là phải tốn một thời gian tương đối lớn để hoàn thành. Đối với các dự án quy mô thời gian thực hiện phải là vài năm đôi khi vài chục năm. Các dự án nhỏ hơn thời gian thực hiện thường ít hơn nhưng cũng phải vài tháng. Việc dự đoán các chi phí thực hiện gắn liền với các biến động về giá cả vật tư, thiết bị, nhân công… với một thời gian kéo dài như vậy là một bài toán khó khăn không chỉ đối với nhà thầu mà còn đối với cả Chủ đầu tư.
d. Khối lượng tính toán lớn: Sản phẩm xây dựng là sản phẩm phức tạp. Trong quá trình thi công có sự tham gia rất nhiều đối tượng và tiêu tốn nhiều tài nguyên.
1.4. Thực trạng rủi ro trong phân tích – tính toán chi phí gói thầu của các Doanh nghiệp Xây dựng
Vấn đề thứ nhất: Bỏ thầu và lựa chọn nhà thầu theo giá rẻ
Việc hội nhập với nền kinh tế thế giới mang đến cho Việt Nam nhiều dự án đầu tư nước ngoài. Cùng với đó là hàng loạt các Nhà thầu có tên tuổi trên thế giới cũng đặt chân vào thị trường Việt Nam, họ có tiềm lực tài chính mạnh, công nghệ kỹ thuật cao tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho các Doanh nghiệp xây dựng trong nước. Đồng thời sự phát triển một cách chóng mặt về số lượng các Doanh nghiệp xây dựng đã tạo ra một sự cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp với nhau. Để có việc làm, tiếp tục duy trì hoạt động, không ít các doanh nghiệp xây dựng phải chọn phương án bỏ thầu giá rẻ.
Đây là một vấn đề gây không ít bức xúc cho các nhà đầu tư lẫn các nhà thầu xây dựng và đang được dự luận xã hội quan tâm trong thời gian qua. Hàng loại dự án với việc bỏ thầu và lựa chọn nhà thầu theo giá rẻ đã gây những hậu quả nghiêm trọng cho cả nhà thầu, Chủ đầu tư và chưa kể những lãng phí và thiệt hại vô hình khi người dân bị trì hoãn hưởng thụ những giá trị do các dựa án này mang lại.
Vấn đề thứ hai: Nhà thầu khi tính toán giá thầu không lường hết được các nguy cơ rủi ro.
Sản phẩm xây dựng là một sản phẩm phức tạp với những đặc thù khác biệt với các sản phẩm ngành khác. Vấn đề rủi ro thường xuyên xảy ra đối với các Doanh nghiệp khi thi công công trình. Tuy nhiên việc phân tích tính toán các rủi ro để đưa vào chi phí trong đấu thầu gần như không được quan tâm.
Vấn đề thứ ba: Đơn giá dự toán gói thầu Nhà nước không theo kịp so với tình hình thực tế.
Cùng với sự phát triển của xã hội, quy mô tính chất công trình xây dựng ngày càng phức tạp. Các yêu cầu về chất lượng, mỹ thuật đối với công trình không ngừng được nâng cao để thỏa mãn nhu cầu xã hội. Tuy nhiên đơn giá dự toán nhà nước là cơ sở để tính toán giá thành công trình lại chưa theo kịp với sự phát triển này. Bên cạnh đó các đơn giá Nhà nước không phản ánh được các đặc thù về các điều kiện thi công, tính chất phức tạp của công trình. Vì vậy trong thực tế một số dự án nhất là các dự án có tính chất và điều kiện thi công phức tạp, dự toán gói thầu theo đơn giá Nhà nước đưa ra rất khó đảm bảo kinh phí cơ bản để thực hiện gói thầu.
Rủi ro là một trong những yếu tố không thể tránh khỏi trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và đặc biệt là trong quá trình thi công xây dựng công trình thì rủi ro trong chi phí xây dựng là điều không thể tránh khỏi. Do đó việc nhận diện sớm được rủi ro, kịp thời và tìm ra được phương án giải quyết rủi ro đó là một việc làm vô cùng quan trọng, quyết định sự thành công của một dự án/công trình. Trong quá trình tổ chức thi công xây dựng thì nhà thầu thường chịu các rủi ro như: Chủ đầu tư thay đổi thiết kế, công nghệ, đòi rút ngắn thời gian thực hiện, công tác giải phóng mặt bằng không đảm bảo, biến động về giá cả vật tư, các yếu tố đầu vào, nhà thầu thiếu vốn, bỏ giá thầu thấp nên nhà thầu bị lỗ,…tất cả những rủi ro này sẽ đều ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng thi công công trình,…
Nguyên nhân thì có nhiều. Và một trong những nguyên nhân cơ bản đó là vấn đề tính toán chi phí xây dựng của nhà thầu. Tình trạng phổ biến là các Doanh nghiệp xây dựng không lường hết các rủi ro và tính toán đầy đủ các chi phí trong quá trình thi công nên đưa ra giá thầu quá thấp để thực hiện. Kết quả: công trình chậm trễ tiến độ, chất lượng công trình không đảm bảo, doanh nghiệp thua lỗ gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội.
Chính vì vậy, vấn đề nghiên cứu một cách có hệ thống để giải quyết một cách tối ưu việc “Phân tích rủi ro chi phí của các dự án xây dựng trong giai đoạn thi công trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng” là một đề tài có ý nghĩa thực tiễn.
CHƯƠNG 2
CÁC CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ KHOA HỌC TRONG TÍNH TOÁN VÀ PHÂN TÍCH RỦI RO CHI PHÍ XÂY DỰNG
- 2.1.1. Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/06/2014 của Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 2.1.2. Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 của Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 2.1.3. Nghị định 30/2015/NĐ-CP ngày 17/03/2015 của Chính phủ về việc hướng dẫn Luật đấu thầu và lựa chọn nhà thầu theo Luật Xây dựng.
- 2.1.4. Nghị định 59/2015/NĐ–CP ngày 18/06/2015 của Chính phủ về việc Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình và Nghị định số 42/2017/NĐ-CP ngày 05/4/2017 về sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định 59/2015/NĐ-CP.
- 2.1.5. Nghị định 37/2015/NĐ- CP ngày 22/04/2015 của Chính phủ về việc Hợp đồng trong hoạt động xây dựng
- 2.1.6. Thông tư 06/2016/TT-BXD ngày 26/5/2010 của Bộ Xây dựng về việc hướng dẫn lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình.
- 2.1.7. Luật đầu tư công số 49/2014/QH13 ngày 18/6/2014 của Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam mới
2.2. Khái niệm, nội dung, ý nghĩa và cơ cấu chi phí trong xây dựng
F:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LY LUAN VA PHUONG PHAP DẠY HOC VAT LY\XAY DUNG CONG TRINH DD&DN\TRAN TRUNG HIEU\SAU BAO VE\TOM TAT
