Quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau tỉnh Cà Mau
1. Lí do chọn đề tài
Việc quản lý thiết bị dạy học trong trường phổ thông là một trong những yếu tố có tính chất quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục. Nghị quyết 40/2000 của Quốc hội cũng đã nhấn mạnh:“Đổi mới nội dung chương trình sách giáo khoa, phương pháp dạy học (PPDH) phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học…”.
Đối với thành phố Cà Mau, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, song nguồn kinh phí dành để đầu tư cho giáo dục có nhiều cải thiện rõ rệt, tỷ lệ đầu tư cho xây dựng, mua sắm TBDH hàng năm tăng dần. Do đó hệ thống trường lớp không ngừng được nâng cấp, trang thiết bị dạy học ngày càng được tăng cường, nhất là cấp Trung học cơ sở (THCS).
Tuy vậy, trang thiết bị được tăng cường qua từng năm lại không đồng bộ, thiếu chủng loại, chưa đảm bảo chất lượng kĩ thuật, còn thiếu: kho bảo quản, các phòng chức năng, cán bộ chuyên trách… Khả năng sử dụng thiết bị của GV còn hạn chế, công tác đào tạo, bồi dưỡng chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt là chưa có các biện pháp quản lý phù hợp nên tình trạng “dạy chay”, “học chay” xảy ra khá phổ biến, nhất là ở các trường THCS. Do đó, chưa phát huy được tính chủ động, tích cực và sáng tạo của HS trong học tập, chưa đáp ứng được mục tiêu phát triển giáo dục.
Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, chúng tôi chọn đề tài “Quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau tỉnh Cà Mau” làm đề tài nghiên cứu.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học, góp phần đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng ở các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong những năm qua đã được quan tâm và đạt được một số thành quả nhất định. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện hiện nay thì công tác quản lý thiết bị dạy học còn bộc lộ nhiều yếu kém và bất cập. Nếu thực hiện đồng bộ và hợp lý các biện pháp quản lý thiết bị dạy học như: giáo dục nâng cao nhận thức cho giáo viên, học sinh về vai trò, tầm quan trọng của thiết bị dạy học; trang bị, khai thác, sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học; quản lý các điều kiện hổ trợ thiết bị dạy học thì sẽ góp phần đổi mới thiết bị dạy học, nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học ở trường THCS.
5.2. Khảo sát đánh giá thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý thiết bị dạy học của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
6. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu thực trạng trang bị, bảo quản, sử dụng TBDH ở 7 trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau giai đoạn 2017 đến 2020.
Đề xuất các biện pháp quản lý TBDH của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Để có cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp tăng cường quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay, đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu lý luận bao gồm: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa trong giải quyết những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu. Các phương pháp này dùng trong:
Tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ có liên quan.
Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng, các văn bản của Nhà nước, Quốc hội, của ngành giáo dục và đào tạo về công tác quản lý TBDH.
Nghiên cứu các tài liệu lý luận về quản lý TBDH.
Các tài liệu khác có liên quan đến đề tài.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nghiên cứu hồ sơ, phỏng vấn; Điều tra bằng phiếu hỏi nhằm tìm hiểu việc trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH và các biện pháp quản lý việc trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến các nhà quản lý, những giáo viên có kinh nghiệm về lĩnh vực đang nghiên cứu.
7.3. Phương pháp thống kê Toán học
Để xử lý các số liệu, các kết quả nghiên cứu, trên cơ sở đó có nhận định, đánh giá đúng đắn, chính xác các kết quả nghiên cứu.
8. Cấu trúc của luận văn: Luận văn gồm 3 phần
8.1. Phần mở đầu
Lý do chọn đề tài, mục đích, khách thể, đối tượng nghiên cứu, giả thuyết khoa học, phạm vi đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu.
8.2. Phần nội dung: Gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở
Chương 2: Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
Chương 3: Biện pháp quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
Kết luận và khuyến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan các nghiên cứu vấn đề
1.2.2. Quản lý giáo dục
“Quản lý giáo dục là sự tác động liên tục có tổ chức có hướng đích của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm tạo ra tính trồi (Emergence) của hệ thống; sử dụng một cách tối ưu tiềm năng các cơ hội của hệ thống nhằm đưa hệ thống đến mục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện đảm bảo sự cân bằng với môi trường bên ngoài luôn luôn biến động” [26, tr.37].
1.2.3. Thiết bị dạy học
“Thiết bị dạy học là bộ phận của cơ sở vật chất nhà trường, bao gồm toàn bộ những dụng cụ, phương tiện được sử dụng nhằm truyền đạt hiệu quả nội dung của quá trình dạy học.”
1.2.4. Quản lý thiết bị dạy học
Quản lý TBDH là tác động có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục và dạy học.
1.3. Thiết bị dạy học ở trường Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay
1.3.1. Đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở
Chương trình bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại. Mục tiêu giáo dục cho học sinh cấp THCS là giúp các em phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để tích lũy tri thức và kĩ năng nền tảng, có những hiểu biết ban đầu về các ngành nghề và có ý thức hướng nghiệp để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động.
Từ đó đặt ra những yêu cầu mới đối với thiết bị dạy học ở trường THCS:
– Định hướng thiết bị dạy học, giáo dục trong chương Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cấp THCS chú trọng đến các thiết thí nghiệm, thực hành
– Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và giáo dục, với các yêu cầu về thiết bị
1.3.2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân
Theo Luật giáo dục năm 20019 và Điều lệ trường trung học năm 2007 trường học có vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn sau:
* Vị trí và chức năng
* Nhiệm vụ, quyền hạn
1.3.3. Vị trí, vai trò của thiết bị dạy học trong quá trình dạy học ở trường THCS
1.3.3.1. Vị trí của thiết bị dạy học trong quá trình dạy học
1.3.3.2. Vai trò, tầm quan trọng của TBDH trong quá trình dạy học
* Vai trò của TBDH đối với phương pháp dạy học [21, tr 57]
* Vai trò của TBDH đối với nội dung dạy học [21, tr 59]
1.3.4. Phân loại thiết bị dạy học
1.3.4.1. Thiết bị kỹ thuật
1.3.4.2. Hệ thống đồ dùng trực quan
1.3.4.3. Thiết bị và đồ dùng thí nghiệm nhà trường
1.3.4.4. Mối quan hệ giữa thiết bị kỹ thuật, đồ dùng dạy học với thí nghiệm.
1.3.5. Đặc trưng và những yêu cầu đối với thiết bị dạy học
1.3.5.1. Đặc trưng của thiết bị dạy học
TBDH ở trường trung học cơ sở rất đa dạng, phong phú.
TBDH ở trường trung học cơ sở là sự kết hợp các tính chất khoa học, sư phạm và kinh tế:
1.3.4. Phân loại thiết bị dạy học
1.3.4.1. Thiết bị kỹ thuật
1.3.4.2. Hệ thống đồ dùng trực quan
1.3.4.3. Thiết bị và đồ dùng thí nghiệm nhà trường
1.3.4.4. Mối quan hệ giữa thiết bị kỹ thuật, đồ dùng dạy học với thí nghiệm.
1.3.5. Đặc trưng và những yêu cầu đối với thiết bị dạy học
1.3.5.1. Đặc trưng của thiết bị dạy học
TBDH ở trường trung học cơ sở rất đa dạng, phong phú.
TBDH ở trường trung học cơ sở là sự kết hợp các tính chất khoa học, sư phạm và kinh tế:
1.3.5.2. Yêu cầu đối với thiết bị dạy học
Với mỗi loại TBDH sẽ có những yêu cầu riêng nhưng nhìn chung để đánh giá chất lượng của các loại TBDH, người ta thường dựa vào các tiêu chí sau:
– Tính khoa học sư phạm:
– Tính thẩm mỹ:
– Tính khoa học kỹ thuật:
– Tính kinh tế:
1.3.5.3. Yêu cầu đối với thiết bị dạy học trong bối cảnh cách mạng khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay.
1.4. Quản lý thiết bị dạy học trong trường THCS
1.4.1. Vai trò và nguyên tắc của quản lý thiết bị dạy học
1.4.2. Các chức năng cơ bản của công tác quản lý thiết bị dạy học
* Chức năng kế hoạch hóa:
* Chức năng tổ chức:
* Chức năng chỉ đạo:
* Chức năng kiểm tra:
1.4.3. Nội dung quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở
1.4.3.1. Quản lý việc đầu tư, mua sắm thiết bị dạy học
1.4.3.2. Quản lý việc tự làm thiết bị dạy học
1.4.3.3. Quản lý việc khai thác, sử dụng thiết bị dạy học
1.4.3.4. Quản lý việc bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa các thiết bị dạy học
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quản lý thiết bị dạy học của các trường trung học cơ sở.
1.5.1. Về trình độ nhận thức đối với vai trò của thiết bị dạy học và công tác quản lý thiết bị dạy học
1.5.2. Về bộ máy quản lý công tác thiết bị dạy học
1.5.3. Về quản lý việc trang bị và tái trang bị thiết bị dạy học
1.5.4. Về công tác quản lý việc sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học
1.5.5. Về các điều kiện phục vụ cho việc quản lý thiết bị dạy học
Tiểu kết Chương 1
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ CÀ MAU TỈNH CÀ MAU
2.1. Khái quát về quá trình khảo sát
2.1.1. Mục đích khảo sát
Làm rõ thực trạng việc trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH và thực trạng quản lý trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH ở các trường THCS để đánh giá, rút ra những ưu điểm và hạn chế làm cơ sở đề xuất các biện pháp quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
2.1.2. Nội dung và đối tượng khảo sát
Nghiên cứu thực hiện việc khảo sát đối với cán bộ quản lý và giáo viên dạy các môn Vật lý, Hóa học, Sinh vật, tiếng Anh, Địa lý cùng học sinh của 7 trường THCS trên địa bàn thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau (như bảng 2.1).
Với mẫu đại diện chọn theo phương pháp khách quan ngẫu nhiên và số phiếu trưng cầu ý kiến dành cho các đơn vị có liên quan đến khảo sát thực trạng công tác QL TBDH tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Cà Mau như sau:
Tính tỉ lệ % cho từng mức độ, theo từng tiêu chí. Sau đó tổng hợp số liệu, đưa kết quả bằng bảng biểu, tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng về nội dung quản lý TBDH. Ngoài các phương pháp trên, tác giả sử dụng các phương pháp hỗ trợ khác làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu Phương pháp phỏng vấn, quan sát, lấy ý kiến chuyên gia…
2.1.5. Tiến trình và thời gian khảo sát
Khảo sát CBQL vào tháng 1/2021.
Khảo sát GV, cán bộ phụ trách TBDH và học sinh vào tháng 2/2021.
Các phương pháp khác (quan sát sư phạm, phỏng vấn) tùy theo thực tế chúng tôi khảo sát vào thời điểm thích hợp.
2.2. Khái quát tình hình phát triển kinh tế – xã hội và giáo dục THCS thành phố Cà Mau
2.2.1. Tình hình kinh tế – xã hội
Tình hình kinh tế thành phố những tháng đầu năm tiếp tục phát triển. Tổng mức bán lẻ hàng hóa 10.999 tỷ đồng, đạt 23,4% kế hoạch, tăng 12,29% so cùng kỳ; thu ngân sách 135 tỷ đồng, đạt 30,8% chỉ tiêu; tăng 10,7% so cùng kỳ; triển khai thực hiện 46 công trình xây dựng từ nguồn ngân sách của tỉnh và thành phố, giá trị dự toán 219.237 tỷ đồng, khối lượng thực hiện 15.095 tỷ đồng. Thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn, trọng tâm là công tác phòng, chống dịch Covid-19 theo chỉ đạo của Trung ương, tỉnh và khuyến cáo của ngành y tế; đồng thời tăng cường các biện pháp về phòng, chống dịch bệnh theo mùa như: sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi…
2.2.2. Tình hình phát triển giáo dục THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
2.2.2.1.Về mạng lưới, quy mô trường, lớp
Hiện nay trên địa bàn thành phố Cà Mau có 85 trường trực thuộc. Trong đó, mẫu giáo, mầm non: 36 trường (23 công lập và 13 ngoài công lập), với 277 lớp, 7.863 trẻ; Tiểu học: 35 trường (34 công lập và 01 ngoài công lập), với 669 lớp, 22.293 học sinh; THCS: 14 trường công lập, với 324 lớp, 12.005 học sinh. Ngoài ra Thành phố quản lý chuyên môn bậc THCS đối với 03 trường THPT có bậc THCS là: THPT Hồ Thị Kỷ, THPT Hermann Gmeiner và THPT Lý Văn Lâm.
2.2.2.2. Về đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý
Tổng số cán bộ, công chức, viên chức toàn ngành là 2.148 người. Trong đó, cán bộ quản lý: 150 người; giáo viên: 1.899 người; nhân viên: 99 người.
2.2.2.3.Về cơ sở vật chất
Công tác xây dựng cơ sở vật chất đã được quan tâm của chính quyền ban ngành các cấp. Tính đến nay, ngành GD-ĐT TP Cà Mau không còn phòng học xây tạm, tỉ lệ xây dựng phòng học kiên cố đạt 59%. Hiện nay ngành GD-ĐT TP Cà Mau xây dựng cơ sở vật chất theo quy hoạch mạng lưới trường lớp được UBND thành phố duyệt.
2.3. Thực trạng thiết bị dạy học ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
2.3.1. Về thực trạng thiết bị phục vụ hoạt động dạy học
2.3.2. Thực trạng về tình hình việc đầu tư, mua sắm thiết bị dạy học
2.3.2.1. Thực trạng về trang bị thiết bị dạy học được cấp
- Về số lượng
b. Mức độ đáp ứng nhu cầu sử dụng
2.3.2.2. Thực trạng về việc tái trang bị thiết bị dạy học
2.3.3. Thực trạng về chất lượng thiết bị dạy học
2.3.4. Thực trạng về sự đồng bộ của thiết bị dạy học
2.3.5. Thực trạng các phòng học bộ môn ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau
2.4. Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS thành phố Cà Mau tỉnh Cà Mau
2.4.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về vai trò của thiết bị dạy học
2.4.2. Thực trạng quản lý việc đầu tư, mua sắm thiết bị dạy học
2.4.3. Thực trạng quản lý việc khai thác, sử dụng thiết bị dạy học
2.4.3.1. Tình hình khai thác sử dụng thiết bị dạy học
2.4.3.2. Nguyên nhân một số thiết bị dạy học không được sử dụng
2.4.3.3. Về hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học
2.4.4. Thực trạng quản lý việc bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị dạy học
2.4.4.1. Việc xây dựng kế hoạch bảo quản thiết bị dạy học
2.4.4.2. Việc tổ chức thực hiện công tác bảo quản thiết bị dạy học
2.4.4.3. Việc trang bị các điều kiện bảo quản thiết bị dạy học
2.4.4.4. Về mức độ hư hỏng thiết bị dạy học
2.4.4.5. Những nguyên nhân chủ yếu làm hư hỏng thiết bị dạy học
Nguyên nhân chủ quan: Phần lớn các cán bộ phụ trách TBDH trong nhà trường đều là kiêm nhiệm nên chưa được đào tạo cơ bản về phương pháp bảo quản TBDH, cho nên đây cũng là nguyên nhân dẫn đến việc làm hư hỏng các TBDH. Cán bộ phụ trách thiết bị thư viện chưa thực sự quan tâm chú ý, có giáo viên mượn TBDH mà không ghi vào sổ, có giáo viên mượn không trả lại gây thất thoát, lãng phí. công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng và bảo quản TBDH ở các các đơn vị, bộ phận và các tổ bộ môn trong trường chưa quan tâm đúng mức.
Nguyên nhân khách quan: Thiếu điều kiện bảo quản các TBDH như phòng, kho thiết bị, các dụng cụ bảo quản như kệ, tủ đựng thiết bị chưa được trang bị đầy đủ. Các TBDH bị hao mòn, lão hóa trong khi sử dụng và do để lâu không sử dụng; việc sắp xếp các TBDH chưa khoa học, không được bảo quản đúng cách. Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều nên rất dễ bị ẩm mốc, hỏng hóc, thậm chí bị mối mọt, một số thiết bị bằng gỗ bị cong vênh không còn giá trị sử dụng.
2.4.5. Thực trạng quản lý việc tự làm thiết bị dạy học
2.5. Đánh giá chung
2.5.1. Thuận lợi
Được các cấp lãnh đạo ở địa phương, nhất là lãnh đạo ngành Giáo dục- Đào tạo tỉnh nhà rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Nhờ đó, đến nay về cơ bản cơ sở vật chất của các bậc học, cấp học có chuyển biến tích cực. Ngân sách dành cho mua sắm trang TBDH tăng dần theo từng năm học.
2.5.2. Khó khăn
Việc kế hoạch hóa thiết bị còn chắp vá; công tác đầu tư, bổ sung còn thiếu tính hệ thống. Việc kiểm kê, đánh giá chất lượng thiết bị hàng năm chỉ mang tính hình thức, chưa đánh giá đúng thực chất được số lượng và chất lượng hiện có của thiết bị.
2.5.3. Nguyên nhân
2.5.3.1. Nguyên nhân khách quan
Kinh phí đầu tư trang bị TBDH cho các trường còn hạn hẹp song việc cung ứng lại thường chậm, thiếu về số lượng, chất lượng chưa cao, chưa đồng bộ. CBQL nhận thức chưa thực sự đầy đủ, chưa đánh giá cao việc sử dụng TBDH của giáo viên, chưa quyết tâm và chú trọng chỉ đạo các nhà trường sử dụng có hiệu quả TBDH, chưa thường xuyên tổ chức hội thi làm và sử dụng đồ dùng TBDH nên giáo viên chưa thấy rõ được tác dụng và hiệu quả của TBDH. Chưa tổ chức cho cán bộ giáo viên phụ trách thiết bị thí nghiệm, thư viện tham quan thực tế ở những đơn vị làm tốt công tác TBDH.
Cơ sở vật chất của nhà trường còn nhiều thiếu thốn, chưa có các phòng thí nghiệm, thực hành, chưa đủ phòng chứa thiết bị, đội ngũ cán bộ chuyên trách thiết bị và cán bộ phụ trách phòng thí nghiệm còn yếu về chuyên môn, nghiệp vụ nên không giúp được nhiều cho giáo viên trong quá trình sử dụng thiết bị; việc lắp đặt, bảo quản, sắp xếp thiết bị không hợp lý gây khó khăn trong việc vận chuyển, giao trả…
2.5.3.2. Nguyên nhân chủ quan
Phòng GD&ĐT và các trường THCS chưa có kế hoạch chiến lược về trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH. Do điều kiện kinh phí và do CSVC của các nhà trường còn thiếu nên trang bị TBDH còn mang tính chắp vá, những thiết bị hiện đại như: Cassette, đầu video, máy vi tính, máy chiếu projector, bảng tính thông minh, phần mềm dạy học bộ môn… không đủ để sử dụng, hoặc chưa có điều kiện sử dụng thường xuyên.
Một nguyên nhân quan trọng và chủ yếu đó là giáo viên và đội ngũ cán bộ quản lý nhận thức chưa đầy đủ được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của TBDH trong quá trình dạy học.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ CÀ MAU TỈNH CÀ MAU
3.1. Nguyên tắc xác lập biện pháp
3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu
Mục tiêu của đề tài: “Quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS thành phố Cà Mau tỉnh Cà Mau” chính là tìm ra các biện pháp quản lý TBDH nhằm mục đích góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường THCS thuộc địa bàn nghiên cứu.
3.1.2. Đảm bảo tính hệ thống và toàn diện
Các biện pháp quản lý TBDH phải được thực hiện một cách toàn diện mới có thể nâng cao được chất lượng dạy học ở nhà trường. Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp khi xây dựng cần đặt trong mối quan hệ mật thiết với nhau, hỗ trợ nhau và được tiến hành mọi mặt (một cách đồng bộ) trong một hệ thống.
3.1.3. Đảm bảo thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý giáo dục
Nguyên tắc đòi hỏi việc sử dụng TBDH phải đặt trong quá trình quản lý và đảm bảo được đồng bộ các chức năng quản lý, từ khâu lập kế hoạch, thiết lập bộ máy tổ chức, chỉ đạo thực hiện đến kiểm tra và đánh giá.
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi
Các biện pháp quản lý đề xuất chỉ có giá trị thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở nhà trường nếu nó đảm bảo tính khả thi, triển khai thực hiện được trong thực tế.
Các biện pháp phải được kiểm tra, khảo nghiệm một cách có căn cứ khách quan và có khả năng thực hiện cao. Các biện pháp phải được thực hiện một cách rộng rãi và được điều chỉnh để ngày càng hoàn thiện.
Các biện pháp quản lý TBDH đề xuất phải được tăng cường và đổi mới so với thực trạng quản lý hiện có, nhưng phải đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường trên địa bàn nghiên cứu.
3.2. Biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS thành phố Cà Mau tỉnh Cà Mau
3.2.1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về vai trò của TBDH và quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS
3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa
Nhận thức là cơ sở của hành động, nhận thức đúng thì sẽ có thể cho hành động đúng, còn nhận thức sai thì không thể có hành động đúng.
Mục đích của biện pháp là thông qua những mối quan hệ tác động lên con người nhằm làm cho mọi thành viên trong Nhà trường hiểu rõ được vai trò của TBDH, góp phần quyết định nâng cao chất lượng đào tạo, hỗ trợ đắc lực cho đổi mới phương pháp dạy học,… cũng như trách nhiệm của mọi thành viên trong nhà trường về việc quản lý TBDH trong sử dụng, bảo quản, khai thác hiệu quả.
Đồng thời, nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về việc sử dụng TBDH nhằm giúp họ có ý thức việc cần thiết phải sử dụng và có nhu cầu sử dụng thường xuyên TBDH, phát huy hiệu quả sử dụng TBDH trong các giờ học.
3.2.1.2. Nội dung và cách thực hiện
- Xây dựng bộ tài liệu quản lý TBDH của nhà trường
– Xây dựng bộ máy quản lý TBDH có đủ năng lực chuyên môn và nhiệt tình công tác
- Về nâng cao nhận thức về vai trò của TBDH và quản lý TBDH trong nhà trường
– Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý TBDH
- Về thực hiện các chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý TBDH, tăng cường trách nhiệm và quyền hạn cho đội ngũ cán bộ quản lý TBDH
3.2.2. Xây dựng kế hoạch việc đầu tư, mua sắm, thiết bị dạy học và quản lý việc đầu tư, mua sắm thiết bị dạy học
3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa
Các nhà trường cần tập trung đổi mới đầu tư trang bị TBDH nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Giúp cho giáo viên biết sử dụng trang thiết bị dạy học mới – hiện đại, tự tin, tích cực sử dụng đồ dùng dạy học. Đồng thời họ biết giữ gìn và bảo quản trang thiết bị.
Việc đầu tư mua sắm phải đúng trọng điểm, theo yêu cầu ưu tiên. Tránh thất thoát tài chính, tận dụng tối đa nguồn ngân sách Nhà nước và nguồn chi khác cho việc mua sắm và sửa chữa TBDH của trường.
3.2.2.2. Nội dung và cách thực hiện
– Tổ chức chỉ đạo xây dựng kế hoạch về công tác TBDH để đầu tư có trọng điểm, đồng bộ theo nhiệm vụ dạy học hàng năm
- Xây dựng hệ thống phòng chức năng bảo quản TBDH, phòng thí nghiệm theo quy mô của Bộ GD&ĐT
- Mua sắm TBDH mới theo hướng đồng bộ, đảm bảo chất lượng, hiện đại và có tính trọng điểm
- Mở rộng quan hệ với cộng đồng và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục cho quản lý TBDH.
3.2.3. Tăng cường công tác quản lý việc khai thác, sử dụng TBDH có hiệu quả
3.2.3.1. Mục đích, ý nghĩa
Hiện nay, phòng học bộ môn, TBDH của các trường THCS thành phố Cà Mau vừa thiếu, vừa lạc hậu nên chưa đáp ứng nhu cầu quản lý TBDH. Vì vậy nếu quản lý sử dụng TBDH có hiệu quả thì sẽ góp phần giải quyết được những khó khăn về công tác TBDH, đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy học.
3.2.3.2. Nội dung và cách thực hiện
– Chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH của các tổ chuyên môn
- Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ khai thác sử dụng hiệu quả TBDH cho đội ngũ giáo viên, nhân viên
– Chỉ đạo và tổ chức tốt các hoạt động chuyên môn
– Quản lý việc sử dụng TBDH trên lớp của GV
– Ứng dụng CNTT vào đổi mới phương pháp dạy học
- Về tổ chức quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hiệu quả sử dụng TBDH của giáo viên
3.2.4. Tổ chức tốt việc bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị dạy học
3.2.4.1. Mục đích, ý nghĩa
Bảo quản TBDH là một việc làm cần thiết và quan trọng trong mỗi nhà trường. Nếu không thực hiện tốt công tác bảo quản thì thiết bị sẽ dễ bị hư hỏng, mất mát, làm lãng phí tiền của, công sức, làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả sử dụng TBDH.
3.2.4.2. Nội dung và cách thực hiện
– Nâng cao ý thức trách nhiệm giữ gìn, bảo quản TBDH cho cán bộ, giáo viên và học sinh
– Xây dựng qui trình bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa TBDH
3.2.5. Khuyến khích giáo viên tự làm thiết bị dạy học
3.2.5.1. Mục đích, ý nghĩa
Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong trường về tầm quan trọng của công tác tự làm thiết bị dạy học.
3.2.5.2. Nội dung và cách thực hiện
– Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của cán bộ, giáo viên, nhân viên trong việc tự làm thiết bị dạy học
– Bồi dưỡng kỹ năng tự làm thiết bị dạy học cho giáo viên, nhân viên quản lý TBDH
– Tổ chức xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế hoạch tự làm TBDH
– Tổ chức phong trào thi đua làm TBDH
– Huy động sự đóng góp của giáo viên và học sinh qua sưu tầm các mẫu vật, tự làm TBDH
3.2.6. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp
Năm nhóm biện pháp trên không phải là những biện pháp đơn lẻ , tách rời nhau, mà chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau tạo thành một hệ thống. Biện pháp này là tiền đề, là cơ sở cho biện pháp kia. Các biện pháp này bổ sung cho nhau và thúc đẩy nhau cùng hoàn thiện, cùng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trong việc đổi mới phương pháp và chất lượng dạy học. Các biện pháp trên cũng là đảm bảo sự đồng bộ giữa trang bị mua sắm với bảo quản sử dụng hiệu quả, quá trình kiểm tra đôn đốc của nhà quản lý. Đó là điểm then chốt của đề tài mà tác giả mạnh dạn đưa ra trong luận văn này. Nó ít có ý nghĩa khi thực hiện đơn lẻ từng biện pháp.
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
3.3.1. Tổ chức khảo nghiệm
3.3.1.1. Mục tiêu
Từ kết quả nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau, đề xuất các biện pháp quản lý TBDH. Song đó mới chỉ là những ý kiến mang tính chủ quan, do đó, cần phải được kiểm chứng trong thực tiễn.
3.3.1.2. Cách thức triển khai
Đối tượng khảo sát: 40 cán bộ quản lý, 113 giáo viên và cán bộ phụ trách thiết bị tại các trường đã điều tra thực trạng công tác quản lý TBDH.
Cách thức tiến hành: Điều tra bằng ý kiến khảo sát (Tổng số ý kiến phát ra là 153 ý kiến).
3.3.2. Kết quả khảo nghiệm
– Về tính cấp thiết của các biện pháp: Kết quả khảo sát cho thấy 5 biện pháp được đưa ra đều được đánh giá với mức độ cấp thiết khá cao từ 78% trở lên.
– Đáng chú ý, biện pháp “Quản lý sử dụng TBDH có hiệu quả” có 93% số ý kiến điều tra đánh giá ở mức độ rất cần thiết. Sở dĩ biện pháp này được đánh giá cao ở mức rất cần thiết là xuất phát từ chính thực trạng người sử dụng, người quản lý TBDH trên thực tế còn có những hạn chế trong quản lý sử dụng TBDH dẫn đến không phát huy được việc đổi mới PHDH, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục. Do đó, việc quản lý sử dụng TBDH có hiệu quả thực sự quan trọng và cần thiết.
– Về tính khả thi của các biện pháp: Kết quả khảo sát cho thấy 5 biện pháp đưa ra có tính không khả thi trong thực tiễn áp dụng rất thấp, chỉ từ 6.0% trở xuống trong tổng số ý kiến đánh giá ở mức độ khả thi.
Tiểu kết Chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
1.1. Về lý luận
Thiết bị dạy học là yếu tố không thể thiếu được của quá trình dạy học, nó chịu sự chi phối của nội dung và phương pháp dạy học, nhưng lại là điều kiện để thực hiện nội dung và phương pháp dạy học… Do đó, hoạt động quản lý TBDH trong nhà trường THCS là hoạt động rất quan trọng, cần thiết để góp phần đảm bảo hoạt động giáo dục, đào tạo của nhà trường được thực hiện có hiệu quả.
Luận văn đã làm rõ khái niệm TBDH; vị trí, vai trò của TBDH; các cách phân loại, các yêu cầu và nguyên tắc sử dụng TBDH… Luận văn đã nghiên cứu một cách có hệ thống lý luận về quản lý, QLGD, quản lý nhà trường, quản lý TBDH, các biện pháp quản lý việc sử dụng TBDH. Bên cạnh đó, nó giúp cho Hiệu trưởng các trường THCS có biện pháp chỉ đạo giáo viên đổi mới việc sử dụng TBDH trên cơ sở vận dụng một cách linh hoạt, nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học truyền thống với hướng tiếp cận phương pháp dạy học hiện đại.
1.2. Về thực trạng
Luận văn đã khái quát được những nét cơ bản tình hình KTXH của tỉnh Cà Mau nói chung và của các trường THCS thành phố Cà Mau nói riêng. Đặc biệt luận văn đã tập trung khảo sát, đánh giá một cách chi tiết thực trạng quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau. Thực trạng công tác quản lý TBDH đã được khảo sát và đánh giá dựa trên cơ sở các chức năng, nội dung và nhiệm vụ quản lý TBDH mà Hiệu trưởng nhà trường có trách nhiệm thực hiện.
Kết quả khảo sát thực trạng cho thấy: Công tác quản lý của Hiệu trưởng tuy có nhiều cố gắng nhưng còn bộc lộ những hạn chế, chưa phát huy được hiệu quả TBDH trong việc đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng dạy học, ý thức sử dụng TBDH trong quá trình giảng dạy chưa thật sự trở thành động lực bên trong của giáo viên và học sinh. Công tác tự làm TBDH chưa trở thành phong trào thường xuyên ở các trường. Kinh phí đầu tư cho lĩnh vực này còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu, các TBDH hiện đại cần được trang bị còn ít, công tác xã hội hóa TBDH còn nhiều hạn chế.
Từ thực trạng trên, tác giả đã đề xuất năm nhóm biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở trường THCS thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, để các biện pháp có tính khả thi thì không chỉ cần sự nỗ lực của nhà trường mà còn cần có sự quan tâm của các cấp, các ngành và xã hội.
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với tỉnh Cà Mau
Tăng cường ngân sách đầu tư xây dựng cơ bản đối với các trường còn thiếu phòng bộ môn; trên cơ sở xác định nhu cầu xây mới, sửa chữa, cải tạo với mục tiêu ưu tiên cho các hạng mục công trình phòng học, thư viện, nhà vệ sinh, nhà ăn, phòng ở cho học sinh nội trú, học sinh bán trú và đặc biệt chú trọng các trường vùng sâu vùng xa.
2.2. Đối với Sở, Phòng GD-ĐT
Tập trung được nguồn kinh phí để đẩy nhanh tiến độ thực hiện Quyết định số 1714/QĐ-UBND ngày 04/11/2011 của UBND tỉnh Cà Mau phê duyệt quy hoạch tổng thể “phát triển giáo dục đào tạo tỉnh Cà Mau đến năm 2020” Củng cố và phát triển hệ thống trường phổ thông trong tỉnh. Đầu tư xây dựng các hạng mục công trình kiên cố hóa trường, lớp theo tiêu chuẩn trường trung học đạt chuẩn quốc gia.
Xây dựng kế hoạch tuyển dụng đủ cán bộ chuyên trách làm công tác thiết bị thí nghiệm và thư viện cho các nhà trường; tổ chức đào tạo bồi dưỡng giáo viên, nhân viên làm công tác thiết bị thí nghiệm.
Tổ chức các chuyên đề hội thảo đi sâu trao đổi về kinh nghiệm sử dụng TBDH trong quá trình dạy học.
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, hoạt động giảng dạy sử dụng TBDH đối với các trường THCS.
Chỉ đạo các trường THCS trong toàn tỉnh từng bước thực hiện 5 biện pháp được tác giả đề xuất trong luận văn này
2.3. Đối với các trường THCS
Tổ chức nghiên cứu và từng bước thực hiện 5 biện pháp được tác giả đề cập trong luận văn này. Mỗi biện pháp ngoài tính độc lập tương đối, chúng còn có mối quan hệ tương hỗ trong hệ các biện pháp quản lý TBDH. Hiệu trưởng cần áp dụng một cách linh hoạt, sáng tạo trong quá trình tác nghiệp của mình, tuỳ theo từng thời điểm để sử dụng một hoặc nhiều biện pháp cùng một lúc.
Xây dựng các giải pháp bắt buộc giáo viên phải sử dụng TBDH đi đôi với việc tạo ra các cơ chế động viên giáo viên sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học. Khuyến khích giáo viên tích cực, chủ động xây dựng nội dung bài giảng, xây dựng các kiểu bài tập, các kiểu bài kiểm tra, đánh giá trên cơ sở trang thiết bị hiện có, đặc biệt là giáo viên sử dụng giáo án điện tử. Xây dựng kế hoạch trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH trước khi bước vào năm học mới. Tích cực huy động các nguồn vốn để tái trang bị và hiện đại hóa TBDH trong các nhà trường.
Quản lý nhà trường một cách toàn diện, đặc biệt quan tâm tới quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\THAY PHU\NGUYEN HUU HOAN
