Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn Tỉnh Đăk Lăk
Trong hội nhập kinh tế để phát triển bền vững thì bản thân các doanh nghiệp phải tự vươn lên khẳng định vị thế của mình. Ngành ngân hàng cũng không là ngoại lệ, nhưng rủi ro có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong mọi lĩnh vực của cuộc sống nhất là trong hoạt động tín dụng nói chung và nghiệp vụ cho vay nói riêng. Khi rủi ro xảy ra ảnh hưởng rất lớn đến uy tín, và tồn tại phát triển của tổ chức tín dụng. Vì vậy, rủi ro tín dụng trong cho vay là mối quan tâm hàng đầu đối với các TCTD. Ngân hàng cho vay phải tìm mọi cách để kiểm soát được khả năng trả nợ của người đi vay, dự tính, phán đoán khả năng, mức độ rủi ro nhằm giảm thiểu thiệt hại khi rủi ro tín dụng trong cho vay xảy ra, đảm bảo hiệu quả trong cho vay của ngân hàng. Hoạt động tín dụng chiếm 90% thu nhập của ngân hàng và có nhiều rủi ro nhất trong kinh doanh ngân hàng. Rủi ro tín dụng luôn tồn tại và song hành trong hoạt động tín dụng và không thể loại bỏ hoàn toàn đặc biệt đối với cho vay đối tượng khách hàng doanh nghiệp, do đó công tác quản trị rủi ro tín dụng là rất quan trọng là thước đo chất lượng tín dụng trong việc cấp tín dụng.
Trong những năm qua, Agribank Đăk Lắk đã thực hiện tương đối tốt công tác kiểm soát rủi ro tín dụng nói chung và kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp nói riêng đã đạt kết quả nhất định, hoạt động cho vay doanh nghiệp phát triển và mở rộng đáng kể, kiểm soát được chất lượng tín dụng… Tuy nhiên, chi nhánh vẫn gặp không ít những tồn tại trong công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp.
Nhằm góp phần hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại Agribank Đắk Lắk học viên chọn đề tài: “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn Tỉnh Đăk Lăk” làm luận văn tốt nghiệp của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
– Hệ thống hóa lý luận cơ bản về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thương mại.
– Phân tích đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk thời gian qua.
– Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát rủi ro trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk.
– Nội dung kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay DN của ngân hàng thương mại bao gồm những vấn đề gì?
– Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk như thế nào?
– Agribank Đắk Lắk cần thực thi những biện pháp gì để hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp?
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
– Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là lý luận và thực tiễn về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk
– Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung của đề tài: Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk.
Luận văn nghiên cứu một trong bốn nội dung của quản trị rủi ro tín dụng là kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay DN, từ đó phân tích thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay DN tại Agribank Đắk Lắk, và đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay DN tại chi nhánh.
+ Về không gian: Tại Agribank Đắk Lắk
+ Thời gian: giai đoạn 2012-2014
Từ nền tảng cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động kiểm soát rủi ro trong cho vay doanh nghiệp, luận văn sẽ sử dụng các phương pháp lịch sử, tổng hợp, thống kê mô tả, quy nạp, diễn dịch, phân tích so sánh, đối chiếu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn kinh doanh của ngân hàng nhằm phục vụ cho nghiên cứu đề tài để đưa ra nhận xét, đánh giá các vấn đề liên quan đến nội dung của luận văn.
Thu thập các dữ liệu thứ cấp tài liệu nội bộ, báo cáo tổng kết công tác tín dụng của các NHTM, cơ quan liên quan, các tạp chí, kết luận của các hội thảo chuyên đề, các trang thông tin điện tử …
Trên cơ sở các dữ liệu thu thập được, xử lý và phân tích dữ liệu, tìm ra những nguyên nhân, các nhân tố ảnh hưởng, kết luận và đề ra giải pháp.
* Ý nghĩa lý luận về thực tiễn
– Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay DN của ngân hàng thương mại.
– Đánh giá thực trạng công tác kiểm sóat rủi ro tín dụng trong cho vay DN tại Agribank Đắk Lăk.
– Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm sóat rủi ro tín dụng trong cho vay DN tại Agribank Đắk Lắk góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tại chi nhánh.
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thương mại.
Chương 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Agribank Đắk Lắk.
6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA
1.1. KHÁI QUÁT CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó NHTM giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
a. Căn cứ vào mục đích cho vay: cho vay sản xuất kinh doanh và cho vay tiêu dùng cá nhân.
b. Căn cứ vào thời hạn cho vay: cho vay ngắn hạn, cho vay trung hạn, cho vay dài hạn
c. Căn cứ vào hình thức bảo đảm tiền vay: cho vay có tài sản bảo đảm và cho vay không có tài sản bảo đảm.
d. Căn cứ vào phương thức cho vay: cho vay từng lần; cho vay theo hạn mức tín dụng; cho vay theo hạn mức thấu chi; cho vay theo dự án đầu tư, cho vay đồng tài trợ, cho vay trả góp, cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng, cho vay qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng…
e. Căn cứ vào xuất xứ tín dụng: cho vay gồm cho vay trực tiếp và cho vay gián tiếp
a. Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp
Doanh nghiệp là một chủ thể quan trọng của nền kinh tế, theo nghĩa chung nhất và cũng là cơ bản nhất thì doanh nghiệp được hiểu như là một tổ chức kinh tế tiến hành hoạt động kinh doanh, cung ứng các loại sản phẩm, dịch vụ cho thị trường với mục tiêu thông thường là tìm kiếm lợi nhuận.
Dựa vào khái niệm của doanh nghiệp, doanh nghiệp có những đặc điểm sau:
Đại diện của DN là Giám đốc của doanh nghiệp được hội đồng thành viên bổ nhiệm hoặc thuê là người có trình độ chuyên môn trong lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh. Có điều lệ hoạt động của doanh nghiệp quy định rõ quyền hạn và trách nhiệm của người đứng đầu.
Hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, theo quy định của Luật doanh nghiệp, Luật phá sản doanh nghiệp.
Là tổ chức kinh tế, hoạt động kinh doanh thương mại và dịch vụ, có vốn điều lệ, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh.
Doanh nghiệp hoạt động cơ bản là mua bán, sản xuất, cung ứng hàng hóa hoặc dịch vụ nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
Hoạt động của doanh nghiệp rất đa dạng trên tất cả các lãnh vực, thành phần kinh tế đóng góp vào ngân sách của nhà nước.
Sử dụng trên 10 lao động có đào tạo chuyên môn hoạt động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh hoặc dịch vụ.
b. Khái niệm cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
Khái niệm cho vay doanh nghiệp của NHTM là việc thỏa thuận giữa NHTM và DN, theo đó NHTM giao cho DN một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
c. Đặc điểm cho vay doanh nghiệp
– Quy mô khoản vay của doanh nghiệp thường lớn hơn rất nhiều so với cho vay hộ.
– Mục đích sử dụng vốn vay đa dạng như vay để bổ sung vốn lưu động, nhu cầu thanh toán, hoạt động có tính thời vụ…
– Phương thức cho vay phong phú, đa dạng.
– Nguồn thông tin về khách hàng doanh nghiệp thường đầy đủ hơn các loại hình khách hàng khác.
– Chi phí tổ chức cho vay thấp
– Công tác thẩm định và kiểm soát rủi ro tín dụng tương đối phức tạp
1.2. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
– Rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại phát sinh trong trường hợp ngân hàng không thu được đầy đủ cả gốc và lãi của các khoản cho vay, hoặc là việc thanh toán nợ gốc và lãi vay không đúng hạn.
– Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của NH, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được đầy đủ cả gốc và lãi của khoản vay. Nói cách khác, “Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện trả nợ gốc và lãi theo các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng”.
a. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro: Rủi ro tín dụng được phân làm hai loại: Rủi ro danh mục và rủi ro giao dịch.
b. Căn cứ vào tính chất của rủi ro tín dụng: Dựa vào tính chất của rủi ro tín dụng phân làm 2 loại: Rủi ro đặc thù và rủi ro hệ thống.
c. Căn cứ vào tính chất chủ quan và khách quan: Rủi ro tín dụng phân làm hai loại: Rủi ro tín dụng khách quan và rủi ro tín dụng chủ quan.
a. Nguyên nhân từ phía DN vay
– Rủi ro về khả năng tài chính của khách hàng.
– Một số DN nghiệp mới thành lập chưa có đủ kinh nghiệm trong công tác quản lý kinh doanh.
– Thiệt hại từ phía thị trường đầu vào và đầu ra do giá cả tăng giảm biến động phức tạp.
– Một khi kinh doanh thua lỗ, thất bại, khách hàng thường không thiện chí và bất hợp tác trong việc trả nợ vay cho ngân hàng…
– DN nếu cố ý, cố tình lừa đảo sẽ tạo một vỏ bọc bên ngoài rất hoàn hảo nếu ngân hàng không phát hiện thì rủi ro xảy ra là rất lớn.
b. Nguyên nhân từ phía ngân hàng cho vay
– Do chính sách của ngân hàng cho vay không phù hợp, thiếu sự kiểm soát chặt chẽ hoặc đặt mục tiêu lợi nhuận quá cao.
– Hệ thống ngân hàng mở ra ngày một nhiều dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, nới lỏng quy trình cho vay…
– Trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ nghiệp vụ còn hạn chế dẫn đến cán bộ cho vay không đánh giá chính xác về khách hàng và phương án vay vốn.
c. Nguyên nhân khác
– Môi trường kinh tế xã hội trong nước biến động chịu ảnh hưởng của những biến động không thuận lợi của nền kinh tế thế giới
– Sự thay đổi chính sách của nhà nước do nước ta đang thực hiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế sang nền kinh tế thị trường.
– Hoạt động kinh doanh của các NHTM liên quan đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, mang tính xã hội cao.
– Môi trường tự nhiên có những biến động lớn về thời tiết, khí hậu gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp.
a. Đối với DN vay
Rủi ro tín dụng làm cho uy tín của khách hàng bị giảm sút, hoạt động sản xuất kinh doanh bị đình trệ và nguồn vốn của ngân hàng bị ứ đọng ảnh hưởng đến khách hàng khác khó khăn trong tiếp cận vốn vay để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, làm hạn chế sự phát triển của một số DN có tiềm năng.
b. Đối với ngân hàng
Các ngân hàng cho vay khi gặp rủi ro, kinh doanh kém hiệu quả ảnh hưởng uy tín trên thị trường bị giảm sút. Cơ hội kinh doanh của ngân hàng ngày càng ít đi dần dần đi đến nguy cơ sáp nhập hoặc phá sản.
Khi rủi ro xảy ra ngân hàng phát sinh những khoản nợ quá hạn, nợ xấu, ngân hàng phải tập trung nguồn lực để xử lý nợ và phải chịu chi phí rất lớn.
Nếu các khoản cấp tín dụng của ngân hàng gặp rủi ro dẫn đến khả năng thu hồi nợ gặp nhiều khó khăn, không thu hồi hoặc thu hồi không đầy đủ gốc, lãi đã cho vay.
c. Đối với nền kinh tế
Chức năng của ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính, chuyên đi huy động vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế để cho các tổ chức và cá nhân có nhu cầu vay lại. Nguồn gốc những khoản cho vay của ngân hàng thương mại là từ những người gửi tiền vào ngân hàng. Ngân hàng chỉ làm cầu nối giữa người có tiền nhàn rỗi và người cần vốn.
a. Khái niệm về quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
Quản trị rủi ro là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, đo lường, kiểm soát và tối thiểu hóa những tác động bất lợi của rủi ro. Hay đó là sự chuyển từ trạng thái không kiểm soát được sang trạng thái kiểm soát được.
Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp là quá trình ngân hàng vận dụng các phương pháp, công cụ phù hợp nhằm nhận dạng, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro tín dụng nhằm đạt được mục tiêu hạn chế tổn thất, thiệt hại do rủi ro tín dụng gây ra trong cho vay doanh nghiệp.
b. Mục tiêu của quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
Mục tiêu kinh doanh ngân hàng là an toàn và hiệu quả, tối thiểu hóa chi phí quản trị và tối đa hóa khả năng giảm thiểu tác động bất lợi của rủi ro, do vậy để đạt được mục tiêu này thì NHTM phải xác định mục tiêu quản trị rủi ro của mình.
Mục tiêu của quản trị rủi ro tín dụng là đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng, nâng cao mức độ an toàn trong hoạt động kinh doanh của mỗi ngân hàng.
Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp cũng đồng thời là quá trình đạt được các mục tiêu kinh doanh của ngân hàng.
c. Nội dung của quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
Nội dung cơ bản của quản trị rủi ro tín dụng bao gồm: Nhận dạng rủi ro tín dụng, đo lường rủi ro tín dụng, kiểm soát rủi ro tín dụng, tài trợ rủi ro tín dụng.
1.3. KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
a. Khái niệm kiểm soát rủi ro tín dụng
– Kiểm soát rủi ro chung: là quá trình ngân hàng vận dụng những kỹ thuật, công cụ, chiến lược và các chương trình hoạt động nhằm biến đổi rủi ro của một tổ chức thông qua việc né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu bằng cách kiểm soát tần suất, mức độ của rủi ro và tổn thất.
– Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp: là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công cụ, chiến lược và những quá trình nhằm ngăn ngừa, né tránh, phân tán, giảm thiểu, trung hòa, chuyển giao, nhằm giảm thiểu tần suất xuất hiện và mức độ thiệt hại do rủi ro tín dụng trong cho vay DN gây ra.
b. Đặc điểm của kiểm sóat rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
– Do nguồn thông tin của DN thường đầy đủ hơn nên kết quả công tác XHTDNB và thẩm định tín dụng thường chính xác hơn do đó né tránh được những rủi ro.
– Số lượng khách hàng DN thường ít nên NHTM có điều kiện kiểm tra giám sát sau khi cho vay tốt hơn, vì vậy ngăn ngừa RRTD tốt hơn
– Quy mô món vay thường lớn, tài sản bảo đảm đa dạng và có giá trị lớn nên việc xử lý TSBĐ để thu nợ thường khó khăn hơn.
a. Né tránh rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
b. Ngăn ngừa rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
c. Giảm thiểu rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
d. Trung hòa rủi ro tín dụng
e. Chuyển giao rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
g. Thiết lập nguồn tài chính bên trong bằng cách trích lập dự phòng xử lý rủi ro
a. Cơ cấu dư nợ cho vay DN theo mức độ rủi ro
b. Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay DN trên tổng dư nợ cho vay DN
c. Tỷ lệ dự phòng rủi ro cụ thể trong cho vay DN trên tổng dư nợ cho vay DN
d. Tỷ lệ xóa nợ ròng trên tổng dư nợ trong cho vay DN
a. Nhóm nhân tố bên trong ngân hàng
- Quy mô cho vay doanh nghiệp
- Chính sách cho vay của ngân hàng
- Nguồn nhân lực của ngân hàng
- Công nghệ ngân hàng
- Công tác tổ chức quản lý hoạt động cho vay DN của ngân hàng
b. Nhân tố bên ngoài
- Nhân tố thuộc về DN vay
- Môi trường kinh tế
- Môi trường pháp lý
- Môi trường tự nhiên
- Chính sách của Nhà nước
- Sự cạnh tranh giữa các ngân hàng
THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI AGRIBANK ĐẮK LẮK
2.1. GIỚI THIỆU VỀ CHI NHÁNH AGRIBANK ĐẮK LẮK
a. Cơ cấu tổ chức của Agribank Đắk Lắk
b. Chức năng, nhiệm vụ của Agribank Đắk Lắk
c. Nhiệm vụ các phòng ban
F:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LUAN VAN 2015\LUAN VAN DAK LAK\LUAN VAN (PHAN THI THU HA)\LUAN VAN
