Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Trà Bồng
Ngày nay, ngân sách Nhà nước trở thành công cụ điều chỉnh nền kinh tế vĩ mô cực kỳ quan trọng của bất kỳ Nhà nước nào trên thế giới, giữ vai trò quan trọng, chủ yếu trong huy động và phân phối các nguồn lực của nền kinh tế nhằm bảo đảm hoạt động của Nhà nước, đồng thời phân phối nguồn lực hợp lý để thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh, ổn định và bền vững, giải quyết tốt các vấn đề xã hội.
Nhà nước chỉ có thể thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế thành công khi có nguồn tài chính đảm bảo.
Cùng với sự phát triển của đất nước nói chung, huyện Trà Bồng đến nay đã đạt được những kết quả đáng kể trong phát triển KTXH, xứng tầm là huyện niềm núi trung tâm của tỉnh Quảng Ngãi. Xuất phát từ tính thiết thực của vấn đề, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Trà Bồng”.
– Làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian qua.
– Đề xuất, kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện và từng bước đổi mới công tác quản lý ngân sách Nhà nước tại huyện Trà Bồng trong thời gian đến.
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứ là: Công tác quản lý ngân sách Nhà nước tại huyện Trà Bồng.
* Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: Nghiên cứu các cơ quan quản lý NSNN trên địa bàn huyện Trà Bồng.
Về thời gian: Tài liệu tổng quan được thu thập trong khoảng thời gian từ những tài liệu đã công bố từ năm 2011-2015.
Về nội dung: Tập trung nghiên cứu những vấn đề về quản lý ngân sách cấp huyện.
Đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp thống kê, tổng hợp và phân tích đánh giá, đối chiếu, so sánh, khảo sát kinh nghiệm thực tế, kế thừa có chọn lọc kết quả các công trình nghiên cứu trước đây. Đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn ở một số địa phương… từ đó làm sáng tỏ mục tiêu nghiên cứu.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Hệ thống hóa lý luận về quản lý thu, chi ngân sách.
Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách, từ đó đề xuất các giải pháp cũng như những kiến nghị để hoàn thiện công tác này trong thời gian đến.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài được trình bày theo 03 chương như sau:
+ Chương 1: Lý luận chung về ngân sách Nhà nước và quản lý ngân sách Nhà nước.
+ Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu – chi ngân sách Nhà nước tại huyện Trà Bồng.
+ Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước cấp huyện
7. Tổng quan tình hình nghiên cứu
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC
QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
Khái niệm về ngân sách nhà nước
Luật Ngân sách Nhà nước được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII thông qua ngày 25 tháng 6 năm 2015 và có hiệu lực thi hành từ năm 2017 thì Ngân sách Nhà nước được định nghĩa như sau: “Ngân sách là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [9].
NSNN có hai nội dung cơ bản là thu NSNN và chi NSNN:
Thu NSNN gồm những khoản thu tiền nhà nước huy động vào NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu và nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
Chi NSNN là quá trình nhà nước sử dụng các nguồn lực tài chính tập trung được vào thực hiện các chức năng, nhiệm vụ kinh tế, chính trị và xã hội của Nhà nước trong từng công việc cụ thể. Chi NSNN có quy mô rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực, tại các địa phương và các cơ quan hành, đơn vị sự nghiệp.
Về mặt hình thức biểu hiện có thể hiểu ngân sách là toàn bộ các khoản chi tiêu của nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.
Tuy nhiên, bản chất kinh tế của NSNN được hình thành từ các mối quan hệ bên trong trong quá trình hoạt động của nó.
Từ đó, có thể đi đến kết luận một cách toàn diện và khoa học: Bản chất của NSNN, đó là tổng thể các mối quan hệ kinh tế được phát sinh trong quá trình phân phối bằng giá trị tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân để hình thành quỹ tiền tệ tập trung nhằm thực hiện các chức năng nhiệm vụ kinh tế – xã hội của Nhà nước trong một thời kỳ nhất định, thường là một năm.
Chức năng của ngân sách nhà nước
Nguồn tài chính của NSNN hình thành chủ yếu qua các khoản thu của Nhà nước, giữa thu và chi ngân sách có mối quan hệ chặt chẽ hữu cơ nhau mang tính cân đối, nên chức năng của NSNN thực hiện hai chức năng chính:
Phân phối của NSNN không chỉ dừng ở khâu phân phối thu nhập mà bao gồm cả phân phối các yếu tố đầu vào, cụ thể là phân bổ các nguồn lực tài chính cho đối tượng sử dụng.
Chức năng giám đốc là một thuộc tính khách quan vốn có của NSNN. Giám đốc ở đây được hiểu là giám sát, đôn đốc, kiểm tra bằng đồng tiền, tiến hành một cách thường xuyên, liên tục cùng với quá trình vận động của các đối tượng phân phối NSNN.
Vai trò của ngân sách nhà nước
Vai trò khai thác, huy động nguồn tài chính để bảo đảm nhu cầu chi tiêu của nhà nước
Hoạt động của Nhà nước luôn đòi hỏi phải có các nguồn tài chính để thỏa mãn những nhu cầu chi tiêu thực hiện mục đích được xác định, các nhu cầu chi tiêu phải thoả mãn từ các nguồn thu dưới các hình thức thuế và thu ngoài thuế.
Vai trò quản lý điều tiết vĩ mô nền kinh tế
* Kích thích sự tăng trưởng nền kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế:
Để duy trì sự ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Nhà nước cần sử dụng nhiều công cụ, trong đó có các công cụ của NSNN, chủ yếu thông qua chính sách thu thuế và chi đầu tư NSNN.
* Điều tiết thị trường, giá cả và chống lạm phát.
Hai yếu tố cơ bản của thị trường là cung cầu và giá cả thường xuyên tác động lẫn nhau, chi phối hoạt động của thị trường.
* Điều tiết thu nhập của các tầng lớp dân cư, bù đắp những khiếm khuyết của thị trường, góp phần thực hiện công bằng xã hội:
Trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường sẽ diễn ra sự phân hóa thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, do đó Nhà nước phải có một chính sách phân phối lại thu nhập hợp lý nhằm giảm bớt khoảng cách chênh lệch về thu nhập trong dân cư.
Tổ chức hệ thống ngân sách nhà nước
Ngân sách địa phương gồm:
+ Ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh).
+ Ngân sách cấp quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện).
+Ngân sách cấp phường, xã, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã).
Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
Sự cần thiết phân cấp ngân sách nhà nước
Phân cấp ngân sách là phần cốt lõi trong giải quyết mọi quan hệ giữa các cấp ngân sách. Một hệ thống quản lý cân bằng đòi hỏi có một liều lượng hợp lý giữa quyền hạn của các cấp được phân quyền với thẩm quyền của các cấp được phân cấp.
Nguyên tắc phân cấp ngân sách nhà nước
Phân cấp NSNN dựa trên những nguyên tắc cơ bản như sau:
+ Phải vừa đảm bảo tính tập trung thống nhất của NSNN, vừa phải phát huy tính chủ động sáng tạo, khai thác triệt để mọi sức mạnh tiềm năng ở địa phương.
+ Phải thực hiện đồng bộ giữa phân cấp NSNN với phân cấp quản lý KTXH, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền nhà nước.
+ Bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, đồng thời bảo đảm tính độc lập, tự chủ của ngân sách địa phương phù hợp với chỉ đạo của cấp trên và điều kiện cụ thể của từng địa phương.
+ Bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong phân cấp.
Nội dung của phân cấp ngân sách nhà nước
Một là, quy định chi tiết, thẩm quyền ban hành các nguồn thu, các khoản chi của NSNN trên cơ sở Luật NSNN đã quy định.
Hai là, quy định chi tiết quản lý các nguồn thu, các khoản chi cho từng cấp ngân sách.
Ba là, quy định quyền hạn và trách nhiệm của từng cấp chính quyền đối với quá trình chấp hành NSNN (lập, chấp hành, điều chỉnh, quyết toán ngân sách nhà nước);
Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện
Quản lý NSNN cấp huyện là làm cho các hoạt động của NSNN theo đúng pháp luật nhà nước, mặt khác kích thích kinh tế phát triển; tạo lập, bồi dưỡng nguồn thu cho ngân sách, sử dụng có hiệu quả và tiết kiệm các khoản chi ngân sách, bảo đảm sự cân đối thu – chi ngân sách, giảm bội chi ngân sách.
Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp huyện
Một là, nguyên tắc tập trung thống nhất, quyền quyết định tập trung vào HĐNDhuyện và sự điều hành của UBND huyện, đồng thời cũng đề cao trách nhiệm của chính quyền các cấp và các cơ quan, đơn vị.
Hai là, đảm bảo tính đầy đủ và toàn vẹn của ngân sách nhà nước. Mọi khoản thu và chi của NSNN đều phải tập trung đầy đủ, toàn bộ vào NSNN, không được bỏ sót, hoặc để bất kỳ nguồn nào ngoài NSNN.
Ba là, đảm bảo thực hiện đúng mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, thực hành tiết kiệm, giữ vai trò chủ đạo kích thích kinh tế phát triển và đảm bảo tính cân bằng của NSNN.
Bốn là, đảm bảo quỹ dự phòng. Đây là vấn đề có tính chiến lược, đảm bảo sử dụng ổn định tài chính và chủ động trong điều hành NSNN.
Năm là, đảm bảo tính trung thực, công khai của NSNN. Quản lý NSNN phải phản ảnh các khoản thu, chi NSNN đã diễn ra trong thực tế đúng sự thật khách quan.
Sáu là, tính kỷ cương theo pháp luật.Phải chấp hành nghiêm túc Luật NSNN, các Luật thuế, các văn bản pháp quy của nhà nước, đảm bảo trật tự kỷ cương trong quản lý tài chính.
Vai trò của quản lý thu – chi ngân sách nhà nước cấp huyện
a. Vai trò quản lý thu NSNN
Quản lý thu NSNN cấp huyện đóng vai trò rất quan trọng, thể hiện:
+ Là công cụ quản lý của Nhà nước để kiểm soát, điều tiết các hoạt động SXKD của mọi thành phần kinh tế, kiểm soát thunhập của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội nhằm động viên sự đóng góp đảm bảo công bằng, hợp lý.
+ Là công cụ động viên, huy động các nguồn lực tài chính cần thiết nhằm tạo lập quỹ tiền tệ tập trung của NSNN.
+ Khai thác, phát hiện, tính toán chính xác các nguồn tài chính của đất nước để có thể động viên được và cũng đồng thời không ngừng hoàn thiện các chính sách, các chế độ thu để có cơ chế tổ chức quản lý hợp lý.
+ Góp phần tạo môi trường bình đẳng, công bằng giữa các thành phần kinh tế trong quá trình sản xuất kinh doanh.
+ Tác động đến sản lượng và sản lượng tiềm năng, cân bằng của nền kinh tế.
b. Vai trò quản lý chi NSNN
Quản lý chi NSNN có vai trò rất to lớn, cụ thể:
+ Thúc đẩy nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi NSNN nhằm tăng hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả.
+ Thông qua quản lý các dự án đầu tư phát triển nhằm phục vụ chuyển dịch cơ cấu kinh tế có hiệu quả.
+ Điều tiết giá cả, chống suy thoái và chống lạm phát. Khi nền kinh tế lạm phát và suy thoái, Nhà nước phải sử dụng công cụ chi ngân sách để khắc phục tình trạng này.
+ Duy trì sự ổn định của môi trường kinh tế.
NỘI DUNG CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
Nội dung thu ngân sách nhà nước ở huyện Trà Bồng
Huyện Trà Bồng được tỉnh phân cấp đúng theo tinh thần Luật ngân sách từ năm 2004 và đây cũng là năm đầu tiên huyện thực hiện thời kỳ ổn định ngân sách (2004-2006), sau đó là các thời kỳ ổn định ngân sách (2007-2010) và (2011-2015).
– Nguồn thu ngân sách huyện được hưởng 100% gồm:
+ Thuế tài nguyên của các hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp tư nhân;
+ Thuế nhà đất (hiện nay là thuế sử dụng đất phi nông nghiệp);
+ Lệ phí trước bạ nhà, đất và các tài sản khác (ô tô, xe máy, tàu thuyền…) từ các tổ chức, cá nhân;
+ Các khoản phí, lệ phí – phần nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật do các cơ quan, đơn vị thuộc quận tổ chức thu (kể cả phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản);
+ Các khoản thu khác ngân sách do huyện quản lý thu.
+ Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức, cá nhân ở nước ngoài trực tiếp cho các cơ quan, đơn vị do quận quản lý;
+ Thu kết dư ngân sách huyện;
+ Thu chuyển nguồn từ ngân sách huyện năm trước sang năm sau;
+ Thu bổ sung từ ngân sách tỉnh;
+ Thuế thu nhập doanh nghiệp của doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần;
+ Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Nguồn thu ngân sách cấp xã, thị trấn
– Nguồn thu ngân sách xã, thị trấn được hưởng 100 % gồm:
+ Các khoản phí, lệ phí phần nộp ngân sách xã, thị trấn theo quy định của pháp luật do các cơ quan, đơn vị thuộc xã, thị trấn tổ chức thu;
+ Thu từ các hoạt động sự nghiệp – phần nộp vào ngân sách xã, thị trấn theo quy định của pháp luật; các khoản thu khác của ngân sách xã, thị trấn theo qui định của pháp luật; các khoản huy động đóng góp của tổ chức, cá nhân cho ngân sách xã, thị trấn;
+ Thu viện trợ không hoàn lại của các tổ chức, cá nhân ở ngoài nước trực tiếp cho ngân sách phường theo quy định;
+ Thu kết dư ngân sách xã, thị trấn;
+ Thu bổ sung từ ngân sách huyện;
+ Thu chuyển nguồn từ ngân sách xã, thị trấn năm trước sang năm sau.
– Các khoản thu phân chia giữa ngân sách huyện với ngân sách xã, thị trấn gồm:
+ Thuế giá trị gia tăng của các hộ kinh doanh cá thể;
+ Thuế tiêu thụ đặc biệt thu từ hàng hoá, dịch vụ trong nước của các hộ kinh doanh cá thể;
+ Thuế môn bài các hộ kinh doanh cá thể;
+ Thuế nhà đất (hiện nay là thuế sử dụng đất phi nông nghiệp);
Về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước
Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước
Thứ nhất, lập dự toán chi NSNN. Khi lập dự toán chi NSNN phải dựa trên các căn cứ sau:
+ Các chỉ tiêu phát triển KTXH, đảm bảo xã hội, liên quan đến chi NSNN.
+ Các chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định; định mức phân bổ dự toán ngân sách do Thủ tướng Chính phủ, HĐND cấp tỉnh ban hành theo phân cấp.
+ Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng kế hoạch phát triển KTXH và dự toán NSNN; Thông tư hướng dẫn lập dự toán ngân sách của Bộ Tài chính và văn bản hướng dẫn của cơ quan chủ quản các cấp.
+ Số kiểm tra về dự toán ngân sách được cơ quan có thẩm quyền thông báo, tình hình thực hiện dự toán năm báo cáo và các năm liền kề.
Thứ hai, chấp hành dự toán chi NSNN. Đây là nội dung rất quan trọng trong chi ngân sách, là khâu thứ hai trong chu trình quản lý ngân sách.
Thứ ba, quyết toán NSNN. Đây là khâu kết thúc của chu trình quản lý các khoản chi NSNN. Quyết toán NSNN cũng được lập từ cơ sở và tổng hợp từ dưới lên theo hệ thống các cấp dự toán và các cấp ngân sách.
Thứ tư, thanh tra, kiểm tra NSNN. Đánh giá được ưu, khuyết điểm của huyện trong việc triển khai thực hiện các chính sách chế độ về tài chính, ngân sách. Phát hiện kiến nghị bổ sung, sửa đổi chính sách, chế độ về kinh tế, tài chính còn thiếu hoặc không phù hợp thực tế.
Nhiệm vụ chi của ngân sách huyện Trà Bồng
+ Chi đầu tư phát triển:
+ Chi thường xuyên:
+ Chi Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới
+ Chi chuyển nguồn năm trước sang năm sau.
+ Chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới.
* Nhiệm vụ chi của ngân sách các xã, thị trấn thuộc huyện Trà Bồng:
+ Chi thường xuyên:
+ Chi chuyển nguồn năm trước sang năm sau.
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
Quản lý thu, chi ngân sách là hoạt động quản lý nhà nước trên lĩnh vực tài chính ngân sách. Quá trình quản lý thu, chi ngân sách huyện thường bị chi phối bởi các nhân tố sau:
Thứ nhất, nhân tố về thể chế tài chính.
Thứ hai, nhân tố về bộ máy và cán bộ.
Thứ ba, nhân tố về trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập.
Phân cấp quản lý ngân sách trong hệ thống ngân sách nhà nước
NSNN cấp huyện là một cấp hành chính rất quan trọng trong hệ thống hành chính ở nước ta hiện nay với những chức năng nhiệm vụ được quy định trong luật tổ chức HĐND và UBND các cấp, tuy nhiên cấp này chỉ mang tính độc lập tương đối, chịu sự lãnh đạo toàn diện của tỉnh.
Nhận thức của địa phương về tầm quan trọng và trách nhiệm trong công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện
Lãnh đạo Đảng, chính quyền huyện nhận rõ nhiệm vụ quản lý NSNN là khâu quan trọng, đã tập trung chỉ đạo phát triển sản xuất, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trên địa bàn; tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm thúc đẩy kinh tế tăng trưởng, nuôi dưỡng nguồn thu cho ngân sách huyện.
TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NSNN, KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NSNN CỦA CÁC HUYỆN KHÁC
1.4.1. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý NSNN
1.4.2. Kinh nghiệm quản lý NSNN của huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
Tại huyện Bình Sơn, khi UBND huyện giao dự toán, các cơ quan tham mưu xác định và quản lý nguôn thu là nhiệm vụ quan trọng giúp cho địa phương đảm bảo nguồn chi. Thành lập Hội đồng đấu giá đất ở, xây dựng lực lượng ủy nhiệm thu thuế cho UBND xã, thị trấn thực hiện công khai quy trình thu tại trụ sở UBND, đài truyền thanh về số hộ kinh doanh, mức thuế để dân biết tham gia giám sát bảo đảm đóng góp công bằng, động viên, nhắc nhở các hộ nộp thuế, coi đó là tiêu chí thi đua ghi nhận khen thưởng danh hiệu đơn vị, thôn xóm và gia đình văn hóa. Nhờ đó, huyện Bình Sơn vượt thu hàng năm.
Trong chương 1, tác giả đã khái quát hóa và làm rõ một số lý luận cơ bản về ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách nhà nước. Những cơ sở lý luận mà luận văn nêu ra nhằm giúp người đọc hình dung được, từ đó thấy được tầm quan trọng của việc hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách trong bối cảnh công cuộc đổi mới tài chính công đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay.
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU – CHI
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN TRÀ BỒNG
TRONG THỜI GIAN QUA
ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KTXH CỦA HUYỆN TRÀ BỒNG
Trà Bồng là huyện thuộc miền núi Trung bộ, nằm về phía tây bắc tỉnh Quảng Ngãi. Hiện tại huyện có 10 đơn vị hành chính.
Khái quát tình hình KTXH của huyện
Đảng bộ, nhân dân huyện Trà Bồng đã nêu cao truyền thống đoàn kết, với ý chí cách mạng kiên cường, phát huy nội lực, lao động sáng tạo; cùng với sự nỗ lực và quyết tâm cao của cấp ủy, chính quyền, mặt trận, các hội, đoàn thể từ huyện đến cơ sở, của cán bộ, chiến sỹ các lực lượng vũ trang và nhân dân trong toàn huyện đã khắc phục những khó khăn, thách thức thực hiện đạt nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực KTXH, an ninh, quốc phòng và công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị mà Nghị quyết Đảng bộ huyện lần thứ XXIII đã đề ra; đặc biệt, là đạt huyện khá trong các huyện miền núi của tỉnh.
Tổng giá trị sản xuất
Như vậy tốc độ tăng trưởng bình quân từ năm 2011 – 2015 là 13,52%.
Giá trị sản xuất bình quân đầu người: Tăng từ 10,60 triệu đồng/người/năm 2011 lên 13,04 triệu đồng/người/năm 2013, dự kiến năm 2014 khoảng 14,72 triệu đồng/người/năm và dự kiến đến năm 2015 khoảng 16,82 triệu đồng/người/năm.
Trong những năm huyện tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của các bậc học; thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với học sinh miền núi. Nâng cao chất lượng công tác khám chữa bệnh và chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân; chú trọng công tác quản lý và phòng, chống dịch bệnh; lồng ghép các mục tiêu chăm sóc, bảo vệ nâng cao sức khỏe cho nhân dân với công tác dân số. Thực hiện đồng bộ và có hiệu quả các chương trình, dự án về giảm nghèo để hỗ trợ sản xuất, phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 5 – 6%.
2.1.3. Những thuận lợi, khó khăn trong quá trình phát triển của huyện
Phát huy thành quả đã đạt được, Đảng bộ và nhân dân huyện Trà Bồng ra sức phấn đấu đưa huyện phát triển nhanh, bền vững theo mục tiêu tổng quát đã được xác định. Chủ trương của huyện một mặt là phải phát huy mạnh mẽ nội lực; huy động mọi nguồn lực để thúc đẩy phát triển KTXH tạo ra nhiều nguồn thu cho ngân sách. Mặt khác, cần phải tăng cường công tác quản lý thu, chi ngân sách để nâng cao hiệu quả trong sử dụng ngân sách Nhà nước.
Cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp chuyển dịch chậm, nhất là cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và giá trị sản xuất/01 đơn vị diện tích.
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU – CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN TRÀ BỒNG TRONG THỜI GIAN QUA (2010-2015)
Công tác lập dự toán ngân sách nhà nước huyện
Là khâu đầu của chu trình ngân sách nhằm xây dựng khả năng huy động nguồn thu, nhu cầu chi của địa phương trong một năm ngân sách phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội địa phương. Từ đó giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và chức năng, nhiệm vụ của từng ngành, từng cấp, từng đơn vị đảm bảo đúng quy định của pháp luật.
Lập dự toán thu ngân sách huyện
Công tác chấp hành dự toán NSNN huyện
Chỉ cơ quan tài chính, cơ quan thuế, cơ quan hải quan và cơ quan khác được Nhà nước giao nhiệm vụ thu ngân sách (gọi chung là cơ quan thu) được tổ chức thu ngân sách nhà nước.
Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước
Căn cứ vào dự toán ngân sách nhà nước được giao và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ, thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách quyết định chi gửi Kho bạc Nhà nước. Kho bạc Nhà nước kiểm tra tính hợp pháp của các tài liệu cần thiết theo quy định của pháp luật và thực hiện chi ngân sách khi có đủ các điều kiện quy định phù hợp với điều kiện thực tế.
Công tác quyết toán ngân sách nhà nước
Quyết toán NSNN huyện, số liệu quyết toán ngân sách nhà nước phải chính xác, trung thực, đầy đủ. Số quyết toán thu ngân sách nhà nước là số thu đã thực nộp và số thu đã hạch toán thu ngân sách nhà nước theo quy định.
Về công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách nhà nước tài huyện Trà Bồng
Công tác thanh tra, kiểm tra được cơ quan thanh tra và phòng Tài chính- kế hoạch xây dựng kế hoạch hàng năm trình Chủ tịch UBND huyện xem xét phê duyệt làm cơ sở thực hiện (Chưa tính đến các đợt thanh tra đột xuất khi có đơn thư khiếu nại, tố cáo hoặc phát hiện các sai phạm).
ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN TRÀ BỒNG
Về công tác quản lý thu ngân sách nhà nước
* Công tác quản lý thu thuế
Xác định thuế là nguồn thu chính của ngân sách nên những năm qua Huyện ủy, UBND huyện đã tập trung chỉ đạo quyết liệt đối với công tác thu ngân sách nói chung mà nhất là công tác thu thuế, do vậy công tác quản lý thu thuế đã đạt những kết quả to lớn.
* Công tác quản lý thu phí, lệ phí
2.3.1.2. Về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước
* Về chi đầu tư phát triển.
* Về chi thường xuyên
2.3.1.3. Phần đóng góp của chi đầu tư phát triển huyện Trà Bồng 5 năm qua đối sự phát triển KT-XH của huyện
Trong giai đoạn 2011-2015, tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn huyện tư nguồn NSNN là 668 tỷ đồng.
* Đánh giá tác động đến tốc độ tăng năng suất của các nhân tố tổng hợp
Tuy nhiên, tỷ phần đóng góp vào tăng trưởng GDP của huyện phần hữu hình vẫn chiếm tỷ trọng cao, đặc biệt là phần vốn (143,65%), điều này nói lên việc tay nghề của lực lượng lao động chưa cao, hiệu quả công việc của lực lượng lao động còn thấp. Hiện nay, ở các Thành phố phát triển, tỷ lệ đóng góp của vốn, lao động ngày càng có xu hướng nhỏ hơn đóng góp của TFP.
Những hạn chế trong công tác quản lý thu, chi ngân sách ở huyện Trà Bồng
Về công tác quản lý thu ngân sách
Thứ nhất, công tác kế hoạch hoá nguồn thu chưa được coi trọng một cách đúng mức.
Thứ hai, tình trạng thất thu thuế, sót hộ, nợ đọng thuế, dây dưa, gian lận thương mại còn phổ biến. Phương pháp quản lý thu hiệu quả còn thấp.
Thứ ba, công tác cải cách hành chính trong kê khai nộp thuế, hoàn thuế, sử dụng hoá đơn tuy có một số tiến bộ bước đầu, nhưng vẫn còn hạn chế, chưa đồng bộ, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển.
Thứ tư, công tác thu phí, lệ phí vẫn còn nhiều hạn chế.
Về công tác quản lý chi ngân sách
* Đối với công tác quản lý chi đầu tư phát triển
* Đối với công tác quản lý chi thường xuyên
Nguyên nhân của những hạn chế trên
Về công tác quản lý thu ngân sách
Về công tác quản lý chi ngân sách
Chương 2 đã trình bày thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách trên địa bàn huyện Trà Bồng từ năm 2011 đến 2015. Từ việc phản ánh khá rõ nét tình hình thực hiện, đề tài đưa ra đánh giá của tác giả về những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại trong quá trình quản lý thu, chi ngân sách của huyện Trà Bồng cũng như đúc kết các nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế này. Đây cũng chính là cơ sở, căn cứ để tác giả đưa ra những giải pháp hoàn thiện trong chương 3 nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu, chi của huyện Trà Bồng trong thời gian đến.
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN TRÀ BỒNG
MỤC TIÊU, ĐỊNH HƯỚNG KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KTXH CỦA HUYỆN TRÀ BỒNG TRONG THỜI GIAN ĐẾN (2016-2020)
Quan điểm định hướng đổi mới tài chính công trong thời gian đến
Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện cơ cấu lại đồng bộ, tổng thể nền kinh tế và các ngành, các lĩnh vực gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, tập trung vào các lĩnh vực quan trọng: cơ cấu lại đầu tư với trọng tâm là đầu tư công; cơ cấu lại thị trường tài chính với trọng tâm là hệ thống ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính, từng bước cơ cấu lại ngân sách nhà nước; cơ cấu lại và giải quyết có kết quả vấn đề nợ xấu, bảo đảm an toàn nợ công; cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước với trọng tâm là các tập đoàn, tổng công ty nhà nước; cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, gắn với phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới. Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện ba đột phá chiến lược, nhất là đột phá về thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm giải phóng mạnh mẽ sức sản xuất, huy động, phân bổ sử dụng có hiệu quả các nguồn lực.
Mục tiêu phát triển KTXH huyện Trà Bồng đến 2020
Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; phát huy sức mạnh đoàn kết các dân tộc, tăng cường sử dụng mọi nguồn lực để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ; chăm lo phát triển sự nghiệp y tế, văn hóa, giáo dục, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Kết hợp phát triển kinh tế, xã hội với bảo vệ môi trường và tăng cường an ninh, quốc phòng giữ vững ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội… Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo nhanh và bền vững, phấn đấu đến nãm 2020 Trà Bồng thoát khỏi tình trạng huyện nghèo. Tạo môi trường đầu tư thông thoáng, điều kiện sản xuất kinh doanh thuận lợi để đẩy mạnh việc thu hút đầu tư (cả đầu tư mới, đầu tư mở rộng, đầu tư chiều sâu) từ mọi thành phần kinh tế nhằm đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và chất lượng phát triển KTXH.
Khai thác tốt tiềm năng thế mạnh để đẩy nhanh quá trình phát triển các ngành dịch vụ, du lịch, công nghiệp xây dựng, tạo ra động lực to lớn thúc đẩy cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Tiếp tục xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng, giao thông nông thôn, đẩy mạnh việc chỉnh trang đô thị, bố trí lại dân cư, bảo vệ rừng, ngăn ngừa ô nhiễm và suy thoái môi trường nhằm tạo điều kiện cho phát triển KTXH với tốc độ nhanh, bền vững.
Tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về văn hoá, giáo dục, đào tạo, y tế, thể dục, thể thao; giải quyết và quản lý tốt các vấn đề xã hội, cải thiện đáng kể đời sống tinh thần và vật chất của nhân dân. Giữ vững quốc phòng, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn, xây dựng huyện thành khu vực phòng thủ liên hoàn vững chắc.
GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU, CHI NSNN TẠI HUYỆN TRÀ BỒNG
Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN cấp huyện trong quá trình phát triển KTXH
Một là: Xác định mục tiêu và mục đích của việc hoàn thiện quản lý NSNN trên địa bàn huyện Trà Bồng đảm bảo đúng pháp luật, tạo động lực thúc đẩy KTXH của huyện phát triển.
Hai là: Đẩy mạnh việc phân cấp gắn với nâng cao vai trò trách nhiệm thủ trưởng cơ quan, đơn vị, địa phương.
Ba là: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác chỉ đạo, quản lý và điều hành NSNN đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Bốn là: Nâng cao vai trò giám sát của HĐND các cấp trong phân bổ dự toán, thực hiện chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm trong quá trình quản NSNN.
Nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách
Xây dựng quy trình cấp đồng thời giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và giấy chứng nhận đăng ký thuế đối với các hộ kinh doanh
Tăng cường công tác hậu kiểm đăng kư kinh doanh và thực hiện lập bộ quản lý kinh doanh theo xã, thị trấn
Phát huy vai trò Hội đồng tư vấn thuế xã, thị trấn của huyện
Nuôi dưỡng và mở rộng nguồn thu trên địa bàn
Nâng cao phẩm chất và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý thu thuể nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về thuế, kiến quyết xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thuế
Thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm quản lý và duy trì tốt các nguồn thu phí, lệ phí
Tập trung công tác kiểm tra thuế, nhận diện sai sót, gian lận đối với người nộp thuế
Nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách
Tham mưu đề xuất ban hành định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách địa phương theo thời kỳ đã ổn định ngân sách
Nâng cao hiệu quả quản lý chi đầu tư phát triển, bảo đảm tạo nền tảng thúc đẩy KTXH phát triển theo đúng định hướng
Củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ quản lý tài chính ngân sách
Tiếp tục triển khai thực hiện tốt việc khoán kinh phí hành chính và quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị, địa phương theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 43/2006/NĐ-CP
Tăng cường công tác thanh tra tài chính để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm
Nâng cao chất lượng công tác kiểm soát chi ngân sách của Kho bạc Nhà nước huyện
Thực hiện nghiêm túc việc công khai tài chính tại các đơn vị, địa phương thuộc huyện
Kiến nghị với Chính phủ, Bộ Tài chính
– Cần phải tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện chính sách thuế. Trong quá trình hoàn thiện chính sách thuế cần quán triệt quan điểm của Đảng và Nhà nước về đổi mới chính sách thuế.
– Sớm hoàn thiện hệ thống các định mức chi tiêu của ngân sách, cần được cập nhật thường xuyên cho phù hợp với thực tiễn và linh hoạt cho phù hợp với sự khác biệt giữa các vùng, miền.
– Cần điều tiết một phần các khoản thu phí, lệ phí do các cơ quan Trung ương cấp huyện trực tiếp thu như: đăng ký biển số xe mô tô, đăng ký cấp chứng minh nhân dân, nhập hộ khẩu, án phí…
Kiến nghị với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Quảng Ngãi
– Để tạo điều kiện thúc đẩy huyện Trà Bồng phát triển mạnh mẽ, vững chắc, trên cơ sở đó làm đầu tàu, tạo động lực cho sự phát triển chung cho các huyện miền núi của tỉnh.
– UBND tỉnh cần điều chỉnh hệ thống định mức phân bổ ngân sách cho phù hợp, cần chú trọng tăng định mức phân bổ chi cho sự nghiệp giao thông, sự nghiệp môi trường, sự nghiệp y tế, sự nghiệp giáo dục, định mức chi hành chính cho một biên chế để tạo đông lực thực hiện khoán chi hành chính.
– UBND tỉnh cần thực hiện các biện pháp đủ mạnh để yêu cầu các nhà đầu tư sớm triển khai các dự án tại các khu đất trống trên địa bàn để tạo cảnh quan cho đô thị và bảo vệ môi trường.
Từ việc phân tích tình hình thực hiện ở chương 2 và trên cơ sở quán triệt những định hướng trong đổi mới công tác quản lý tài chính ngân sáchcủa Chính phủ, Bộ Tài chính nói chung cũng như của huyện Trà Bồng nói riêng, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sáchtại huyện Trà Bồng thời gian đến.
Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước của huyện Trà Bồng hiện nay là một yêu cầu cấp thiết có tính khách quan. Qua quá trình phân tích, luận giải, luận văn đã làm rõ những nét nổi bật sau:
– Khái quát một cách tương đối đầy đủ về cơ sở lý luận để làm nền tảng cho việc thực hiện quản lý thu, chi ngân sách của huyện Trà Bồng.
– Thực tiễn quản lý thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Trà Bồng đang đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết kịp thời, đòi hỏi các ngành chức năng đặc biệt là các cơ quan thuộc ngành tài chính phải đổi mới toàn diện mới có thể đáp ứng yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý thu, chi ngân sách trên địa bàn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, tác giả rất mong nhận được sự đóng góp của Hội đồng và các thầy cô để luận văn mang tính khả thi cao hơn.
Tác giả xin chân thành cảm ơn quý thầy cô của Đại học Duy Tân, lãnh đạo Huyện ủy, UBND huyện và tập thể cán bộ phòng Tài chính-kế hoạch, Chi Cục thuế huyện Trà Bồng, đặc biệt là PGS.TS Lê Đức Toàn đã tận tình chỉ dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi trong suốt thời gian nghiên cứu để hoàn thành luận văn này./.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN DUY TAN\LUAN VAN DUY TAN\PHAN T AN PHAP\SAU BAO VE
