Giáo dục pháp luật đối với thanh niên từ thực tiễn Thành Phố Đà Nẵng

Tính cấp thiết của đề tài

Công tác GDPL đã và đang ngày càng khẳng định vai trò là một bộ phận không thể tách rời của quá trình xây dựng, và tổ chức thực hiện pháp luật. GDPL nói chung và GDPL cho thanh niên nói riêng của nước ta được hình thành và phát triển gắn liền với sự phát triển của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tại nghị quyết hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VII), đã nêu: “Thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng…”.

GDPL là một trong những nội dung quan trọng và không thể thiếu trong hoạt động của Nhà nước và xã hội, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay đất nước ta đang tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, đẩy mạnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trước tình hình đó, việc yêu cầu tăng cường đổi mới công tác GDPL nhằm nâng nhận thức và hiểu biết về pháp luật cho thanh niên trên địa bàn Thành Phố Đà Nẵng là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết. Bằng kiến thức thực tiễn và những kiến thức lý luận đã được học tập, nghiên cứu tại Học viện Khoa học xã hội Việt Nam nên học viên lựa chọn đề tài: “Giáo dục pháp luật đối với thanh niên từ thực tiễn Thành Phố Đà Nẵng” làm đề tài luận văn thạc sĩ Luật của mình.

1. Tình hình nghiên cứu đề tài

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích lý luận và đánh giá thực trạng GDPL đối với thanh niên Thành Phố Đà Nẵng, luận văn đề xuất quan điểm và giải pháp tăng cường GDPL đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng hiện nay.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

– Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận GDPL cho thanh niên

– Nghiên cứu, đánh giá về thực trạng GDPL đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng từ năm 2011 – 2016; từ đó chỉ ra kết quả, hạn chế và nguyên nhân của nó, rút ra những bài học kinh nghiệm trong công tác GDPL cho thanh niên.

– Đề xuất các quan điểm, giải pháp tăng cường GDPL đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng hiện nay.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng luận văn tập trung là vấn đề GDPL đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng.

4.2. Phạm vi nghiên cứu: Luận văn giới hạn thời gian nghiên cứu từ năm 2011 – 2016.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1. Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng Sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, về giáo dục pháp luật nói chung và cho đối tượng Thanh niên nói riêng.

5.2. Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng các phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu cụ thể, phương pháp xã hội học pháp luật đi sâu nghiên cứu về quan điểm, tư tưởng, dư luận xã hội của thanh niên, nhu cầu, nguyện vọng của thanh niên về công tác GDPL đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng thời gian qua và nguyện vọng, mong muốn trong thời gian tới; phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử – cụ thể; phương pháp khảo sát thực tế. Ngoài ra, trong quá trình thực hiện, người viết cũng tham khảo ý kiến cán bộ Đoàn, đồng nghiệp trưởng thành từ hoạt động thực tiễn, có những kiến giải, đánh giá sát thực về GDPL cho thanh niên, nhất là về những giải pháp cần tập trung thực hiện trong thời gian tới.

Những đóng góp về khoa học của luận văn

– Luận văn đưa ra được khái niệm và chỉ ra những đặc điểm GDPL cho thanh niên.

– Trên cơ sở đánh giá thực trạng, luận văn chỉ ra được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của GDPL đối với thanh niên từ thực tiễn Thành phố Đà Nẵng.

– Đề xuất được các quan điểm, hệ thống giải pháp đồng bộ, các phương pháp GDPL đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng hiện nay.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1. Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần làm rõ cơ sở lý luận về GDPL cho thanh niên.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

– Luận văn là tài liệu có giá trị tham khảo trong công tác GDPL, tập huấn, bồi dưỡng cán bộ đoàn các cấp trong và ngoài Thành Phố; tuyên truyền, GDPL cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên trên địa bàn Thành Phố; góp phần đẩy mạnh đưa các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về công tác GDPL đi vào cuộc sống.

– Các nội dung, giải pháp của luận văn được thực hiện sẽ góp phần tích cực, hiệu quả trong công tác tuyên truyền, GDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho ĐVTN trên địa bàn Thành Phố Đà Nẵng, góp phần phòng, chống và đẩy lùi tội phạm và các tệ nạn xã hội trong lứa tuổi thanh niên, phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ, đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.

7. Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luậncơ bản về giáo dục Pháp luật đối với thanh niên

Chương 2: Thực trạng thanh niên và giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại Thành phố Đà Nẵng.

Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cường giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại Thành Phố Đà Nẵng hiện nay.

CHƯƠNG 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN

1.1. Khái niệm, đặc điểm, mục đích và vai trò của giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.1.1. Khái niệm về thanh niên và giáo dục pháp luật

1.1.1.1. Khái niệm về thanh niên

Từ những phân tích cụ thể thì đề tài rút ra định nghĩa thanh niên như sau: là công dân từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi, có sức khỏe thể chất, tích cực học tập, lao động và bảo vệ Tổ quốc,là lực lượng nòng cốt của xã hội hiện tại và tương lai trẻ trung năng động, ham muốn trải nghiệm với thực tiễn song dễ bị kích động, suy nghĩ chưa thực sự chín chắn, dễ phạm sai lầm nhưng rất dễ tiếp thu, khắc phục khuyết điểm nếu được giáo dục đúng phương pháp và phù hợp về nội dung

1.1.1.2. Khái niệm giáo dục pháp luật

Trong các tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta hiện nay, các tác giả đã khá thống nhất với khái niệm giáo dục pháp luật: Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành.

1.1.1.3. Đặc điểm của giáo dục pháp luật đối với thanh niên

Dựa vào định nghĩa về thanh niên và khái niệm giáo dục pháp luật, cho thấy giáo dục pháp luật đối với thanh niên có những đặc điểm cơ bản như sau:

• Thứ nhất, thanh niên là đối tượng trẻ tuổi, năng động, ưa trải nghiệm nên việc GDPL có những đặc điểm riêng phù hợp như là phương pháp sáng tạo, sinh động, gắn với thực tế.
• Thứ hai, các hình thức, phương pháp GDPL cho thanh niên phải cụ thể, sinh động, phù hợp với lứa tuổi, ưa tìm tòi, sáng tạo của thanh niên.
• Thứ ba, GDPL cho thanh niên chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của hoạt động tổ chức Đoàn và hoạt động tuân thủ pháp luật của môi trường xung quanh.

Căn cứ vào các đòi hỏi khi xác định mục đích giáo dục pháp luật, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng các mục đích sau đây là phù hợp hơn cả:

• Thứ nhất, hình thành, cung cấp, bồi dưỡng và từng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật cho thanh niên căn cứ vào đặc điểm của từng loại đối tượng, phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể.
• Thứ hai, hình thành, tạo dựng và phát triển lòng tin vào pháp luật cho thanh niên
• Thứ ba, xây dựng thói quen vững chắc, xử sự theo những đòi hỏi của pháp luật (hình thành lối sống tuân theo pháp luật.

1.1.2. Vai trò của giáo dục pháp luật cho thanh niên

Giáo dục pháp luật đối với thanh niên có vị trí, vai trò quan trọng, thể hiện rõ trên ba khía cạnh sau :

Một là, GDPL tác động vào ý thức đối tượng, góp phần hình thành và nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên

Hai là, GDPL tác động đến việc hình thành niềm tin của thanh niên đối với pháp luật.

Ba là, GDPL là khâu đầu tiên trong qúa trình triển khai thực hiện pháp luật.

1.2. Chủ thể, nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.2.1. Chủ thể giáo dục pháp luật cho thanh niên

Chủ thể của giáo dục pháp luật là tất cả những người mà theo chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội, đã tham gia góp phần thực hiện các mục tiêu giáo dục pháp luật.Căn cứ vào tính chuyên nghiệp trong hoạt động có thể chia chủ thể giáo dục pháp luật thành hai nhóm:

Chủ thể chuyên nghiệp là người có chức năng, nhiệm vụ chủ yếu, trực tiếp, thường xuyên thực hiện nhiệm vụ giáo dục pháp luật. Đây là lực lượng nòng cốt trong công tác giáo dục pháp luật.

Chủ thể không chuyên nghiệp là những người mà tuy chức năng chính không phải là giáo dục pháp luật nhưng một trong các nhiệm vụ của họ là bằng hoặc thông qua các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ để thực hiện các mục đích giáo dục pháp luật.

1.2.2. Nội dung giáo dục pháp luật cho thanh niên

Nội dung GDPL rất đa dạng, có thể có nội dung cơ bản, có thể có nội dung chuyên sâu, tuỳ thuộc vào mục đích, tính chất và nhu cầu pháp luật. Nội dung GDPL cần chú ý đến 3 yếu tố sau:

Thứ nhất là những hiểu biết cơ bản về pháp luật nói chung hay có thể hiểu là những tri thức lý luận về pháp luật. Tuỳ thuộc vào đặc điểm của đối tượng mà xác định khối lượng các tri thức này cho phù hợp.

Thứ hai là những nội dung cụ thể của pháp luật cần được giáo dục. Đây là nội dung quan trọng nhất trong GDPL phải tuỳ thuộc vào từng nhóm đối tượng cụ thể, nhu cầu cụ thể của đối tượng để GDPL.

Thứ ba là những kỹ năng cần thiết để giúp đối tượng thực hiện hành vi hợp pháp, phù hợp với lĩnh vực pháp luật được giao.

1.2.3. Hình thức giáo dục pháp luật cho thanh niên

“Hình thức giáo dục pháp luật là các dạng hoạt động cụ thể để tổ chức quá trình giáo dục pháp luật” với khái niệm này và tình hình GDPL cho đối tượng là thanh niên ta chia hình thức giáo dục pháp luật thành hai loại:

Thứ nhất là các hình thức GDPL mang tính phổ biến, truyền thống được sử dụng trong nhiều loại hình thức giáo dục.

Thứ hai là các hình thức mang tính đặc thù của GDPL. Tính đặc thù này thể hiện trong mối quan hệ tác động giữa GDPL là ý thức và hành vi của công dân [24, tr.14].

1.2.4. Phương pháp giáo dục pháp luật cho thanh niên

Phương pháp GDPL có thể hiểu là hệ thống các cách thức sử dụng để tiến hành hoạt động giáo dục pháp luật. Phương pháp GDPL bao gồm:

• Hệ thống phương pháp tổ chức hoạt động
• Hệ thống phương pháp thuyết phục
• Hệ thống phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi
• Hệ thống phương pháp dạy học môn giáo dục công dân

1.3. Điều kiện tăng cường giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.3.1. Tăng cường về chính trị – tư tưởng

Với những chủ trương và biện pháp của Đảng và Nhà nước cho thấy công tác GDPL nói chung và GDPL cho thanh niên nói riêng là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng. Sự phát triển của hệ thống chính trị, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với Nhà nước là những điều kiện đảm bảo cho công tác GDPL cho thanh niên được thực thi có hiệu quả.

1.3.2. Tăng cường về pháp lý

Hầu hết mọi hoạt động trong xã hội diễn ra trong sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật Nhà nước. Nhà nước có hệ thống cơ quan bảo vệ pháp luật như Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, Thanh tra, cơ quan Nội vụ… hệ thống cơ quan quyền lực nhà nước như Quốc hội, Hội đồng nhân dân, cơ quan hành pháp… luôn giám sát việc thực thi mọi hoạt động của công tác tuyên truyền, GDPL ngăn chặn những hành vi vi phạm qui định của pháp luật đối với công tác này.

1.3.3. Tăng cường về kinh tế

Có thể nói rằng nền kinh tế càng ngày càng phát triển,nên mức sống của người dân cũng cao hơn. Với sự phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường định hướng XHCN chính là một điều kiện tăng cường cho công tác GDPL cho thanh niên đạt hiệu quả. Như vậy, sự phát triển kinh tế không những đảm bảo đời sống vật chất hàng ngày cho thanh niên mà đó còn là những minh chứng, minh họa cho nội dung GDPL đối với thanh niên.

1.3.4. Tăng cường khác

Trước hết, những tăng cường về mặt xã hội đối với công tác giáo dục pháp luật đối với thanh niên

Thứ hai, những tăng cường về văn hóa đối với công tác giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên thể hiện ở chỗ truyền thống văn hóa của người Việt Nam luôn “tôn trọng đạo lý”.

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG THANH NIÊN VÀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI THANH NIÊN TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1. Điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế – xã hội và thực trạng thanh niên thành phố Đà Nẵng ảnh hưởng đến giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại thành phố Đà Nẵng

2.1.1. Điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế-xã hội thành phố Đà Nẵng

2.1.1.1. Điều kiện tự nhiên

Đà Nẵng nằm vị trí trung độ của cả nước, là cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên và nước bạn Lào, là trung điểm của 4 di sản văn hoá thế giới nổi tiếng là cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và Rừng quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

Thành phố Đà Nẵng có diện tích tự nhiên là 1.283,42 km2, là thành phố trực thuộc trung ương, bao gồm 6 quận nội thành, 1 huyện ngoại thành (Hòa Vang) và 1 huyện đảo (Hoàng Sa). Tổng cộng gồm 57 phường, xã và thị trấn. Thiên nhiên đã ưu đãi ban cho thành phố các khu bảo tồn thiên nhiên đặc sắc như: Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà, Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà và Khu văn hóa lịch sử môi trường Nam Hải Vân…

2.1.1.2. Điều kiện kinh tế – xã hội

Thành phố Đà Nẵng có một vị trí địa lý đặc biệt thuận lợi cho sự phát triển kinh tế xã hội nhanh chóng và bền vững. Thành phố Đà Nẵng duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng; các nguồn lực xã hội được phát huy, các ngành, lĩnh vực đều có bước phát triển, xây dựng được môi trường văn hóa lành mạnh và thực thi các chính sách xã hội giàu tính nhân văn, quan tâm đầu tư và phát triển các lĩnh vực xã hội, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng chính quyền, cải cách hành chính, thanh tra, chống tham nhũng và tiềm lực quốc phòng – an ninh được tăng cường, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề ở các lĩnh vực khác nhau, thành phố đang triển khai kế hoạch khắc phục.

2.1.2. Thực trạng thanh niên thành phố Đà Nẵng

Dân số Đà Nẵng năm 2015 là 1.029.000 người trong đó thì TNĐN chiếm khoảng 40% lực lượng lao động toàn thành phố.

Hiện nay, thành phố Đà Nẵng có 8 quận, huyện Đoàn trong đó có 2 huyện Đoàn và 6 quận Đoàn. Tính đến ngày 31/12/2015 toàn thành phố có 575 Đoàn cơ sở, chi đoàn cơ sở trực thuộc; 593 chi đoàn, bên cạnh đó có 23 đoàn cơ sở và 172 chi đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Tổng số đoàn viên thuộc thành đoàn Đà Nẵng là 117.477 người với 591 câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm cho thanh niên. Thanh niên Đà Nẵng trong độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi hiện có khoảng 286.000 người, chiếm 30,6 % dân số thành phố. Trong đó: Thanh niên học sinh, sinh viên chiếm 57,43%, thanh niên công chức, viên chức chiếm 1,6%, thanh niên trong các doanh nghiệp chiếm 18,59%, thanh niên trên địa bàn dân cư (thanh niên nông thôn và đô thị) chiếm 19,85%, thanh niên trong các lực lượng vũ trang chiếm 2,5% tổng số thanh niên. [4, tr.3].

Trình độ học vấn, chuyên môn, trình độ lý luận chính trị của TN cao hơn trước. Tuy nhiên, bên cạnh đó TNĐN cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của nền kinh tế thị trường, vấn đề toàn cầu hoá mà lớn nhất là vấn đề việc làm và thu nhập; vấn đề tệ nạn xã hội, nhất là tệ nạn ma tuý, mại dâm, sự xuất hiện của một số dịch bệnh mới…

2.2. Thành tựu và hạn chế hoạt động giáo dục pháp luật cho thanh niên tại thành phố Đà Nẵng

2.2.1. Thành tựu trong hoạt động giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại tiễn thành phố Đà Nẵng

2.2.1.1. Về nội dung giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

Trong những năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành phố Đà Nẵng đã lựa chọn nội dung GDPL cho thanh niên một cách thiết thực, hiệu quả, phù hợp với đối tượng thanh niên, ở từng địa bàn cụ thể như sau:

– Tập trung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục các Bộ luật cơ bản

– Công tác GDPL cho thanh niên được triển khai tập trung vào tuyên truyền giải phóng mặt bằng.

– Tăng cường và nâng cao chất lượng, hiệu quả các cuộc vận động như cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

– Các nội dung GDPL chung, tổ chức Hội LHTN ở các địa phương đã phối hợp với MTTQ Việt Nam các cấp cung cấp nhiều thông tin pháp luật hữu ích liên quan đến các chính sách của Nhà nước về hoạt động tôn giáo.

2.2.1.2. Về hình thức giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

Thành phố Đà Nẵng có rất nhiều hoạt động giáo dục pháp luật được thực hiện dưới những hình thức khác nhau:

– Tuyên truyền miệng: Vào năm 2015, toàn thành phố đã tổ chức được 664 đợt tổ chức tuyên truyền và phổ biến Hiến pháp và pháp luật với khoảng 66499 ĐVTN tham gia, 9 cuộc thi và hoạt động giáo dục truyền thống với 12530 ĐVTN tham gia. Tổng số báo cáo viên các cấp của Đoàn là 41 người ở cấp thành phố, 70 người ở cấp huyện và 575 người ở cấp cơ sở [6, tr.9].

– Phổ biến, GDPL thông qua hoạt động dạy học và hoạt động ngoại khoá trong nhà trường: Trong 5 năm qua, các trường học trên địa bàn thành phố đã tổ chức được 612 buổi nói chuyện chuyên đề về GDPL và các tệ nạn xã hội với khoảng 367.200 lượt HSSV tham gia [52, tr.6].

– Phổ biến, GDPL thông qua các phương tiện thông tin đại chúng: Hình thức này được thực hiện khá hiệu quả trên các loại hình báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử. Ngoài ra thành phố Đà Nẵng còn thực hiện GDPL thông qua web điện tử, internet, loa phát thanh…

– Phổ biến, GDPL thông qua việc biên soạn, phát hành tài liệu pháp luật và tuyên truyền trực quan: Biên soạn tài liệu phục vụ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó sách hỏi – đáp pháp luật là 10.460 cuốn; Tờ gấp pháp luật 400.380 tờ; bản tin pháp luật 2.500 bản…

– Phổ biến, GDPL thông qua tủ sách pháp luật:Hiện nay, 57 xã Đoàn đều có tủ sách pháp luật và số lượng tủ sách hiện cólà 117; mỗi năm thu hút khoảng hơn 80.000 lượt người đến nghiên cứu, tìm hiểu về pháp luật [6, tr.3].

– Phổ biến, GDPL thông qua thành lập các mô hình câu lạc bộ giáo dục pháp luật: Năm 2015, Ban Thường vụ Thành Đoàn Đà Nẵng đã triển khai xây dựng gần 60 câu lạc bộ “Tuổi trẻ với pháp luật” cho thanh thiếu nhi tại cơ sở, đến nay toàn với hơn 2000 hội viên tham gia, hoạt động thường xuyên, hiệu quả, có sự đầu tư kinh phí ban đầu từ nguồn kinh phí cấp của nhà nước.

– Phổ biến, GDPL thông qua tổ chức cuộc thi, hội thi:Hàng năm, các cấp bộ Đoàn, Hội trong toàn thành phố đã phối hợp với các ngành chức năng tổ chức cuộc thi, hội thi tìm hiểu về pháp luật như:  Hội thi “Pháp luật với Thanh thiếu niên thành phố Đà Nẵng năm 2012”; cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình…

– Phổ biến, GDPL thông qua các loại hình văn hoá, văn nghệ: Hàng năm, Thành Đoàn Đà Nẵng đã triển khai tổ chức Liên hoan “Các đội tuyên truyền thanh niên phòng, chống mại dâm, ma tuý, HIV/AIDS” từ thành phố tới cơ sở nhằm kiện toàn, củng cố và đẩy mạnh hoạt động của các đội tuyên truyền thanh.

– Phổ biến, GDPL thông qua “Ngày Pháp Luật”

“Ngày pháp luật” được tổ chức định kỳ mỗi tháng một lần.

Đà Nẵng đã triển khai thực hiện với nhiều hình thức phong phú, đa dạng, phù hợp với từng đối tượng, lứa tuổi thanh niên, có sự kết hợp và đan xen giữa các hình thức với nhau nhằm đem lại hiệu quả GDPL cao nhất cho thanh niên.

2.2.1.3. Về phương pháp giáo dục pháp luật đối với thanh niên thành phố Đà Nẵng

Trong thời gian qua, phương pháp GDPL cho thanh niên trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thường xuyên được đổi mới nhằm nâng cao chất lượng hoạt động GDPL cho thanh niên. Tại các địa phương, Thành Đoàn Đà Nẵng đã luôn chủ động tạo điều kiện để thanh niên được cùng thảo luận, chia sẻ và phát triển tư duy cá nhân.

2.2.1.4. Về chủ thể giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên trong hệ thống tổ chức Đoàntừ thành phố đến cơ sở thường xuyên được kiện toàn, củng cố nhằm nâng cao chất lượng hoạt động. Ngày 20/5/2011, Uỷ ban nhân dân thành phố đã ban hành Quyết định số 4262/QĐ-UBND công nhận 50 báo cáo viên pháp luật thành phố. Đến nay, toàn thành phố có 112 báo cáo viên cấp huyện, 1.255 tuyên truyền viên pháp luật cấp phường xã.

2.2.1.5. Điều kiện đảm bảo giáo dục pháp luật cho thanh niên Thành phố Đà Nẵng

– Thực hiện chủ chương của Đảng, Nhà nước, Chính phủ về tăng cường công tác phổ biến, GDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Các cấp uỷ đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thành phố Đà Nẵng đã tập trung triển khai có hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, GDPL cho Nhân dân nói chung và cho thanh niên thành phốĐà Nẵng nói riêng.

2.2.2. Những hạn chế trong hoạt động giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại thành phố Đà Nẵng

2.2.2.1. Hạn chế về nội dung giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

– Một số địa phương chưa thực sự quan tâm phổ biến văn bản quy phạm pháp luật do địa phương ban hành.Chưa thực sự đổi mới nội dung hình thức tập huấn.

– Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL các cấp chưa thực sự tạo được bước đột phá, tạo cơ chế hữu hiệu để các cấp, các ngành có chương trình hoạt động cụ thể, biến nhận thức về tầm quan trọng của công tác này thành hoạt động thiết thực nhằm đẩy mạnh hơn nữa công tác PBGDPL

– Trong hoạt động còn thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa các Ban và giữa các thành viên Hội đồng. Hội đồng của một số Bộ, ngành, địa phương hoạt động còn mang tính hình thức.

2.2.2.2. Hạn chế về hình thức giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

Hình thức PBGDPL tuy có nhiều đổi mới song vẫn chưa theo kịp tình hình thực tiễn, nhất là cấp cơ sở. Một số nơi còn nặng về hình thức, chưa chú trọng tới hiệu quả. Một số địa phương còn thiếu linh hoạt trong lựa chọn hình thức, biện pháp PBGDPL phù hợp với trình độ của người được tuyên truyền và đặc thù của địa bàn. Các hình thức PBGDPL mới, có hiệu quả chậm được nhân rộng.

2.2.2.3. Hạn chế về phương pháp giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

Các phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật mặc dù đã được áp dụng khá đa dạng, phong phú, song nhìn chung hiệu quả còn chưa cao, có một số hình thức chưa phù hợp với đối tượng tuyên truyền, phổ biến và tình hình thực tiễn. Một vài phương pháp giáo dục pháp luật có xu hương đi vào lối mòn, không có sức lan tỏa.

2.2.2.4. Hạn chế về chủ thể giáo dục pháp luật cho thanh niên thành phố Đà Nẵng

Đội ngũ làm công tác phổ biến về giáo dục pháp luật đông về số lượng nhưng chất lượng chưa đồng đều, kiêm nhiệm, thiếu tính chuyên môn, thiếu tâm huyết và không có thời gian đầu tư một cách hợp lý cho công tác giáo dục pháp luật. Mặt khác, chế độ thù lao đối với những người làm công tác giáo dục chưa tương xứng, nên chưa tạo động lực mạnh mẽ cho họ khi thực hiện nhiệm vụ giáo dục pháp luật.

2.2.2.5. Hạn chế về điều kiện đảm bảo

Cơ sở vật chất, phương tiện dành cho công tác PBGDPL chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, nhất là ở những địa phương có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn. Không đồng đều trong bố trí kinh phí PBGDPL ở các bộ, ngành, địa phương. Việc huy động nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chưa được tiến hành một cách đồng bộ và rộng khắp. Cùng với điều kiện khó khăn về cơ sở vật chất, máy móc thiết bị, phương tiện đi lại… cũng ảnh hưởng tới hiệu quả giáo dục pháp luật, từ đó dẫn tới kỷ cương, phép nước bị lỏng lẻo.

2.3. Nguyên nhân của thực trạng giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại thành phố đà nẵng

2.3.1. Nguyên nhân của những kết quả đạt được

– Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Đà Nẵng đã luôn quán triệt sâu sắc quan điểm tuyên truyền, phổ biến, GDPL và ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về công tác tuyên truyền, GDPL cho Nhân dân nói chung và thanh niên nói riêng.

– Nội dung, hình thức, phương thức GDPL cho thanh niên từng bước được mở rộng, đang dạng hoá các hình thức và phương thức hoạt động.

– Đội ngũ cán bộ đoàn, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên làm công tác phổ biến, GDPL cho thanh niên chủ yếu là cán bộ trẻ, nhiệt tình, tâm huyết, có trách nhiệm.

– Đa số thanh niên đều có nhận thức đúng đắn việc học tập nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật là việc làm cần thiết, quan trọng nhằm để phục vụ các quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình, gia đình và người thân.

– Các cơ chế, chính sách, nguồn lực kinh phí, cơ sở vật chất kỹ thuật, tài liệu cho hoạt động tuyên truyền, GDPL cho thanh niên bước đầu đã được quan tâm đầu tư.

2.3.2. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong giáo dục pháp luật đối với thanh niên thành phố Đà Nẵng

– Nhận thức của một số cấp uỷ Đảng, bộ, ngành, địa phương về công tác PBGDPL chưa thực sự đầy đủ và chưa tương xứng với vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác này.

– Công tác tham mưu cho cơ quan tư pháp và cơ quan chuyên môn của cấp ủy, chính quyền nhiều khi chưa chủ động, chưa thường xuyên, kịp thời.

– Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL các cấp hoạt động theo cơ chế phối hợp, các thành viên làm việc kiêm nhiệm nên không thể dành nhiều thời gian đầu tư cho công tác PBGDPL.

– Đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL cả nước tuy số lượng đông nhưng trình độ không đồng đều. Chất lượng của đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL còn thấp, nhất là cán bộ ở cơ sở.

– Việc ban hành quá nhiều văn bản pháp luật cũng như các chương trình, kế hoạch của nhà nước cần triển khai, thực hiện cùng một thời điểm, trong khi điều kiện nhân lực, vật lực có hạn.

– Một số người lợi dụng kẽ hở của luật pháp để trục lợi cá nhân

– Cơ sở vật chất, phương tiện làm việc dành cho công tác PBGDPL chưa đáp ứng được yêu cầu, nhất là ở vùng sâu, vùng xa hoặc những địa bàn khó khăn.

CHƯƠNG 3

QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI THANH NIÊN TẠI

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

3.1. Quan điểm tăng cường giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại thành phố Đà Nẵng

3.1.1. Quán triệt quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục pháp luật

3.1.1.1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

Trong các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, từ văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V đến văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đều đề cập đến công tác tuyên truyền, phổ biến, GDPL. Đặc biệt, để tạo cơ sở pháp lý mạnh, đồng bộ, thống nhất cho công tác PBGDPL, góp phần nâng cao hiệu quả công tác này, ngày 20 tháng 6 năm 2012, Quốc hội đã thông qua Luật PBGDPL. Luật có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2013.

3.1.1.2. Chính sách nhất quán của Nhà nước về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật

Đảng lãnh đạo Nhà nước, định hướng chính trị cho tổ chức và hoạt động của Nhà nước, kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước ở các cấp, các ngành. Chính vì vậy, theo Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, Nhà nước ta cũng đã ban hành nhiều chỉ thị, quyết định, chương trình, đề án… thực hiện chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta về công tác phổ biến, GDPL cho Nhân dân nói chung và cho thanh niên nói riêng.ư

3.1.2. Quan điểm giáo dục pháp luật đối với thanh niên thành phố Đà Nẵng hiện nay

Trong những năm qua, Thành uỷ, HĐND, UBND thành phố Đà Nẵng đã thường xuyên quan tâm đến công tác GDPL cho Nhân dân nói chung và thanh niên nói riêng.

Để triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên giai đoạn 2011-2015 phê duyệt kèm theo Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 26 tháng 11 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ (sau đây gọi tắt là Đề án 2160), ngày 13/5/2011, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 4019/QĐ-UBND kèm theo Kế hoạch triển khai Đề án 2160 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

3.2. Giải pháp nhằm tăng cường giáo dục pháp luật đối với thanh niên tại thành phố Đà Nẵng

3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền

Tăng cường mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đều được phổ biến kịp thời, đầy đủ đến toàn thể cán bộ, đảng viên và Nhân dân, nhất là trong thanh niên. Cần thực hiện tốt một số nội dung sau:

– Các cấp uỷ Đảng, chính quyền triển khai, thực hiện công tác phổ biến, GDPL với nội dung, hình thức, phương pháp phù hợp với từng đối tượng khác nhau.

– Hội đồng nhân dân các cấp có vị trí và vai trò rất quan trọng trong công tác GDPL và đưa pháp luật đến với mỗi người dân.

– UBND thành phố cần chủ động xây dựng kế hoạch phổ biến, GDPL trước khi trình HĐND thành phố tại kỳ họp gần nhất.

3.2.2. Đổi mới nội dung giáo dục pháp luật nâng cao trình độ dân trí và tri thức pháp lý đối với thanh niên

Để đổi mới nội dung cần thực hiện tốt một số nội dung sau:

Một là, xác định nội dung GDPL cho thanh niên là yếu tố quan trọng để thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi cho thanh niên.

Hai là, đẩy mạnh triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 16-10-2003 của Bộ Chính trị khóa IX “Về xây dựng và phát triển thành phố Đà Nẵng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.

Ba là, phát huy hơn nữa vai trò của các đoàn thể, các Hội nghề nghiệp.

3.2.3. Tăng cường đổi mới, đa dạng hoá các hình thức và phương thức giáo dục pháp luật đối với thanh niên

Để triển khai có hiệu quả công tác phổ biến, GDPL cho thanh niên thành phố Đà Nẵng, trong thời gian tới cần phải tiếp tục đổi mới, đa dạng hoá các hình thức, phương thức GDPL cho thanh niên, cụ thể như sau: tăng cường phổ biến, GDPL trên các phương tiện thông tin đại, tăng cường GDPL thông qua hình thức tuyên truyền miệng, tăng cường GDPL cho thanh niên thông qua các phong trào quần chúng, thường xuyên tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trong thanh niên, tăng cường chỉ đạo xây dựng các câu lạc bộ pháp luật, tăng cường việc GDPL thông qua hoạt động tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý, tăng cường GDPL thông qua hoạt động xét xử đối với các vụ án, khai thác và sử dụng có hiệu quả tủ sách pháp luật, tăng cường GDPL thông qua hoạt động “Ngày Pháp Luật”.

3.2.4. Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục pháp luật với tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức lối sống đối với thanh niên

Để công tác GDPL kết hợp với công tác giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức lối sống cho thanh niên đạt hiệu quả cao, các cấp, các ngành cần nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác GDPL trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng; nâng cao chất lượng, gắn kết hài hòa các nội dung và mục đích tuyên truyền, giáo dục cho thanh niên; đẩy mạnh giáo dục các giá trị truyền thống cho thanh niên.

3.2.5. Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật đối với thanh niên đặc thù, có nguy cơ cao về vi phạm pháp luật

Các cấp uỷ Đảng, chính quyền và các đoàn thể cần quan tâm đặc biệt đến công tác phổ biến, GDPL đối với thanh niên đặc thù, như: thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên đường phố, thanh niên làm việc xa nhà, thanh niên trong các trường giáo dưỡng, trung tâm giáo dục, trung tâm cai nghiện, thanh niên mãn hạn tù trở về địa phương…

3.2.6. Nâng cao trình độ, năng lực và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giáo dục pháp luật đối

Để nâng cao trình độ, năng lực và phẩm chất đạo đức cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác GDPL cho thanh niên, cần tập trung làm tốt những vấn đề như xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, tập huấn nâng cao năng lực, kiến thức về pháp luật cho báo cáo viên, tuyên truyền viên; cung cấp tài liệu cần thiết cho lực lượng tham gia công tác GDPL; thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng hiệu quả hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tăng cường định hướng, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí, cổng thông tin điện tử, bản thông tin nội bộ của các ngành, địa phương… thực hiện các chuyên trang, chuyên mục về pháp luật.

3.2.7. Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục pháp luật đối với thanh niên

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là trường học XHCN của thanh niên. Để tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành phố Đà Nẵng thật sự là hạt nhân nòng cốt, chủ thể tuyên truyền, phổ biến GDPL có hiệu quả cho thanh niên. Mỗi cán bộ đoàn đều phải xác định rõ việc học tập, nghiên cứu để nâng cao kiến thức pháp luật, có ý thức tôn trọng và tự giác xử sự theo yêu cầu của pháp luật; bản thân cán bộ phải làm gương trong thực thi pháp luật.

3.2.8. Đẩy mạnh công tác phối hợp giữa các ngành liên quan trong giáo dục pháp luật đối với thanh niên

Đây là giải pháp quan trọng nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành. Đẩy mạnh chương trình phối hợp công tác giữa Đoàn thanh niên với ngành Tư pháp, phối hợp với Ban Dân tộc, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch thành cũng như Công an thành phố, Ban An toàn giao thông thành phố và các tổ chức đoàn thể như Liên đoàn Lao động, Hội LHPN, Hội Nông dân, Hội Cựu Chiến binh.

3.2.9. Tăng cường đầu tư, khai thác có hiệu quả các nguồn lực, tạo cơ chế hỗ trợ cho các hoạt động giáo dục pháp luật đối với thanh niên

Hoàn chỉnh cơ chế chính sách, xây dựng Quỹ hỗ trợ công tác phổ biến, GDPL, đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, tài liệu phục vụ cho công tác tuyên truyền, GDPL cho thanh niên theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin, phương tiện kỹ thuật hiện đại, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, GDPL trong thanh niên.

KẾT LUẬN

Giáo dục pháp luật là một trong những nội dung quan trọng và không thể thiếu trong hoạt động của Nhà nước và xã hội. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta đang tiến hành đẩy mạnh công cuộc đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; trước yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; thực hiện nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Do đó, GDPL cho Nhân dân nói chung và thanh niên nói riêng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta, nhằm từng bước nâng cao trình độ hiểu biết cho thanh niên về các lĩnh vực của pháp luật.

Thành uỷ, HĐND, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai thực hiện Đề án về tăng cường công tác phổ biến, GDPL nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên giai đoạn 2011-2015. Do vậy, công tác GDPL cho thanh niên đã có sự chuyển biến tích cực, sự phối kết hợp giữa Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương; công tác tổ chức và đội ngũ cán bộ thực hiện công tác phổ biến, GDPL ngày càng được quan tâm, củng cố, phát huy năng lực, sở trường; các cơ chế, nguồn lực cho công tác tuyên truyền, GDPL cho thanh niên được quan tâm đầu tư; công tác tư vấn pháp luật thường xuyên được tổ chức; nội dung, hình thức phổ biến, GDPL được đa dạng hoá, và thường xuyên đổi mới phù hợp với từng đối tượng thanh niên, ở từng địa bàn cụ thể; một số mô hình tuyên truyền. Những kết quả đó đã góp phần quan trọng trong công tác giáo dục thanh niên, xây dựng lớp thanh niên Đà Nẵng phát triển mọi mặt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức công dân tốt.

Tuy nhiên, bên cạnh sự nỗ lực, cố gắng của các cấp uỷ Đảng, chính quyền chưa thật sự quan tâm đến công tác tuyên truyền, GDPL cho các tầng lớp Nhân dân nói chung và cho thanh niên nói riêng nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình nhận thức về pháp luật của thanh niên.Vì vậy, việc quan tâm GDPL cho thanh niên ở thành phố Đà Nẵng là một nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng, trong đó phải kết hợp các hình thức, phương pháp GDPL phù hợp với đặc điểm của mỗi vùng, miền, đối tượng thanh niên.

Thực hiện luận văn Thạc sĩ luật học với đề tài “Giáo dục pháp luật cho thanh niên ở thành phố Đà Nẵng hiện nay”, học viên đã khái quát được cơ sở lý luận, thực tiễn về GDPL cho thanh niên, đánh giá thực trạng công tác GDPL cho thanh niên ở thành phố Đà Nẵng, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm tang cường GDPL cho thanh niên trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Tuy nhiên, do điều kiện thời gian tìm hiểu, nghiên cứu đề tài có hạn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, học viên kính mong nhận được sự quan tâm đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp để đề tài nghiên cứu được hoàn thiện hơn, góp phần xây dựng lớp thanh niên Đà Nẵng phát triển toàn diện.

LIỆN HỆ:

SĐT+ZALO: 0935568275

E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 4\LUAT HANH CHINH\LE THI TRUC LINH\SAU BAO VE