Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước Việt Nam theo Hiệp định Bảo hộ đầu tư giữa Việt Nam và EU
MỞĐẦU
1. Tính ấp th ết ủađề tà n h ên ứu
Gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ à t hế
nh u n t ng ghi nhận từ nă 1993 t ng h thống h uậtVi t N
B n nh u nh hung ơ hế gi i u ết t nh h t ng hi nh
ầu t uố tế và hi nh th ơng i t t i LuậtĐầu t 2020, Luật Doanh
nghi 2020 Luật Đ t i 2013… u u nh gi i u ết t nh h inh
nh th ơng i và tranh h ầut Cùng ới s h t t iển inh tế ã
h i hi nh ầu t uố tế hi nh th ơng i t ng u h ớng
gi tăng số ng à h t ng Ké th t nh h i n u n ến
ầut t n th tế h t sinh ngà àng nhi u à h t Gi i u ết tốt t nh
h ầu t uố tế sẽ u n à i h h h h các nhà ầu t ,
g hần thu h t ngu n ốn ầu t uố tế.
Nă 2020 Vi t N ã h huẩn Hi nh B h ầut giữ Vi t Nam và EU Với EVIPA Liên minh châu Âu ã hi n th h ýt ởng
nhà ầut ằng t h nh gi i u ết t nh h nh gi à những
iể h i t thể ể ến à: (i) Cơ hế gi i u ết t nh h ầut trong
Hi nh EVIPA h àn t àn ới ối ới Vi t N Đ à ơ hế gi i u ết
t nh h th ng t qua 2 toà là sơ thẩ à h thẩ ới thành iên
Vi t N à EU h n. Ngoài ra, còn có các h ơng th gi i u ết t nh
h th n thi n nh th ơng ng hò gi i h ặ th n C u nh
th n à th ơng ng thiết ế hi tiết ặ thù à h ng giống ới t
t hi nh th ơng i hay hi nh ầu t nà à Vi t N ã ý ết.
(ii) Hi nh EVIPA sẽ th thế t t 21 hi nh hu ến h h à h ầu
t hi n giữ Vi t N ới thành i n EU. Th h thống ơ hế
gi i u ết t nh h s ng h ơng à Vi t N ý ết ới uố gi t ng
Liên minh châu Âu ũng sẽ t ng th i EVIPAsẽ những t ng ớn
ến ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài ớiNhà n ớ
Bởi Vi t N à th t ng ti năng i s n nh h nh t i t ng
inh nh nhi u u ãi n n sẽ thu h t s u n t nhà ầut n ớ
1
ng ài à ối ới h ơ hế gi i u ết t nh h inh h ng ằngsẽ t
ng t ớn ến u ết nh ầu t
Hi n n ơsở h ý u n t ng nh t i u hỉnh ơ hếgi i u ết t nh h giữ nhà ầu t thu Li n inh h u Âu à Nhà n ớ Vi t N
à Hi nh EVIPA V ơ n u nh t ng EVIPA ã t ơng th h
ới h thống h uật ầu t t ng n ớ , t o hành ng h ý h ầ
à hù h ể h thể ậ th hi n n ầut Tu nhi n
h uật ầut t ng LuậtĐầut 2020 Luật nh nghi 2020 Luật
Đ t i 2013… n òn nhi u t ậ h n hế Những h n hế t ậ t n
t i t ng h uật ầut à ngu n nh n ơ n n ến h u thiếu ơ
sở h i th hi n ụng h uật các ơ u n nhàn ớ thẩ
u n Cùng t ụ i h ặ những ụ i t ơng t nh u nh ng òn u
thu ngiữ ơ u n nhàn ớ ởT ung ơng à ơ u n nhàn ớ ở
h ơng t ng i nh những n i n u n nh th i iể h t
sinh hi u n ầu t , th i h n gi nhận thu h i t i nhà ầu
t u nh nghĩ ụ h nhà ầu t n ớ ng ài Nhà n ớ Vi t
Nam [88]… T ng ối nh hung h ý ầu t uố tế òn sơ sài nhi u
u nh h hù h ùng ới th t ng gi i u ết t nh h ầu t uố
tế n nhi u t ậ h n hế [75] n n i t hiểu nghi n u ơ hế
gi i u ết t nh h ầu t uố tế à ần thiết
C thể nhận th n nh những t ng t h i th hi n ơ hế
gi i u ết t nh h th Hi nh EVIPA ũng ặt những th h th ớn
òihỏiVi t N tiế tụ h àn thi n t h t àn i n thể hế h nh s h
h uật; t nh nh t u n ng ng ằng inh h; h ng h n
i t ối ng t nh t th tụ nhằ h n hế à gi i u ết hi u u t nh
h ; ng h àn thi n ơ hế nh sớ hòng ngừ t nh h ể ừ
những i thế từ ầut n ớ ng ài ng th i h n hế ăng thẳng ng i giao leo thang thành ung t ở uố gi
Dù Hi nh EVIPA ã ý ếtnh ng h nhi u nghi n u chuyên s u i n u n ến ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ
ng ài à Nhà n ớ Ph i nghi n u th ti n h àn t àn h
2
EVIPA h hi u ể ụng t ng th tế V ý uận ơ hế gi i
u ết t nh h ặ thù t ng EVIPA ũng òn t t nghi n u t ng n ớ
à uố tế vì à u h ớng gi i u ết t nh h ới Li n inh h u Âu
hởi ớng t i hi nh b h ầu t à Li n inh nà à h n ý ết
ới t số uố gi t n thế giới t ng Vi t N Th tế nà ã ặt
u ầu ầnsớ t iển h i nhi u nghi n u hu n s u h thống hơn i n
u n ến ơ hế gi i u ết t nh h t ng EVIPA Đ ũng h nh à ý à
nghi n u sinh h n tài “Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tưnước ngoài và Nhànước Việt Nam theo Hiệpđịnh Bảohộđầu tư giữa Việt
Nam và EU” ể nghi n u t ng Luận n tiến sĩ uật h nh
2. Mụ đí h và nh ệm vụ n h ên ứu ủa đề tà2.1. Mục đích nghiên cứu
Luận n tậ t ung ng h thống gi i h n ng hi u u th thi
u nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà
n ớ Vi t N t ng Hi nh B h ầu t giữ Vi t N à EU
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để t ụ h nghi n u n u t n tài nh nhi ụnghi n u à:
– Nghi n u à h n t h những ýthu ết h nh nh h ởng h t
ng tới i ng à th hi n u nh ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Những ý thu ết nà hi hối hần ớn
tới u nh h uật ầu t uố tế;
– H thống h những n ý uận ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ tậ t ung à t số n i ung ơ n à:
h i ni i n u n ến t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ
ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ ; i t ò
ặ iể ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà
n ớ ; ặ iể ơ hế gi i u ết t nh h t ng Hi nh th ơng i
t à EU ng ý ết ới uố gi t ng Vi t N ;
– Ph n t h những u nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu
t n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng Hi nh EVIPA tậ t ung à n i ung
3
nh : u t nh th uận à h n ể i ếnthống nh t ơ hế gi i u ết
t nh h ; n i ung vai trò ơ hế gi i u ết t nh h ; s s nh ơ hếgi i u ết t nh h t ng EVIPA ới ơ hế gi i u ết t nh h t ng t số
hi nh ầu t thế h ới à Vi t N ã ý ếtnh Hi nh Đầu t t àn
i n ASEAN Hi nh Đối t t àn i n à tiến u n Th i B nh ơng;
– Đ nh gi hỉ những thuận i ũng nh h hăn hi EVIPA hi u
à i à th hi n t i Vi t N ;
– t n i nghi n u những n ý uận; phân tích, bình uận
những u, nh iể u nh h uật ơ hế gi i u ết t nh h
ầu t uố tế; nghi n u sinh iến ngh s i sung nhằ h àn
thi n h uật ơ hế gi i u ết t nh h ầut t ng h thống h uật
uố gi nhằ t ơng th h ới ơ hế gi i u ết t nh h ầut t ng Hi
nh EVIPA; u t t số gi i h n ng hi u u th thi u nh ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t Nam
trong Hi nh EVIPA nhằ thu h t ngu n ốn ầut từ EU gi n nh
hụ h i à h t t iển inh tế t n ớ s u i h COVID-19.
3. Đố tư n n h ên ứu và phạm v n h ên ứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đốit ng nghi n u Luận n à ơ hế gi i u ết t nh h giữ
nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t N th Hi nh EVIPA
3.2. Phạm vi nghiên cứu
– V n i ung: tài tậ t ung nghi n u ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng Hi nh EVIPA Vi t N
à EU ý ết
– V h ng gi n: tài nghi n u ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà
ầut 27 n ớ thành i n thu EU ới Nhà n ớ Vi t N ; nghi n u
t số hi nh h ầu t à hi nh th ơng i t t ơng ng nh CPTTP và ACIA.
– V th i gi n: tài nghi n u t ng h ng th i gi n Vi t N t ầu
ý ết Hi nh th ơng i t h tới hi h àn thành Luận n ụ thể từnă 1993 ến nă 2023.
4
4. Cơ sở phươn ph p luận và phươn ph p n h ên ứu 4.1. Cơ sở phương pháp luận
Luận n sẽ t n ơ sở h ơng h uận u ật i n h ng à uật h s Ch nghĩ M – Lênin t t ởng H Ch Minh Nhà n ớ h
u n à h t uố tế; u n iể Đ ng à Nhà n ớ t thu h t ầut
n ớ ng ài à ý ết hi nh ầut hi nh th ơng i t Đ
i à i hỉ n h i nh h ớng h ơng h nghi n u ụthể nghi n u sinh t ng u t nh th hi n Luận n
4.2. Phương pháp nghiên cứu
T n ơ sở h ơng h uận ã nh t ng quá trình nghiên
u Luận n nghi n u sinh s ụng h ơng h nghi n u ụthểnh s u:
– Ph ơng h h n t h nh gi ý uận à th ti n h ý: à
h ơng h s ụngt ng t t n i ung Luận n T ng
Ch ơng 1 nghi n u sinh h n t h nh uận những u n iể t gi
trong ng t nh nghi n u ã ng ố. Từ t h ng t ống ểnghi n u sinh tiế tụ nghi n u Với Ch ơng 2 nghi n u sinh s ụng
h ơng h nà ể h n t h h i ni t nh h ơ hế gi i u ết
t nh h Ph ơng h nà ũng s ụng hần ớnt ng Ch ơng 3 ể
à u nh h uậtt ng Hi nh EVIPA à nh uận h uật
ầu t uố tế T i Ch ơng 4 h ơng h nà s ụng ể h n t h nh
uận nh gi à những gi i h h n nghi n u
– Ph ơng h h s : s ụngởCh ơng 2 Luận nnhằ
h u u n iể ơ hếgi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ
ng ài à Nhàn ớ t ng hi nh th ơng i à hi nh ầut mà
Vi t N ã ý ết
– Ph ơng h s s nh uậth : s ụng h ếu t i Ch ơng 3 Luận n nhằ hỉ những iể t ơng ng à h i tgiữ u nh
h uậtVi t N ới u nh EVIPA Đ ng th i, h ơng h nà ũng à ng ụ hữuhi u ể s s nh u nh ơ hế gi i u ết t nh h p trong
EVIPA ới ơ hế gi i u ết t nh h t ng CPTTP à ACIA.
5
– Ph ơng h t ng h : nhằ h i u t th t ng h uật à th ti n
ụng h uật ầu t uố tế; u gi i h n ng hi u u
th thi u nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài àNhà n ớ Vi tN t i Ch ơng 4.
Ng ài h ơng h h n i à h thống h ýthu ết h ơng
h ặtgi thu ết nghi n u h ơng h thuthậ số i u ũng nghi n u sinh ận ụng ể tiến hành nghi n u n i ung t ng Luận n
5. Nhữn đ n p mớ ủa đề tà n h ên ứu
Đ à ng t nh hu n h ầuti n ở uận n tiến sĩ, nghiên u t h h thống à t àn i n ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu
t n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng Hi nh EVIPA ý ết à nă 2019
Những ng g ới Luận n thể hi n ở những iể sau:
M t à Luận n ã ng ơ sở ý uận t àn i n t nh h à ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ ; t ng ết à
h n t h ơ sở h i ng h uật ơ hế gi i u ết t nh h
ầut uố tết n thế giới n i hung à t i Vi t N n i i ng Nh n hung h uật t nh h à ơ hế gi i u ết t nh h ầu t uố tế
ng t n hai ýthu ết h nh: (i) Lý thu ết h ng; (ii) Lý thu ết
u n i nt ừt ơng ối Những ýthu ết nà hi hối ếnn i ung u
nh h ơng th h , gi i u ết t nh h th i iể h t sinh hi u
th i iể h t hi u … à n h Hi nh EVIPA.
Hai là, Luận n ã hỉ những iể h i t những ặ t ng ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ trong EVIPA.Đ nh gi những thuận i h hăn à Vi t N sẽ gặ h i hi EVIPA
hi u à ụng t i Vi t N
Ba là, những h n hế t ậ h uật ơ hế gi i u ết t nh
h ầut uố tế ã t sẽ à iể u hốt ểnghi n u sinh
những iến ngh nhằ h àn thi n u nh h uật ơ hế gi i
u ết t nh h ầu t uố tế Vi h àn thi n u nh h uật ơ
hế gi i u ết t nh h ầu t uố tế t ớ hết gi nhà ậ h nh n
nhận u t hơn t àn i n hơn những t n ng nggặ h i ới i
6
t nh h nà Đ ng th i ơ u n th thi h uật sẽ h ng òn ng t ng
u thu nh ặ tù nghi hi ụng u nh h uật ơ hếgi i
u ết t nh h ầu t uố tế ể ừ gi thu h t ngu n ốn ầu t từ EU
ừ h các nhà ầut t ng n ớ t i t ng inh nh h t t iển n nh s u hi EVIPA hi u
6. Ý n hĩa khoa họ và thự t ễn ủa Luận n
T n ơ sở th hi n ụ h nhi ụ tài Luận n những
ý nghĩ ặt h h à th ti n nh s u:
.1. ngh a khoa học c a uận án
Luận n à ng t nh nghi n u t h t àn i n, à s ng tỏ những
n ý uận h ý gi i u ết t nh h à ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầu t n ớ ng ài ớiNhà n ớ Những ết u nghi n u Luận
n sẽ à n n t ng iến th s u s t nh h à ơ hế gi i u ết t nh h
ầu t uố tế.
.2. ngh a th c ti n c a uận án
Kết u nghi n u Luận n thể s ụng à tài i u th
h hữu h h ơ u n ậ h nhà u n ý t ng h t ng
ng n hành h nh s h h uật h inhậ uố tế Vi t N n i
hung à t ng ĩnh ầut n i i ng; à tài i u th h hữu h cho
n ng h th thi h uậtt ng ơ u n nhà n ớ . Ng ài
những h n t h nh uận nh gi n i ung u nh EVIPA
ơ hế gi i u ết t nh h à h ầu t sẽ gi t th h ối ới
những ng i à ng t nghi n u gi ng ũng nh những ng i u n
t ến ĩnh nà
7. Kết ấu ủa Luận n
Với ụ h à nhi ụ nghi n u ối t ng à h i nghi n u
nêu t n Luận n ết u thành 4 h ơng ng ài hần Mở ầu Kết uận àD nh ụ tài i u th h :
Ch ơng 1: T ng u n t nh h nh nghi n u à ơ sở ý thu ếtnghi n u Ch ơng 2: Những n ý uận ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà
ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ
7
Ch ơng 3: Qu nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ
ng ài à Nhà n ớ Vi t N t ng Hi nh B h ầut giữ Vi t N àLiên minh châu Âu
Ch ơng 4: Gi i h n ng hi u u th thi u nh ơ hế gi i
u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng Hi nh B h ầu t giữ Vi t N à Li n inh h u Âu

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH
NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Hi nh B h ầut giữ Vi t N à Li n inh h u Âu ã
Quố h i Vi t N h huẩn và ng t ng u t nh i Ngh i n 27
n ớ thành i n EU h huẩn ể h nh th hi u V ậ h nhi u
nghi n u t tiế i n u n ến ơ hế gi i u ết t nh h trong Hi nh
EVIPA Bằng i h i u t ết u nghi n u ng t nh t ng n ớ
ng t nh nghi n u t gi n ớ ng ài gi i u ết t nh h
giữ nhà ầu t n ớ ng ài ới Nhà n ớ Luận n nh gi t nh h nh nghi n
u i n u n ến tài; x nh những n ã thống nh t à à
Luận nsẽ ế thừ ; những n h à Luận nsẽ nh h ớng ểgi i
u ết hỉ t nh ới t nh h h à gi Luận n
1.1. Tổn quan về tình hình n h ên ứu l ên quan đến đề tà Luận n
T ng u t nh th hi n tài t gi sẽ h n t h t ng h những n i
ung i n u n tới tài Luận n từ ng t nh nghi n u t ng à ng ài
n ớ nhằ nh ối t ng à h i nghi n u tài; h n nh
ng t nh nghi n u ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ .
1.1.1. Các nghiên cứu liên quan đến những vấn đề lý luận vềcơ chếgiải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước
Liên quan ến những n ý uận t nh h ầu t uố tế giữ nhà
ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ h gi th ng uận gi i những h nh
nh h i ni ặ iể h thể t nh h à ngu n nh n h t sinh t nh
h Li n u n ến những n ý uận ơ hế gi i u ết t nh h ầu t
uố tế giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ h gi ũng àn uận ến
h i ni ặ iể ơ hế gi i u ết t nh h u h ớng u n iể t ng
gi i u ết t nh h Tu nhi n u n iể nhà nghi n u ũng h
h àn t àn thống nh t ới à những ng t nh nghi n u t gi
trong và ngoài n ớ h ng những n i ung t n
9
Cuốn s h H i ngh Li n h uố Th ơng i à Ph t t iển – UNCTAD có tên “Investor – State Dispute Settlement arising from Investment Treaties: A review / Tổng hợp những nội dung cơ bản về: Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư – Nhà nước phát sinh từ các hiệp định đầu tư” nă 200 h n t h th tụ à n i ung gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà
n ớ tiế nhận ầu t t ng hi nh ầu t V th tụ uốn s h tậ t ung
à s ngtỏ h i ni ơ n nh nhà ầut ầu t h i ni
nhằ nh h thể u n hởi i n t ng h hởi i n nhi u n
ung t thẩ u n V n i ung ng t nh nghi n u nà tậ t ung uận
gi i những i u i n h t ng hi nh ầut s ng h ơng
t ớ ơ u n tài h n uố tế Cuối ùng t gi hỉ những t n t i
t ng th tụ n i ung à i t ò ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ .
Gi t nh s ng ngữ T ng Đ i h Luật Hà N i hối h ới n
H t h nh s h th ơng i à ầu t h u Âu (Mut ) t n “ u t ầu
tư qu c tế u t n nă 2017 GS TS C u i i Đ i h T ng h
B ni It i à TS Ngu n Th nh T T ng Đ i h Luật Hà N i
ng h i n Đ à ng t nh nghi n u ng hu à ầ ầu t uốtế Gi t nh g 4 hần hi à 12 h ơng Phần 1 à phần 2 g
h ơngtừ 1 ến H i hầnnà tậ t ung h n t h h i ni ặ iể s
h t t iển uật ầu t uố tế t ng giới thi u ầ ngu n t nh :
ngu n t ối tối hu uố , nguy n t ối uố gi , ngu n t ối
ng ằng à th ng, ngu n t h ầ à n ninh à i n h
h iển h nh nh t ớ t u n sở hữu à i th ng hu ển ốn à i
nhuận i th ng t ng t ng h ung t t n th t Phần 3 à phần 4
gi t nh từ h ơng 9 ến h ơng 12 nghi n u uật ầu t uố tế ới
g nh n Vi t N nh : giới thi u h ng giữ nhà ầu t n ớ ng ài
à Nhà n ớ t i ch ơng 9 hi nh ầu t à Vi t N ã ý ếtt ng
ch ơng 10 à h n t h những u nh h uậtVi t N ụng h
u n h ầut n ớ ng ài t i ch ơng 11 Cuối ùng ch ơng 12 tậ t ung à
hung h h uật Vi t N t ng gi i u ết t nh h ầu t uố tế
10
B n nh những ăn n h uật i n u n Phần 4 giới thi u khái quát
ơ u n nhà n ớ t ng th thi h uậtVi t N Đ à uốn gi t nh ý
nghĩ t ớn t ng nghi n u những n ý uận ầu t uố tế
Cuốn s h H i ngh Li n h uố Th ơng i à Ph t t iển “Fair and equitable treatment / ixử công bằng và thoảđáng” nă 2012
iết ngu n t ối ng ằng à th ng C ng t nh nghi n u nà
g ốn hần T ng phần th nh t t gi t nh à h i u t h s h nh
thành à n i ung ngu n t h n t h t số n ặt ối ới ngu n
t ối ng ằng à th ng Đối ớiphần th h i t gi h n t h
những u nh ngu n t ng ằng à th ng t ng i u ớ uố
tế s ng h ơng à h ơng ầu t Ở phần th nh t gi tậ t ung
h n t h th ti n tu n th ngu n t ối ng ằng à th ng
uố gi Phần uối ùng à t số hà ý h uố gi t ng i thỏ thuận
ng ngu n t ối ng ằng à th ng t ng hi nh ầu t
Ng ài ng t nh nghi n u nà òn sung t số n i ung ới g :
i h ớ từ ng ý s ụngnhững i n h h ng h ýh ặ
h n i t ối à những h nh th h i h ngu n t S ới ng
t nh t ớ à ng t nh nghi n u ngu n t ng ằng à th ng
t àn i n nh t t n h ơng i n h s h ý th ti n ối u n h
ngu n t nà ới những ngu n t hung uật h uố tế ng th i
nhi u h tiế ận ới t ng ĩnh ầu t uố tế
Cuốn s h nh t gi i G u g n K th n G n
T h H t à Ph t t iển inhtế- OECD có tên “Investor – state dispute settlement: A scoping paper for the investment policy community / Tranh chấp
giữa nhà đầu tư – Nhà nước: Khuôn khổ phạm vi xây dựng chính sách đầu tư”, nă 2012 Nh t gi ã s s nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t
n ớ ng ài à Nhà n ớ ới ơ hế gi i u ết t nh h h Đối ới ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ nh t gi
tậ t ung h n t h những n i ung nh : u n tiế ận ng ý nhà ầu
t ; hi h h ụ i n giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ ; h thống
h ơng th gi i u ết t nh h h nhà ầut n ớ ng ài h n;
11
ng hế à th thi h n u ết; n tài t n th ; gi i u ết
t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ ằng h ơng th t ng tài
Cuốn s h H i ngh Li n h uố Th ơng i à Ph t t iển Investor – State Disputes: Prevention and Alternatives to Arbitration / Tranh
chấp giữa nhà đầu tư – Nhà nước: Biện pháp phòng tránh và các hình thức thay
thế Tòa Trọng tài”, nă 2010 h n t h những u à nh iể h ơng
th gi i u ết t nh h ằng t ng tài uố tế nh ụng h ơng th
gi i u ết t nh h h n ối ới t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài àNhà n ớ ; những inh nghi gi i h hòng ngừ à h n hế t nh h giữ
nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ Cuốn s h g ốn hần ụ thể nh :
phần th nh t uốn s h t nh à h ơng th gi i u ết t nh h ằng
t ng tài uố tế t n ơ sở h n t h n h t t nh h giữ nhà ầu t
n ớ ng ài à Nhà n ớ u iể à h n hế t ng tài uố tế; phần th h i
h n t h h i u t h ơng th gi i u ết t nh h th thế nh : thuận i h hăn th tụ t ng gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà
n ớ tiế nhận ầut ; phần th iết i th thế t ng tài t ng hu n
h ầu t uố tế; phần uối ùng h n t h u nh h n hế i h nh
t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế ậntừ g inh nghi à th ti n
Cuốn s h nh t gi H i ngh Li n h uố Th ơng i à Ph t t iển – UNCTA iết có tên “Investor – State Dispute Settlement and impact on Investment rulemaking / Giải quyết tranh chấp giữa nhàđầu- Nhànướcvà tácđộngđ ivớiviệc xây dựng các quy địnhtrong hiệpđịnhđầutư”,
nă 2007 h n t h u h ớng ng u nh t ng hi nh ầut
uố tế; h n t h những t ng h t ng gi i u ết t nh h giữ nhà
ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ ến u t nh ng h uật ầu t uố tế;
t u uật i u hỉnh h uật uố gi hi th gi ý ếthi
nh ầu t uố tế; h n t h th ti n gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ từg nh n h ý hụ ụ h u t nh h t t iển
uố gi ; iến những gi i h nh gi t ng thể hi nh ầut
uố tế t ng t ơng i s gi tăng i u h n gi i u ết t nh h t ng
12
hi nh ầu t n tới tăng h n u ết t ng tài th th tụ à n i ung h
uật ầu t nh h ởng tới u t nh ng u nh ầu t uố tế
Cuốn s h t gi G u g “Foreign State Immunity and Foreign Government controlled Investors / Quyền miễntrừqu c gia và những ảnh
hưởng tớinhà đầu tư”,nă 2010, h n t h những h nh i n u n tới h t
ng ầu t i u hỉnh ởi h uật Nhà n ớ tiế nhận ầu t nh h
thu ết u n i n t ừ uố gi Thu ết i n t ừ uố gi thể g
h hăn h h thể ầut t nh n à t h ng t ống t ng th thi
ết ối ới uố gi tiế nhận ầu t C ng t nh nghi n u nà ã h n t h h nh
s h Nhà n ớ i n u n ến ĩnh ng nh thuế uật nh t nh uật
h nh s thể nh h ởng tới u n i n t ừ t ng ụ i nh ậ
Luận n tiến sĩ Luật h t gi Nipawan Pakittah “The ASEAN way of investment protection: an assessment of the ASEAN / Phương thức bảo hộ đầu tưcủaASEAN: ánh giá chungvềnhữngnộidungbảohộcủaASEAN”, nă
2015. Luận n ết u thành ốn hần Phần th nh t h i u t hung Khu ầu t ASEAN à Hi nh ACIA nh : ụ h ACIA t
Khu ầu t ASEAN ũng nh n ặt ối ới Khu ầu t ASEAN
à ới ầu t ng i hối T ng phần th hai, Luận n ã à h i ni ầu
t à nhà ầut Phần th ba g h ơng à ch ơng 4 ch ơng à
ch ơng 6 T ng ch ơng 4 t gi h n t h n i ung: (i) hiế hữu tài s n
nhà ầu t à i th ng thi t h i; (ii) ối ng ằng à th ng; (iii)
hu ển ốn i nhuận n ớc ngoài. Ch ơng Luận n h n t h ngu n
t ối uố gi à ối tối hu uố th h i n i ung: những u t
hung à những ng i Ch ơng 6 h n t h ơ hế gi i u ết t nh h IS S
th ng u Tò t ng tài ICSI nh h i gi i u ết t nh h gi t h ý
h n u ết ng nhận à thi hành h n u ết Cuối ùng à những n
h ý ơ hế gi i u ết t nh h giữ uố gi ới nh u th u t
hung ASEAN S ới ng t nh nghi n u ơ hế gi i quyết tranh
ch p t ớ à ng t nh nghi n u t àn i n nh t hi ét h
nh h s u nh ơ hếgi i quyết tranh ch ACIA
àng những u nh t ng ACIA u i t n i ung à h i h
13
ũng nh những th i t ng h tiế ận n ớ ASEAN ặc bi t à
những n ớ ng h t t iển nh Vi t N Là C u hi M n t ng
ối u n h giữ n ớ tiếp nhận ầu t ới nhà ầu t n ớ ng ài
Luận n tiến sĩ t gi Ni tt But The States of international investment arbitration: The possibility of establishing an appeal mechanism / Trọng tài ầutư Qu c tế: Khảnăng thiết l p cơ chế xétxửphúc thẩm”, nă 2012 h n t h h ơng th gi i u ết t nh h ầu t ằng tài h n Luận n
tậ t ung à s u n ụ thể: u t nh h nh thành à h t t iển uật ầu t
uố tế hế h ý ành h ng i n ớ ng ài t h nhi h ý
uố gi tậ u n uố tế ầut n ớ ng ài…; à h ơng th gi i
u ết t nh h ầut uố tế T ng Luận n ặ i t h t ng ến
h ơng th gi i u ết t nh h ằng t ng tài g t ng tài h à
t ng tài u hế; nh gi những iể t h h n hế từng h ơng th
t ng tài; tăng ng i t ò thiết hế tài h n uố gi ; u n iể
i ng ơ hế h thẩ t ng tố tụng t ng tài t n ơ sở ét những
u nh hi n t i ICSI Phần uối ùng Luận n à những h n t h
thiết hế gi i u ết t nh h ầut uố tế hi n n nh Cơ u n gi i
u ết t nh h TO T ung t gi i u ết t nh h ầut uố tế
ũng nh ơ hế gi i u ết t nh h hu ASEAN à Li n inh h u
Âu Điể ới ng t nh nà à t gi h ng hỉ h n t h những n
h ý gi i u ết t nh h ằngtài h n uố tế à òn những
nh gi iến ngh ể h àn thi n h ơng h nà
S h nhi u t gi Giải quyết tranh chấp kinhtế cóyếut nước
ngoài tại Việt Nam”, nă 2000 NXB Ch nh t Quố gi nghi n u t
gi H àng Thế Li n t ng hầngiới thi u hung ơ hế gi i u ết t nh
h ng i th ơng à ầu t uố tế h ếu ở Vi t N Bài iết ã giới thi u
ơ hế gi i u ết t nh h nh gi i u ết th ng u T ung t gi i u ết t nh
h t ng ầu t n ớ ng ài ICSIS t ng tài th ơng i à t i tò n T ng
những nh gi u nh iể từng h ơng th gi i u ết t nh
h ầu t uố tế
14
Luận n Tiến sĩ Kinh tế t gi T S M i “VietNam’s FTA Strategy /
Chiến lược FTA của Việt Nam” nă 2017 Th s t Uni sit Đ à ng
t nh nghi n u Chiến FTA Vi t N Luận n h n t h à nh gi
tầ u n t ng th ơng i uố tế ối ới inh tế Vi t N s u i ớit
gi ã h n t h hiến FTA Vi t N t ng nh gi ơ hế gi i
u ết t nh h thể h t sinh từ FTA giữ Vi t N à EU Cơ hế gi i u ết
t nh h t ng EVFTA t gi nh gi à nh nh à hi u u hơn gi i
u ết t nh h TO T gi ũng nh gi ới h nh ã h i h nghĩ
Vi t N òn t nhi u i u ần h i h àn thi n ểth hi n ơ hếgi i u ết
t nh h giữ nhà ầu t à Nhà n ớ t h nh t u n à hi u u
Luận n Tiến sĩ Luật h t gi T ần Anh Tu n t n “Cơchế giải quyết tranh chấp đầu tư qu c tế giữa Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài theo pháp lu t qu c tế và kinh nghiệm nước ngoài”, nă 2014 nghi n u tsố
n ý uận ơ hế gi i u ết t nh h IS S Đặ i t t gi t ng ết
n i ung h thu ết hi n i ầut uố tế à i ụngnhững h
thu ết nà t n thế giới; h i u t h nh h t ng ơ hế gi i u ết t nh
h giữ nhà ầut à Nhà n ớ ũng nh s th i ơ hế nà t ng
h s ; h n t h nh gi ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t à Nhà
n ớ ; t u h ớng ận ng ơ hế gi i u ết t nh h nà t ng ối nh t àn ầu h à h i nhậ uố tế; nghi n u th ti n uố tế t ng hòng ngừ à gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à n ớ tiế nhận ầu
t ; nh gi hù h ới n ớ ng h t t iển i u i n inh tế
ã h i gần ới Vi t N Cuối ùng t gi u t gi i h h àn thi n h
uật uố tế à h uậtVi t N ơ hế hòng ngừ gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài và Nhà n ớ
Luận n tiến sĩ Luật h t gi T ần Th H ng Nhung“ lu n vàthực tiễn giải quyết tranh chấp giữa nhàđầutưnước ngoài và qu c gia tiếp nh n đầu tư: p d ng đ i với Việt Nam trong điều kiện hội nh p kinh tế qu c tếhiện nay nă 2019 h n t h những n ý uận gi i u ết t nh h
giữ nhà ầut n ớ ng ài à uố gi tiế nhận ầut nh h i ni ặ
iể i h nh t nh h nà ngu n nh n h t sinh t nh h Ng ài
15
t gi òn tậ t ung à h i ni ặ iể ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầu t n ớ ng ài à uố gi tiế nhận ầut ; h i u t uậtn i ung
ũng nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à uố gi
tiế nhận ầut T nh à h nh i h gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à uố gi tiế nhận ầu t Nghi n u n i ung ti u huẩn t
d h à h ầut ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ
ng ài à uố gi tiế nhận ầut th h i FTAs thế h ới Vi t N à
CPTPP à EVFTA Từ hỉ những iể h i t s ới những ết
t h h ầu t t ng hi nh h ; ng th i s s nh ơ hế
gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à uố gi tiế nhận ầut
h i hi nh nà ới ơ hế gi i u ết t nh h h n i hung ơ hế
ụngt ng gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à uố gi tiế
nhận ầu t th các hi nh ầu t uố tế h Vi t N n i i ng
Tài i u H ớng n th thi ết “Phòng vệ thương mại và
giải quyết tranh chấp” B C ng Th ơng nă 2017 à tài i u
i n s n nhằ h ớng n th hi n FTA à Vi t N ý ết i n u n
ến hòng th ơng i à gi i u ết t nh h T i hầnII tài i u
ã h ớng n ụng gi i u ết t nh h t ng FTA ASEAN n i
à ng i hối ũng nh FTA à Vi t N à t n ậ Phần uối
ùng tài i u t số gi i h à hỉ n nhằ s ụnghi u u
ơ hế gi i u ết t nh h nà
Bài iết t gi Đ Th nh Hà “Tìm hi u cơchếgiải quyết tranh chấpđầu tư giữa nhà đầu tư nước ngoài và Chính phủ nước tiếp nh n đầu tư”, nă
2016 ăng t n T h Ngh luật T gi ã ng h i ni t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài ới Ch nh h n ớ tiế nhận ầu t Đ ng th i
h n t h t số ếu tố ơ n t ng n i hà h i ni tranh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à uố gi tiế nhận ầu t ; h thể th gi t nh h ới
thế h ý h nh u nh : nhà ầu t n ớ ng ài ới Ch nh h nhà ầu t
n ớ ng ài ới ơ u n nhà n ớ ; ốit ng tr nh h giữ nhà ầut
n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng tu t i số t ng h à u n à i h
h h nhà ầut n ớ ng ài Ch nh h h ặ ơ u n nhà n ớ
16
n ớ tiế nhận ầu t h i; u h ớng h n ơ hế gi i u ết t nh
h ằng t ng tài th ơng i u ới h nh ICC UNCIT AL ICSIFTA thế h ới ể gi i u ết t nh h 23 t 76-78]. Trong phần th h i
ài iết t gi h n t h h i u t ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu
t n ớ ng ài à Ch nh h n ớ tiế nhận ầut g h i ni à ặ
iể ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ .
Bài iết t gi Đ Viết Anh Th i“Giải quyếttranh chấp vềđầu tưgiữa Chính phủ và nhà đầu tư nước ngoài”, nă 2012 ăng t n T h Kh
h h ý Bài iết tậ t ung h n t h những n ý uận hung gi i
u ết t nh h giữ Ch nh h n ớ tiế nhận ầu t à nhà ầu t n ớ ng ài th hi n h t ng ầu t t n ãnh th n ớ nhận ầu t Bài iết h n t h
n i ung h nh nh ặ iể n t nh h n i ung t nh h h
i ối u n h h t sinh; ơ hế gi i u ết t nh giữ Ch nh ph Vi t N
à nhà ầut n ớ ng ài th h uậtVi t N à những n ặt ốiới Vi t N t ng i gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à
Nhà n ớ th ng u t số ụ i n à nhà ầu t n ớ ng ài i n Ch nh h
Vi t N tò n Vi t N h ặ t ng tài Vi t N Đ ng th i t gi
n t ng th i gi n tới Ch nh h Vi t N sẽ h i ối ặt ới những ụ i n
ét t i t h t ng tài uố tế t ng hi Vi t N h ơu n ầu ối gi i u ết t nh h uố tế ầu t n n ần sớ h àn thi n
Bài iết t gi Ngu n Th Anh Thơ “Cơchếgiải quyết tranh chấpđầutư qu c tế trong các hiệpđịnhthươngmạitựdo thế hệ mớimà Việt Nam là thànhviên” nă 2020 ăng t n T h Nghi n u lậ h số21
(397) th ng 11/2019 Bài iết ã h n t h hi nh th ơng i t thế
h ới à Vi t N à thành i n từ hỉ i t nh h ầu t uố
tế à ơ hế gi i u ết t nh h t i FTA t ng t gi nh gi ơ hếgi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ giữ t h
thiết ế th h nh t u n thống h h nh hi n i Mặ dù còn có
nhữngý iến t i hi u i tiế tụ u t h từ ỏt ng tài gi i u ết
t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng hi nh th ơng
i t nh ng t gi h ằng t ng t ơng i gần ơ hế nà n sẽ t n t i
17
trong hi nh th ơng i t thế h ới à Vi t N à thành i n
Ng ài ài iếttậ t ung nghi n u s th i h thống u h
h uật i u hỉnh t nh h ầut uố tế th h ớng giới h n h ặ ở
ng nghĩ ụ n ớ tiế nhận ầut tu thu à nhu ầu thành
i n t ng hi nh h ặ giới h n gi i u ết t nh h t i ơ u n tài h n
t ng n ớ ở n ớ tiế nhận ầut h ặ t u n h nhà ầut hởi
i n Nhà n ớ tiế nhận ầu t t ng tài uố tế.
Nghi n u t gi T ần Th T ng à Đ Th M i Th nh ới gi
inh tế “Những tác động nổi b t của FTA thế hệ mới đ i với tăng trưởng kinh
tế Việt Nam”, nă 2019 Kỷ ếuH i th h h uố gi N i ung
u t nh s u: Phần th nh t iết ặ iể FTA thế h ới;phần th
h i h i u t h i à n i ung FTA; uối ùng ài iết nh gi những
t ng FTA thế h ới ối ới tăng t ởng inh tế Vi t N T n ơ
sở t gi u t t số hu ến ngh ối ới các nh nghi và Nhà
n ớ nhằ tận ụngnhững t ng t h ể t nh th những u ãi thuế
u n t ng u tnhậ hẩuhàng h ; tăng h năng th gi à hu i ung
ng hu à t àn ầuh h àn thi n thể hế inh tế t à th hi n ụtiêu é t ng h t t iển à tăng t ởng inh tế à n nh ĩ
Bài iết t gi Ling Ling H n S i n “Investor –
State Arbiration under Bilateral Trade and Investment Agreements: Finding
Rhythm in Inconsistent Drumbeats / Nhà ầutư–Trọng tài Qu c gia trong phạm vi Thương mại song phương và các hiệp định đầu tư: Tìm kiếm sự tương
đồng trong khác biệt”, nă 2013 ăng t n u n T Nh t
gi ã h n t h t àn i n s th i t ng gi i u ết t nh h giữ nhà
ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế nhận ầu t những t ng ơ hế gi i
u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ ến hi nh
th ơng i t à hi nh ầut s ng h ơng Phần th h i ài iết
th hiếu tới FTA, BIT n n inh tế ớn nh H K T ung Quố
N n à Phần th t gi h n t h th ti n FTA à
BIT Phần th t n i n h n hế h nhà ầu t n ớ ng ài ở n ớ
nh V n u Aust i à n Đ 3, tr.215-242].
18
Bài iết t gi L Nết “ICSID còn gay hơncả kiện bán phágiá”,
nă 2006 Th i KinhtếSài Gòn ngà /9/2006 và t gi L Th Th
H ơng (2002) Về cơchế giải quyết tranh chấp thông qua con đường trọng tài trong Hiệp định thương mại Việt- Mỹ” ăng t n T h Kh h h ý số
6/2002 H i ài iết nà ã h n t h những u iể ICSI nh inh h
h h u n t ung ậ u n i nhà ầu t t ni tin h nhà
ầu t t i n ớ ng h t t iển B n nh t gi òn àn ến t số
n òn t n t i ơ hế gi i u ết t nh h nh s t t hậ t ơ
u n nhà n ớ t i uố gi tiế nhận ầu t nh t à uố gi ng h t t iển
Đ h nh à n ng ể t ng gi i u ết t nh h Ng ài n th
thi h n u ết t ng tài ICSI ũng à t t ng những n h hăn
ớn ng ần gi i u ết
1.1.2. Các nghiên cứu liên quan đến cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước trong cáchiệp địnhđầu tư mà Việt Namđã ký kết
Cuốn s h “The ASEAN comprehensive investment agreement – The Regionalisation of laws and policy on foreign investment / Hiệp định đầu tư toàn
diện ASEAN–Khu vực hóavềlu t và chính sáchvềđầutưnước ngoài nă
2017 g 6 hần Phần 1 à phần 2 h n t h h i u t th t ng tiế
nhận ầu t F I n ớ ASEAN Đ ng th i h i u t u t nh h nh
thành à h t t iển từ Hi nh hung Khu ầu t ASEAN h ến Hi
nh ACIA Phần th t gi h n t h những n i ung h ý ơ n
t ng ACIA Phần ốn uốn s h à những h n t h ơ hế gi i u ết
t nh h th u nh ACIA; h ơng th gi i u ết t nh h nh tò n t ng n ớ t ng tài gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à
Nhà n ớ t nh h giữ Nhà n ớ ới Nhà n ớ Phần th nă uốn s h
liên qu n ến ầu t ng i hối ASEAN th Hi nh Th ơng i ý
ếtgiữ ASEAN ới ốit Cuối ùng à những nh gi t gi
Hi nh ACIA.
Cuốn s h hu n h t gi Ch u Hu Qu ng“Cơchế giải quyết tranh chấp đầu tư trong b i cảnh cải cách tư pháp và môi trường đầu tư ở Việt
19
Nam”, nă 2020 N H ng B hỉ ớ u n t ngtừ nhận th h
tới th thi ụ thể h những ết h ầu t à Vi t N ần th hi n
Ng ài uốn s h òn gi i th h u nh h uật i n u n
ngu n t ơ n t ng i n i h uật uố tế thành ơ hế h ý
uố gi tiế ận ng ụ h ý h t ụngt ng gi i u ết
t nh h ầu t Th à uốn s h ũng h n t h t số th h th h
ếu à nhà ầu t ũng nh Nhà n ớ Vi t N h i ối ặt g i
ng nhận à th thi h n u ết t ng tài uố tế ũng nh i h thể hế
t h Vi t N t n huẩn à th ng uố tế Th ó, tác
hẩ ũng hỉ những ơ h i à th h th i n u n ến ng u i h
t h Vi t N Cuối ùng t gi u t t nhi u hu ến ngh à gi i
h nhằ thu h t ngu n ốnF I à Vi t N à h t i h t h i
thi n h ụ h ý i n u n ến ĩnh t ng tài th ơng i ầu t Nh
th t ng ầu t Vi t N t ở n n h n à nh t nh hơn t ng hu
Bài iết t gi Ngu n B B nh Ngu n M i Linh “Quyđịnhcủa CPTTPvềcơchếgiải quyết tranh chấp giữanhà đầutưnướcngoài và Nhàước tiếp nh nđầutư”,nă 2020 ăng t n T h Luật h số1/2020 Bài iết ã
h n t h n i ung ơ n ơ hếIS S t ng CPTTP g n
t nh h h i gi i u ết t nh h nh t à h ơng th à th tụ gi i
u ết t nh h t ng s s nh ới ơ hếIS S EVIPA T gi h
ằngCPTTP h ng t t u thế ới t h nh ới gi i u ết t nh
h IS S nh EVIPA Tu nhi n i s ụng h nh tố tụng t ng tài t u n
thống h àn thi n hơn ớinhi u inh h t Vi ụng h nh t ng tài nh
CPTTP t i u i n h n t th thuận à h n s hù h
h i t nh h ụ thểTh ti n à h n IS S t ng FTAs (nh Hi
nh Đối t inh tế t àn i n hu ) ũng h th u h ớng h iến
hi nh (t ừ hi nh gần EU) à s ụng ơ hế t ng tài ốn nh
ICSI h UNCIT AL à t n t ng s th thuận n t nh h
Bài iết TS Ph n Th Th nh Th “Giảiquyết tranh chấpđầutưqu c tế – Những thách thức đ i với Chính phủ Việt Nam”, nă 2017 ăng t n
T h n h và Ph uật B T h Số4 t 37-41 ã h n t h h i
20
ni t nh h ầut uố tế th hi nh ầut à LuậtĐầut Vi t
N Đ ng th i h i u t ơ hế gi i u ết t nh h t ng hi nh ầu
t ũng nh t ng ơ hế gi i u ết t nh h ến Vi t N Điể
ới nghi n u nà à t gi ã à những th h th à Vi t N h iối ặtt ng i gi i u ết t nh h ầu t uố tế nh u thế gi tăng
ụ i n ầu t t ng hi năng t nh tụng uố tế Vi t N òn h n hế
n ến h năng th ng i n h
Bài iết t gi Ngu n Thu Th “ ịa vịcủa qu c gia với tư cách làmột bên tranh chấp trong thực tiễn giải quyết tranh chấp thương mại và đầu tưqu c tế” ăng t n T h Nhà nuớ à Ph luậtsố4/2013 Bài iết
nhận xét rằng t nh h giữ uố gi ới uố gi à nh ẳng v h
ý t nh h giữ uố gi ới h thể t nh n th h ng h àn t àn nh ẳng
uố gi h ởng u n i n t ừ Vìvậ ể hu ến h h h t t iển
thuơng i à ầu t uố tế uố gi ã từ ỏ u n i n t ừ th ng u
thỏ thuận gi i u ết t nh h t ng i u uớ uố tế h ặ t ng
h ng thuơng i à ầu t quốc tế.
Bài iết t gi T nh H i ến“Sự chấp nh n thẩm quy n xét xử của các tòa trọng tài qu c tế đ i với tranh chấp giữa qu c gia với nhà đầu tư nước ngoài trong các hiệp định đầu tư song phương” ăng t n T h Nghi n u uố tế số69 06/2007 T ng ài iết nà t gi tậ t ung nghi n u những
u nh t ng tài ICSI u t t ng tài UNCIT AL à u nh t ng
tài uố tết ng hi nh ầut s ng h ơng Vi t N Từ những
h n t h t gi ã nh gi t số ơ h i à th h th ối ới Vi t N
hi h nhận thẩ u n ét tò t ng tài uố tế
Bài iết t gi T nh H i ến “Một s v trọng tài giữa nhà đầu tưnước ngoài và chính phủ nước tiếp nh n đầu tư liên quan đến các nước
ASEAN ăng t n T h Luật h số10/2012 t ng h s u ụ i n ét
t i ICSI ới ngu n ơn à nhà ầu t n ớ ng ài ơn à Ch nh h
c a n ớ ASEAN Bài iết t ng h ụ i n th ng u h n u ết a
ICSID, làm sángtỏ nh nghĩ v ầut ối ng ằng àthỏ ng t ớ
t tài s n hu ển i nhuận ầu t n ớ C ng ớ ICSI .
21
Bài iết t gi T nh H i ến “Sự chấp nh n thẩm quy n xét xử của các tòa trọng tài qu c tế đ i với tranh chấp giữa qu c gia với nhà đầu tư nước ngoài trong các hiệp định đầu tư song phương”, ăng t n T h Nghi n u
uố tế số 69 06/2007 T ng ài iết nà t gi tậ t ung nghi n u u
nh t ng tài ICSI u t t ng tài UNCIT AL à u nh t ng tài
uố tế t ng hi nh ầu t s ng h ơng Vi t N Từ h n t h
t gi ã nh gi t số ơ h i à th h th ối ới Vi t N hi h
nhận thẩ u n ét tò t ng tài uố tế
Bài iết t gi Đ H àng Tùng“Cơchế và thực tiễn giải quyết tranh chấp đầu tư của Trung tâm Giải quyết các tranh chấp đầu tư qu c tế” ăng t n T h Nhà n ớ à Ph uật số 4/200 N i ung ơ n c ài iết à h n
t h ặ iể ơ hế IS S à th ti n gi i u ết ụt nh h i n
u n ến ầu t uố tế th th tụ T ng tài ICSI à inh nghi uốtế t ng i c gia nhậ C ng ớ ICSI
Bài iết nh t gi T ần Vi t ũng à Vũ u C ơng“Cơchế giải quyết tranh chấp T và các tranh chấp đầu tư qu c tế trong l nh vực dịchv ”
ăng t n T h Kh h h ý số th ng 3/2010 Bài iếttậ t ung h n t h
ơ hế gi i u ết t nh h TO; s s nh ới ơ hế gi i u ết t nh h p
bằng t ng tài uố tế Từ những h n t h t gi hỉ h n hế ớn nh t
ơ hế t ng tài uố tế à hỉ tậ t ung h hụ thi t h i ật h t nhà
ầu t à h ng t ng à th i i t ng ầu t
Bài iết t gi Ngu n Minh Hằng Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Chính phủ nước tiêp nh n đầu tư – Một vài suy nghđổi vớiViệt Nam” ăng t n T h Luật h số 10/2012. Bài viết h i u t
h ơng th gi i u ết t nh h ầu t uố tế giữ nhà ầu t n ớng ài à Ch nh h n ớ tiế nhận ầut nh h ơng th gi i u ết t nh
h ằng n ng h ng i gi tò n uố gi t ng tài uố tế
Ng ài ài iết òn h n t h i ụng ơ hế gi i u ết t nh h ICSI ở Vi t Nam.
22
1.1.3. Các nghiên cứu liên quan đến tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước trong th c ti n hoạt độngđầu tư quốc tế
Cuốn s h hu n h Cơ u n Ph t t iển quốc tế Hoa K à APEC “Investor – State Dispute Prevention Strategies Selected Case Studies / Chiến
lược ngăn ngừa tranh chấp giữa nhàđầutư–Nhànước”,nă 2013 nghi n
u ối c nh h t sinh t nh h ầu t uố tế th ng u t nh huống ụ
thể ở C st i Chi M hi C i P u T ng nghi n u t gi
h n Nhà n ớ iển h nh h gi t ụ i ngiữ nhà ầut
n ớ ng ài à Nhà n ớ nà nh C i ; uố gi ng ối ới ặt
ụ i n giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ ở gi i n h nh u nh
C st i M hi P u à Chi ới ụ i n gần ã gi i u ết
Cuốn s h H i ngh Li n h uố Th ơng i à Ph t t iển “How to prevent and manage investor – state disputes: lessions from Peru / Cách phòng ngừa và quản l tranh chấp giữa nhà đầu tư – Nhà nước: Bài học từ
Peru”, nă 2011 ng ài h inh nghi h uố gi t ng gi i
u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ th ng u ụ i n
P u nh h th ể h n hế t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhàn ớ h n hế ăng thẳng t ng gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài
à Nhà n ớ tiế nhận ầut C ng t nh nghi n u nà ã giới thi u n i
ung nh ầut uố tế h thống hi nh ầut uố tế tò t ng tài gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ h n hế à u n ý
t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Đ ng th i uốn s h t
t t n i ung ụ i n P u h n t h t nh h nh ầu t n ớ ng ài hi nh
ầut uố tế h nh s h gi i u ết t nh h ầu t t ng h thống
h n h i P u
Cuốn s h nh t gi Ray A.August, Don Mayer, Michael Bixby “International Business aw / u t Kinh doanh qu c tế”, nă 200 Nhà u t
n P inti H – M ã h n t h tsốn i ung ơ n ICSI t i
ch ơng 3 à n ý uận nh h s n i ung thu ết i n t ừ t ơng ối
uố gi Đ ng th i h n t h ụ i n h t sinh giữ C ng t ABBOTT
M à C ng hò N Phi ể h ng inh h h thu ết nghi n u
23
Luận n Tiến sĩ Luật h t gi S n Faccio “Indirect expropriation in international investment law between states regulatory powers and investor protection / Gián tiếp tước quyền sở hữu trong lu t đầu tư qu c tế giữa các chủ
th mang quyền lực công và bảo vệ nhà đầu tư có ch ơng 2 ậ ến i
ngu n uật uố tế i u hỉnh n t ớ u n sở hữu g :tậ u n
uố tế à những ngu n t ối tối thiểu; i u ớ uố tế hống i
i t ớ u n sở hữu ối uố gi ối tối hu uố ối ng ằng à
th ng T ng ch ơng t gi h n t h những u nh t ng uật uố tế
ầu t t tiế à gi n tiế ; nh nghĩ t ớ u n sở hữu gi n tiế à
h n i t u nh h ng i th ng ớihành it ớ u nsởhữugi n tiế
t ng uật uố tế Đ ng th i luận n ũng ã h n t h h n u ết ơ u n
tài h n t ng ụ I n – M à t số n t ng ầu t uố tế ể à những
h thu ết i n u n Trong ch ơng ốn Luận n t gi ậ ến n
ụ thể nh : (i) i th ng thi t h i t ng t ng h hành i t ớ u n sở hữu à
h h ; (ii) i th ng thi t h i t ng t ng h t ớ u nsởhữu t h
h những hi h h t sinh hành i t h h uố gi sở t i g
à (iii) những hậu u h ý hành i t ớ u n sở hữu t h h Cuốiùng t ng ch ơng nă t gi ã h n t h tsố h tiế ận ới t ớ
u nsởhữugi n tiế những giới h n t ngt ớ u nsởhữugi n tiế à
những h àn nh ụ thể t ng ến i t nh t n i th ng
Bài iết h i t gi S h t Singh n S Sh “Investor – State Dispute Settlement Mechanism: The Quest for a Workable Roadmap / Cơchếgiải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư – Nhà nước: Hướng đi cho một lộ trình có
khả thi” nă 2013 M u i s V u 29 N 76 -101 N i ung
ài iết g ốn hần Phần th nh t t gi t nh à h i u t u t nh
h nh thành à h t t iển ơ hế gi i u ết t nh h IS S Phần th h i à
những h ơng th gi i u ết t nh h ghi nhận t ng i u ớ uốtế n i hung à i u ớ ầu t n i i ng Đ ng th i nh n nh những h
nh n i ật u nh t i những hi nh nà Phần th t gi tậ
t ung h n t h à ngu n nh n h t sinh t nh h ; i u h n gi i
u ết t nh h t ng hi nh ầu t h ơng à C ng ớ ICSI t n
24
ơ sở ngu n t tậ u n uố tế Từ t những iể h i t
ơ hế gi i u ết t nh h uố tế t ng ĩnh ầut ũng nh h n t h
những u nh iể th ơ hế ICSI Phần uối ùng ài iết h n t h
ơ hế gi i u ết t nh h t ng Thỏ thuận thành ậ Hi nh Mậu h t
B Mĩ – NAFTA à Thỏ thuận thành ậ Khu th ơng i t
Aust i – M Từ u t t số inh nghi thể ụng từ Hi nh
NAFTA Đ ng th i nh n nh s ần thiết h i ng ơ hế h thẩ
t ng gi i u ết t nh h nhằ hơn i h nhà ầu t
Bài iết t gi is C ins “Applying the Full Protection and Security Standard of International Investment Law to Digital Assets / Áp d ng nguyên t c bảo hộ đầy đủ và an ninh trong lu t qu c tế về tài sản điện tử”, ăng
trên T h u n In st nt n T V u 12 N 2 22 –
244 Phần ầu ài iết h n t h những u nh i n u n t ng i u
ớ uố tế nhằ hẳng nh ữ i u t nh h thống ng ngh th ng tin
i à tài s n nhà ầut n ớ ng ài Phần tiế th t gi nhận ét
ằng ngu n t ối ng ằng à th ng u nh t àng t ng
hi nh ầu t òn ngu n t h ầ à n ninh h ếu g n ới
n i th ng t ớ hành i t ớ u nsở hữu nhà ầut T ng
phần tiếp theo c a bài viết t gi ã h n t h ối u n h giữ ngu n t nà
với tậ u n uố tế; h n t h h n u ết ơ u n tài h n i n u n
ếnngu n t nà nh h n u ết t ng ụAsian Agricultural Products (AAPL) với Sri Lanka, Noble Ventures với Romania, Azurix với Argentina H i
hần uối ùng cậ ếnhành i t n ng h thống ữ i u nhà ầu t
n ớ ng ài à nghĩ ụ uố gi tiếp nhận ầut th ngu n t h
ầ à n ninh Nh ậ ài iết hỉ nghi n u ngu n t o h ầ và
an ninh trong m t ĩnh ụthể Tu nhi n ài iết ũng ã à t n
h ơng i n h s h ý à th ti n ngu n t h ầ à n
ninh t ng ĩnh ng ngh th ng tin
Bài iết t gi Sumeet Kachwaha “The hite Industries Australia Limited – India BIT Award: A critical Assessment / Ngành công nghiệp tr ng hữu
hạn của Australia – Giải thưởng BIT Ấn ộ: Một s đánh giá quan trọng”, nă
25
2013 ăng t n Th u n th L n n C u t Int n ti n A it ti n Bài
viết ã h n t h những n i ung ơ n ụ i ngiữ C ng t hit
Industries c a M à nĐ t n ơsở h ý à Hi nhĐầut s ng
h ơng giữa n Đ và M t ng tài gi i u ết Từ ý gi i t i s ụ i n
t n t ở thành t n u n t ng t ng th ti n t ng tài ầu t uốc tế.
Bài iết t gi K M M n United Mexican States v Metalclad Corporation: The North American Free Trade Agreement Provides Powerful Private Right of Action to Foreign Investors / Mexico vs T p đoàn Metaclad: Hiệp định Thương mại Tự do B c Mỹ cung cấp quyền hành động riêng tư hiệu quả cho các nhàđầutưnướcngoài” nă 2003 h n t h ụ i ngiữ Nhàn ớ i n
ng M i à C ng t M t L y lý do chính quy n h ơng a Mexico không cho phép nhà máy c a Metalclad – m t công ty c a Hoa K hi n
ng u n lý m t ơ sở x lý ch t th i nguy h i t i Mexico triển khai xây d ng d
án vì cho rằng có kh năng h t th i c x lý t i nhà máy sẽ làm ô nhi m ngu n
n ớc c h ơng Đ ng th i ơ sở ể ch m d t d án này là do có các cu c
biểu tình công khai liên tục ph n ối ho t ng c a công ty này. S u ụng thỏ thuận gi i u ết t nh h th NAFTA à t ài h inh nghi m.
Ng ài òn hu i i n àn Li n h uố
Th ơng i à Ph t t iển – UNCTA à T h H t à Ph t t iển inh tế –
OECD ầut uố tế hi nh ầut à gi i u ết t nh h ầut
uố tế th ng u IS S hàng nă nh : B ầut uố tế 201
UNCTA ; ng ố hàng th ng ới ng n tin ầu t uố tế; ài
u t n i n ếtgiữ TO UNCTA à OEC nh UNCTA n OEC (2010) Third Report on G20 Investment Measures ; UNCTA OEC n WTO (2010) “Report on G20 Trade and Investment Measures ; UNCTA
OECD and WTO (2009) “Report on G20 Trade and Investment Measure”… à
hàng t n tin C n hẩ nà à n i ậtt nh h nh ầut
uố tế n i h i u h n t ng hi nh ầu t uố tế th
t ng hi nh ầu t uố tế u h ớng gi i u ết t nh h ầu t giữ
nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ h n u ết i n u n ếngi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ ;số ng h n u ết
26
ng thuận th ng u à u n iể òn h thống nh t; n hỉ nh
t ng tài i n u n iể òn h i t t ng h n u ết à u ết nh t ng
tài IS S số ng h n u ết t ng tài ởi tò n uố gi
Luận n Tiến sĩ Luật h t gi T ần Th H ng Nhung “ lu n vàthực tiễn giải quyết tranh chấp giữa nhàđầutưnước ngoài và qu c gia tiếp nh n đầu tư: p d ng đ i với Việt Nam trong điều kiện hội nh p kinh tế qu c tếhiện nay”, nă 2019 nghi n u th ti n gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t
n ớ ng ài à uố gi tiế nhận ầu t n Đ th ng u những h n t h
t nh h nh gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à nĐ t ng
th i gi n u Từ h th những i u hỉnh h nh s h t nh h giữ
nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ nhằ hù h ới th ti n n ớ nà
B n nh luận n h hăn à n Đ gặ h i hi th
hi n h nh s h i h t n Đ ng th i nh gi h nh s h i h cách
th gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ n ớ
nà Cuối ùng rút ài h inh nghi ần thiết h Vi t N ; nghi n u th ti n gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t
N t ng i u i n hi n n ; ng gi i h n ng hi u u hòng ngừ à gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t
N t ng gi i n th thi ết ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà
ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ theo các FTAs thế h ới
Bài iết t gi Hà Ph ơng Th “Tranh chấp đầu tư qu c tế và bài
học kinh nghiệm” ăng t n Ph uậtVi t N ngà 30/06/201 h n t h
t nh h ầut uố tế giữ nhà ầut Ph i Asi ới Ch nh h Vi t
N C ng t i Asi h ằng Vi t N i h Hi nh Đầu t giữ Vi t
N à Ph nă 1992 i n u n ến n Phòng h thận à thận uố
tế i Asi Cụ thể t ng ơn i n i Asi h ằng Vi t N i h nghĩ
ụ ối ng ằng à nh ẳng ối ới n ầu t th Đi u 3 Hi nh
Đầu t Vi t – Pháp; không s ầ à n t àn h n ầu
t th Đi u Hi nh Đầu t Vi t – Ph C i n h à hành i Nhà
n ớ Vi t N ã gi n tiế t ớ t tài s n nhà ầut Ph n n ng t
i Asi ã hởi i n Nhà n ớ Vi t N t ớ Tò T ng tài th ng t t i
27
LaHay – Hà L n Kết u à H i ng T ng tài ã ỏ t àn n i ung
hiếu i n ngu n ơn à Ch nh h Vi t N h ng h i i th ng t
t h n hi h nà th u ầu òi i th ng à ngu n ơn ã n u
trongĐơn hởi i n S u t ài h inh nghi t ng gi i u ết t nh
h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t N t ng ối nh h i nhậ
ngà àng s u ng ới thế giới nh hi n n Th ng i ụ i n nà ã g
hầng n giữ à n ng h nh nh i t ng ầut Vi t N ối ới
nhà ầut n ớ ng ài ũng nh hòng ngừ nhà ầut sẽ ý nh hởi i n Ch nh h Vi t N t ng t ơng i
Bài viết c a tác gi Trần Thăng L ng“ pd ng các quy t c giải thíchđiềuước qu c tếđ ivớicác hiệpđịnhđầutư qu c tế- Thực tiễn áp d ng vànhững kinh nghiệm cho Việt Nam” ăng t n T p chí Khoa h c pháp lý Vi t Nam số 01(122)/2019, trang 58-67, ngày 15/01/2019. Bài viết phân tích vi c áp dụng các quy t c v gi i th h i u ớc quốc tế th C ng ớ Vi nn nă 1969 v Luật Đi u ớc quốc tế trong các vụ tranh ch ầu t uốc tế. Ngoài ra, bài viết còn tập trung vào vi c áp dụng các quy t c gi i th h i u ớc quốc tế, ch yếu à Đi u 31 à Đi u 32 c C ng ớ Vi nn nă 1969 nhằm làm rõ các v n
liên quan ến ầu t uốc tế bao g m thẩm quy n c a tr ng tài, các khái ni m
ầu t nhà ầu t t nh h ầu t uốc tế ối x à h i ni ng
bằng và thỏ ng ũng nh n liên quan trong vụ tranh ch T n ơ
sở ài iết tsốkinh nghi m cho Vi t Nam khi tham gia vào các
tranh ch ầu t có thể phát sinh t ng t ơng i Để làmrõ mụ h a bài viết, tác gi ã h n tích vụ tranh ch ầu t giữa công ty MTD c a Malaysia
ki n Ch nh h Chi (ICSI s N A B/017) theo Hi nh Khu ến
h h à B h ầu t giữ M si à Chi
Bài iết t gi T nh H i ến“Một s v trọng tài giữa nhà đầu tưnước ngoài và chính phủ nước tiếp nh n đầu tư liên quan đến các nước ASEAN”, nă 2012 ăng t n T h Luật h N i ung ơ n c a bài viết à
giới thi u ụt nh h à t ng tài ã gi i u ết i n u n tới n ớ
thành viên c ASEAN Hầu hết ụ i n ậ t ng ài iết u
t n i u ớ s ng h ơng ầu t t ừ ụ ung Chi i n M n i n
28
u n tới i u ớ ầut ASEAN Th à ài iết t nh à
m t số ụ i n giữ nhà ầu t à nhà n ớ ASEAN ụ thể nh s u:
Vụ i n th nh t: Công ty Gruslin ki n Ch nh h M si t i tr ng tài ICSI (ICSI ụsốA B/99/3) T ng ụki n này, Philipp (C ng nBỉ)
ki n Ch nh h M si th Hi nh B o h ầut giữ M si à Li n
inh inh tế Lu u g – Bỉ (IGA)
Vụ i n th hai: Công ty Yaung Chi Oo ki n Ch nh h M n (ASEAN Case No. ARB/01/1). Yaung Chi Oo Trading Pt Lt à ng t
thành ậpt i Singapore ki n Ch nh h M n th Hi nh ASEAN
Khu ến h h à B h ầu t nă 19 7 à Hi nh hung hu ầu t ASEAN hi u nă 199
Vụ i n th ba: Công ty Franport ki n Ch nh h Phi i in s Ngu n
ơn à ng t F n t AG F n i t Ai t S i s i t ng t
Đ h t ng t ng ĩnh inh nh hàng h ng n ụng ã i n
Ch nh h Phi i in s th Hi nh giữ Đ à Phi i in s hu ến h h
à h ầut giữ h i n (BIT) ý ếtngà 1 th ng 4 nă 1997 hi u
ể từ nă 2000
Vụ i n th t : C ng t S i t G n Su i n SA Thụ Sĩ
ki n Ch nh h Phi i in s t i t ng tài ICSI th Hi nh hu ến h h à
h ầu t hi u nă 1997 giữ Thụ Sĩ à Phi i in s
Vụ i n th nă : C ng t Anh à M si n Hist i S s S N
BH i n Ch nh h M si t i t ung t ICSI (ICSI C s N
A B/0 /10) i n u n ến i h Hi nh hu ến h h à h ầu t giữ Anh à M si 199
1.1.4. Các nghiên cứu tr c tiếp vềcơchếgiải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước trong Hiệp định Bảo hộ đầu tư giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu
Hi nh EVIPA h h t sinh hi u n n h nhi u nghi n
u hu n s u Phần ớn nghi n u ới ng ài iết ăng t n
t h ới n i ung ng t nh iể ý hung hung ới à t sốài iết EVIPA
29
Bài iết t gi Ngu n B B nh “Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước tiếp nh n đầu tư bằng trọng tài theo EVIPA”, nă 2020, ăng t n T h Kh h Ph ý Vi t N số4/2020 T gi ã h n
tích à s ng tỏ u nh h ơng th t ng tài t ng IS S EVIPA
ài iếttậ t ung à nă n s u: (i) h i u t EVIPA à h ơng th gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế nhận
ầu t th Hi nh nà ; (ii) hởi i n t ng tài u t tố tụng t ng tài à
uật ụng; (iii) h thống t ng tài th ng t h i ét ; (i ) inh h
h th ng tin ụ i n à i tài t h n th h ụ i n; à th thi h n
u ết t ng tài T ng ài iết nà t gi t những iể ới ặt ýthu ết nh : th tụ hởi i n h nh t à t ng tài inh h h th tụ t ng
tài tài t n th à i th thi h n u ết Cuối ùng à u hỏi
t gi Li u h thống t à t ng tài IS S thể à ng ụ ể nhà ầut
n ớ ng àit ụ i g nhi u h hăn h n ớ tiế nhận ầu t à những
i ới th h ơng th t ng tài EVIPA s ới h nh t ng tài ầu t
t u n thống ng i hi u u t n th tế? Th ti n th thi EVIPA t ong
t ơng i sẽ à u t i th ng nh t h những u n ng inà
Bài iết t gi Ngu n Th Nhung “EVFTA, EVIPA và cơchếgiải
quyết tranh chấp mới”, nă 2020 ăng t n T h Tài h nh ớigi s
s nh ài iết ã h n t h ặ t ng EVIPA nh h ng s ụng ơ hế t ng
tài ầu t uố tế à th ẩ i n h gi i u ết t nh h ng ài tố tụng
nh à h n à hò gi i ng hung th i h ntốtụng nhằ gi i u ết
t nh h nh nh h ng th i à sung u nh ụ thể t nh inh h;
n ng hi u u i n h thi hành h n u ết; u nh h n hế
hiếu i n n th tài t h ụ i n; i n h hi h tốtụng
Cuối ùng t gi nhận nh ằng Vi t N sẽ ối ặt ới t nhi u th h th khi th hi n EVFTA à EVIPA
Bài nghi n u t gi L Hu Kh i “Giải pháp thực thi các cam kết FTA thế hệ mới”, nă 2011 ăng t n T h Tài h nh T gi ã hỉ 4
iể h i t FTA thế h ới nh CPTPP à EVFTA t ng t
iể ới u n t ng à i gi i u ết t nh h giữ Ch nh h n ớ tiế
30
nhận ầu t à nhà ầu t n ớ ng ài Cơ hế gi i u ết t nh h ới nà t
h ng t h hăn th h th h Vi t N t ng i h àn thi n thể hế ể
th thi nghĩ ụt ng FTA; s h n hế th ng tin t i u số
i u t ng i s ụng ng ụ hòng th ơng inhằ các
ngành s n u t n i t ớ hành i nh t nh h ng ành nh h ặ tăng
t ởng th ơng i t iến; h n hế năng à ngu n t ng i
ng à ụng i n h thuật sinh h t t ng s n u t
t ng n ớ ; s é nh t nh à u h ớng h ậu h tinh i à h ng
s h i t h ý h nh s h giữ uố gi Từ t gi hu ến ngh Nhà n ớ Vi t N ần h àn thi n thể hế h nh s h ầut à ếth
ùng nh nghi ể th thi hi u u ác FTA.
Bài iết Luật s Ngu n M nh ũng à Đặng Vũ Minh Hà “Investor – State dispute settlement under New – Feneration free trade agreements / Giải
quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư –Nhà nước theo các Hiệp định Thương mại tự
dothếhệ mới” nă 2019 Nh t gi ã tậ t ung h n t h h nh
h thuật ũng nh th tế i gi i u ết t nh h th ng u hò gi i ới
hi nh FTA t ng EVFTA s s nh ới ối nh Vi t N à u t gi i h th ẩ ơ hế gi i u ết t nh h th ng u hò gi i
1.2. Đ nh về tình hình n h ên ứu l ên quan đến đề tà Luận n Bằng i h n t h t ng h những n i ung i n u n tới tài
Luận n từ ng t nh nghi n u t ng à ng ài n ớ t gi ã nh n nhận
nh gi t nh h nh nghi n u ng t nh t ớ ý uận à th
ti n; t những n à Luận nsẽ ế thừ ng th i t những
h ng t ống ần tiế tụ nghi n u nhằ t nh ới Luận n
1.2.1. Những vấn đềđãđược giải quyết trong các công trình nghiên cứu đã côngbố mà uận án kế thừa
Qu nghi n u ng t nh t ng à ng ài n ớ i n u n ến tài
Luận n thể th h ng nhi u nghi n u t tiế ơ hế gi i u ết
t nh h t ng EVIPA à Hi nh ới ý ết i h th s
h t sinh hi u n n h nhi u nghi n u t àn i n ầ Tu ậnhững nghi n u i n u n ến ơ hế gi i u ết t nh h ầu t uố tế giữ
31
nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ h th ã t nhi u s u n t
h gi t ng à ng ài n ớ ĩnh nà C nghi n u t iển h i
ng ớinhi u gi nh h uật inh tế thuế … ã t thành t h
thống t i u uý gi h t gi nghi n u h hỏi t ng u t nh h n tài à nghi n u n ầu
V ý uận: nghi n u ã h th t ơ sở ý uận h ng
ơ hế gi i u ết t nh h ầut n i hung à ơ hế gi i u ết t nh h
ầu t t ng FTAs và FTAs thế h ớin i i ng Vi nghi n u h hỏi
h th t iển h i n i ung hần ý uận nà h hé t gi i nh n
t ng u n hi u ơ hế gi i u ết t nh h ầu t uố tế
V th ti n: t nhi u nghi n u ã nh gi ơ hế gi i u ết t nh
h ầu t uố tế th ng u án u Hi nh th ơng i t
à u h nh ơ hế gi i u ết t nh h n u t ng EVIPA Tu h
th s ầ hầu hết t gi hỉ n u n những ặ iể n i ung
ơ hếgi i u ết t nh h ; h t gi s s nh những iể giống
à h nh u t ng ơ hếgi i u ết t nh h giữ FTAs;h ặ hỉ
ơn gi n à nh gi u h ớng ý ết hi nh ầu t Vi t N à
EU Tu nhi n n à ngu n t i u u n t ng gi t gi nh h ớng
nghi n u ng n hù h ới tài Luận n
Hầuhết nghi n u t tiế i n u n ếnn i ung EVIPA
u hẳng nh i h huẩn EVIPA Vi t N sẽ th ẩ i n ết inh
tế uố tế à ng h h thống ầu t th ơng i h ơng t n uật
t ng ối nh h nghĩ n t à h th ơng i i n iến h t ;
gi ng h th t ng Vi t N ể h ng hụ thu à t th
t ng nà g hần n ninh inhtế Vi Vi t N ký và phê
huẩn Hi nh EVIPA à th i iể nà à hù h à ng th i iể tiế
tụ t à h h i nhậ inh tế uố tế à h i hụ s h t t iển inh tế t ng n ớ s u i h COVID-19 Tu h nhi u nh ng những nghi n u t n
à t i u th h uý ể t gi thể nghi n u h n t h ở ng
th h Luận n nh
32
Nh ậ Luận n sẽ ế thừ những inh nghi ã h n t h hi nghi n u th ti n t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ t n
ơ sở ét t ng h iển h nh iể t ơng ng ới Vi t N
nhằ ng n n t ng th ti n h Luận n; t ng h nh gi t nh h t
h i t Hi nh EVIPA Qu u t nh gi i h
nhằ th thi hi u u những u nh EVIPA
1.2.2. Những vấn đềcòn bỏngỏhoặc chưa được giải quyết thấu mà
uận án tiếp tục nghiên cứu, làm rõ
Số ng những ng t nh t n thế giới à ở Vi t N nghi n u ơ
hế gi i u ết t nh h ầut uố tế h h ng h thể i à n i
ung B n nh những n i ung từ nghi n u t ớ à Luận n sẽ ế thừ
u i h u ng t nh nà thể th h ng gi n nghi n u
tài à Luận n iến t iển h i òn t ng ãi Luận n sẽ tiế tụ nghi n u
à à những n ý uận à th ti n gi i u ết t nh h giữ nhà
ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế nhận ầu t ; những n ý uận à th ti n gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t N
Đ ng th i nh h ớng i ng à u t gi i h h Vi t
N t ng gi i n hi n n N i ung n ần tiế tụ nghi n u òn t nhi u h ng t ống u t h t từ những ngu n nh n s u:
Th nh t Hi nh EVIPA ới ý ết à h th s hi u
h nhi u nghi n u t àn i n ơ hế gi i u ết t nh h ầut th
EVIPA ý uận ũng nh th ti n
Th h i h nh gi i u ết t nh h ầu t uố tế ằng h thống T à
Đầut th ng t EVIPA ng nhi u iể h i t ới h nh gi i u ết t nh h ầu t uố tế t u n thống
Th ới hỉ ài nghi n u h n t h ng t nh h t n u n iể ý nh h ớng hung h nghi n u nà uận gi i t h t àn
i n à hu n s u ơ hế gi i u ết t nh h t ng EVIPA t n h ơng
i n uận ăn uận n tài nghi n u h h
Nh ậ thể th h ng t ống nghi n u ơ hế gi i u ết t nh
h ầut giữ Vi t N à Li n inh h u Âu u Hi nh EVIPA hi n
33
òn thiếu ng t nhi u nghi n u nh t à nghi n u t nh t àn i n
ý uận à th ti n Đ à h ớng à tài iến t iển h i Cụ thể tài
Luận n iến tậ t ung à gi i u ết n s u:
M t à tài h ớng ến i h thống h n ý uận ơ hế
gi i u ết t nh h ầu t uố tế; uận gi i ơ sở ý uận à th ti n ơ
hế gi i u ết t nh h ầu t uố tế; t những ặ iể ơ hế gi i
u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ
H i à t n ơ sở n n t ng ý uận ã ng Luận n nghi n u
những i u h n Hi nh EVIPA à Vi t N ý ết ới Li n inh
h u Âu từ nh gi những iể giống à h i t t ng ơ hế gi i u ết
t nh h Hi nh nà ới hi nh à Vi t N ã ý ết t ớ
B à những n à Vi t N sẽ h i gi i u ết i h à
những h n hế hi EVIPA ụng t ng th ti n; ng gi i h
nhằ n ng hi u u gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài àNhà n ớ Vi t N t ng ối nh th thi ơ hế gi i u ết t nh h giữ
nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ trong EVIPA Đ à nhi ụ à Luận n
iến gi i u ết t ng ết u nghi n u
C ng t nh n i t n ã hầnnà à s ngtỏ n gi i u ết t nh
h t ng ĩnh ầu t n ớ ng ài ơ hế gi i u ết t nh h t ng
ĩnh ầut n ớ ng ài n i hung giữ Nhà n ớ Vi t N à nhà ầut
EU n i i ng Tu ậ h ng t nh nghi n u nà nghi n u t h
t àn i n th ti n gi i u ết t nh h theo EVIPA ể những gi i
h h Vi t N V ậ thể n i n à tài Luận n nghi n u
ng t nh ới, tính thiết t ng h h h ý Vi t N ần h iu n t và tiế tụ gi i u ết
1.3. Cơ sở lý thuyết n h ên ứu
M i t hi nh ầu t uố tế n i hung à Hi nh B h ầu t
giữ Vi t N à EU n i i ng ng t n ơ sở những ngu n ý
nh t nh Những ếu tố nà sẽ u ết nh n i ung u nh h uậttrong
Hi nh EVIPA Th ng u i nghi n u ng t nh h h à
ài iết t gi t ng à ng ài n ớ t gi Luận n ã ận ụng ý
34
ý thu ết h nh nh ý thu ết h ng à ý thu ết u n i n t ừ t ơng
ối ể à ơ sở h i nghi n u tài Luận n
1.3.1. ý thuyết nghiên cứu
Luận n th hi n t n những ơ sở ý thu ết nghi n u s u:
– Lý thu ết h ng
Lý thu ết h ng à ơsở ầuti n gi nghi n u sinh ụng
ể h n t h u nh ơ hế gi i u ết t nh h giữ Vi t N à
EU th Hi nh EVIPA Đ ng th i gi nghi n u sinh à s ngtỏ
i th thuận ng u nh h uật t ng hi nh ầu t
uố tế à hi nh th ơng i t Vi t N à uố gi thu h thống
h uậtCi i ýthu ết h ng ụngt i Vi t
N ũng h u nh h ởng h thống nà Kh i ni h ng t ng h
thống Ci i hi hối ởi ngu n t :“Thứnhất,hợpđồngđược
xem là kết quả chung của sự gặp gỡ chí của các bên. Thứ hai, đó là pháp lu t do các bên l p rađ ràng buộc chính các bên tronghợpđồng.Vìsựràng buộc của hợp đồng không chỉ là hiệu lực pháp l được dự liệu bởi các bên, mà đó còn là hiệu lực được đảm bảo bởi pháp lu t, bởi t p quán hoặc bởi yêu cầu của nguyên t c thiện chí, nhằm xác l p trách nhiệm thực thi hợpđồngphùhợpvớibảnchấtcủahợpđồng.Nguyên t cthứba làtựdohợpđồng:các bênđượctựdo, trong phạm vi giớihạncủalu t công và tr ttựcông cộng, đ tạo ra loại hợp đồng mà họ mu n, th m chí điều đó có th là
vô l theo cách nhìn nh n của người khác” [54 t 10] C ngu n t t n
u h n nh nét t ng i à h n ng u nh t ng
Hi nh EVIPA ụ thể:
Thứ nhất, Hiệp định EVIPA được xem là kết quả chung của sự gặp gỡchí của các bên: t i u u t nh à h n é ài gần 3 nă ới 14 hi n
à h n h nh th à nhi u hi ngiữ ở B t ởng T ởng
àn à nh thuật n ã t th thuận à Hi nh
EVIPA ã ý ết
35
Thứ hai, Hiệp định EVIPA là pháp lu t do Việt Nam và EU l p ra đ ràng buộc các bên
Khi EVIPA hi u h uậtth Vi t N à EU u h i th hi n
ếtt ng Hi nh th nh nhận nh:“Một sựthỏa thu n không phải là hợp đồng, nếu không tạo nên hiệu lực ràng buộc giữa các bên… Sự thỏa thu n mang tính chất xã giao hoặc một lời hứa danh dự, như lời hứa sẽ tặng quà nhân ngày sinh nh t, hoặc thỏa thu n sẽ đến dự tiệc ở nhà bạn, hay cùng đi ăn t i với người khác cũng không phải là hợp đồng, vì các thỏa thu n này không tạo rasựràng buộc quyền và ngh a v pháp l giữa các bên” [54 t 16] Nh ậ Hi
nh EVIPA hỉ àng u n hi ã h t sinh hi u òn t i th i
iể Hi nh h h t sinh hi u th n u u n th i ý h
nh t ng i à h n ng à th hi n Hi nh Thứ ba, nguyên t c tự do thoả thu n
Ngu n t t th thuận h hé n t thể hi n ý h
t ng u t nh à h n ý ếtHi nh Đ à ngu n t u n t ng ối
ới i hi nh g Hi nh EVIPA
Từ h n t h t n thể hẳng nh ý thu ết h ng à ơ sở ý
uận nh h ởng t tiế s u s tới i ng à th hi n u nh
ơ hế gi i u ết t nh h t ng Hi nh EVIPA T t gi i n
à h n u u nh ngu n ý ơ n h ng Lý thu ết h
ng ũng thể hi n nét th ng u u nh t ng Hi nh V ậhi EVIPA hi u th những u nh nà sẽ à ơ sở h ý àng u
n Nếu n h ng th hi n t h thi n h à t ung th g nh
h ởng ến i h nhà ầut sẽ h nh nhà ầu t hởi i n uốgi tiế nhận ầu t t ớ T à Đầu t th ng t
– Lý thu ết u n i n t ừ t ơng ối
Thu ết u n i n từ t ơng ối những h gi n ớ th hế
h nh t t n h nghĩ hởi ớng à ng nhằ i t ừ kh năng h ởng
u n i n t ừ ng t thu sở hữu nhà n ớ n ớ th hế
h nh t ã h i h nghĩ hi th gi à u n h inh tế th ơng i à ầu t uố tế Thu ết i n t ừ t ơng ối u t hi n à h ng giữ thế ỷ XX hi à
36
hần ớn n ớ n òn ng nhận u n i n t ừ tu t ối ành h uố gi
n ớ ng ài 21] Tu nhi n s th gi s u ng à h t ng inh tế
th ơng i ầu t uố gi n n ngu n t nà i à h ng ý nghĩ
Đặ i t từ s u C h ng Th ng M i Ng à ụ thể à s u Chiến t nh thế giới
th 2 ới s u t hi n hàng t uố gi th hế h nh t ã h i h
nghĩ t h nh inh tế ới i à ở Nhà n ớ t tiế th gi à
u n h inh tế ới t h à t n h thể ng t nhà n ớ n
u n inh nh t ng n n inh tế th t n ặt à i u ng t nhà
n ớ nà h ởng u n i n t ừ uố gi sở hữu n h h ng hi
th gi à u n h inhtế th ơng i à ầut ới h thển ớng ài Ch nh th ti n nà ã n ến s u t hi n thu ết u n i n t ừ t ơng
ối h òn g i à u n i n t ừ h năng 24].
Thu ết i n t ừ t ơng ối ghi nhận uố gi n u n i n t ừ t ng
u n h n s nh ng t ng t số t ng h uố gi sẽ h ng u n
nà uố gi sẽ th gi à u n h n s uố tế ới t h nh ẳng ới
h thể n s h Quố gi h ng hé từ hối h u t h nhi
h ý hi h ằng th gi à h t ng th ơng i ầu t à h nh
s h tối uố gi Quố gi t ầuth gi à gi h giống nh
t th ơng nh n th h i ết th nh t th ơng nh n 150, tr.138].
T ng th i gi n u Vi t N ã ý ếtnhi u hi nh hu ến h h à
h ầut s ng h ơng ới n ớ ng ài h ặ th gi à hi nh
th ơng i t t ng Hi nh EVIPA Th thu ết i n t ừ t ơng ối Nhà n ớ ũng h itừ ỏ u n i n t ừ uố gi t ng t ng h
t nh h ới nhà ầu t EU à sẽ t ở thành ơn t ng ụ i n ầu t
Đ ũng à u h ớng ng ngà t gi tăng t n thế giới à Vi t N ũng
h ng h i à t ng i 194].
Nh ậ Luận n t n ơ sở ýthu ết h ng ýthu ết
u n i n t ừ t ơng ối ể th hi n tài Cơ hế gi i u ết t nh h giữ
nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t N th Hi nh B h ầut
giữ Vi t N à EU B n nh ơ sở ýthu ết i t ò Nhà
n ớ ơ u n ng u n từ T ung ơng tới h ơng; Nhà n ớ h
37
u n; ối u n h giữ u n nhà n ớ à i u n n ng i
u n ng n nh u n n t nh h thành i n T à Đầu t à
h thống T à Đầu t th ng t ũng Luận n h t ng
1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
Để th hi n ụ ti u nghi n u nhi ụ nghi n u ã
nh t n tài tậ t ung gi i u ết u hỏi nghi n u ặt tsố
gi thu ết nghi n u à sẽ h n t h uận gi i t uận h ng inh h
gi thu ết nà ụ thể nh s u:
Câu 1: Cơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà
n ớ ng t n ơ sở ý uận nào?
Gi thu ết nghi n u: H thống ý uận ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ ã t n t i à ngà àng h àn
thi n hù h hơn ới s h t t iển u n h ầu t uố tế; u n
à i h h h h nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ nh ng ơ sở ý
uận ơ hế gi i u ết t nh h ầut uố tế n h ầ à thống nh t ần tiế tụ h àn thi n
Câu 2: N i ung ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t N t ng Hi nh EVIPA c g giống à ặ t ng h
i t g s ới hi nh ầu t à hi nh th ơng i t à Vi t N ã ý ết t ớ ?
Gi thu ết nghi n u: C u nh Hi nh EVIPA ơ hế gi i
u ết t nh h ã s ế thừ à h t t iển s ới Hi nh Đầu t s ng h ơng à Vi t N ã ý ết ới 21 thành i n EU Tu nhi n những u
nh nà n những h i t nh t nh s ới Hi nh CPTTP à Hi
nh ACIA; u nh h uật ơ hếgi i u ết t nh h ầut
uố tế òn t ậ à thiếu s t; i ụng th hi n u nh ơ hế
gi i u ết t nh h ầu t uố tế òn nhi u ớng ần hỉ
Câu 3: Khi Hi nh EVIPA hi u Vi t N sẽ những thuận i gì và h i ối ặt ớinhững h hăn g t ng gi i u ết t nh h giữ nhà
ầu t EU à Nhà n ớ Vi t N ?
38
Gi thu ết nghi n u: Những thuận i à h hăn hi th thi u nh
ơ hế gi i u ết t nh h t ng Hi nh EVIPA ã i u nh ng
ch ầ à t àn i n V ậ ần h n t h hỉ những thuận i ũng nh những h hăn s t ới t nh h nh th tế Vi t N
Câu 4: C những gi i h nà ể n ng hi u u th thi u nh
ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut EU à Nhà n ớ Vi t N theo
Hi nh EVIPA?
Gi thu ết nghi n u: Khi Hi nh EVIPA hi u à
ụng t i Vi t N t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ thể
g những hậu u ng ể nhi u ặtnên cần những gi i h ểnâng
hi u u th thi u nh ơ hế gi i u ết t nh h t ng Hi nh EVIPA à gi i h h àn thi n h uật Vi t N .
1.3.3. ết quả nghiên cứu
Từ những iể t ậ những n òn h ã hỉ t ng hần gi thu ết nghi n u ở t n Luận n sẽ à s ng tỏ h thống ý uận ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ ; hỉ những
iể t ơng ng à h i t t ng Hi nh EVIPA ới tsốhi nh
th ơng i à ầut à Vi t N ã ý ết. Đ ng th i à những h
hăn ớng hi th thi Hi nh EVIPA; từ Luận n uận
h h à gi i h nhằ n ng hi u u th thi u nh ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t Ntrong EVIPA.
39
Kết luận Chươn 1
Ch ơng 1 Luận n ã t nh à t ng u n ng t nh nghi n
u n ớ ng ài à t ng n ớ i n u n ến tài Luận n C thể th
ằng số ng những ng t nh nghi n u n nà h h ng h ã
g hần ng n n t nh t àn nh ơ hế gi i u ết t nh h ầu
t uố tế Tu nhi n, ng t nh nghi n u ã th hi n n h
u t t h t n ẹn à h thống những n ý uận i n u n ến
t nh h à ơ hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớc ngoài và Nhà
n ớ Hầu hết ng t nh u ừng i ở i t nh à t h ơ h ới
ụ h n ằngnhững nh i h h nh u i n u n ến ơ hế gi i
u ết t nh h ầu t uố tế B n nh th gần nh h ng ng t nh nà t hiểu, phân tích t ng thể à hu n s u ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhàn ớ ở h i t ngn ớ à n ớ
ngoài. V ậ Ch ơng 1 ã t ng h ết u nghi n u ng t nh
ý uận à th ti n V ý uận h gi ã t nh à h i ni
ặ iể t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ t nh h t ặ
i t h thể à Nhà n ớ t ng t nh h ơ hế gi i u ết t nh h
t ng gi i u ết t nh h V th ti n t ng à ng ài n ớ nhi u
ng t nh nghi n u ụt nh h ti u iểu à ã t ài h inh
nghi h uố gi t ng i gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ
ng ài à Nhà n ớ Đặ i t h gi ã ết h ài h inh nghi
uố tế ới ài h inh nghi t ngn ớ ể ng gi i h h Nhà
n ớ Vi t N nhằ n ng hi u u ng t gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ .
T n ơ sở ối hiếu ới ụ h nhi ụ nghi n u Luận n à
những h n hế ng t nh ã th hi n Ch ơng 1 ã hỉ những n
ã nghi n u và nh những h ng t ống t ng nghi n u ànhững n Luận n sẽ tiế tụ t iển h i
40
CHƯƠNG 2
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT
TRANH CHẤP GIỮA NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ NHÀ NƯỚC
Cùng ới u t nh h inhậ uố tế những hi nh ầut thế h ới
à h n ý ết giữ uố gi t n h thế giới Th t nh h
ầut uố tế ũng gi tăng số ng ới t nh h t à h nh u
T n ơ sở à s ng tỏ những n ý uận ơ hế gi i u ết t nh h giữ
nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế nhận ầu t Ch ơng 2 Luận n sẽ
tậ t ung nghi n u ng h thống ý uận i ng i t t nh h à ơ
hế gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ
2.1. Lý luận về tranh hấp ữa nhà đầu tư nướ n oà và Nhà nướ
T nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ t ng à h
t : thể h t sinh t n ơ sở i u ớ uố tế; t n ơ sở h ng thỏ thuận
Nhà n ớ tiế nhận ầu t h t nh h h t sinh i n u n ến gi i th h
th hi n i u ớ uố tế ầu t V ậ i ng h thống ý uận
h h thống nh t t ng gi i u ết t nh h à n ần thiết hi n n
2.1.1. hái niệm tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước
Vi t N ng t ng u t nh h i nhậ uố tế s u ng à thu h t nhi u
ngu n ốn ầut n ớ ng ài n n t nh h ầu t phát sinh giữ nhà ầut
n ớ ng ài à Nhà n ớ Vi t N à i u h t nh hỏi Xu t h ttừ ặ thù
h thể t ng t nh h ầu t uố tế à Nhà n ớ ( h thể ng
u n ng) à n òn i à nhà ầut ( h thể t ) nên ầnlàm rõ h i ni nhà ầut n ớ ng ài à h i ni t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ .
2 1 1 1 Nhà ầu t n ớc ngoài
Kh i ni nhà ầu t ng i t ò u n t ng t ng i nh u n
hởi i n, thẩ u n à h i gi i u ết t nh h giữ nhà ầut n ớc
ng ài à Nhà n ớc ũng nh nh u n à nghĩ ụ n ăn à
các hi nh ầu t
Theomụ h h hi nh ầu t ần à ăn
nh nh n h h nh n à nhà ầut à ăn nh nhà ầut n ớ
41
ng ài V ăn nh nh n h h nh n à nhà ầut hi nh
th ng nh nghĩ ụ thể h t ng ầu t Vi à h i ni ầu t
à nhà ầu t sẽ ụ thể h t ng từng hi nh
C hi nh ầu t ũng nh h uật Vi t N u nh nghĩ nhà
ầu t T ng h n 2 Đi u 2 Qu ết nh 14/2020/QĐ-TTg ghi nhận:“Nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức hoặc cá nhân đáp ứng các tiêu chí về nhà đầu tưnước ngoài theo hiệp định đầu tư mà Việt Nam là thành viên”.
Với nhà đầu tư là cá nhân ăn nh nhà ầu t n ớ ng ài th ng
à uố t h nhà ầu t ởi uố t h nhà ầu t sẽ t ng ến h i
h hi nh ầu t Vi nh uố t h nhà ầu t à nh n
th ng n hiếu ến h thống h uật uố gi n ý ết V ụ nh
Hi ầu t giữ Vi t N à -hen-ti-na [52] h i ni nhà ầu t
à ng n t B n ý ết hù h ới h uật B n ý ết M t số hi
nh ầu t u nh th i u i n th i gi n t h ặ nơi t 52] Với
nh n từh i uố t ht ở n i nh uố t h t ng u t nh gi i u ết t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế nhận ầu t sẽ gặ
nhi u h hăn nh t à hi t t ngsố nhà ầut ng uố t h
h nh uố gi tiế nhận ầu t L nà th tậ u n uố tế uố gi h ng
h i à Nhàn ớ sởt isẽtiến hành i n h h ng i gi 20] h
ng n n ớ nh hi h hiếu i n uố gi tiế nhận ầu t
Th C ng ớ ICSI hỉgi i u ết t nh h giữ ng n h
nh n n ý ết nà ới n ý ết i Đối ới nh n i nh uố
t h th hai th i iể là khi ng ý ét t ng tài h ặ th ngà ăng ý
à h ng h nhận u n hởi i n ối ới ng n hai uố t h hai n ý ết
Vớinhàđầutư là pháp nhân hi nh ầut thể u nh ơn
gi n hơn Ng ài u nh nơi thành ậ h nh n h i hù h ới h
uật n ý ết òn thể u nh th i u i n h i t ụsở
à/h ặ th tế ầu t inh nh t i uố gi ý ết V ụ nh Hi nh ầu t Vi t N – V ơng uố -man [52] s ụng thuật ngữ inh nh ng ể
T ng u n h ầu t uố tế n uố t h h nh n thể i ụng
42
g nh h ởng ến ụ h h hi nh ầu t ụ nh nhà ầu
t n ớ th thể thành ậ h nh n t i t t ng n ý ết ể
h hi ầu t à n ý ết òn i T ơng t nh ậ nhà ầu t
t n ý ết thểthành ậ h nh n t i n ý ết h ể h
hi ầu t à h nh uố gi à nhà ầu t ng uố t h
Trong các hi nh ầu t à Vi t Nam là thành viên, quốc t ch c a nhà
ầu t u n nh theo quốc t ch c a quốc gia thành viên hi nh.
Ví dụ: Hi nh ACIA [36] khẳng nh nhà ầu t nghĩ à th nhân hoặc pháp nhân của một qu c gia thành viên đang hoặc đã tiến hành hoạt động đầu tư trong lãnh thổ của bất kì qu c gia thành viên khác .
Theo BIT Vi t Nam – Hung-ga- i nă 199 thì thuật ngữ nhà ầu t
nghĩ à“bấtkỳth nhân hoặc pháp nhân nàođầutư trên lãnhthổBên kí kết
kia”; thuật ngữ thể nh n nghĩ à “người có qu c tịch của mỗi Bên ký kết
phù hợp với pháp lu t Bên kýkết đó”;thuật ngữ h nh n nghĩ à “liên quan tới mỗi Bên ký kết và bất kỳ thực th nào được hợp nhất hoặc thành l p vàđược công nh n như là pháp nhân phù hợp với pháp lu t Bên đó”. Đối với C ng hòa Hung-ga-ri, thuậtngữnày còn bao g m c những nhà ầu t h ng t
h h nh n nh ng i nh t công ty theo pháp luật c a Hung-ga-ri.
Theo Hi nh CPTPP [38] nhà ầut à công dân hoặc doanh nghiệp của một Bên” chuẩn b th c hi n ng th c hi n hoặ ã th c hi n ầu t t ng ãnh th c a bên khác [10]. T i phần footnote số 12, thuật ngữ huẩn b
th c hi n c gi i thích là vi c m t nhà ầu t ng ố g ng th c hi n t
d n ầu t hi nhà ầu t chuyển vốn và các ngu n l h ể thành lập doanh nghi p hoặc n p h sơ in gi y phép hoặc gi y ch ng nhận ầu t
Nh ậy, thông qua từng hi nh ầut h i ni nhà ầut n ớc
ng ài sẽ c cụ thể h Căn ể nh nhà ầu t n ớc ngoài theo các
hi nh ầu t th ng là quốc t ch c nhà ầu t Quốc t ch c nhà ầu t
sẽ nh h ởng ếnph m vi b o h c a các FTAs, BTAs do các hi nh này
c ký kết với mụ h o h các ho t ng ầu t n ớc ngoài. Từ thể
th y, ti u h h iến nh uố t h h nh n ghi nhận trong các hi p
nh ầu t quốc tế g :
43
– Nơi ng tụ sở; à h ặc
– T iển h i h t ng kinh doanh [38]
– Kh năng iể s t u n ý nh nghi ốn ầu t [37].
C hi nh ầu t uốc tế h hé Nhà n ớ tiế nhận ầu t s ụng
i u h n từ hối u n nhà ầu t ũng nh s ụng ơ hế i t ừ ng
từ ầu những t nh h h ng thu h i gi i u ết tranh ch p giữ nhà ầu
t n ớ ng ài à Nhà n ớc. Vi từ hối u n hởi i n nhà ầut
t n ý ằng h h ng ối i n h ới hi nh h ặ h ng thu h i
i u hỉnh hi nh [36], [38].
Th Đi u 1 2 Hi nh EVIPA h nh n ầut thu h i gi i u ết th ơ hế gi i quyết tranh ch pgiữ nhà ầut à Nhà n ớc à h
nh n thành ậ th h uật c n ý ết à th gi inh nh ng ể
t n ãnh th c a n ý ết Ph nh n tiến hành ầu t t n ãnh th
n ý ết i h ặ sở hữu ởi cánh n h ặ h nh n t n ýếtnếu cá nh n h ặ h nh n sở hữu t n 0 i h hần; h ặ
iể s t ởi cá nh nh ặ h nh n t n nếu cá nh n h ặ h
nh n u n hỉ nh số gi ố h ặ u n i u hành h t
ng h nh n t h h h Đối ới h nh n thành ậ th
h uật Vi t N à hỉ ăn hòngh ặ t ụsở h nh t ng ãnh th
Vi t N Li n inh h u Âu sẽ hỉ ở ng những i h Hi nh nà
nếu h nh n i n ết inh tế hi u u à i ntụ (h t ng kinh doanh ch ếu) ới n n inh tế Vi t Nam [37].
Theo kho n 19 Đi u 3 LuậtĐầut Vi t N nă 2020 Nhàđầutưnước ngoài là cá nhân có qu c tịch nước ngoài, tổ chức thành l p theo pháp lu t nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam 61].
Nh ậy,pháp luật Vi t N ăn vào tiêu chí quốc t h ểphân
bi t nhà ầut t ngn ớ à nhà ầut n ớc ngoài. Trong các hi nh
ầu t h i ni nhà ầu t c s dụng và gi i thích t ơng t nh h i
ni nhà ầu t n ớ ng ài V ụ theo Hi nh EVIPA nhà ầu t
g nh n h nh n ng uố t h n ý ết i t iển h i h n ầu
44
t h (sởhữuh ặ iể s t h ếu h n ầut ) t n ãnh th Vi t
Nam m t h h h th h uậtVi t N Để thểt ng
u n h nhà ầu t Vi t N ần h àn thi n h uật t ng n ớ ởi
à ơsở ểcác hi nh ầut uốctế n hiếu hi nh nhà ầut
Vi h àn thi n h uậtVi t N ũng g hầnngănngừ hi n t ng
ụng ơ hế gi i quyết tranh ch p t ng ĩnh ầu t uố tế 37].
Từ những phân tích trên, có thể nh nghĩ nhà ầu t n ớ ng ài nh s u:
Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân hoặc pháp nhân có hoạt động đầu tưtrên lãnhthổcủaqu c gia mà nhàđầutư không mang qu c tịch nhằm m c đích lợi nhu n.
Nhà n ớc tiếp nhận ầu t ũng à thuật ngữ h ng cập trong các
hi nh ầu t Tu nhi n étở g nhà ầu t n ớ ng ài th :
Nhà nước tiếp nh nđầutư được hi u là Nhà nước cho phép nhàđầutưnước ngoài đầu tư trong phạm vi lãnh thổ qu c gia đó. Trong các hiệp định đầu tư qu c tế, Nhà nước tiếp nh n đầu tư là một bên ký kết trong m i quan hệ với nhà đầu tư của bên ký kết khác.
Nhà n ớ tiế nhận ầu t u n à ơn t ng ụ i n ầu t và
i i n ởi Ch nh h Ch nh h n ớ tiế nhận ầut t ng t nh h
h nh à ơ u n u n ý nhà n ớ Nhà n ớ gi thẩ u n h năng
à nhi ụ ể th ặtNhà n ớ u n ý h t ng ầu t nhà ầu t
n ớ ng ài hi h ầut à n ớ nh t ng h t ng gi i u ết t nh
h C ơ u n nà thành ậ à h n t h thống nh t từ T ung
ơng ( n ngành ) uống h ơng ( ơ u n u n ýt i tỉnh
thành hố uậnhu n th ã ) [107].
2 1 1 2 T nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ
T nh h à hi n t ng h h u n t ng ã h i à h i ni h ý
t nhi u h hiểu à nh nghĩ h nh u Ch ến n h t ăn n
h ý uố tế nà h i ni hi tiết à h àn thi n t nh h ầu t
n ớ ng ài T n th tế h i ni t nh h ầut gầnnh ặ nhi n
s ụng t ng ăn n h ý à thiết hế uố tế
45
Th từ iển h ýB s L i ti n t nh h nh
nghĩ “làsựbấtđồnghay mâu thu nvềquyềnlợihay các yêu cầu,đòihỏi giữa hai chủ th ”.
C ng ớ ICSI ũng ể ngỏ h i ni ầu t n h i ni t nh
h ầu t ởi những nhà s n th C ng ớ uốn ICSI thẩ u n ét
t nh h ng hơn 11].
Để nh t nh h t ng t ụ i Tò n C ng ý uố tế ã
h i ni h ng à sựmâu thu n về quan đi m pháp l hoặc vềquyền
lợi giữa hai chủ th ”. T ng t ụ h Tò n C ng ý uố tế nh t nh
h “là mộttình hu ng mà hai bên th hiện quan đi m trái ngược r ràngvềviệc thực hiện hay không thực hiện một ngh a v theo thỏa thu n”.
Th hi nh hu ến h h à h ầu t giữ Vi t N à
n ớ 52] h ng h i ni ụ thể t nh h à ũng hỉ u nh ơ
hế gi i u ết t nh h V ụ nh Hi nh ầu t s ng h ơng Vi t N –
H K nă 2000 h i uố gi ã nh t t nh: “Tranh chấpđầutư làtranh chấp giữa một bên và công dân hoặc công ty của bên kia phát sinh từ hoặc có liên quan đến một thỏa thu n đầu tư hoặc sự viphạm bất kỳquyền nào được
quy định, thiết l p hoặc thừanh n…”[52] C thể th ng n ngữ à hthể
hi n H K à Vi t N nhi u iể t ơng ng ới u nh
các hi nh th ơng i s ng h ơng, hi nh th ơng i t , hi nh
ầu t s ng h ơng khác.
Theo quy nh h uậtVi t N Luật Đầu t 2020 à ăn n
h ớng n thi hành 61] ũng h ng h i ni t nh h ầut n ớ
ng ài à hỉ u nh t ng h t nh h à i h n h nh
th gi i u ết t nh h nh :
Đi u 14 Gi i u ết t nh h t ng h t ng ầu t inh nh
“1. Tranh chấp liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Namđược giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải. Trườnghợpkhông thương lượng, hòa giảiđược thìtranhchấp được giảiquyếttạiTrọng tài hoặc Tòa án theo quy định tại các khoản 2, 3 và 4 iều này.
46
2. Tranh chấp giữa các nhà đầu tư trong nước, tổ chức kinh tế có v n đầu tư nướcngoài hoặc giữanhà đầutư trong nước,tổchức kinh tế có v n đầu tưnước ngoài với cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến hoạt động đầu tưkinh doanh trên lãnhthổViệt Namđược giải quyết thông qua Trọng tài Việt Nam hoặc Tòa án Việt Nam, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 iều này.
3. Tranh chấp giữa các nhà đầu tư trong đó có ít nhất một bên là nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế quy định tại các đi m a, b và c khoản 1 iều 23của u t nàyđược giải quyết thông quamộttrong những cơ quan, tổchức sau đây:
a) Tòa án Việt Nam;
b) Trọng tài Việt Nam;
c) Trọng tài nước ngoài; d) Trọng tài qu c tế;
đ) Trọng tài do các bên tranh chấp thỏa thu n thành l p.
4. Tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài với cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam được giải quyết thông qua Trọng tài Việt Nam hoặc Tòa án Việt Nam, trừ trường hợp có thỏa thu n khác theo hợp đồng hoặc điều ước qu c tế mà nước Cộng hòa xãhội chủ ngh a Việt Nam là thành viên có quy định khác”.
Tuy nhiên, kho n 1 Đi u 2 Quy chế phối h p gi i quyết tranh ch ầu t quốc tế Ban hành hành kèm theo Quyết nh số 14/2020/QĐ-TTg ngày 08 tháng 4 nă 2020 a Th t ớng Chính ph gi i th h hơn:
“Tranh chấpđầutư qu c tế là tranh chấp phát sinhtừviệc nhàđầutưnước ngoài kiện Chính phủ, Nhà nước Việt Nam hoặc cơ quan nhà nước, tổ chứcđượccơ quan nhànước ủy quyền thực hiện chức năng quản l nhànước sauđây gọi chung là cơ quan nhà nước) theo một trong các trường hợp sau:
a) Hiệpđịnhkhuyến khích vàbảohộđầutư hoặc hiệpđịnhthương mại hoặc điều ước qu c tế khác có quy định về bảo hộ đầu tư mà Việt Nam là thành viên sau đây gọi chung là hiệp định đầu tư), trong đó có quy định về việc giải quyết tranh chấp đầu tư qu c tế tại trọng tài qu c tế;
b) Hợp đồng, thỏa thu n giữa cơ quan nhà nước Việt Nam và nhà đầu tư
47
nước ngoài, trong đó có quy định cơ quan giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợpđồng, thỏa thu n này là trọng tài qu c tế”.
Qu nh t n ũng ã h th y s u n t ặc bi t c a Chính ph Vi t
N ối với lo i hình tranh ch ầu t uốc tế ng u t hi n ngày càng ph biến à t nh h p giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớc tiếp nhận ầu t
Cóthểth h i ni n u t n u hỉ t nh h t i h nh t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớc tiếp nhận ầu t à s t
ng u thu n u n i nghĩ ụ n t ng u n h ầut uố
tế Tu nhi n n s h nh u h i ụthểh h i
ni h thuật ngữ s ụng S h nh u nà t ngu n từ s th
gi h h thể ng h u n t ng u n h ầut Kết h p khái ni m
nhà ầut n ớ ng ài Nhà n ớc tiếp nhận ầut à h i ni t nh
h thể h i u t t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế nhận ầut nh s u:
Tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước tiếp nh n đầu tư lànhững bất đồng, mâu thu nvềquyền và ngh a v pháp l trong quá trình thực hiện các hoạt động đầu tư qu c tế.
2.1.2. Đặc điểm c a tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước
Qu nh h uật ầu t uố tế t h nhà ầu t n ớ ng ài
m t v thế i – v thế ngang bằng với Nhà n ớc trong tranh ch ầu t Tu nhiên, do tính ch t ch quy n c Nhà n ớc, nên s ngang bằng v a v pháp lý giữ nhà ầu t n ớc ng ài à Nhà n ớc không hoàn toàn tuy t ối ngay c
hi Nhà n ớ ã t u n khởi ki n h nhà ầu t
2 1 2 1 V h thể
Đặ iể u n t ng nh t t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài
à Nhàn ớ h nh à ếutố h thể Bởi à t nh h p phát sinh giữa
hai ch thể a v pháp lý khác nhau, à nhà ầu t n ớc ngoài và Nhàn ớc tiếp nhận ầu t
Nhà đầu tư nước ngoài hỉ hé hởi i n Nhà n ớ tiế nhận ầu
t hi Nhà n ớ h hé th ng u i u ớ uố tế 107, tr.56-68].
Tu nhi n h ng h i i nh n h t h n ớ ng ài u g i à nhà
48
ầut n ớ ng ài Luật h tsố uố gi u nh ằngnhà ầut
n ớ ng ài h i à những t h nh n ỏ ốn ể th hi n h t ng ầu t
n ớ ng ài nhằ ụ h sinh i Để tiến hành h t ng ầu t
inh nh nhà ầu t h i gi h ng nhận ăng ý inh nh th u
nh h uật à ơ u n thẩ u n uố gi nơi nh nghi
thành ậ Ng ài nhà ầu t n ớ ng ài h i ng i u
i n h uật Nhà n ớ tiế nhận ầut u nh T ng th tế
nhà ầu t th ng à nh nghi n ớ ng ài h t ng t ng ĩnh à
h inh nghi à ti inh tế nh Nhà ầu t n ớ ng ài à h
thể t th hi n h t ng ầut inh nh V ngu n t nhà ầut
n ớ ng ài h ng h i à h thể t tiế th hi n u n à nghĩ ụ
u nh t ng hi nh ầu t hi nh th ơng i ý ếtgiữ Nhà n ớ à nhà ầu t ng uố t h ới Nhà n ớ tiế nhận ầu t
Nhà nước tiếp nh n đầu tư, trong t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài
à Nhà n ớ t n h thể à Nhàn ớ tiế nhận ầut hành i Nhà
n ớ sẽ th hi n th ng u các ơ u n nhà n ớ n ng h
thẩ u n h ặ nh n t h Nhà n ớ t u n Ch thể nà t ở
thành t n t nh h hi nhà ầu t n ớ ng ài nhận th u n à
i h h h h h ởi hành i ơ u n nh n t
h thẩ u n uố gi tiế nhận ầu t
M t ặ iể u n t ng h t ng t nh h nà ũng u t h ttừ
thế h thể t ng t nh h h nh à u n i n t ừ uố gi Nhà
n ớ tiế nhận ầu t ghi nhận t ng i u ớ uố tế h ơng s ng
h ơng à t ng h uật nhi u uố gi 21 t 142-1 3] Th uố
gi thể i n n ến u n i n t ừ ể h ng ét ở t t à n nà
Qu n i n t ừ uố gi òn g u n uố gi i n t ừ h ng
h i à h ng t ớ t à h ng t u h i thi hành h n u ết t à n
Ng hi uố gi từ ỏ u n i n t ừ ể th gi tố tụng t i t à n h t i
t ng tài th uố gi n thể i n t ừ hỏi i n h ng hếthi hành n V những h hăn nh ậ à i nhà ầu t u ng uốn
h ơng th à ơ hế gi i u ết t nh h ng ằng hi u u ể
49
u n i h nh ng nh hi t nh h h t sinh ới Nhà n ớ tiế nhận ầu t [32, tr.87-93].
Tu nhi n tiến t nh t àn ầu h à t h th ơng i i n ở h
nơi t n thế giới à é th à s h t t iển ơ hế gi i u ết t nh h
giữ nhà ầu t n ớ ng ài ới Nhà n ớ tiế nhận ầu t Ch nh ậ t
uố gi nà uốn th gi à tiến t nh t àn ầu h à tăng ng thu h t
ngu n ốn ầu t từ n ớ ng ài th u h i th i u n ni u n i n
t ừ uố gi t ng t nh h ầu t Cụ thể à t ng th i gi n u nhi u
uố gi t ng Vi t N ã ý ết hi nh hu ến h h à h
ầu t s ng h ơng ới n ớ ng ài h ặ th gi à hi nh th ơng i
t t ng Nhà n ớ từ ỏ u n i n t ừ uố gi t ng t ng h
t nh h ới nhà ầu t n ớ ng ài Nh ậ Nhà n ớ sẽ t ở thành
ơn t ng ụ i n ầu t Đ ũng à u h ớng ng ngà t gi tăng
t n thế giới à Vi tN ũng h ng h i à t ng i 195].
2 1 2 2 V h t ng u n ý nhà n ớ uố gi tiế nhận ầu t
H t ng u n ý nhà n ớ uố gi tiế nhận ầu t à ếu tố n n
t ng ể nh t nh h ầu t uố tế t nh h hỉ h t sinh từ hành i
i h Nhà n ớ tiế nhận ầu t h h ng h i từ hành i i h
nhà ầu t n ớ ng ài T ng u t nh tiến hành h t ng ầu t t i n ớ sở t i nhà ầu t n ớ ng àisẽ h i ối ặt ới hành ng à i n h
tiến hành ởi Nhà n ớ h ặ ơ u n nhà n ớ t ng h i thẩ
u n 162 t 10] Hành ng à i n h thể à: h t ng hành h nh
th thi thẩ u n g nh h ởng tới nhà ầut n ớ ng ài; i
h h ng h thỏ thuận; thu h i h ặ từ hối gi hé ; h t ng
ậ h Tu nhi n những h t ng nà hiế hi i n 64] T nh h
h t sinh h ếu i n u n ến h nh s h ng g t n h i ến i h
nhà ầu t n ớ ng ài 162 t 10 ] T ng th tế ã nhà ầu t n ớ ng ài
hởi i n Nhà n ớ tiế nhận ầu t những hành i ơ u n nhà
n ớ t ớ ơ u n nhà n ớ thẩ u n n ớ tiế nhận ầu t V ụ
ụ i n giữ nhà ầu t T nh Vĩnh B nh ối ới Nhà n ớ Vi t N t n
hành i ơ u n t h Vi t N t ng i t h thu tài s n nhà ầu
50
t 213] H ụC ng t PGSE GLOBAL In i n Th Nhĩ K à th ng 3
nă 2001 i Nhà n ớ ã n hành Luật 462 ể i ỏ h năng in
ãnh ng n hố h n C ng t PGSE GLOBAL In C ng t PGSE
GLOBAL In h ằng u ết nh t n ã h h t ng ầu t C ng t
t ớ Th Nhĩ K ã u ãi ãnh ng n hố h ng t t
nh n thành ậ nhằ t u n h t i n à n i n h Nhà n ớ
Nh ậ hành i uố gi tiế nhận ầu t nhà ầu t n ớ ng ài
hởi i n thể u t h ttừ h t ng ng t nh ậ h hành h à t
h ơ u n n ng h h ặ h thể h ng u n
nhà n ớ h h ng hẹ t ng t h nh th h t ng nh t nh nà Nhà
ầut n ớ ng ài thể hởi i n Nhà n ớ tiế nhận ầut hi i
h n ng h i n h ơ u n nhà n ớ Vi t N h ặ t
h nh n u n th hi n h năng u n ý nhà n ớ ối ới t
h ặ t số nghĩ ụ Nhà n ớ Vi t N u nh t ng i u ớ
uố tế i n u n nh : i h ti u huẩn ối tối thiểu th tậ u n
uố tế i h ngu n t ối tối hu uố i h ngu n t ối
uố gi ; t ớ t h ặ uố hữu h tài s n ầu t i h ết h hé
nhà ầut n ớ ng ài t hu ển i nhuận n ớ ng ài h ng
u n tiế ận ng ý à thiếu h h u n ng ằng t ng ét t h thi
hành n; h ng t n th ng ếtt i h ng h ng ãnh
h nh h T nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài ới Nhà n ớ t ng ởi
những t nh h nà thể h t sinh từ hành i i h i u h n t ng
hi nh ầu t h ặ i h nghĩ ụh ng Nhà n ớ à Nhà n ớ
tiế nhận ầut thể nhà ầut n ớ ng ài hởi i n t n hi nh
ầu t h ặ h ng 180], [191].
Ng ài t nh h giữ nhà ầut n ớ ng ài à Nhà n ớ òn ànhững u thu n t ng i n u n ến u n à i h nhà ầu t n ớ
ng ài 1] Đ thể à u n nghĩ ụ n t nh h hi nhà ầut
n ớ ng ài th hi n h nh th ầut gi n tiế (nh ầu t ới h nh th u
hần hiếu t i hiếu ) h ặ ầu t t tiế F I ( ầu t thành ậ
nh nghi i n nh nh nghi 100 ốn n ớ ng ài u i h ặ s
51
nhậ nh nghi ); t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à Nhà n ớ tiế
nhận ầu t t nh t th tụ thu t gi nhận à s ụng t ối ới những
n ầu t n ớ ng ài u ầu s ụng t; t nh h u n sở hữu
ối ới tài s n nhà ầu t n ớ ng ài t i n ớ tiế nhận ầu t ; t nh h
th hi n h nh s h u ãi th tụ u s u thầu th tụ hé
ầu t à Nhà n ớ tiế nhận ầu t ành h nhà ầu t n ớ ng ài th
ết uố tế 107]. Nh ậ t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài à
Nhà n ớ h i à t nh h n i ung ầut Muốn nh ng i
h nh t nh h h i n i ung t nh h thu h i n i hà
h i ni ầu t h h ng Đ à t t ng những h i ni ơ n t ng
h uật ầu t uố tế 112 t 21] Tu nhi n h ng t h i ni u
nh t à t iến ầu t à h i ni nà th i th th i gi n tù thu
à s th i u n h inh tế uố tế 22 t 3 7] T ơng ng ới
h ầu t thể hiểu th nghĩ ng h ặ hẹ h nh u t à
nếu th u h ớng h th h i ni ầu t t ụ thể i ốn
g s u hi à n ớ tiế nhận ầu t hơn à ngu n gố n ầu à
ậ s ếtnối ới h i ni tài s n Th th i gi n h i ni tài s n ã
ở ng từ tài s n hữu h nh s ng tài s n h nh u n sở hữu t tu
u n h ng à nhi u h nh th h gi h inh tế 123, tr.35].
Đối ới Vi t N ể từ hi h t sinh ụ t nh h ầu ti n nă 2004
số ng ụ t nh h giữ nhà ầu t n ớ ng ài ới Nhà n ớ ã tăng n
ng ể Th thống UNCTA Ch nh h à ơ u n nhà n ớ thẩ
u n Vi t N ã 08 ần à ơn t ng ụ t nh h nhà ầu t
n ớ ng ài hởi i n; t ng h ng t th ng 03 ụ01 ụ h à gi i ới nhà ầu t 01 ụ ã h t 01 ụ h n u ết i h nhà ầu t à n òn 02 ụng t ng u t nh gi i u ết Tu từng t nh h th i gi n gi i u ết t ung
nh t ng h ng 2-3 nă à thể n tới nă nếu à ụ i h t hơn
C n t nh h t ng t n ết ti u huẩn h ầu t
n hiếu từ BITs à Vi t N ã ý ếtt ớ ụthể nh ti u
huẩn ối ng ằng à th ng FET ti u huẩn ối tối thiểu ới nhà
ầu t h ặ n i th ng hi uố hữu h t tiế h ặ gi n tiế
D:\TÀI LIỆU NGÀNH LUẬT\TÀI LIỆU NGÀNH LUẬT 1\CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP GIỮA NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ NHÀ NƯỚC VIỆT NAM THEO HIỆP ĐỊNH BẢO HỘ ĐẦU TƯ GIỮA VIỆT NAM VÀ EU

