Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường trung học phổ thông huyện Bù Đăng
1. Lý do chọn đề tài
Nhà trường là nơi góp phần hình thành và phát triển trí tuệ, thể chất và phẩm chất, năng lực của học sinh. Để các yếu tố này phát triển hài hòa toàn diện đòi hỏi phải có một môi trường học tập tốt nhất. Nâng cao chất lượng giáo dục là mục tiêu trọng tâm mà mỗi nhà trường đều mong muốn đạt tới. Điều này phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Trong đó, văn hóa nhà trường (VHNT) được xác định là một trong những yếu tố quan trọng có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của mỗi nhà trường, góp phần phát triển hài hòa cả về phẩm chất và năng lực của học sinh đặc biệt là trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Văn hóa nhà trường tác động đến mọi hoạt động giáo dục của nhà trường. Về góc độ tổ chức, văn hóa nhà trường được coi như một mẫu thức cơ bản, tạo ra một môi trường quản lý ổn định, giúp cho nhà trường thích nghi với môi trường bên ngoài, tạo ra sự hòa hợp môi trường bên trong. Một tổ chức có văn hóa mạnh sẽ hội tụ được cái tốt, cái đẹp cho xã hội. Văn hóa nhà trường sẽ giúp cho nhà trường thực sự trở thành một trung tâm văn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh của trí tuệ và lòng nhân ái, góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện. Nhận thức được tính cần thiết từ mặt lý luận và thực tiễn của vấn đề quản lý xây dựng VHNT, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường trung học phổ thông huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước”.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Xây dựng và quản lý xây dựng VHNT tại các trường THPT.
4. Giả thuyết khoa học
Đề xuất và thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước theo hướng tiếp cận văn hóa tổ chức và chức năng quản lý sẽ khắc phục được những tồn tại và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
– Hệ thống hóa lý luận cơ bản về xây dựng văn hóa nhà trường, quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT.
-Khảo sát, đánh giá thực trạng về xây dựng văn hóa nhà trường, quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
– Đề xuất các giải pháp quản lý xây dựng VHNT các trường THPT huyện Bù Đăng tỉnh Bình Phước trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Giới hạn về địa bàn, đối tượng và thời gian nghiên cứu.
7. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu lý luận, thực tiễn và thống kê toán học.
8. Những đóng góp của luận văn
– Góp phần làm phong phú hơn cơ sở lý luận về công tác quản lý xây dựng văn hóa nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
– Thực trạng về xây dựng văn hóa nhà trường và quản lí xây dựng văn hóa nhà trường. Đề xuất các giải pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần: Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, phần nội dung bao gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng văn hóa nhà trường trung học phổ thông
Chương 2: Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng tỉnh Bình Phước
Chương 3: Các giải pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG
VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
1.1. Tổng quan các nghiên cứu về quản lý xây dựng văn hóa nhà trường trung học phổ thông
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý
1.2.2. Quản lý giáo dục
1.2.3. Quản lý nhà trường
1.2.4. Văn hóa
1.2.5. Văn hóa tổ chức
1.2.6. Văn hóa nhà trường
1.2.7. Xây dựng văn hóa nhà trường
1.2.8. Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường
1.3. Đổi mới giáo dục phổ thông và yêu cầu đặt ra đối với xây dựng văn hóa nhà trường THPT
1.3.1. Đổi mới giáo dục phổ thông và giáo dục trung học phổ thông
1.3.2. Yêu cầu đặt ra đối với xây dựng văn hóa nhà trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục
1.4. Nội dung xây dựng văn hóa nhà trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục
1.4.1. Xây dựng hệ giá trị cốt lõi và triết lý gắn với chiến lược văn hóa nhà trường
1.4.2. Xây dựng văn hóa trong nhà trường THPT
1.4.2.1. Xây dựng văn hóa dân chủ, lành mạnh
1.4.2.2. Xây dựng văn hóa dạy và học tích cực
1.4.2.3. Xây dựng văn hóa ứng xử chuẩn mực và cảnh quan môi trường
1.5. Nội dung quản lý xây dựng văn hóa trường trung học phổ thông
1.5.1. Lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường THPT
1.5.2. Tổ chức thực hiện xây dựng văn hóa nhà trường
1.5.3. Chỉ đạo xây dựng văn hóa nhà trường
1.5.4. Kiểm tra, đánh giá việc xây dựng văn hóa nhà trường
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý xây dựng văn hóa nhà trường trung học phổ thông
1.6.1. Các yếu tố chủ quan
1.6.1.1. Năng lực của cán bộ quản lý nhà trường
1.6.1.2. Chất lượng của đội ngũ giáo viên trong nhà trường
1.6.1.3. Đặc điểm của học sinh THPT
1.6.2. Các yếu tố khách quan
1.6.2.1. Đổi mới giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học
1.6.2.2. Cơ sở vật chất và truyền thống văn hóa nhà trường
1.6.2.3. Sự phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường
1.6.2.4. Sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Văn hóa nhà trường là hệ thống những giá trị vật chất và tinh thần tồn tại trong nhà trường làm cho nhà trường có những nét riêng biệt, khác biệt để phân biệt nhà trường này với nhà trường khác. Chính vì thế xây dựng văn hóa nhà trường trong tình hình hiện nay, nhất là trong giai đoạn đổi mới giáo dục là vô cùng cần thiết và là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi nhà trường. Trường THPT có nhiệm vụ xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường theo chương trình giáo dục phổ thông. Trong công tác đào tạo nhà trường cần làm tốt công tác xây dựng một môi trường văn hóa tích cực và lành mạnh nhằm đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
Công tác quản lý luôn đóng vai trò chủ đạo trong việc thực hiện các hoạt động đào tạo của nhà trường. Nhiệm vụ của cán bộ quản lý là phải đưa ra được định hướng phát triển cũng như đưa nhà trường thực hiện các mục tiêu đã xác định. Muốn làm tốt công tác quản lý và lãnh đạo nhà trường thì cán bộ quản lý cần làm tốt công tác xây dựng văn hóa nhà trường. Bởi xây dựng văn hóa nhà trường là một chức năng không thể thiếu trong hoạt động quản lý nhà trường. Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tốt sẽ tạo được động lực cho sự phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo trong nhà trường.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN BÙ ĐĂNG TỈNH BÌNH PHƯỚC
2.1. Khái quát về quá trình khảo sát
2.1.1. Mục tiêu khảo sát
2.2.2. Nội dung khảo sát
2.2.3. Đối tượng khảo sát
2.2.2. Phương pháp khảo sát
2.2.3. Phương pháp xử lý số liệu thống kê
2.2. Khái quát tình hình phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
2.2.1. Tình hình kinh tế – xã hội huyện Bù Đăng
Bù Đăng là một huyện miền núi có tỉ lệ 37,9% đồng bào dân tộc thiểu số (S’tiêng và Mnông) là dân tộc bản địa. Diện tích: 1501 km², dân số: 144,289 người (2020). Trên địa bàn Huyện có 31 dân tộc anh em cùng sinh sống hòa thuận.
Kinh tế chủ yếu ở huyện Bù Đăng là nông nghiệp và cây công nghiệp như: điều, cà phê, cây cao su… Trong những năm tới, Bù Đăng tập trung phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tiếp tục huy động mọi nguồn lực đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế theo hướng CNH – HĐH.
2.2.2. Tình hình phát triển giáo dục và đào tạo huyện Bù Đăng
Hiện nay, trên địa bàn huyện có 8 trường đạt chuẩn về cơ sở vật chất theo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và 14/67 trường học đạt chuẩn quốc gia (chiếm tỉ lệ 20,89%). Ngành giáo dục của huyện tiếp tục duy trì, giữ vững và nâng cao các tiêu chí đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở.
2.3. Thực trạng xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
Để tìm hiểu nhận thức về vai trò và mục tiêu xây dựng VHNT trong các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, chúng tôi tiến hành khảo sát lấy ý kiến đối với 250 người là cán bộ quản lý, nhân viên, giáo viên trên địa bàn.
2.3.1. Thực trạng nhận thức về vai trò, mục tiêu xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
Kết quả khảo sát, nội dung 7: “VHNT làm cơ sở cho việc định hướng, phát triển, giúp các nhà quản lý tìm ra được những điểm mạnh, điểm yếu từ đó hoàn thiện VHNT trong các trường trung học phổ thông” được đánh giá cao nhất với số điểm trung bình đạt 3,88. Điều đó cho thấy, sự nhận thức vể vai trò của VHNT rất được quan tâm và xây dựng VHNT được chú trọng. VHNT là cơ sở, định hướng cho các nội dung giáo dục của nhà trường. Nội dung 3: “Văn hóa nhà trường tạo động lực tốt cho học sinh trong học tập và rèn luyện, phát huy hiệu quả thực hiện đề tài, sáng kiến khoa học” mặc dù xếp thứ 6 nhưng số điểm trung bình vẫn khá cao, đạt 3,41
2.3.2. Thực trạng xây dựng hệ giá trị cốt lõi và triết lý gắn với chiến lược văn hóa nhà trường
Kết quả khảo sát cho thấy, nội dung được đánh giá cao nhất là “Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về tầm quan trọng của các giá trị văn hóa cốt lõi trong nhà trường” số điểm trung bình đạt 3,82. Khách thể khảo sát đều cho rằng, để xây dựng VHNT đạt mục tiêu đề ra thì trước hết nhận thức của đội ngũ lãnh đạo, của giáo viên và các thành viên khác trong nhà trường về giá trị văn hóa cốt lõi, văn hóa truyền thống phải được biến đổi về chất lên một tầm cao mới phù hợp với sự phát triển của xã hội.
2.3.3. Thực trạng xây dựng hệ thống chuẩn mực văn hóa nhà trường
Kết quả khảo sát thu được đều đánh giá tầm quan trọng của văn hóa ứng xử đạt mức khá. Nội dung được đánh giá cao nhất là “Ứng xử giữa học sinh với giáo viên và nhân viên trong nhà trường” mức điểm đạt được 3,78. Chỉ có nội dung “Ứng xử giữa học sinh với học sinh” là được đánh giá thấp nhất trong các nội dung được khảo sát nhưng diểm đạt được cũng rất cao (3,56 điểm).
2.3.4. Thực trạng xây dựng cơ sở vật chất, cảnh quan môi trường đảm bảo yếu tố văn hóa
Theo kết quả khảo sát, mức độ phù hợp đối với “Khẩu hiệu, phương châm làm việc” của nhà trường được đánh giá cao nhất (đạt 3,54 điểm). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, đa số các khách thể đều khẳng định khẩu hiệu, phương châm làm việc của các trường THPT đã phản ánh được triết lý giáo dục vì con người; phù hợp với văn hóa truyền thống của dân tộc; dễ hiểu, dễ nhớ, có tính thuyết phục tốt và đặc biệt là phù hợp với quan điểm giáo dục của Đảng và Nhà nước.
2.4. Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
2.4.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng trong quản lý xây dựng văn hóa nhà trường THPT huyện Bù Đăng
Kết quả khảo sát:
Nội dung “Văn hóa ứng xử” được đánh giá cao nhất với số điểm 3,72. Đây là điều hoàn toàn phù hợp bởi vì muốn xây dựng VHNT thì trước hết sự ứng xử có văn hóa giữa các thành viên trong nhà trường với nhau, giữa các thành viên trong nhà trường với các lực lượng khác trong toàn xã hội.
Bên cạnh đó, mức độ nhận thức về môi trường cảnh quan, văn hóa quản lý, giá trị văn hóa mới chỉ dừng ở mức độ trung bình và tương đương nhau.
2.4.2. Thực trạng quản lý việc lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường THPT huyện Bù Đăng
Kết quả khảo sát đánh giá cao các nội dung: Kế hoạch tổ chức tuyên truyền, cổ động; Kế hoạch tập huấn cho cán bộ, giáo viên; Kế hoạch phối hợp với chính quyền địa phương và phụ huynh học sinh. Từ việc lập kế hoạch tuyên truyền, cổ động đến kế hoạch tập huấn cho cán bộ, giáo viên những giá trị văn hóa mà nhà trường cần phát huy. Kết quả khảo sát cũng cho thấy, nội dung: Kế hoạch về nội dung xây dựng VHNT; Kế hoạch thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết; Kế hoạch thời gian thực hiện chưa được đánh giá cao.
2.4.3. Thực trạng quản lý việc tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường THPT huyện Bù Đăng
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, các trường THPT trên địa bàn đã rất chú trọng tới việc tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường. Tuy nhiên, hiệu quả quản lý hoạt động này chưa cao. Trong các nội dung được khảo sát, có 02 nội dung được đánh giá cao nhất đó là: “Huy động sự vào cuộc tích cực của cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh toàn trường”; “Nâng cao vai trò của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tổng phụ trách” với số điểm trung bình đạt được lần lượt là 3,41 và 3,4.
2.4.4. Thực trạng quản lý công tác chỉ đạo xây dựng văn hóa nhà trường THPT huyện Bù Đăng
Kết quả khảo sát thực trạng quản lý công tác chỉ đạo xây dựng văn hóa nhà trường đã khẳng định các trường THPT trên địa bàn huyện Bù Đăng, mặc dù không có đánh giá yếu nhưng điểm đạt được chưa cao. Chủ yếu các đánh giá đều ở mức đạt yêu cầu, tỉ lệ tốt/khá chiếm khoảng 50%. Do đó, số điểm đạt được cũng phù hợp với đánh giá của khách thể.
Kết quả này khẳng định các trường THPT đã chú trọng thực hiện nội dung quản lý này. Như vậy, để chỉ đạo xây dựng văn hóa nhà trường phù hợp với điều kiện cụ thể thì các nhà trường cần phải rất nỗ lực trong việc ra các quyết định quản lý liên quan.
2.4.5. Thực trạng quản lý để đảm bảo các điều kiện phục vụ hoạt động xây dựng văn hóa nhà trườngTHPT huyện Bù Đăng
Để tìm hiểu thực trạng quản lý để đảm bảo các điều kiện phục vụ hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường, tác giả tiến hành khảo sát, lấy ý kiến 150 người là đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên tại các trường THPT trên địa bàn huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước. Vì vậy, để đảm bảo cho các thiết bị đã được trang bị đầu tư thì việc quan trọng là hiệu trưởng cần tăng cường việc di tu, bảo quản trang thiết bị là việc làm hết sức cần thiết.
2.4.6. Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hóa nhà trườngTHPT huyện Bù Đăng
Kết quả nghiên cứu cho thấy, các nội dung mà đề tài tiến hành khảo sát đã đánh giá mức độ thực hiện nội dung quản lý kiểm tra, đánh giá việc xây dựng văn hóa trường THPT của các nhà trường trên địa bàn huyện đạt mức độ trung bình. Kết quả này khẳng định các trường THPT đã chú trọng thực hiện nội dung quản lý này.
Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các trường THPT trên địa bàn cần phải chú ý nhiều hơn nữa trong việc thực hiện nội dung quản lý này. Phải có biện pháp để tất cả các nội dung được khảo sát phải đạt được mức độ thực hiện cao hơn nữa.
2.5. Đánh giá thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
2.5.1. Đánh giá những mặt mạnh
– Các thành viên trong trường THPT đều nhận thức rõ về tầm quan trọng của công tác phát triển VHNT gắn với việc thực hiện nhiệm vụ và mục tiêu chiến lược xây dựng và phát triển nhà trường trong từng giai đoạn.
– Công tác xây dựng VHNT đã được sự quan tâm nhất định của các nhà trường, đã được thể hiện qua những nội dung cụ thể bằng những quy định, nội quy bằng những phong trào trong cán bộ, GV và học sinh.
– Nhận thức của các thành viên tại các nhà trường đã có nhưng chưa đồng đều.
– Các nội dung xây dựng và phát triển VHNT tại các nhà trường được các nhà quản lý và các thành viên trong nhà trường triển khai thực hiện ở mức độ trung bình hoặc trung bình khá.
– Việc kiểm tra đánh giá về kết quả thực hiện quản lý nhà trường theo những tiêu chí phát triển văn hóa còn chưa được thực hiện.
– Xây dựng VHNT chưa được xem là một nội dung quan trọng trong quản lý nhà trường.
– Việc xây dựng VHNT cần sự phối hợp của các lực lượng liên quan. Tuy nhiên, hầu hết các nhà trường vẫn chưa làm tốt công tác phối kết hợp giữa các lực lượng. Các lực lượng bên ngoài nhà trường vẫn chưa tham gia nhiều vào quá trình xây dựng và phát triển VHNT.
Qua khảo sát thực trạng về xây dựng VHNT tại các trường THPT trên địa bàn huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, chúng ta có thể thấy nhận thức về vấn đề xây dựng VHNT của các thành viên đã có nhưng chưa đồng đều, thống nhất. Các nhà trường đang trong quá trình định hình lại các giá trị VHNT nhưng vẫn chưa có sự nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của xây dựng VHNT. Những ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa tiêu cực bên ngoài vẫn còn len lỏi vào trong thực trạng xây dựng VHNT.
Mặt khác, vấn đề văn hóa nhà trường trong các trường THPT đang là những nội dung có tính thời sự của xã hội. Đó là một số chuẩn mực đạo đức, giá trị và hành vi của giáo viên, học sinh không còn phù hợp với quy định chung của xã hội và đi ngược lại với giá trị truyền thống của dân tộc từ bao đời nay trong các nhà trường. Các yếu tố về môi trường, sư phát triển nhanh của thông tin, mạng xã hội đang dần xâm chiếm những giá trị truyền thống của nhà trường. Chính vì thế từ thực trạng đó nhà trường THPT cần có những giải pháp quản lý nhằm xây dựng văn hóa nhà trường ổn định và bền vững hơn.
CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN BÙ ĐĂNG, TỈNH BÌNH PHƯỚC
3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp
3.1.3. Đảm bảo tính cấp thiết và khả thi
3.2. Các giải pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.1.2. Mục đích của giải pháp
3.2.1.3. Nội dung và cách thức tiến hành
– Nội dung:
Xây dựng VHNT cần phải được tất cả các thành viên trong nhà trường nhận thức một cách đồng đều để có được sức mạnh tổng hợp trong thực hiện các giải pháp.
– Cách thức tiến hành:
Thứ nhất, Hiệu trưởng nhà trường phải lập kế hoạch chi tiết về công tác bồi dưỡng ý thức và nâng cao nhận thức cho tất cả các lực lượng. Trong đó nhấn mạnh đến tính trách nhiệm của các thành viên thông qua bảng phân công nhiệm vụ rõ ràng.
Thứ hai, Hiệu trưởng yêu cầu các thành viên của nhà trường quán triệt và thực hiện đầy đủ các chủ trương, chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước.
Thứ ba, Hiệu trưởng chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục truyền thống, các hoạt động tập thể đặc trưng.
Thứ tư, Tổ chức các cuộc thi, các cuộc giao lưu kiến thức giữa các lớp, các khối nhằm đánh giá mức độ nhận thức, tinh thần trách nhiệm của các thành viên.
3.2.1.4. Điều kiện thực hiện
Cán bộ quản lý phải có kế hoạch cụ thể với từng nội dung hoạt động, cách thức thực hiện theo từng thời điểm, thời gian cụ thể rõ ràng. Thông báo kế hoạch với từng tổ chức, cá nhân trong nhà trường để các thành viên thấy được trách nhiệm của mình.
3.2.2. Lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.2.1. Mục đích của giải pháp
3.2.2.2. Nội dung và cách thức tiến hành
– Nội dung:
Lập kế hoạch chiến lược xây dựng và phát triển VHNT và lập kế hoạch xây dựng VHNT theo từng giai đoạn một cách cụ thể, tỉ mỉ.
Xác định căn cứ để lập kế hoạch hoạt động xây dựng VHNT của Ban giám hiệu và Hiệu trưởng theo từng học kỳ, năm học.
– Cách thức tiến hành:
Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chức và bộ phận trong trường mình rà soát lại các giá trị vật chất như: Logo, biểu tượng, khẩu hiệu, bảng hiệu, sơ đồ chỉ dẫn không còn phù hợp để có thể loại bỏ hoặc chỉnh sửa phù hợp với yêu cầu xây dựng VHNT hiện tại.
Hiệu trưởng chỉ đạo việc điều chỉnh, xây dựng cảnh quan cho đẹp hợp, hợp lý hơn như lối đi, trồng cây xanh, bồn hoa, cây cảnh.
3.2.2.3. Điều kiện thực hiện
Hiệu trưởng nắm rõ mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch xây dựng VHNT do mình phụ trách. Để thực hiện giải pháp này đòi hỏi sự đồng thuận cao giữa tất cả các bộ phận, các thành viên trong nhà trường.
3.2.3. Tổ chức xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.3.1. Mục đích của giải pháp
3.2.3.2. Nội dung và cách thức tiến hành
– Nội dung:
Tổ chức phát động phong trào xây dựng tập thể, bộ môn điển hình về văn hóa thông qua việc áp dụng các tiêu chí trong bộ tiêu chí.
– Cách thức tiến hành:
Thứ nhất, Hiệu trưởng nhà trường và các cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức cho các cá nhân, đơn vị về vai trò của việc xây dựng các mô hình điển hình về văn hóa tại các đơn vị trong nhà trường.
Thứ hai, Hiệu trưởng nhà trường chỉ đạo cho các đơn vị trong nhà trường đăng ký trở thành mô hình điển hình về văn hóa.
Thứ ba, các trưởng bộ phận theo sự phân công của lãnh đạo nhà trường và đảm bảo tiêu chí thi đua phải theo dõi sát sao quá trình thực hiện của các cá nhân để đảm bảo cho quá trình thực hiện đạt kết quả.
Thứ tư, Hiệu trưởng lập kế hoạch đánh giá theo định kỳ.
Thứ năm, Hiệu trưởng nhà trường đánh giá mô hình phát triển đơn vị đạt chuẩn văn hóa trong nhà trường về quy mô và chất lượng.
3.2.3.3. Điều kiện thực hiện
Sự chủ động tích cực của các cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn. Bên cạnh đó, họ còn cần phải có năng lực quản lý tốt.
Sự ủng hộ của các thành viên trong nhà trường.
3.2.4. Chỉ đạo xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.4.1. Mục đích của giải pháp
3.2.4.2. Nội dung và cách thức tiến hành
– Nội dung:
Hiệu trưởng triển khai kế hoạch công tác xây dựng VHNT cho học sinh trước Hội đồng sư phạm nhà trường.
– Cách thức tiến hành:
Ban giám hiệu: lập kế hoạch và phụ trách chung.
Giáo viên chủ nhiệm lên kế hoạch chủ nhiệm và kế hoạch xây dựng VHNT cho học sinh trong công tác chủ nhiệm.
3.2.4.3. Điều kiện thực hiện
– Có đủ nhân lực thực hiện công tác xây dựng VHNT.
– Có đủ kinh phí hoạt động.
– Có môi trường Sư phạm giáo dục xây dựng VHNT tốt cho học sinh: trong trường, xung quanh trường, nơi tham quan, dã ngoại, giao lưu,…
3.2.5. Đảm bảo các điều kiện và xây dựng môi trường thuận lợi cho hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.5.1. Mục đích của giải pháp
3.2.5.2. Nội dung và cách thức tiến hành
– Nội dung:
Các điều kiện đảm bảo trong xây dựng và phát triển VHNT cần phải được hiểu là cả vật chất, con người và những điều kiện đảm bảo khác. Đối với trường THPT hiện nay xây dựng VHNT sẽ bao gồm vật lực, tài lực, tin lực và nhân lực trong nhà trường.
Để đảm bảo các điều kiện cần phải tăng cường và huy động các nguồn lực từ địa phương, gia đình và cộng đồng xã hội.
– Cách thức tiến hành:
Thứ nhất, nhà trường cần phải lập kế hoạch, xây dựng văn bản đề xuất các công việc của nhà trường để phát huy tối đa sự ủng hộ từ phía các lực lượng trong nhà trường và xã hội nhằm tăng cường các nguồn lực về con người, cơ sở vật chất, tài chính và công nghệ thông tin.
Thứ hai, tổ chức các hoạt động bảo đảm các điều kiện, các nguồn lực và quản lý các nguồn lực trong quá trình xây dựng VHNT.
Thứ ba, xây dựng ban liên lạc với các lực lượng liên quan trong xây dựng VHNT.
Thứ tư, chỉ đạo giám sát các hoạt động nhằm thực hiện quá trình huy động các nguồn lực.
Thứ năm, kiểm tra, đánh giá kết quả báo cáo tháng, quý và năm.
3.2.5.3. Điều kiện thực hiện
Nhà nước cần phải có chủ trương, chính sách để xây dựng các hoạt động xây dựng và phát triển VHNT thể hiện tính đồng thuận của xã hội đối với công tác xây dựng nhà trường nói chung và xây dựng VHNT nói riêng.
Năng lực quản lý của cán bộ lãnh đạo của nhà trường. Sự đồng thuận của đội ngũ cán bộ, giáo viên trong nhà trường.
Có nguồn lực về con người, tài chính, cơ sở vật chật kỹ thuật và thời gian để thực hiện giải pháp này.
3.2.6. Kiểm tra, đánh giá các hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
3.2.6.1. Mục đích của giải pháp
3.2.6.2. Nội dung và cách thức tiến hành
– Nội dung
Hiệu trưởng cần xác định rõ mục đích, yêu cầu của việc kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hóa trường THPT; tăng cường chỉ đạo xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hóa trường THPT chi tiết, cụ thể sát với mục tiêu đã xác định; tăng cường chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hóa trường THPT theo đúng kế hoạch đã xác định.
– Cách thức tiến hành
Hiệu trưởng ra quyết định xây dựng các tiêu chí đánh giá xây dựng văn hóa nhà trường; triển khai tới các bộ phận, các tổ bộ môn, các tổ chức đoàn thể, giáo viên, cán bộ và học sinh nhà trường nội dung các tiêu chí đánh giá.
3.2.6.3. Điều kiện thực hiện
Hiệu trưởng phải chỉ đạo để xây dựng được bộ tiêu chí kiểm tra, đánh giá việc xây dựng văn hóa nhà trường.
Công tác kiểm tra, đánh giá cần phải có sự đồng thuận, nhất trí cao từ các tổ chức xã hội, chính quyền, đoàn thể địa phương cũng như giáo viên, cán bộ và các bộ phận trong nhà trường.
3.3. Mối quan hệ giữa các giải pháp
Để tăng hiệu quả trong công tác quản lý, cần đặc biệt chú ý đến sự phối kết hợp giữa các giải pháp như là một hệ thống không thể thiếu giải pháp nào trong các giải pháp đã được đề xuất ở trên, với mục đích hình thành ý thức xây dựng VHNT trong cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trong nhà trường nhằm hướng đến chất lượng đào tạo toàn diện.
3.4. Khảo nghiệm mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường
Nhằm đánh giá tính cấp thiết và mức độ khả thi của các giải pháp xây dựng văn hóa nhà trường mà luận văn đã đề xuất.
3.4.2. Đối tượng được khảo nghiệm
Để đánh giá thực trạng tính cấp thiết và tính khả thi của 6 giải pháp đã đề xuất, tác giả tiến hành nghiên cứu trên 70 người là lãnh đạo Sở Giáo dục – Đào tạo tỉnh Bình Phước, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng, phó tổ chuyên môn của 5 trường THPT trên địa bàn huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
Đề tài tập trung vào việc xem xét 6 giải pháp quản lý xây dựng VHNT trung học phổ thông huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước được nghiên cứu mà đề tài đề xuất có thực sự cấp thiết đối với người hiệu trưởng khi thực hiện nhiệm vụ quản lý xây dựng VHNT trung học phổ thông huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước hay không?
Tính điểm trung bình theo công thức:
Trong đó: : điểm trung bình; fi: số người tham gia đánh giá mức độ i; xi: điểm mức độ i; n: tổng số người tham gia đánh giá.
Phiếu đánh giá tính cấp thiết có 3 mức độ: Rất cấp thiết: 3 điểm; cấp thiết: 2 điểm; không cấp thiết: 1 điểm. Tính khả thi có 3 mức độ: Rất khả thi: 3 điểm; khả thi: 2 điểm; không khả thi: 1 điểm.
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm
3.4.4.1. Kết quả khảo nghiệm mức độ cấp thiết
– Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, đạt điểm trung bình khảo sát 2,92 xếp thứ 1, với biện pháp này được đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp đánh giá rất cấp thiết.
3.4.4.2. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi
Kết quả cho thấy các nội dung giải pháp xây dựng VHNT trung học phổ thông huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước trong bối cảnh hiện nay đánh giá cao về mức độ khả thi. Cụ thể như sau:
– Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, đạt điểm trung bình khảo sát 2,50 xếp thứ 1 đạt rất khả thi, ở đây cho thấy có sự phù hợp tương quan giữa tính cấp thiết và khả thi của biện pháp 1.
– Giải pháp 6: Kiểm tra, đánh giá phù hợp với các hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, đạt điểm trung bình khảo sát 2,14 xếp thứ 6, ở biện pháp này cũng đạt mức độ khả thi.
Để thấy được sự tương quan của 6 giải pháp mà tác giả đề xuất, tác giả áp dụng công thức tính hệ số tương quan Spearman:
Trong đó: R: Hệ số tương quan thứ bậc; Di: Hiệu số hai thứ bậc của hai đối tượng đánh giá thứ i; N: Số nội dung đánh giá (N = 6).
Sử dụng công thức Spearman, ta tính được R = +0,771. Điều này chứng tỏ sự tương quan là đồng thuận và chặt chẽ, nghĩa là sự quan tâm, đánh giá và ủng hộ đối với các giải pháp mà đề tài nêu ra.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
Các giải pháp xây dựng VHNT trung học phổ thông được đề xuất tuân thủ những nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, tính kế thừa, tính cần thiết và khả thi, tính đồng bộ. Các giải pháp được xây dựng dựa trên cơ sở đánh giá thực trạng chung tại các nhà THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước hiện nay. Đề tài đã đề xuất 6 giải pháp cụ thể như sau:
Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
Giải pháp 2: Lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
Giải pháp 3: Tổ chức xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
Giải pháp 4: Chỉ đạo xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
Giải pháp 5: Đảm bảo các điều kiện và xây dựng môi trường thuận lợi cho hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN
Trong giai đoạn hiện nay, văn hóa nhà trường đã được nhận diện như một tiêu chí khi xây dựng hoạt động của các nhà trường mang tính chuyên nghiệp. Nhà trường phải là nơi hội tụ, kết tinh văn hóa để đào tạo ra những chuẩn mực văn hóa cho xã hội. Trong nhà trường nói chung và các trường THPT nói riêng, văn hóa luôn tồn tại trong mọi hoạt động của nhà trường. VHNT sẽ giúp cho nhà trường thực sự trở thành một trung tâm văn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh của trí tuệ và lòng nhân ái trong xã hội, góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện.
Xây dựng VHNT trong các trường trung học phổ thông lành mạnh sẽ hướng tới sự phát triển bền vững của nhà trường.
Khảo sát thực trạng về xây dựng VHNT tại các trường trung học phổ thông huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước chúng ta có thể thấy nhận thức về vấn đề xây dựng VHNT của các thành viên đã có nhưng chưa đồng đều, thống nhất. Các nhà trường đang trong quá trình định hình lại các giá trị VHNT nhưng vẫn chưa có sự nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của xây dựng VHNT.
Các giải pháp xây dựng VHNT trường trung học phổ thông được đề xuất tuân thủ những nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, tính kế thừa, tính cần thiết và khả thi, tính đồng bộ. Các giải pháp được xây dựng dựa trên cơ sở đánh giá thực trạng chung của các nhà trường trung học phổ thông hiện nay. Mỗi giải pháp là một định hướng cho công tác xây dựng VHNT tích cực. Bởi vì trên cơ sở bảo đảm tính hệ thống cho nên các giải pháp xây dựng VHNT trung học phổ thông chỉ hiệu quả khi thực hiện đồng bộ tất cả các giải pháp đề xuất. Mỗi nhà trường cần căn cứ vào điều kiện thực tiễn của mình để lựa chọn thực hiện giải pháp cho công tác xây dựng VHNT.
2. KHUYẾN NGHỊ
2.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo
Tham mưu với Bộ Giáo dục và Đào tạo để chỉ đạo toàn bộ hệ thống các trường, cơ sở giáo dục thực hiện triển khai các hoạt động bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của VHNT. Thực hiện chủ trương xây dựng VHNT.
Tổ chức các cuộc vận động, thi đua, các phong trào người tốt việc tốt để các nhà trường có cơ hội được tham gia và khẳng định tiếng nói của mình. Kịp thời biểu dương những trường có phong trào xây dựng VHNT tốt.
2.2. Đối với cán bộ quản lý trường THPT
Chỉ đạo đội ngũ giáo viên trong toàn trường tăng cường công tác quán triệt các nội dung chương trình môn học, các văn bản liên quan đến công tác giáo dục xây dựng VHNT cho học sinh.
Chỉ đạo Đoàn thanh niên tăng cường lồng ghép nội dung sinh hoạt với các nội dung giáo dục xây dựng VHNT cho học sinh.
Thường xuyên tổ chức các cuộc thi, phong trào người tốt việc tốt, tuyên dương những học sinh có tinh thần đoàn kết trong học tập, những tấm gương vượt khó học giỏi, những tập thể có cách làm hay, sáng tạo.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\THAY HOANG DHSP\K38BD_LUAN VAN SAU BAO VE\BINH DUONG ĐÃ SỬA IN\2. NONG THI CHUYEN\TOM TAT
