Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa
1. Lý do chọn đề tài
Văn hoá là tài sản vô giá liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một tổ chức; là sức mạnh nội sinh quyết định sự trường tồn và phát triển của tổ chức đó. Đối với trường học, văn hóa có ảnh hưởng vô cùng to lớn đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của nhà trường. Xây dựng văn hóa nhà trường tích cực là biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục.
Ở nước ta hiện nay, văn hóa nhà trường (VHNT) đang là một trong những tâm điểm chú ý của dư luận khi cơ sở vật chất của các trường học lạc hậu, xuống cấp; văn hóa ứng xử trong nhà trường cũng rất đáng báo động khi tình trạng thầy đánh trò, trò đánh thầy đã xảy ra, khiến dư luận và xã hội lo ngại; Hành vi bạo lực học đường diễn biến phức tạp, … Chính vì vậy, việc xây dựng văn hóa nhà trường đã trở thành nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh, mạnh của khoa học công nghệ và nền kinh tế thị trường của cả nước nói chung và huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa nói riêng cũng có những tác động tiêu cực nhất định tới VHNT. Tình trạng học sinh nghiện game online, nghiện internet dẫn đến học tập sút kém, …Một số giáo viên thiếu tâm huyết, vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Trước tình trạng trên đòi hòi các trường nói chung và các trường trung học cơ sở (THCS) huyện Vạn Ninh nói riêng phải chú ý, quan tâm đến đổi mới hoạt động giáo dục và xây dựng VHNT. Xây dựng VHNT và quản lý hoạt động này đồng nghĩa với việc loại bỏ những vấn đề còn tồn tại, tiêu cực, hạn chế, hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo tri thức và nhân cách cho người học.
Xuất phát từ những vấn đề trên, việc nghiên cứu quản lý xây dựng văn hóa nhà trường của các trường trung học cơ sở ở nước ta hiện nay cũng như ở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa có tính thời sự và thực tiễn tốt. Do vậy, chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về VHNT sát đánh giá thực trạng xây dựng VHNT ở các trường trung học cơ sở cũng như những tác động của văn hóa nhà trường đến chất lượng giáo dục, luận văn đề xuất một số biện pháp xây dựng VHNT ở các trường trung học cơ sở (THCS) huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Xây dựng VHNT ở các trường trung học cơ sở.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý xây dựng VHNT ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa.
4. Giả thuyết khoa học
Trong thời gian qua, các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa đã quan tâm xây dựng văn hóa nhà trường trên các bình diện bên ngoài (bề nổi, cấp độ bề mặt) và bên trong (bề chìm, cấp độ cộng hưởng và cốt lõi).Tuy nhiên, công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa hiện nay vẫn chưa sâu sắc và có các khó khăn nhất định.
Nếu xác định đúng khung lý luận, đánh giá xác đáng thực trạng các vấn đề nghiên cứu, có thể đề xuất được các biện pháp có tính cấp thiết và khả thi: xây dựng văn hoá nhà trường gắn với chiến lược phát triển nhà trường; xây dựng các giá trị cốt lõi; các quy tắc và chuẩn mực văn hoá nhà trường; xây dựng cơ sở vật chất và các biểu trưng; các nghi lễ truyền thống văn hoá và thúc đẩy các mối quan hệ tích cực trong nhà trường; từ đó góp phần thực hiện thành công chiến lược phát triển nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác VHNT nhà trường
5.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng công tác xây dựng VHNT ở các trường THCS huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa.
5.3. Đề xuất những biện pháp quản lý xây dựng VHNT ở các trường THCS huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.3. Phương pháp thống kê toán học
7. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu và khảo sát tại 06 trường trong tổng số 13 trường trung học cơ sở công lập trên các địa bàn xã, thị trấn thuộc huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn gồm 3 phần chính:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng văn hóa nhà trườngở các trường trung học cơ sở.
Chương 2: Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa
Chương 3: Biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
* Nghiên cứu văn hóa nhà trường
1.1.2. Những nghiên cứu trong nước
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý là quá trình tác động có chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng và khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra
1.2.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục dưới góc độ quản lý nhà trường (quản trị nhà trường) thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể GV và HS, với sự hỗ trợ của các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo của nhà trường.
1.2.3. Văn hoá nhà trường
1.2.3.1. Khái niệm văn hoá
Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần đã được hệ thống hóa, tích lũy lại qua thời gian và có thể truyền lại cho các thế hệ sau.Từ khái niệm này cho thấy văn hóa gồm hai thành tố cơ bản: các giá trị vật chất (văn hóa vật chất – văn hóa vật thể) và các giá trị tinh thần (văn hóa tinh thần – văn hóa phi vật thể).
1.2.3.2. Khái niệm văn hoá tổ chức
Văn hóa tổ chức là các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của tổ chức được các thế hệ xây dựng, tích lũy lại qua thời gian và có thể truyền lại cho các thế hệ sau.
1.2.2.3. Văn hóa nhà trường
Văn hóa nhà trường là các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường được các thế hệ xây dựng, tích lũy lại qua thời gian và có thể truyền lại cho các thế hệ sau.
1.2.4. Xây dựng văn hoá nhà trường
Xây dựng văn hóa nhà trường là hình thành các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường theo một phương hướng nhất định. Quá trình này gồm việc hình thành các giá trị mới và bảo lưu, phát huy các giá trị đã có phù hợp.
1.2.5. Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường
Quản lý xây dựng VHNT là sự tác động có định hướng, có mục đích, có hệ thống thông tin của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm tạo ra hoặc gìn giữ, phát triển các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường để thực hiện mục tiêu giáo dục và truyền lại cho các thế hệ sau.
1.3. Công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở
1.3.1. Xây dựng văn hoá nhà trường gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển của nhà trường
Sứ mạng chủ yếu của trường THCS là phải xây dựng được môi trường giáo dục lành mạnh, văn minh, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục THCS một cách toàn diện. Tầm nhìn, mục tiêu của trường THCS hướng đến việc xây dựng nhà trường đạt các danh hiệu, mức độ cụ thể như: Xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia; Xây dựng nhà trường chất lượng cao; Xây dựng nhà trường phát triển toàn diện….
1.3.2. Xây dựng các giá trị cốt lõi của văn hoá nhà trường
Giá trị cốt lõi của nhà trường là những giá trị tồn tại lâu dài, không phai nhòa theo thời gian, được xem là trái tim và linh hồn của nhà trường. Cần xác định các giá trị văn hóa nào của trường THCS là giá trị đích thực, cốt lõi đang tồn tại thể hiện đặc trưng phù hợp với mục tiêu giáo dục THCS, đồng thời tạo nên sự khác biệt về bản sắc với các trường khác để duy trì, nuôi dưỡng và vun trồng.
1.3.3. Xây dựng các quy tắc, chuẩn mực văn hoá trong nhà trường
Xây dựng hệ thống các quy tắc, chuẩn mực văn hóa chung và riêng của nhà trường là một việc làm cần thiết, là cơ sở cho việc thiết kế mục tiêu giáo dục mang tính bảo tồn văn hóa dân tộc cũng như nội dung văn hóa trong nhà trường; góp phần tạo dựng một môi trường có văn hóa và các hoạt động giáo dục có tính định hướngvăn hóa.
1.3.4. Xây dựng văn hoá nhà trường ở cấp độ bề mặt (cơ sở vật chất, các biểu trưng của nhà trường)
Cơ sở vật chất và biểu trưng của nhà trường là điều kiện phục vụ hoạt động giáo dục toàn diện và công tác quản lý trong nhà trường, cần đảm bảo tính văn hóa, khang trang, đồng bộ, hiện đại và thẩm mỹ, hình thành giá trị vật chất của nhà trường.
1.3.5. Xây dựng các lễ nghi truyền thống trong nhà trường
Các lễ nghi truyền thống trong nhà trường là một trong những nét đặc trưng của VHNT, thuộc về giá trị tinh thần, có tác động đến nề nếp, kỹ cương, cảm xúc tích cực, niềm tự hào về VHNT nói riêng và về nhà trường, góp phần tạo dựng môi trường giáo dục mang bản sắc dân tộc và văn minh trong nhà trường. Lễ nghi truyền thống cũng thể hiện giá trị và triết lý của VHNT. Tính nghiêm túc, chu đáo, trọng thị trong thực hiện lễ nghi là biểu hiện nhận thức của các thành viên nhà trường về ý nghĩa và tầm quan trọng của các giá trị và triết lý VHNT.
1.3.6. Xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong nhà trường
Xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong nhà trường nhằm tạo bầu không khí tâm lý lành mạnh trên nền tảng văn hóa giao tiếp chuẩn mực, văn minh, thể hiện sự tôn trọng, bình đẳng nhân cách.
1.4. Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở
1.4.1. Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường
Triển khai xây dựng sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường bảo đảm quy trình công khai, tham gia góp ý, tư vấn của các bên liên quan; Tổ chức đưa sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường vào thực tế đời sống; Định kỳ tổ chức đánh giá sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường.
1.4.2. Quản lý xây dựng các giá trị cốt lõi của văn hoá nhà trường
Triển khai xây dựng, định hình các giá trị cốt lõi của VHNT; Tổ chức truyền thông giới thiệu rộng rãi dưới nhiều hình thức; Đưa vào giá trị cốt lõi chiến lược phát triển nhà trường để khẳng định tính pháp lý; Định kỳ rà soát các giá trị cốt lõi để thay thế giá trị cốt lõi không cònphù hợp.
1.4.3. Quản lý xây dựng các quy tắc, chuẩn mực văn hoá trong nhà trường
Quản lý xây dựng hệ thống các quy tắc, chuẩn mực văn hóa chung và riêng của nhà trường nhằm thiết lập các quy tắc, chuẩn mực văn hóa của nhà trường, trong đó có những chuẩn mực của các mối quan hệ hợp tác bên trong nhà trường và với bên ngoài nhà trường.
1.4.4. Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường ở cấp độ bề mặt (cơ sở vật chất, các biểu trưng của nhà trường)
Quản lý xây dựng VHNT ở cấp độ bề mặt (cơ sở vật chất và biểu trưng của nhà trường) của trường THCS nhằm bảo đảm các điều kiện vật chất phục vụ hoạt động giáo dục toàn diện và công tác quản lý trong nhà trường đáp ứng yêu cầu của chương trình GDPT cấp THCS và phát huy các giá trị vật chất của VHNT .
1.4.5. Quản lý xây dựng các lễ nghi truyền thống trong nhà trường
Quản lý xây dựng các lễ nghi truyền thống trong trường THCS bảo đảm tính chuẩn mực, trang trọng, chu đáo thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc kết hợp nét văn minh sẽ tác động tốt đến GV, CBNV, HS nề nếp kỹ cương, cảm xúc tích cực, tự hào về truyền thống VHNT và sự tin tưởng, ủng hộ của cộng đồng.
Tiểu kết chương 1
Trong chương 1, luận văn đã trình bày khái quát tổng quan vấn đề nghiên cứu về văn hóa nhà trường và quản lý văn hóa nhà trường của một số nhà khoa học, nhà quản lý tiêu biểu ngoài nước và trong nước; hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THCS và công tác quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường THCS. Trong đó, luận văn đã trình bày các khái niệm cơ bản về: Quản lý; Quản lý giáo dục; Văn hoá nhà trường; Xây dựng văn hoá nhà trường; Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA
NHÀ TRƯỜNG ỞCÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VẠN NINH, TỈNH KHÁNH HÒA
2.1. Khái quát về phương pháp khảo sát thực trạng
2.1.1. Mục đích khảo sát
Khảo sát thực trạng nhằm mục đích tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng xây dựng VHNT, quản lý xây dựng VHNT của Hiệu trưởng và các yếu tổ ảnh hưởng đến quản lý xây dựng VHNT
2.1.2. Đối tượng khảo sát
Khảo sát bằng phiếu hỏi với514 đối tượng là CBQL, GV, NV và HS tại 6 trường THCS ở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
Phỏng vấn một số CBQL và GV.
2.1.4. Thời điểm khảo sát
Từ tháng 9/2020 đến tháng 10/2020.
2.1.5. Phương pháp khảo sát và xử lý kết quả
2.1.5.1. Phương pháp khảo sát
– Xây dựng phiếu hỏi và thực hiện khảo
– Xây dựng câu hỏi sátphỏng vấn và thực hiện phòng vấn.
2.1.5.2. Xử lý kết quả điều tra
– Xử lý Phiếu khảo sát ý kiến bằng SPSS.
– Phân tích, so sánh kết quả phỏng vấn với kết quả từ phiếu hỏi.
2.2. Khái quát về đặc điểm địa lý, dân cư, kinh tế – xã hội, tình hình giáo dục huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa
2.2.1. Đặc điểm địa lý, dân cư
2.2.2. Tình hình kinh tế – xã hội
2.2.3. Khái quát về tình hình giáo dục bậc THCS huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa
2.3. Thực trạng xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa
2.3.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về xây dựng văn hoá nhà trường
2.3.1.1. Thực trạng nhận thức về khái niệm văn hóa nhà trường
Đa số CBQL, GV, NV nhận thức đúng đắn về khái niệm VHNT, HS chưa nhận thức đúng đắn về khái niệm VHNT.
2.3.1.2. Thực trạng nhận thức tầm quan trọng của xây dựng văn hóa nhà trường
Kết quả khảo sát này cho thấy hầu kết CBQL, GV, NV và HS nhận thức được tầm quan trọng của xây dựng VNNT.
2.3.1.3. Thực trạng các yếu tố văn hóa nhà trường
CBQL, GV và NV nhận xét 5 yếu tố phù hợp và 2 yếu tố ít phù hợp. HS nhận xét 6 yếu tố phù hợp và một yếu tố ít phù hợp.
2.3.2. Thực trạng xây dựng văn hoá nhà trường gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường
Xây dựng VHNT gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường được thực hiện thỉnh thoảng và hiệu quả.
2.3.3. Thực trạng xây dựng các giá trị cốt lõi của nhà trường
Xây dựng các giá trị cốt lõi của văn hoá nhà trường được thực hiện thường xuyên và đạt hiệu quả.
2.3.4. Thực trạng xây dựng các quy tắc, chuẩn mực trong nhà trường
Xây dựng các quy tắc, chuẩn mực trong nhà trường được thực hiện thường xuyên và đạt hiệu quả.
2.3.5. Thực trạng xây dựng văn hoá nhà trường ở cấp độ bề mặt (cơ sở vật chất, các biểu trưng của nhà trường)
Xây dựng VHNT ở cấp độ bề mặt được thực hiện thỉnh thoảng và đạt hiệu quả.
2.3.6. Thực trạng xây dựng các lễ nghi truyền thống trong nhà trường
Xây dựng các các lễ nghi truyền thống trong nhà trường được thực hiện thỉnh thoảngvà đạt hiệu quả.
2.3.7. Thực trạng xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong nhà trường
Xây dựng các các lễ nghi truyền thống trong nhà trường được thực hiện thường xuyên và rất hiệu quả.
2.4. Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THCS huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa
2.4.1. Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường
Công tác quản lý xây dựng VHNT gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường đạt mức khá.
2.4.2. Quản lý xây dựng các giá trị cốt lõi của nhà trường
Công tác quản lý xây dựng VHNT gắn với sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phát triển nhà trường đạt mức khá.
2.4.3. Quản lý xây dựng các quy tắc, chuẩn mực trong nhà trường
Công tác quản lý xây dựng xây dựng các quy tắc, chuẩn mực trong nhà trường đạt mức tốt .
2.4.4. Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường ở cấp độ bề mặt (cơ sở vật chất, các biểu trưng của nhà trường)
Công tác quản lý xây dựng các quy tắc, chuẩn mực trong nhà trường đạt mức khá .
2.4.5. Quản lý xây dựng các lễ nghi truyền thống trong nhà trường
Công tác quản lý xây dựng các các lễ nghi truyền thống trong nhà trường đạt mức tốt.
2.4.6. Quản lý xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong nhà trường
Công tác quản lý xây dựng các qumối quan hệ tốt đẹp trong nhà trường đạt mức khá
2.5. Đánh giá chung thực trạng
2.5.1. Ưu điểm
– Đa số CBQL, GV và NV nhận thức được khái niệm VHNT và tầm quan trọng của việc xây dựng VHNT đối với chất lượng giáo dục và sự phát triển của nhà trường.
– Trong bảy yếu tố VHNT có đến năm yếu tố được đánh giá là phù hợp.
– Đa số các nội dung xây dựng VHNT được thực hiện thường xuyên và đạt hiệu quả.
– Tất cả các nội dung quản lý xây dựng VHNT đều được đánh giá ở mức khá và tốt.
2.5.2. Tồn tại
– Một bộ phận GV, NV và đa số học sinh chưa nhận thức đúng đắn về khái niệm VHNT và tầm quan trọng của việc xây dựng VHNT.
– Đa số các yếu tố VHNT là phù hợp nhưng cũng còn một số yếu tố VHNT chưa phù hợp.
– Một số nội dung xây dựng VHNT chỉ được thực hiện ở mức thỉnh thoảng và hiệu quả chưa cao
– Các nội dung quản lý xây dựng VHNT đều được đánh giá chung đạt ở mức khá và tốt. Tuy nhiên, trong từng nội dung còn có những khâu thực hiện chưa tốt.
2.5.3. Nguyên nhân
Thứ nhất, công tác bồi dưỡng nâng cao nhận thức về VHNT và xây dựng VHNT chưa được chú trọng đúng mức.
Thứ hai, các nội dung xây dựng VHNT chưa cụ thể hóa rõ ràng trong chiến lược phát triển của nhà trường.
Thứ ba, công tác truyền thông chia sẻ các giá trị cốt lõi của nhà trường chưa đạt hiệu quả
Thứ tư, các quy tắc, chuẩn mực của nhà trường đã được xây dựng nhưng việc kiểm tra, đánh giá thường xuyên và định kỳ chưa thực hiện tốt..
Thứ năm, nguồn ngân sách đầu tư xây dựng VHNT ở cấp độ bề mặt còn hạn chế; trong khi đó việc huy động nguồn lực tài chính từ cộng đồng gặp nhiều khó khăn.
Thứ sáu, một số lễ nghi truyền thống không còn phù hợp với điều kiện văn hóa – xã hội của địa phương, không thích hợp với lứa tuổi THCS.
Thứ bảy, tác động của môi trường bên ngoài dẫn đến một số quan hệ giao tiếp, ứng không phù hợp, đặc biệt là giao tiếp ứng xử của HS.
Tiểu kết chương 2
Chương 2 trình bày phương pháp và kết quả khảo sát thực trạng quản lý xây dựng VHNT ở các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Đánh giá chung công tác xây dựng VHNT ở các trường trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa đều được triển khai thực hiện thường xuyên và đạt hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn một số một số nội dung chỉ thực hiện thỉnh thoảng và hiệu quả thấp. Một số giáo viên, nhân viên và học sinh chưa nhận diện đầy đủ, rõ ràng về các yếu tố VHNT.Quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa được đánh giá đạt mức khá và tốt nhưng còn một số khâu, một số nội dung ít hiệu quả; đặc biệt là khâu kiểm tra, đánh giá.
CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VẠN NINH, TỈNH KHÁNH HÒA
3.1. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường
3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu phát triển nhà trường
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính kế thừa và phát triển
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo phát huy vai trò chủ thể của GV và HS trong xây dựng văn hoá nhà trường
3.2. Các biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các trường THCS huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa
3.2.1. Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về văn hóa nhà trường và ý nghĩa của công tác xây dựng văn hóa nhà trường
3.2.1.1. Mục tiêu
Mục tiêu của biện phápnhằm giúp cho mọi thành viên trong nhà trường hiểu rõ nội dung chủ yếu của VHNT, ý nghĩa, tầm quan trọng và sự cần thiết của việc xây dựng văn hóa nhà trường THCS.
3.2.1.2. Nội dung
CBQL, GV, NV và HS quản triệt các chủ trương, chính sách về xây dựng VHNT; hiểu rõ cấu trúc thành tố và nội dung của VHNT, phương thức xây dựng VHNT,ý nghĩa, vai trò của VHNTtrong giáo dục học sinh; nắm vững nội dung quy định về VHNT.
3.2.1.3.Cách thực hiện
Hiệu trưởng tổ chức hội nghị phổ biến, quán triệt các chủ trương, chính sách, các yêu cầu về xây dựng VHNT tới toàn thể cán bộ GV, HS, phụ huynh của nhà trường; Tổ chức Hội thảo chuyên đề nhằm nâng cao hiểu biết về VHNT; Chỉ đạo tích hợp nội dung giáo dục văn hóa nhà trường vào các môn học; Giáo dục, tuyên truyền về xây dựng VHNT thông qua hoạt động của GV chủ nhiệm và GV bộ môn, các hoạt động ngoại khóa…
3.2.1.4. Một số lưu ý khi thực hiện.
3.2.2. Biện pháp 2: Chỉ đạo xây dựng văn hoá nhà trường gắn với chiến lược phát triển nhà trường
3.2.2.1. Mục tiêu
Mục tiêu của biện pháp là xác định rõ định hướng, mục tiêu chiến lược và các giải pháp chủ yếu xây dựng và phát triển nhà trường nhằm đạt được các mục tiêu cơ bản, toàn diện và lâu dài của nhà trườngđã đề ra.
3.2.2.2. Nội dung
Hệ giá trị của nhà trường thể hiện các giá trị truyền thống và hiện đại nhưng vẫn giữ bản sắc văn hóa dân tộc; Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục vững về phẩm chất chính trị, tốt về đạo đức, giỏi về chuyên môn; Xây dựng cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu hoạt động giáo dục toàn diện và quản lý GD. Xây dựng môi trường GD dân chủ, lành mạnh.
3.3.2.3. Cách thực hiện
Hiệu trưởng thành lập Ban xây dựng VHNT; Tổ chức họp lấy ý kiến; Ban hành quy định thực hiện trong nhà trường; định kỳ tổng kết, đánh giá các nội dung liên quan của VHNT gắn với chiến lược phát triển nhà trường.
3.2.2.4. Một số lưu ý khi thực hiện
3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức truyền thông chia sẻ các giá trị cốt lõi của nhà trường
3.2.3.1. Mục tiêu
Mục tiêu biện phápnhằm truyền thông chia sẻ các giá trị cốt lõi của nhà trường để xã hội, cộng đồng tin tưởng, gắn kết và phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong hoạt động giáo dục học sinh.
3.2.3.2. Nội dung
Chia sẻ giá trị cốt lõi của nhà trườngbằng nhiều hình thức.
3.2.3.3. Cách thực hiện
Hiệu trưởng thành lập bộ phận chuyên trách công tác truyền thông; Xây dựng kế hoạch truyền thông; Bố trí điều kiện nhân lực; Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng, cơ quan quản lý về CNTT và truyền thông để triển khai kế hoạch đề ra.
3.2.3.4. Một số lưu ý khi thực hiện
3.2.4. Biện pháp 4: Đánh giá, điều chỉnh các quy tắc, chuẩn mực văn hóa nhà trường
3.2.4.1.Mục tiêu
Mục tiêu của biện pháp nhằm đảm bảo các nhiệm vụ xây dựng hoàn thiện VHNT đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
3.2.4.2. Nội dung
Hiệu trưởng xác định rõ mục đích, yêu cầu của việc kiểm tra, đánh giá quy tắc, chuẩn mực VHNT; chỉ đạo xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá việc thực hiện cácquy tắc, chuẩn mực VHNT.
3.2.4.3. Cách thực hiện
Hiệu trưởng chỉ đạo xây dựng các tiêu chí cụ thể, đo lường được để đánh giá các quy tắc, chuẩn mực VHNT; Triển khaikế hoạch kiểm tra, đánh giá đến toàn thể CB, GV và HS; Chỉ đạo kiểm tra, đánh giá thường xuyên và định kỳ; Bảo đảm chế độ vật chất cho công tác kiểm tra, đánh giá.
3.2.4.4. Một số lưu ý khi thực hiện
3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng cơ sở vật chất và các biểu trưng của nhà trường đảm bảo tính văn hoá
3.2.5.1. Mục tiêu
Mục tiêu của biện pháp nhằm hoàn thiện những giá trị vật chất cần thiết , đảm bảo chất lượng và hiệu quả của hoạt động giáo dục của nhà trường nói chung và xây dựng văn hóa nhà trường
3.2.5.2. Nội dung
Biểu trưng (Logo) thể hiện đặc trưng của nhà trường; Cơ sở vật chất của nhà trường cần được tăng cường theo hướng bảo đảm đầy đủ , đồng bộ, chuẩn hóa, và hiện đại; Không gian, cảnh quan của nhà trường rộng rãi, thoáng đãng, antoàn và xanh-sạch-đẹp.
3.2.5.3. Cách thực hiện
Hiệu trưởng xây dựng quy hoạch, kế hoạch cơ sở vật chất; đồng thời cần lập kế hoạch tài chính phù hợp để tăng cường CSVC nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện; Huy động nguồn lực tài chính, vật lực tăng cường CSVC bảo đảm đạt yêu cầu: đầy đủ, đồng bộ, chuẩn hóa và hiện đại đáp ứng tốt nhất hoạt động giáo dục toàn diện theo chương trình GDPT mới.
3.2.5.4. Một số lưu ý khi thực hiện
3.2.6. Biện pháp 6: Đổi mới cách thức tổ chức các nghi lễ truyền thống trong nhà trường thúc đẩy động cơ tích cực xây dựng nhà trường
3.2.6.1. Mục tiêu
Mục tiêu của biện pháp nhằm thúc đẩy động cơ tích cực xây dựng nhà trường nói chung và VHNT.
3.2.6.2. Nội dung
Đổi mới tổ chức cách thức các nghi lễ truyền thống cần thực hiện đầy đủ, chu đáo nội dung các khâu sau:Trang trí lễ; Nghi thức lễ; Các Bài phát biểu trong buổi lễ.
3.2.6.3. Cách thực hiện
Hiệu trưởng ban hành quy định về tổ chức các nghi lễ truyền thống của nhà trường; Bố trí nhân sự cho chương trình Lễ; Bố trí kinh phí ngân sách và huy động xã hội hóa giáo dục đểtrang bị các phương tiện vật chất phục vụ trang trí lễ; Đánh giá sau lễ.
3.2.6.3. Một số lưu ý khi thực hiện
3.2.7. Biện pháp 7. Thúc đẩy các mối quan hệ tích cực trong nhà trường thể hiện thông qua văn hoá giao tiếp
3.2.7.1. Mục tiêu
Mục tiêu biện pháp nhằm tạo bầu không khí tâm lý lành mạnh trên nền tảng văn hóa giao tiếp chuẩn mực, văn minh, thể hiện sự tôn trọng, bình đẳng nhân cách, tính dân chủ sẽ thúc đẩy các thành viên quan tâm hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động quản lý, giáo dục và giảng dạy, học tập để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ cá nhân và mục tiêu nhiệm vụ chung của nhà trường.
3.2.7.2. Nội dung
Để phát triển các mối quan hệ tích cực trong nhà trường thể hiện thông qua văn hoá giao tiếp hiệu quả, các thành viên trong nhà trường cần thực hiện những yêu cầu cụ thể với từng đối tượng: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh; Giao tiếp của thầy và trò với cộng đồng
3.2.7.3. Cách thực hiện
Hiệu trưởng xây dựng và phổ biến quy định về văn hóa giao tiếp trong nhà trường; Thường xuyên theo dõi, đôn đốc, đánh giá, điều chỉnh hành vi không phù hơp, cũng như biểu dương cá nhân, tập thể có hành vi cao đẹp, tạo động lực mới thúc đẩy các mối quan hệ tích cực thông qua giao tiếp văn hóa giữa các thành viên trong nhà trường.
3.2.7.3. Một số lưu ý khi thực hiện biện pháp
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
Trong hệ thống các biện pháp quản lý xây dựng VHNT ở các trường THCS huyện Vạn Ninh tỉnh Khánh Hòa được luận văn đề xuất, mỗi biện pháp đều cóvai trò quan trọng nhất định và có tác động qua lại trong mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ với nhau.
3.3. Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
Thu thập thông tin đánh giá về tính cấp thiết và tính khả thi của hệ thống các biện pháp được luận văn đề xuất..
3.3.2. Nội dung khảo nghiệm
Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của 7 biện pháp
3.3.3. Phương pháp khảo nghiệm
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi và phỏng vấn sâu.
3.3.4. Tiêu chí và thang đánh giá kết quả
Biện pháp được xem là hợp lý, có độ tin cậy cao nếu thỏa mãn có điều kiện sau:
(1) cấp thiết hoặc rất cấp thiết ( X≥;
(2) khả thi hoặc rất khả thi ( Y ≥.
3.3.5. Kết quả khảo nghiệm
3.5.5.1. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp
Tất cả 7 biện pháp đều được đánh giá là rất cấp thiết.
3.5.5.2. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi
Có 5 trong tổng số 7 biện pháp được đánh giá rất khả thi hai biện pháp còn lại đạt được đánh giá khả thi
3.5.5.3. Nhận xét chung về kết quả khảo nghiệm
Kết quả khảo sát cho thấy hệ thống các biện pháp luận văn đề xuất hợp lý, có độ tin cậy cao, Hiệu trưởng các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hóa có thể vận dụng vào công tác quản lý xây dựng VHNT của nhà trường.
Tiểu kết Chương 3
Trong Chương 3, luận văn đã đề xuất hệ thống 7 biện pháp quản lý xây dựng VHNT phù hợp và đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển nhà trường THCS. Mỗi biện pháp đều có vai trò quan trọng nhất định và có tác động qua lại trong mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ với nhau. Hệ thống các biện này đã được khảo nghiệm tại 6 trường THCS của huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Kết quả khảo nghiệm cho thấy tất cả biện pháp đều rất cấp thiết và khả thi, hoàn toàn có thể áp dụng được tại các trường THCS của huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Văn hoá nhà trường là tài sản vô giá liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần, quyết định sự trường tồn của một nhà trường. Văn hóa nhà trường tích cực sẽ tạo sự gắn kết, tạo động lực, điều phối kiểm soát và hạn chế những nguy cơ làm giảm sức mạnh của tổ chức, làm tăng hiệu quả các hoạt động trong nhà trường, trên cơ sở đó mà dần dần tạo nên những phẩm chất đặc trưng khác biệt cho tổ chức trường học. Vì vậy, xây dựng VHNT là một nhiệm vụ quan trọng và quản lý hoạt động này là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công tác quản lý của Hiệu trưởng nhà trường. Tuy nhiên, xây dựng VHNT và quản xây dựng VHNT ở các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa còn nhiều hạn chế cần có biện pháp khắc phục.
Với nhận thức đó, luận văn đi sâu nghiên cứu các vấn đề về lý luận và thực tiễn nhằm đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa có tính khả thi đáp ứng yêu cầu quản lý trường THCS trong thời kỳ mới. Kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn này phù hợp với mục đích nghiên cứu đã đề ra; các nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn đã được triển khai một cách đầy đủ và hoàn thành trọn vẹn.
1.1. Về lý luận
Luận văn đã hệ thống những vấn đề cơ bản nhất của lý luận về quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS, bao gồm các nội dung: Tổng quan nghiên cứu vấn đề; các khái niệm cơ bản về VHNT, xây dựng VHNT, quản lý xây dựng VHNT và quản lý xây dựng VHNT ở trường THCS.
Xác định được chủ thể quản lý xây dựng VHNT ở trường THCS là hiệu trưởng.Quản lý xây dựng VHNT ở trường THCS là quá trình tác động có định hướng, có mục đích, có hệ thống thông tin của Hiệu trưởng đến giáo viên, nhân viên và học sinh nhằm tạo ra hoặc gìn giữ, phát triển các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường để thực hiện mục tiêu giáo dục và truyền lại cho các thế hệ sau.
Kết quả nghiên cứu lý luận có ý nghĩa quan trọng, làm nền tảng cho việc khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
1.2. Về thực tiễn
Luận văn đã thực hiện khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Kết hợp phương pháp điều tra, phân tích xử lý số liệu thông qua phiếu hỏi ý kiến và phỏng vấn sâu một số cán bộ quản lý và giáo viên, luận văn đã phân tích rõ thực trạng xây dựng VHNT và thực trạng quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Kết quả khảo sát đã phản ảnh được những ưu điểm và những tồn tại, bất cập trong quản lý xây dựng VHNT tại các trường được khảo sát cần có những biện pháp khắc phục thích hợp.
Đánh giá chung công tác xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa triển khai thực hiện thường xuyên nhưng hiệu quả đạt được chưa cao. Một số nội dung chỉ thực hiện thỉnh thoảng và ít hiệu quả. Tương tự, quản lý xây dựng VHNT được đánh giá chung là tốt nhưng còn một số nội dung chỉ ở mức trung bình.
Luận văn đã đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng VHNT phù hợp và đồng bộtrên cơ sở lý luận và thực trạng quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Đó là: (1) Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về văn hóa nhà trường và ý nghĩa của công tác xây dựng văn hóa nhà trường; (2) Chỉ đạo xây dựng văn hoá nhà trường gắn với chiến lược phát triển nhà trường; (3) Tổ chức truyền thông chia sẻ các giá trị cốt lõi của nhà trường; (4) Đánh giá, điều chỉnh các quy tắc, chuẩn mực văn hóa nhà trường; (5) Xây dựng cơ sở vật chất và các biểu trưng của nhà trường đảm bảo tính văn hoá; (6) Đổi mới cách thức tổ chức các nghi lễ truyền thống trong nhà trường thúc đẩy động cơ tích cực xây dựng nhà trường; (7) Thúc đẩy các mối quan hệ tích cực trong nhà trường thể hiện thông qua văn hoá giao tiếp. Hệ thống các biện pháp quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa bảo đảm mục tiêu phát triển nhà trường, tính thực tiễn, tính kế thừa và phát triển, phát huy vai trò chủ thể xây dựng VHNT của giáo viên và học sinh. Việc thực hiện đồng bộ hệ thống các biện pháp này sẽ tạo được bước chuyển biến mạnh mẽ trong quản lý xây dựng VHNT, tạo động lực nội sinh để phát triển nhà trường.
Luận văn đã vận dụng được những lý luận cơ bản về quản lý giáo dục trong nghiên cứu thực trạng và xây dựng hệ thống biện pháp quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Hệ thống các biện pháp này hoàn toàn có thể vận dụng tại các trường THCS có đặc điểm tương đồng với các trường ở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Đây có thể xem là một tài liệu tham khảo có giá trị đối với Hiệu trưởng của các trường THCS trong quản lý xây dựng VHNT.
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
Để các trường THCS có thể xây dựng văn hóa nhà trường theo đúng mục tiêu của Đảng và Nhà nước, của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có các văn bản chỉ đạo cụ thể và chi tiết về vấn đề này để các trường theo đó thực hiện. Đặc biệt là văn bản chỉ đạo về mục tiêu xây dựng văn hóa nhà trường THCS, về các tiêu chí, các nội dung, hình thức, phương pháp xây dựng văn hóa nhà trường THCS.
2.2. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa
Để tạo điều kiện cho xây dựng VHNT và quản lý xây dựng VHNT tại các trường trường phổ thông nói chung và các trường THCS trên địa bàn huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, Sở GD-ĐTKhánh Hòa cần đặc biệt quan tâm hơn nữa những vấn đề sau đây:
Ban hành quy định thống nhất về xây dựng VHNT và quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS.
Đặc biệt quan tâm đến các trường THCS thuộc huyện còn đang khó khăncủa Tỉnh như huyện Vạn Ninh; có cơ chế đầu tư đặc thù để hiện đại hóa cơ sở vật chất, tạo điều các trường tại khu vực triển khai xây dựng VHNT.
2.3. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa
Để tạo điều kiện cho xây dựng VHNT và quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS đạt hiệu quả, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa cần quan tâm đến một số nội dung sau đây:
Trên cơ sở quy định của các cấp về xây dựng VHNT, ban hành các quy định cụ thể về xây dựng VHNT và quản lý xây dựng VHNT tại các trường THCS trên địa bàn. Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vạn Ninh chỉ đạo các trường tiến hành lập kế hoạch cụ thể thực hiện nhiệm vụ xây dựng văn hóa trường mình sao cho phù hợp nhất với điều kiện của từng trường, đặc thù riêng của trường, đặc điểm của đội ngũ giáo viên, học sinh trong nhà trường.
Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vạn Ninh tăng cường sự chỉ đạo sát sao trong việc lập kế hoạch, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra đánh giá việc xây dựng VHNT của các trường THCS của huyện.
2.4. Đối với Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa
Nghiên cứu,vận dụng hệ thống các biện pháp như luận văn đề xuất. Khi vận dụng cần lưu ý những vấn đề sau:
Chủ động, sáng tạo trong triển khai xây dựng VHNT phù hợp đặc điểm của giáo viên, học sinh và điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường. Xây dựng VHNT phải bám sát mục tiêu giáo dục và nói chung và mục tiêu phát triển nhà trường.
Giáo viên và học sinh là chủ thể của VNNT. Vì vậy, có quan tâm, phát huy tối đa vai trò của chủ thể này trong xây dựng VHNT. Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho toàn thể giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh về các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, các bộ chủ quản về nội dung, hình thức, phương pháp, tiêu chí đánh giá xây dựng văn hóa nhà trường.
Hiệu trưởng nhà trường THCS cùng với Ban Giám hiệu các trường THCS cần phải tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức cho toàn thể giáo viên, cán bộ, học sinh, phụ huynh về xây dựng văn hóa nhà trường.
Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia vào xây dựng văn hóa trường.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\PHAM DUY BAO
