Quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn
Thông tin thống kê ngày càng có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế – xã hội của mọi quốc gia và các tổ chức quốc tế. Đối với nước ta, thông tin thống kê là nguyên liệu đầu vào quan trọng của các quyết định ở tầm vĩ mô của Đảng, Nhà nước và tầm vi mô của các tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình và các cá nhân. Các quyết định nói trên phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng thông tin thống kê. Thông tin thống kê có chất lượng sẽ tạo ra các quyết định đúng đắn và ngược lại. Do có vai trò quan trọng như vậy nên công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê luôn được chú trọng.
Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2030 (Quyết định số 1803/QĐ-TTg ngày 18/01/2011) để thống kê Việt Nam phát triển bền vững, là kênh thông tin chính thống phục vụ kịp thời sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành nền kinh tế – xã hội của Đảng, Quốc hội và Chính phủ. Ở cấp tỉnh, UBND tỉnh Quảng Nam triển khai Kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2030. (Văn bản số 1685/UBND-TH ngày 09/5/2014). Đây là cơ sở pháp lý để các Sở, các Ban, ngành thực hiện tốt hoạt động thống kê. Thị xã Điện Bàn là cửa ngõ phía Bắc của tỉnh Quảng Nam, tiếp giáp với thành phố Đà Nẵng ở phía Bắc và thành phố Hội An ở phía Đông Nam. Điện Bàn có vị trí địa lý – kinh tế đặc biệt quan trọng, là địa phương trọng điểm về kinh tế, chính trị của tỉnh Quảng Nam. Thông tin thống kê đã được lãnh đạo thị xã Điện Bàn sử dụng trong việc đánh giá chính sách, phân tích và dự báo tình hình kinh tế-xã hội.
Tuy nhiên trong thời gian qua, thông tin thống kê chưa phản ánh đầy đủ chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế; công tác phân tích, dự báo thống kê còn hạn chế; thông tin thống kê trùng chéo, chưa thống nhất số liệu… Nhưng đến nay, chưa có tác giả nào nghiên cứu toàn diện về vấn đề quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Với những vấn đề đặt ra nêu trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam” để nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp giải quyết những tồn tại hạn chế về quản lý hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã đồng thời có những kiến nghị, đề xuất để thay đổi, điều chỉnh thể chế, chính sách về quản lý hoạt động thống kê nói chung phù hợp với thực tiễn.
2.1 Mục tiêu tổng quát
Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
2.2. Mục tiêu cụ thể
– Hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến công tác quản lý hoạt động thống kê.
– Làm rõ thực trạng công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn trong thời gian qua, làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế.
– Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn trong thời gian đến.
Những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động thống kê vận dụng vào điều kiện cụ thể của thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
- Phạm vi nghiên cứu
– Về không gian: Các hoạt động quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
– Về thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến năm 2017. Dữ liệu sơ cấp được tiến hành điều tra trong khoảng thời gian tháng 10 năm 2018.
– Về nội dung : Nghiên cứu những vấn đề về quản lý hoạt động thống kê mà cấp huyện có thể thực hiện.
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu mà đề tài đặt ra, tác giả sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:
a.Phương pháp thu thập dữ liệu
– Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thông qua phương pháp nghiên cứu tại bàn giấy, tác giả trực tiếp thu thập dữ liệu, số liệu, tài liệu có sẵn để đọc và nghiên cứu. Việc nghiên cứu tại bàn sẽ cung cấp cho tác giả một bức tranh tổng thể về vấn đề nghiên cứu, những hiểu biết cốt lõi cơ bản tại địa bàn nghiên cứu. Tác giả lấy dữ liệu thứ cấp từ các văn bản, chính sách về hoạt động thống kê. Đồng thời, đề tài còn sử dụng các kết quả đã công bố tại các luận văn, bài báo, tạp chí, giáo trình của các tác giả trong và ngoài nước để phục vụ cho nghiên cứu.
– Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tác giả thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phiếu điều tra. Đối tượng điều tra là công chức văn phòng thống kê của 20 xã/ phường trên địa bàn thị xã Điện Bàn. Tác gải trực tiếp phỏng vấn các đối tượng qua đó để đánh giá thực trạng quản lý nhà nước hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn. Nội dung điều tra tập trung vào các khâu của quá trình quản lý hoạt động thống kê.
b. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu
Sau khi thu thập được các thông tin, tiến hành phân loại, sắp xếp thông tin theo thứ tự ưu tiên về độ quan trọng để đưa vào sử dụng trong nghiên cứu đề tài. Toàn bộ số liệu sau khi điều tra được xử lý bằng Excel trên máy tính. Dựa trên các số liệu thu thập để tính toán các chỉ tiêu cần thiết.
c.Phương pháp phân tích dữ liệu
– Dữ liệu thứ cấp: Để đạt được mục đích, yêu cầu và nhiệm vụ đề ra, đề tài sử dụng các phương pháp như: Phương pháp tổng hợp, phân tổ, hệ thống hoá để làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng về công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn.
– Dữ liệu sơ cấp: Thông qua số liệu đã được tổng hợp, tiến hành phân tích bằng phương pháp thống kê mô tả để thống kê tần suất, xác định giá trị trung bình từ đó đánh giá thực trạng, xác định nguyên nhân, kết quả và rút ra những bài học kinh nghiệm liên quan đến công tác quản lý hoạt động thống kê cũng như đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn tỉnh Quảng Nam.
Luận văn được trình bày theo lối truyền thống, ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo thì nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương với tên gọi như sau:
– Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê.
– Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn.
– Chương 3: Các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ
1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ
1.1.1 Khái niệm thống kê
a. Khái niệm thống kê
Theo tác giả Mai Văn Nam (2008): “Thống kê là hệ thống các phương pháp bao gồm thu thập, tổng hợp, trình bày số liệu, tính toán các đặc trưng của đối tượng nghiên cứu nhằm phục vụ cho quá trình phân tích, dự đoán, ra quyết định”.
b. Chức năng của thống kê
Theo tác giả Mai Văn Nam (2008):
“Thống kê thường được phân thành 2 lĩnh vực: Thống kê mô tả là các phương pháp có liên quan đến việc thu thập số liệu, tóm tắt, trình bày, tính toán và mô tả các đặc trưng khác nhau để phản ánh một cách tổng quát đối tượng nghiên cứu; Thống kê suy luận là bao gồm các phương pháp ước lượng các đặc trưng của tổng thể, phân tích mối liên hệ giữa các hiện tượng nghiên cứu, dự đoán hoặc đưa ra quyết định trên cơ sở thông tin thu thập từ kết quả quan sát mẫu”.
1.1.2 Hoạt động thống kê
a. Một số định nghĩa liên quan đến hoạt động thống kê
Theo quy định tại Điều 3 Luật Thống kê 2015:
“Hoạt động thống kê là hoạt động xác định nhu cầu thông tin cần thu thập; chuẩn bị thu thập; thu thập; xử lý và tổng hợp; phân tích và dự báo; công bố, phổ biến và lưu trữ thông tin thống kê về hiện tượng nghiên cứu trong điều kiện không gian và thời gian cụ thể.
Hoạt động thống kê nhà nước là hoạt động thống kê trong chương trình thống kê do hệ thống tổ chức thống kê nhà nước, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện hoặc ủy thác cho tổ chức khác thực hiện.
Thông tin thống kê là dữ liệu thống kê được xử lý, tổng hợp và phân tích theo phương pháp, quy trình, chuyên môn, nghiệp vụ thống kê để phản ánh đặc trưng, thuộc tính của hiện tượng nghiên cứu. Thông tin thống kê gồm số liệu thống kê và bản phân tích số liệu đó.
Thông tin thống kê nhà nước là thông tin thống kê do hoạt động thống kê nhà nước tạo ra, có giá trị pháp lý, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố”.
b. Mục đích của hoạt động thống kê
Theo Luật Thống kê, mục đích của hoạt động thống kê là:
“Đáp ứng yêu cầu đánh giá, dự báo tình hình, hoạch định chiến lược, xây dựng kế hoạch, quy hoạch chính sách, quản lý, điều hành phát triển kinh tế – xã hội; Đáp ứng yêu cầu kiểm tra, giám sát việc thực hiện chiến lược, kế hoạch, chính sách phát triển kinh tế – xã hội; Đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin thống kê của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.
c. Nguyên tắc cơ bản của hoạt động thống kê
Theo quy định tại Điều 5 Luật Thống kê năm 2015, có các nguyên tắc cơ bản của hoạt động thống kê như sau: “Trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời; Độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ thống kê; Thống nhất về nghiệp vụ, không trùng lặp, không chồng chéo; Công khai, minh bạch; Có tính so sánh”.
1.1.3 Quản lý nhà nước về hoạt động thống kê
a. Khái niệm
Theo Chuyên đề 3 “Một số vấn đề chung về quản lý hành chính nhà nước” của Bộ Nội vụ (2013):
“Quản lý là hoạt động nhằm tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý lên một đối tượng quản lý để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi của con người, nhằm duy trì tính ổn định và phát triển của đối tượng quản lý theo những mục tiêu đã định. Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật nhà nước để điều chỉnh các hành vi của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội”. Vậy ta có: Quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê là việc các cơ quan nhà nước tác động có tổ chức và định hướng vào quá trình thu thập, xử lý, tổng hợp thông tin thống kê nhằm cung cấp thông tin thống kê phục vụ yêu cầu đánh giá, dự báo tình hình, hoạch định chiến lược, xây dựng kế hoạch, quy hoạch chính sách, quản lý, điều hành phát triển kinh tế – xã hội.
b.Cơ quan quản lý nhà nước về thống kê
Theo Luật Thống kê 2015, cơ quan quản lý nhà nước về thống kê:
“Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thống kê; Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc thống nhất quản lý nhà nước về thống kê; Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về thống kê trong ngành, lĩnh vực được phân công phụ trách; Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về thống kê tại địa phương”.
1.1.4. Vào trò của quản lý nhà nước về hoạt động thống kê
– Đảm bảo sự tập trung, thống nhất trong việc QLNN nói chung và quản lý hoạt động thống kê nói riêng ở nhiều cấp, nhiều địa phương, từ đó tăng tính quyền lực của Nhà nước.
– Phát huy tối đa vai trò của hoạt động thống kê, là công cụ quan trọng cung cấp thông tin cho quá trình đánh giá tình hình, hoạch định, đánh giá các chương trình, chính sách nhằm nâng cao sự phù hợp, tính hiệu quả và hiệu suất của các chương trình, chính sách.
– Đảm bảo việc chấp hành pháp luật về thống kê, quy định về chuyên môn, nghiệp vụ thuộc lĩnh vực thống kê của tổ chức, cá nhân.
1.2 . NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ
Quản lý hoạt động thống kê có nhiều nội dung, nhưng ở cấp huyện thì công tác này có một số nội dung chính sau:
1.2.1 Triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê
Các văn bản quy phạm pháp luật về thống kê được cụ thể hóa qua chương trình công tác. Chương trình công tác thống kê là danh sách các cuộc điều tra, thời gian triển khai điều tra trong một năm do Cục Thống kê tỉnh ra quyết định.
Trên cơ sở chương trình công tác được giao, cơ quan thống kê cấp huyện có trách nhiệm triển khai thực hiện điều tra thống kê và tham gia giám sát việc điều tra. Theo quy định chức năng, nhiệm vụ của Chi cục Thống kê thì nội dung triển khai là:
“Tổ chức thu thập, xử lý, tổng hợp thông tin báo cáo thống kê cơ sở, các cuộc điều tra, tổng điều tra thống kê theo phương án và hướng dẫn của Tổng cục Thống kê; Tổng hợp các báo cáo thống kê và báo cáo kết quả điều tra thống kê do các phòng, ban, UBND xã, phường, thị trấn thuộc huyện/thị xã, thành phố thuộc tỉnh và các cơ quan, đơn vị khác trên địa bàn huyện/thị xã cung cấp; Biên soạn, xuất bản Niên giám thống kê và các sản phẩm thống kê khác”.
1.2.2. Phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê
Phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đưa những văn bản quy phạm pháp luật thống kê vào đời sống xã hội. Theo Nguyễn Thị Kim Dung (2013), nội dung của việc phổ biến, giáo dục pháp luật thống kê là:
“Phổ biến, giáo dục pháp dục pháp luật thống kê cho đối tượng sử dụng và cung cấp thông tin thống kê; Phổ biến, tập huấn Đề án đổi mới đồng bộ các hệ thống chỉ tiêu thống kê, Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, huyện, xã và Chế độ báo cáo thống kê áp dụng đối với doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp và dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài; Phổ biến, giáo dục và triển khai Luật Thống kê” .
1.2.3. Tổ chức bộ máy QLNN về thống kê
Theo Luật Thống kê 2015, hệ thống tổ chức thống kê nhà nước Việt Nam gồm có:
Hệ thống tổ chức thống kê tập trung được sắp xếp theo ngành dọc gồm có cơ quan thống kê trung ương và cơ quan thống kê địa phương..
Ở cấp Trung ương: Tổng cục Thống kê là cơ quan Thống kê quốc gia thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thực hiện chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư quản lý nhà nước về thống kê, điều phối hoạt động thống kê, tổ chức các hoạt động thống kê và cung cấp thông tin thống kê kinh tế – xã hội cho các tổ chức, cá nhân.
Ở cấp địa phương: Cơ quan thống kê địa phương gồm cơ quan thống kê cấp tỉnh và cơ quan thống kê cấp huyện. Cục Thống kê tỉnh là cơ quan trực thuộc Tổng cục Thống kê, giúp Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động thống kê trên địa bàn tỉnh. Chi cục Thống kê quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi tắt là Chi Cục Thống kê cấp huyện) là cơ quan trực thuộc Cục Thống kê; giúp Cục trưởng Cục Thống kê thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động thống kê tại địa phương.
Tổ chức thống kê bộ, ngành được thành lập căn cứ vào Nghị định số 03/2010/NĐ-CP ngày 13/01/2010 của Chính phủ quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức thống kê bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ (gọi chung là thống kê bộ, ngành). Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước có trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác thống kê trong bộ, ngành theo quy định của pháp luật.
1.2.4. Đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của công tác cán bộ, là yêu cầu khách quan trong xây dựng và nâng cao chất lượng nhân lực. Củng cố và tăng cường nhân lực làm công tác Thống kê xã, phường, thị trấn là một trong những nội dung trong chương trình hành động thực hiện Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Nội dung bồi dưỡng gồm 7 chuyên đề: Điều tra thống kê; các phương pháp phân tích thống kê; thống kê dân số, lao động; thống kê kinh tế; thống kê nông nghiệp; thống kê thương mại, dịch vụ; thống kê xã hội. Với kiến thức trên sẽ giúp chất lượng công tác thống kê ở Ủy ban nhân dân các xã, phường được nâng cao, hình thành hệ thống thông tin thống kê thống nhất, cung cấp kịp thời, chính xác các thông tin thống kê phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của các cấp chính quyền địa phương.
1.2.5. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật về thống kê
Theo Luật Thống kê, người có hành vi vi phạm quy định của pháp luật về thống kê thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Thanh tra chuyên ngành thống kê là hoạt động thanh tra trong việc chấp hành pháp luật về thống kê, quy định về chuyên môn, nghiệp vụ ở lĩnh vực thống kê của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với tổ chức, cá nhân. Thanh tra là một công cụ không thể thiếu để bảo đảm hiệu lực của pháp luật mà còn góp phần quan trọng vào việc phát huy hiệu lực cụ thể của quản lý nhà nước về thống kê.
Trong quá trình kiểm tra, giám sát, nếu phát hiện đối tượng kiểm tra, giám sát (nếu sai sót ít, kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh) nếu có dấu hiệu vi phạm phương án điều tra hoặc vi phạm chế độ báo cáo thống kê, có hành vi đang hoặc sẽ gây thiệt hại đến lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì Trưởng đoàn hoặc công chức được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính về lĩnh vực thống kê.
1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ
1.3.1. Điều kiện tự nhiện, kinh tế, xã hội.
1.3.2. Chất lượng nguồn nhân lực quản lý hoạt động thống kê
Chất lượng nguồn nhân lực là nhân tố rất quan trọng đối với công tác quản lý hoạt động thống kê, bởi vì cho dù khi đã có cơ chế chính sách đúng, môi trường đầu tư thuận lợi nhưng năng lực quản lý yếu kém thì công tác quản lý hoạt động thống kê sẽ không đạt được kết quả mong muốn. Chất lượng nguồn nhân lực quản lý hoạt động thống kê thể hiện ở các khía cạnh sau: năng lực quản lý của người lãnh đạo, năng lực chuyên môn của cán bộ làm công tác tham mưu, phẩm chất đạo đức của cán bộ.
1.3.3. Ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý hoạt động thống kê
Khoa học công nghệ đóng vai trò to lớn ở nhiều lĩnh vực trong cuộc sống ngày nay. Trong lĩnh vực thống kê, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao chất lượng thông tin thống kê, phát triển bền vững hoạt động thống kê theo xu hướng tiên tiến, hiện đại. Việc tin học hóa hoạt động thống kê giúp cán bộ thực hiện việc quản lý, phổ biến kết quả hoạt động thống kê khoa học, giảm thiểu công văn, thời gian, tổng hợp báo cáo nhanh chóng, chính xác và phổ biến thông tin rộng rãi cho người dùng tin
1.4 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG KHÁC
1.4.1. Kinh nghiệm của tỉnh Bạc Liêu về công tác tuyên truyền pháp luật thống kê
1.4.2. Kinh nghiệm của Cục Thống kê Bình Định về công tác thanh tra
1.4.3. Những bài học rút ra từ kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê tại Thị xã Điện Bàn
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương 1 đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý hoạt động thống kê bằng cách làm rõ những nội dung cơ bản sau:
– Khái niệm, mục đích, nguyên tắc của hoạt động thống kê
– Nội dung quản lý hoạt động thống kê cấp huyện, gồm: Tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê; Phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê; Tổ chức bộ máy QLNN về thống kê; Phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê; Đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê; Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật về thống kê.
Nội dung của chương 1 là những căn cứ có giá trị khoa học, phục vụ tốt cho việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động thống kê của thị xã Điện Bàn giai đoạn 2013 – 2017 trong chương 2.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN,TỈNH QUẢNG NAM
2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
Điện Bàn là thị xã đồng bằng nằm về phía Bắc của tỉnh Quảng Nam, trải từ 15⁰50′ đến 15⁰57′ vĩ độ Bắc và từ 108⁰ đến 108⁰20’ kinh độ Đông. Phía Bắc, Tây Bắc tiếp giáp với huyện Hoà Vang và quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Phía Nam, Đông Nam giáp với huyện Duy Xuyên và thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam. Phía Đông giáp biển Đông, Phía Tây tiếp giáp với huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Diện tích tự nhiên 216,32 km2, dân số trung bình năm 2017 là 209.711 người, chia thành 20 đơn vị hành chính cấp xã/phường.
2.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
Về xã hội
Các vấn đề về lĩnh vực văn hóa – xã hội trên địa bàn thị xã Điện Bàn được giải quyết khá tốt. Thị xã hiện có 7 phường và 13 xã với 182 thôn ; dân số năm 2017 là 209 711 người. Là 1 huyện lớn do đó số lượng mẫu nhiều hơn so với các huyện/thị khác trong tỉnh. Do đó, công tác giám sát cần được chú trọng để bảo đảm điều tra đúng phương án của từng cuộc điều tra.
Về kinh tế
Kinh tế của thị xã Điện Bàn những năm qua có bước tăng trưởng khá.
2.1.3. Chất lượng nguồn nhân lực thống kê tại thị xã Điện Bàn
– Nhân lực chia theo trình độ chuyên môn được đào tạo
Từ năm 2013 đến 2017, nhân lực tại Chi cục Thống kê không tăng về số lượng nhưng được bổ sung lực lượng trẻ thông qua những kỳ tuyển dụng. Năm 2014, ngành thống kê đã triển khai và áp dụng xong đề án vị trí việc làm và cơ cấu ngạch công chức. Đề án này làm cơ sở cho việc xác định nhu cầu và hoạch định nhân lực cần thiết của ngành thống kê. Chất lượng nhân lực được nâng dần qua các năm, hiện nay 100% công chức có trình độ đại học. Điều này hoàn toàn phù hợp với sự phát triển của xã hội, của nền kinh tế tri thức.
– Nhân lực chia theo trình độ quản lý Nhà nước
Bên cạnh việc đào tạo chuyên môn nghiệp vụ thì đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường cũng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng nhằm xây dựng đội ngũ công chức vững mạnh, tăng cường khả năng thích ứng của công chức trước yêu cầu của nhiệm vụ mới, trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản về kinh tế thị trường và vai trò của nhà nước trong cơ chế mới. Kiến thức quản lý Nhà nước là kiến thức cần thiết phải có đối với mỗi công chức, được quy định rõ khi tuyển dụng và chuyển ngạch. Do vậy tất cả công chức thuộc ngạch chuyên viên đều được bồi dưỡng qua chương trình quản lý nhà nước trong thời gian 03 tháng, được tổ chức hàng năm tại địa phương. Công chức đã có đủ điều kiện nâng ngạch lên Thống kê viên chính thì được cơ quan cử tham gia lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước ngạch chuyên viên chính.
2.1.4. Ứng dụng công nghệ thông tin
Ngành thống kê xác định, phương pháp chế độ, đội ngũ cán bộ và công nghệ thông tin – truyền thông (CNTT-TT) là ba trụ cột quan trọng của cơ quan thống kê quốc gia. Ứng dụng CNTT-TT trong hoạt động thống kê có thể hiểu là việc nghiên cứu, phát triển, đầu tư đưa các công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực CNTT-TT vào ứng dụng thực tiễn trong các công đoạn của quá trình hoạt động thống kê, từ khâu xác định nhu cầu thông tin cần thu thập; chuẩn bị thu thập; thu thập; xử lý và tổng hợp; phân tích và dự báo; công bố, phổ biến và lưu trữ thông tin thống kê theo một cách thức đồng bộ, thống nhất, có tính hệ thống. Các hoạt động chủ yếu gồm thiết lập một chiến lược tổng thể về phát triển CNTT, các quy chế, quy trình quản lý, vận hành và giám quản; xây dựng hạ tầng phần cứng, đường truyền, các cơ sở dữ liệu, các phần mềm ứng dụng; đào tạo nguồn nhân lực làm CNTT và đào tạo CNTT cho đội ngũ làm thống kê.
2.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN
2.2.1. Triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê
Để triển khai thực hiện văn bản VBQPPL về thống kê cũng như Chương trình công tác hàng năm do Cục trưởng Cục thống kê giao, Chi cục Thống kê triển khai dưới hình thức: ban hành văn bản, tổ chức hội nghị triển khai, điện thoại, phối hợp với các đơn vị và cá nhân có liên quan, xử lý công việc hàng ngày…Ban hành văn bản quản lý là hình thức triển khai chủ yếu và chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước. Việc ban hành văn bản ở Chi cục Thống kê Điện Bàn chủ yếu là ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các cuộc điều tra theo phương án của cấp trên. Các văn bản bám sát vào các thông tư, nghị định, các văn bản hướng dẫn, các quyết định của Tổng cục Thống kê, các văn bản của tỉnh đảm bảo đúng chủ trương đường lối của đảng, chính sách của nhà nước và đặc thù của địa phương. Trong thời gian qua, Chi cục Thống kê Điện Bàn đã phát huy tốt chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của mình trong việc soạn thảo, ban hành, thực thi VBQPPL về hoạt động thống kê.
2.2.2. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê
Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thống kê là một trong các hoạt động chủ yếu trong công tác quản lý nhà nước ở địa phương. Xác định được tầm quan trọng của công tác tuyên truyền về Thống kê đối với việc thực hiện nhiệm vụ của ngành, Lãnh đạo Chi cục Thống kê Điện Bàn luôn quan tâm và tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền về thống kê trên địa bàn theo kế hoạch cấp trên giao một cách khẩn trương, nghiêm túc. Hình thức tuyên truyền được thực hiện phong phú như đăng tải thông tin lên trang web, treo băng rôn, khẩu hiệu, logo tại các trụ sở làm việc, nơi đông dân cư, tuyên truyền trên Đài Phát thanh huyện, xã… để mọi tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn thực hiện tốt việc kê khai và cung cấp thông tin thống kê cho điều tra viên đầy đủ theo yêu cầu của từng cuộc điều tra, tổng điều tra, phục vụ cho Trung ương và lãnh đạo địa phương. Hàng năm, Chi cục Thống kê Điện Bàn thường xuyên tổ chức tuyên truyền phổ biến pháp luật dưới hình thức hội nghị tuyên truyền các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động thống kê tới các đơn vị trên địa bàn.
2.2.3. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thống kê
Chi cục Thống kê thị xã Điện Bàn là cơ quan thuộc Cục Thống kê tỉnh Quảng Nam quản lý; giúp Cục trưởng Cục Thống kê thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động thống kê tại địa phương; tổ chức các hoạt động thống kê theo chương trình công tác của cục trưởng Cục Thống kê giao; cung cấp thông tin kinh tế – xã hội phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành của lãnh đạo Đảng, Chính quyền huyện và cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật. Từ năm 2013-2017, bộ máy tổ chức quản lý nhà nước về thống kê ở Thị xã Điện Bàn tương đối ổn định. Chi cục Thống kê Thị xã Điện Bàn có 5 công chức, phân công nhiệm vụ cụ thể theo vị trí việc làm, kiểm tra, kiểm soát nhiệm vụ được giao theo bảng mô tả công việc.
2.2.4. Đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê
Thống kê xã, phường, thị trấn là cầu nối giữa hệ thống tổ chức thống kê cấp huyện với các tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin thống kê. Theo luật thì công chức văn phòng- thống kê phụ trách công tác thống kê có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn tổ chức thực hiện công tác thống kê phục vụ yêu cầu quản lý của xã, phường, thị trấn cũng như thực hiện các cuộc điều tra và chế độ báo cáo thống kê của Nhà nước. Hiện nay, UBND các xã/phường bố trí một người làm chính về công tác thống kê, ngoài ra kiêm nhiệm thêm một số công việc khác của văn phòng. Tuy nhiên, hầu hết các cán bộ Văn phòng-Thống kê kiêm nhiệm nhiều việc và chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ thống kê. Xuất phát từ thực trạng năng lực và hoạt động thống kê cấp xã, để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng lên của các cấp, các ngành về thông tin thống kê, Chi cục Thống kê thường xuyên tổ chức hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê giúp cán bộ Văn phòng –Thống kê cấp xã cập nhập những kiến thức mới, nâng cao trình độ nghiệp vụ thống kê, thực hiện các biểu báo cáo thống kê; tổng hợp báo cáo tình hình kinh tế – xã hội, tham mưu UBND trong việc chỉ đạo thực hiện.
2.2.5. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật về thống kê
Trong thời gian qua, công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thống kê tại thị xã Điện Bàn cơ bản đã phát huy hiệu quả, quy trình thanh tra, kiểm tra được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. Chi cục Thống kê Điện Bàn đã công khai các văn bản hướng dẫn công tác thanh tra, kiểm tra đến các đối tượng liên quan. Việc kiểm tra được thực hiện ở nhiều giai đoạn trong quá trình thu thập thông tin: kiểm tra công tác lập bảng kê, kiểm tra khi đang điều tra tại địa bàn, phúc tra sau khi kết thúc điều tra. Một số vi phạm điển hình là: báo cáo trễ thời gian so với quy định nguyên nhân chủ yếu để tổng hợp được báo cáo thì phải tổng hợp đầy đủ số liệu; cán bộ kế toán là người kiêm nhiệm công tác thống kê, với số lượng công việc nhiều dẫn đến trễ thời gian so với quy định. Một số thiếu sót của các điều tra viên trong việc thu thập thông tin ghi phiếu điều tra và thực hiện báo cáo nhưng chưa đến mức phải xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê.
Tuy nhiên, công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật tại Điện Bàn vẫn còn một số hạn chế:
– Điều kiện về nhân lực và các thiết bị phục vụ thanh tra, kiểm tra hạn chế nên chủ yếu chỉ thanh tra, kiểm tra trên hồ sơ, tài liệu, chứng từ liên quan đến báo cáo thống kê, chưa đi sâu vào kiểm tra thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh toàn diện nên kết quả chỉ đạt ở mức độ nhất định.
– Các kết luận, kiến nghị sau thanh tra, kiểm tra được thực hiện nghiêm túc nhưng chủ yếu chỉ tập trung vào xử lý các vấn đề số lượng báo cáo, thời gian báo cáo, chứ chưa quan tâm xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân để xảy ra sai lệch số liệu. Vì vậy, chất lượng thông tin sau các cuộc thanh tra, kiểm tra nhưng vẫn chưa phản ánh hết thực tế phát sinh.
– Sự phối hợp giữa các cơ quan thanh tra Nhà nước, thanh tra chuyên ngành còn thiếu chặt chẽ nên xảy ra hiện tượng trùng lặp, chồng chéo, hoạt động thanh kiểm tra hiệu quả chưa cao.
2.3. NHỮNG THÀNH CÔNG, HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ CỦA HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN
2.3.1. Thành công
Triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê được thực hiện đúng trình tự và tiến độ thời gian quy định. Chi cục Thống kê Điện Bàn luôn hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên theo chương trình công tác của Tổng cục Thống kê. Ngành Thống kê bám sát các hoạt động kinh tế – xã hội của địa phương để tổ chức thu thập, tổng hợp, biên soạn thông tin thống kê phục vụ kịp thời đánh giá tình hình thực hiện các mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hàng tháng, quý, 6 tháng, 9 tháng và cả năm để lãnh đạo địa phương tham khảo trong chỉ đạo, điều hành. Niên giám Thống kê hàng năm được xuất bản đúng thời gian, chất lượng ngày càng được nâng cao. Nội dung Niên giám được cải tiến, bổ sung theo từng ngành, lĩnh vực giúp chuyển tải thông tin hiệu quả hơn.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê giúp nâng cao ý thức của các tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật về thống kê. Cụ thể là tuyên truyền Luật Thống kê, các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thống kê để các tổ chức, đơn vị, tập thể, cá nhân nắm được những quy định cơ bản của pháp luật trong lĩnh vực thống kê, quyền và nghĩa vụ của người tham gia hoạt động thống kê và sử dụng thông tin thống kê. Đồng thời, nâng cao nhận thức cho các cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về thống kê ở cấp huyện, xã; nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tổ chức và mỗi cá nhân đối với việc thực hiện Luật Thống kê, các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thống kê nói riêng và chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về hoạt động thống kê nói chung. UBND các xã, phường đã phối hợp cùng ngành thống kê triển khai tuyên truyền, phổ biến sâu rộng trong nhân dân qua các cuộc họp ở thôn, khối phố và thường xuyên vận động nhân dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về thống kê.
Trong tổ chức bộ máy quản lý hoạt động thống kê đã có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận theo hướng chuyên môn hóa nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động quản lý.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê đã tạo chuyển biến tích cực trong công tác thống kê cấp xã. Trình độ, năng lực hoạt động của cán bộ làm công tác thống kê xã, phường, thị trấn được nâng lên, mối quan hệ giữa thống kê cấp xã và Chi cục Thống kê cấp huyện ngày càng được củng cố. Đã có nhiều cán bộ thống kê cấp xã gắn bó với ngành thống kê, tham gia tích cực nhiều cuộc điều tra, tổng điều tra, đóng góp không nhỏ vào thành tích chung của ngành Thống kê. Từ năm 2013 đến nay, Cục Thống kê tỉnh đã tặng thưởng 2 kỷ niệm chương và 10 giấy khen cho cán bộ thống kê cấp xã.
Công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật về thống kê ngày càng được tăng cường. Việc nâng cao chất lượng thanh tra, kiểm tra hoạt động thống kê đã góp phần tăng cường công tác quản lý chất lượng thông tin thống kê nhằm phục vụ tốt cho việc lãnh đạo chỉ đạo, quản lý, điều hành của các cơ quan Đảng, nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị đảm bảo an ninh quốc phòng, an sinh xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế -xã hội của địa phương phát triển ổn định bền vững.
2.3.2. Hạn chế
Trong tổ chức thực hiện các cuộc điều tra thì cách thức tổ chức điều tra chưa hoàn toàn phù hợp với điều kiện cụ thể từng xã/phường. Hầu hết các cuộc điều tra của ngành thống kê là điều tra chọn mẫu không suy rộng kết quả cho cấp xã, không phục vụ trực tiếp yêu cầu quản lý của xã, phường, thị trấn. Chi cục Thống kê chưa có đội ngũ điều tra viên, cộng tác viên chuyên nghiệp do đó trong nhiều cuộc điều tra cán bộ thống kê cấp xã được trưng tập làm điều tra viên thống kê. Mâu thuẫn giữa nhiệm vụ của công tác văn phòng phải dành nhiều thời gian xử lý công việc tại trụ sở và nhiệm vụ của điều tra viên phải thu thập thông tin tại hộ/cơ sở, một số cán bộ thống kê xã tìm cách tự ghi thông tin vào phiếu điều tra thay vì phải phỏng vấn trực tiếp đối tượng điều tra. Chất lượng ghi phiếu do vậy không còn mang tính trung thực, khách quan. Công tác báo cáo thống kê định kỳ cấp xã chưa đầy đủ, kịp thời, chất lượng báo cáo chưa cao.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê chưa được chú trọng đúng mức. Mức độ tham gia công tác tuyên truyền về thống kê của Ủy ban nhân dân các cấp, các ban ngành còn ở mức khiêm tốn, chủ lực vẫn là ngành Thống kê phải thực hiện để phục vụ cho công tác chuyên môn của ngành. Hiện tại, cơ quan thống kê cấp huyện không có cán bộ chuyên trách làm công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về thống kê, cán bộ làm công tác chuyên môn kiêm nhiệm công tác tuyên truyền về thống kê, chưa được tập huấn kỹ năng về tuyên truyền nên ảnh hưởng đến tính kịp thời và hiệu quả trong công tác tuyên truyền về thống kê. Chi cục Thống kê thường tổ chức lồng ghép nội dung tuyên truyền phổ biến kiến thức thống kê cùng với nội dung điều tra trong các lớp tập huấn nên thời lượng và nội dung pháp luật về thống kê không nhiều, đối tượng tham dự được chọn lọc theo nhu cầu tập huấn điều tra dẫn đến hiệu quả không cao. Bên cạnh đó, kinh phí phục vụ cho công tác tuyên truyền về thống kê còn hạn hẹp nên khi triển khai thực hiện gặp khó khăn, không chủ động…
Đội ngũ công chức tại Chi cục Thống kê cấp huyện thiếu về số lượng và chất lượng chưa đồng đều. Công chức làm Văn phòng – Thống kê xã thiếu ổn định, thay đổi sau nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ xã. Thống kê ở cấp xã kiêm nhiệm nhiều việc, chủ yếu thực hiện các công việc văn phòng, dành ít thời gian cho công tác thống kê. Nguồn nhân lực thống kê chưa đảm bảo mà số lượng các cuộc điều tra quá nhiều nên đôi khi thời gian điều tra bị kéo dài và chất lượng điều tra chưa cao.
Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê tập trung chủ yếu vào kiến thức cụ thể phục vụ các cuộc điều tra, chưa triển khai hệ thống về phương pháp luận thống kê cho cán bộ thống kê xã, phường.
Công tác thanh tra, kiểm tra tại thị xã Điện Bàn vẫn còn nhiều hạn chế: Công tác thanh tra, kiểm tra thống kê thực hiện chủ yếu trong nội bộ ngành đối với điều tra viên mà chưa bao quát hết các đối tượng cần thanh tra, kiểm tra theo quy định của Luật Thống kê; Công tác thanh tra, kiểm tra thống kê chưa quan tâm xử lý trách nhiệm của các cấp, các ngành và đối tượng làm nhiệm vụ điều tra, nên chất lượng thông tin thống kê chưa cao.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
Trong chương 2, dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã được nêu ở chương 1, tác giả thu thập hệ thống dữ liệu và tiến hành phân loại để sử dụng cho việc phân tích, đánh giá thực trạng 05 nội dung của công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn giai đoạn 2013 – 2017. Tác giả đã sử dụng linh hoạt các phương pháp nghiên cứu để đưa ra những nhận xét, đánh giá khách quan và chính xác nhất về các thành công, hạn chế và nguyên nhân hạn chế của công tác quản lý hoạt động thống kê trên địa bàn Thị xã. Có thể khẳng định rằng, kết quả có được của chương 2 chính là những căn cứ thực tế cho việc tìm kiếm các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê tại Điện Bàn trong thời gian tới.
CHƯƠNG 3
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM
3.1. CƠ SỞ TIỀN ĐỀ CHO VIỆC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
3.1.1. Các văn bản pháp luật
3.1.2. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội thị xã Điện Bàn đến năm 2025 tầm nhìn 2030
Theo quy hoạch, để thực hiện thành công các định hướng phát triển kinh tế – xã hội đến năm 2025 tầm nhìn năm 2030 thì thị xã Điện Bàn cần tập trung vào các trọng điểm đột phá sau:
– Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội đồng bộ, hiện đại; coi trọng kiến trúc cảnh quan thiên nhiên trong phương án quy hoạch khu trung tâm Thị xã, một số trung tâm văn hóa – kinh tế – kỹ thuật, các khu đô thị mới, các khu dân cư tập trung đi kèm các công trình văn hóa, phúc lợi công cộng.
– Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, cải cách hành chính nhằm nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả điều hành quản lý nhà nước của chính quyền đô thị, cải thiện môi trường đầu tư, tạo tiền đề cho công tác quảng bá, xúc tiến đầu tư.
– Tạo bước phát triển đột phá về dịch vụ, nhất là du lịch. Chủ động xúc tiến, kêu gọi đầu tư khai thác tiềm năng của Thị xã, không bị động trông chờ.
– Khai thác hiệu quả đầu tư của khu công nghiệp Điện Nam – Điện Ngọc, đẩy mạnh phát triển công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp gắn với đô thị hóa, tạo động lực thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế, chú trọng tới tăng trưởng kinh tế ổn định dựa trên chiến lược công nghiệp hóa phù hợp.
3.1.3. Quan điểm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn
Thứ nhất, tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê phù hợp với thực tiễn của địa phương, dựa trên cơ sở kế hoạch chung của tỉnh và của cả nước, không trái với văn bản cùng cấp và văn bản cấp trên.
Thứ hai, chú trọng tới việc tuyên truyền ý nghĩa, tầm quan trọng của thông tin thống kê, quyền và nghĩa vụ của nhóm cung cấp thông tin, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê để nâng cao chất lượng thông tin đầu vào.
Thứ ba, ngành thống kê phối hợp cùng ngành thuế địa phương triển khai việc chia sẻ dữ liệu hành chính ngành thuế để phục vụ việc tổng hợp một số chỉ tiêu thống kê trong hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, điều tra doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể. Đây cũng là một hoạt động để thực hiện quy định Luật thống kê 2015 về sử dụng dữ liệu hành chính trong hoạt động thống kê nhà nước nhằm tiết kiệm ngân sách Nhà nước, giảm thiểu gánh nặng cho cả người cung cấp và thu thập thông tin.
Thứ tư, sử dụng thiết bị điện tử trong thu thập thông tin, áp dụng công nghệ quét để xử lý phiếu điều tra của một số cuộc điều tra nhằm nâng cao chất lượng và tính kịp thời của thông tin thống kê.
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỐNG KÊ TẠI ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN
Để hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn thì phải tiếp tục phát huy những thành công và khắc phục những hạn chế trong các khâu:Triển khai văn bản QPPL về thống kê, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thống kê, công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê, công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thống kê, xử lý vi phạm pháp luật thống kê. Dưới đây tác giả đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế đã nêu ở mục 2.3.2.
3.2.1. Hoàn thiện công tác thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê
Căn cứ vào phương án điều tra, kế hoạch công tác hàng năm, Chi cục Thống kê cần ban hành công văn triển khai thực hiện điều tra có nội dung đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, phù hợp với điều kiện cụ thể của các xã/phường trên địa bàn thị xã; xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về thống kê, Ủy ban nhân dân địa phương, đối tượng điều tra để các chủ thể liên quan có thể làm ngay, hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Cần tăng cường theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra các phòng, ban ngành cấp huyện và các xã/phường trong việc triển khai thực hiện VBQPPL thống kê. Chi cục Thống kê với vai trò đầu mối, kết nối hệ thống các cơ quan liên quan của cả thị xã.
Cần xây dựng và thực hiện tốt công tác phối hợp giữa Chi cục Thống kê (đơn vị chủ quản) với bộ phận thống kê xã/phường và các cơ quan cấp huyện trong hoạt động triển khai văn bản quy phạm pháp luật về thống kê. Với nguyên tắc, đơn vị chủ quản chủ động xây dựng kế hoạch triển khai, chịu trách nhiệm toàn bộ công việc. Việc thực hiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có liên quan là một trong những nguyên tắc của hoạt động kiểm soát thực hiện VBQPPL thống kê .
Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức, phát triển đội ngũ cộng tác viên trong việc triển khai thực hiện VBQPPL về thống kê gắn với yêu cầu phân công công chức chuyên môn theo chương trình, kế hoạch hàng năm; định hướng, tạo điều kiện để công chức, cộng tác viên kiểm tra văn bản, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm chuyên sâu về pháp luật thống kê.
Nâng cao trách niệm của người đứng đầu: Hiện nay trách nhiệm củ người đứng đầu cơ quan khi vi phạm hoạt động thống kê còn rất mờ nhạt, khó phân định để xử lý vi phạm còn hạn chế để hoạt động thống kê đạt hiệu quả cần nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong thể chế và cơ chế điều phối của hoạt động thống kê.
Cần duy trì, tăng cường hơn nữa việc tiếp nhận thông tin từ các nguồn tin; bảo đảm kinh phí và trang thiết bị làm việc; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thực hiện VBQPPL về thống kê thông qua việc xây dựng, vận hành, sử dụng hiệu quả cơ sở dữ liệu phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội.
3.2.2. Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê
Để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê, Chi cục Thống kê Điện Bàn cần thực hiện các những giải pháp sau:
Căn cứ Kế hoạch tuyên truyền và Kế hoạch công tác hàng năm được Cục Thống kê giao, xây dựng kế hoạch tuyên truyền trên địa bàn thị xã. Xây dựng nội dung phổ biến giáo dục pháp luật và tuyên truyền kiến thức thống kê cần bám sát các văn bản quy phạm pháp luật và quy định về chuyên môn nghiệp vụ trong lĩnh vực thống kê.
Duy trì việc kết hợp lồng ghép công tác tuyên truyền về thống kê trong các hội nghị tập huấn nghiệp vụ của đơn vị. Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền nhưng bảo đảm sự kết hợp hài hòa giữa các hình thức phổ biến, giáo dục và tuyên truyền kiến thức thống kê với những hình thức mới đang được áp dụng có hiệu quả trong thực tiễn lựa chọn nội dung tuyên truyền kiến thức thống kê phù hợp với từng đối tượng, địa bàn. Chú trọng phổ biến giáo dục và tuyên truyền cho các đối tượng cung cấp thông tin cho hệ thống thống kê nhà nước.
Tiếp tục tuyên truyền các chủ trương chính sách pháp luật mới của Đảng, Nhà nước về Thống kê cho cán bộ công chức để không ngừng nêu cao tinh thần trách nhiệm của người cán bộ thống kê đối với ngành… Đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện, phù hợp hiệu quả đảm bảo các nhóm đối tượng được phổ biến tuyên truyền kiến thức thống kê nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ trong việc chấp hành pháp luật về thống kê nhằm mục đích nâng cao ý thức chấp hành luật pháp về thống kê trong cán bộ công chức, viên chức và nhân dân. Gắn giáo dục pháp luật với giáo dục bồi dưỡng rèn luyện ý thức tự giác tìm hiểu, chấp hành pháp luật trong công chức và người lao động của ngành Thống kê.
Tổ chức PBGDPL thông qua các cuộc thi tìm hiểu pháp luật thu hút đông đảo cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân tham gia. Thông qua các cuộc thi tìm hiểu pháp luật góp phần nâng cao nhận thức trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể các cấp; ý thức pháp luật của cán bộ và nhân dân trong việc chấp hành pháp luật về thống kê để từ đó có thể tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, phát huy quyền dân chủ của mình, tạo sức lan tỏa sâu rộng, hình thành văn hóa pháp lý trong nhân dân.
Phổ biến các chuyên đề và bài viết của cán bộ, công chức hàng năm cần trên website của ngành và của thị xã để khuyến khích cán bộ viết bài và làm thông tin tham khảo cho các đối tượng sử dụng thông tin.
Xây dựng, củng cố, kiện toàn đội ngũ nguồn nhân lực thực hiện công tác PBGDPL. Xây dựng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên có kỹ năng truyền đạt, am hiểu pháp luật về thống kê; có tâm huyết, nhiệt tình tham gia công tác PBGDPL.
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác có hiệu quả các văn bản pháp luật cập nhật, lưu trữ trên mạng tin học của Chính phủ, mạng Internet; xây dựng và đưa vào sử dụng rộng rãi các cơ sở dữ liệu pháp luật điện tử trong đó pháp luật về thống kê… để đáp ứng yêu cầu của công tác PBGDPL trong giai đoạn hiện nay.
3.2.3. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thống kê
Đề nghị Cục Thống kê tỉnh bổ sung biên chế trong thời gian tới nhằm bảo đảm đủ nguồn nhân lực để hoàn thành tốt công việc theo đúng chức năng.
Tăng cường kiểm tra, giám sát nhiệm vụ được giao theo bảng mô tả công việc, kiểm tra mang tính chất phòng ngừa và điều chỉnh kịp thời những sai sót nếu có bằng việc luân chuyển, bố trí sắp xếp lại …
Đánh giá thường xuyên, định kỳ toàn bộ nhân lực của đơn vị để khen thưởng, động viên kịp thời tạo đồng lực cho người lao động. Đồng thời qua đánh giá phát hiện những tài năng để quy hoạch, đào tạo và phát triển.
Tăng cường đạo đức công vụ, thực hiện kỷ cương hành chính trong hoạt động của cơ quan, thực hiện việc sắp xếp, luân chuyển, thay thế cán bộ để nâng cao hiệu quả công tác quản lý.
Nâng cao chất lượng quản lý, sử dụng và đề bạt đội ngũ cán bộ; đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức chuyên môn cho đội ngũ công chức, viên chức.
Nâng cao chất lượng cán bộ thống kê xã: Ban hành tiêu chuẩn chuyên ngành, trình độ cho cán bộ thống kê xã; Có kế hoạch bồi dưỡng nguồn dự phòng, giải quyết trường hợp cán bộ thống kê xã được điều chuyển sang làm nhiệm vụ khác.
3.2.4. Hoàn thiện công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê
Thường xuyên cử cán bộ thống kê cấp huyện đi tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn; đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu đối với cán bộ trái ngành làm công công tác thống kê tại Chi cục Thống kê, tăng thời gian đào tạo lớp trái ngành để bồi dưỡng đầy đủ kiến thức trong lĩnh vực thống kê. Bởi vì đây là lực lượng chủ lực tập huấn nghiệp vụ cho thống kê cấp xã, thống kê ban, ngành của thị xã.
Thống kê cấp huyện cần quan tâm đến việc đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật nghiệp vụ thống kê thường xuyên đối thống kê cấp xã, đảm bảo thống kê cấp xã thực sự là cánh tay nối dài của Chi cục Thống kê. Từ đó góp phần nâng cao chất lượng số liệu thống kê các cấp, xây dựng ngành thống kê ngày càng vững mạnh và góp phần củng cố lòng tin của người dùng tin và các tổ chức sử dụng thông tin thống kê vào ngành Thống kê và số liệu thống kê.
Lãnh đạo các xã, phường, thị trấn cần có sự quan tâm và đầu tư nhiều hơn cho công tác thống kê, có kế hoạch bố trí về nhân lực, thời gian, tạo điều kiện cần thiết để bộ phận chuyên môn này đánh giá đúng hơn về kết quả hoạt động của địa phương. Từ việc phản ánh đúng thực trạng sẽ đề ra những chủ trương, kế hoạch đúng đắn, giúp các phong trào của địa phương ngày một chuyển biến tích cực hơn.
3.2.5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc việc chấp hành pháp luật về thống kê, xử lý vi phạm pháp luật thống kê
Chức năng thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật thống kê của nhà nước đối với hoạt động thống kê là nhằm thực hiện các nhiệm vụ quản lý của nhà nước mà mục tiêu quan trọng nhất nâng cao chất lượng thông tin thống kê. Thanh tra, kiểm tra không chỉ để tìm ra những khuyết điểm, thiếu sót và áp dụng các biện pháp xử lý đối các đơn vị, người cung cấp, sử dụng thông tin thống kê mà thông qua công tác thanh tra, kiểm tra nhằm hướng dẫn, giúp đỡ người sử dụng, người cung cấp và người làm công tác thống kê hoạt động đúng pháp luật, ngăn chặn vi phạm pháp luật, nâng cao hiệu quả đối với quản lý nước. Đồng thời, qua thanh tra, kiểm tra phát hiện được những thiếu sót, bất cập trong quản lý nhà nước để có giải pháp khắc phục.
Về công tác thanh tra, kiểm tra
Thực hiện, đúng đầy đủ theo quy trình giám sát thực hiện phương án điều tra thống kê theo quyết định 126/QĐ-TCTK: phải có báo cáo kết quả về việc ban hành kế hoạch kiểm tra giám sát, thực hiện đúng quy trình kiểm tra, giám sát thực hiện phương án điều tra thống kê và báo cáo thống kê. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các phương án các cuộc điều tra phải được coi trọng.
Về xử lý vi phạm pháp luật
Cần phối hợp với các ban, ngành trong thị xã xây dựng, thống nhất xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thống kê đối với vi phạm thống kê trên địa bàn thị xã, bám sát vào các quy định của hiến pháp, pháp luật và các văn bản quy định của bộ ngành, của Luật Thống kê 2015 để xây dựng xử lý vi phạm cho phù hợp.
Xây dựng chế tài cụ thể để bảo vệ điều tra viên trong quá trình thu thập thông tin trên địa bàn có nhiều thành phần xã hội phức tạp.
Phải xử lý nghiêm minh những trường hợp cung cấp và sử dụng thông tin thống kê sai mục đích, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
3.2.6. Giải pháp khác
Xây dựng và ban hành các quy chế trong hoạt động thống kê. Trong quá trình thực hiện, Chi cục Thống kê là đơn vị chủ trì tham mưu Ủy ban nhân dân thị xã ra các quyết định ban hành: quy chế phổ biến thông tin thống kê, quy chế cung cấp thông tin, quy chế phối hợp giữa Chi cục Thống kê và các phòng, ban ngành cấp huyện, quy chế cộng tác viên thống kê. Việc tạo lập khuôn khổ pháp lý giúp tăng cường hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thống kê nhà nước.
Nghiên cứu cung cầu sản phẩm thông tin thống kê nhà nước ở cấp cơ sở, cấp xã để có cơ sở xây dựng kế hoạch đẩy mạnh hoạt động sản xuất, phổ biến thông tin thống kê. Chi cục Thống kê cần thực hiện các việc sau: Nghiên cứu, tìm hiểu nhu cầu sử dụng thông tin thống kê của các đối tượng dùng tin và sản xuất thông tin bằng cách thực hiện theo chuyên đề nhỏ ở cấp huyện, xã; Bổ sung các chỉ tiêu mở theo sự sáng tạo nghiên cứu ở từng địa phương cấp xã ngoài các chỉ tiêu bắt buộc nghiên cứu đánh giá chung cho phạm vi cả nước; Tăng cường tuyên truyền quảng bá giới thiệu sản phẩm thông tin thống kê để người sử dụng thông tin biết được khái niệm, ý nghĩa, phạm vi của thông tin thông qua sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ thống kê, cổng thông tin điện tử của thị xã…
Nâng cao công tác phân tích và dự báo thống kê thông qua việc xác định công tác phân tích và dự báo thống kê là một trong các nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng, đẩy mạnh theo hướng đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm phân tích và dự báo thống kê; Nâng cao chất lượng Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội hàng tháng, quý, năm phản ánh kịp thời tình hình trong và ngoài nước; Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức làm công tác phân tích và dự báo.
3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
Đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành chia sẻ đầy đủ, chi tiết và minh bạch thông tin đang quản lý cho Tổng cục Thống kê nhằm sử dụng tối đa thông tin từ dữ liệu hành chính, đặc biệt là các thông tin liên quan đến công dân, tài chính, ngân hàng, bất động sản, tài chính công cho hoạt động thống kê nhà nước như quy định của Luật thống kê 2015.
Đề nghị Chính phủ chỉ đạo quyết liệt lãnh đạo các cấp ở địa phương nói không với bệnh thành tích và không gây áp lực cho ngành Kế hoạch Đầu tư và Thống kê; sử dụng và công bố số liệu thống kê theo quy định của Luật thống kê.
Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan thông tấn, báo chí phối hợp chặt chẽ và thường xuyên hơn với Tổng cục Thống kê để nâng cao hiệu quả, tính chính xác của hoạt động phổ biến thông tin thống kê; dành thời lượng phát sóng cho chuyên mục riêng về thống kê trên Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam.
Đề nghị các Bộ, ngành, địa phương thống nhất sử dụng số liệu thuộc hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, hệ thống chỉ tiêu thống kê Bộ, ngành và hệ thống chỉ tiêu thống kê tỉnh, huyện, xã trong xây dựng kế hoạch ngắn hạn, trung hạn và dài hạn ở cấp Trung ương và địa phương.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
Từ thực trạng công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn trong thời gian qua, căn cứ các dự báo và các văn bản pháp luật liên quan đến công tác quản lý hoạt động thống kê, bám sát quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội thị xã Điện Bàn đến năm 2025 tầm nhìn đến năm 2030, dựa trên quan điểm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê của Thị xã, tác giả đã đề xuất 6 nhóm giải pháp giúp tăng cường hiệu lực quản lý hoạt động thống kê tại Điện Bàn trong thời gian và cung cấp thông tin thống kê có cơ sở pháp lý và khoa học phục vụ quá trình xây dựng, giám sát, đánh giá việc thực thi các chương trình, chính sách phát triển kinh tế – xã hội. Ngoài ra, tác giả còn đưa ra một số kiến nghị đối với Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành trong việc hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê.
KẾT LUẬN
Trong những năm qua, công tác quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, cung cấp thống thông tin thống kê thống nhất, kịp thời và chính xác phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của UBND cấp huyện và Cục Thống kê tỉnh. Mặc dù vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy vẫn còn không ít hạn chế trong quản lý hoạt động thống kê tại Điện Bàn. Những hạn chế này đã phần nào làm giảm vai trò của hoạt động thống kê trong việc đánh giá, dự báo tình hình, hoạch định chiến lược, chính sách phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương.
Trong bối cảnh tình hình kinh tế – xã hội ngày càng phát triển để bảo đảm tốt nhất thông tin kinh tế – xã hội định kỳ và đột xuất phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Đảng và chính quyền địa phương; đáp ứng nhu cầu thông tin thống kê của các đối tượng sử dụng đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý hoạt động thống kê. Với đề tài “Quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam”, luận văn đã hệ thống hoá và làm rõ thêm các vấn đề lý luận về quản lý hoạt động thống kê như vai trò, nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động thống kê; tác giả tập trung vào đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thống kê của thị xã Điện Bàn giai đoạn 2013 – 2017, tìm ra những hạn chế. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất 6 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thống kê tại thị xã Điện Bàn. Các nhóm giải pháp là:
– Hoàn thiện công tác triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thống kê.
– Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thống kê
– Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thống kê.
– Hoàn thiện công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê.
– Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thống kê, xử lý vi phạm pháp luật về thống kê.
– Một số giải pháp khác: Xây dựng và ban hành các quy chế trong hoạt động thống kê; Nghiên cứu cung cầu sản phẩm thông tin thống kê nhà nước ở cấp cơ sở, cấp xã; Nâng cao công tác phân tích và dự báo thống kê.
Với những kết quả trên đây, tác giả hy vọng sẽ góp một phần nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thống kê tại địa phương, để trong những năm tới đưa nền kinh tế Điện Bàn ngày càng phát triển, theo kịp nhịp độ phát triển chung của cả nước.
Quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn, Quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn, Quản lý nhà nước hoạt động thống kê trên địa bàn thị xã Điện Bàn
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LUAN VAN 2014\QUAN LY KINH TE\NGUYEN THI QUYNH TRANG\New folder
