Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chương trình GDPT 2018 được triển khai trên toàn quốc đối với lớp 6 cấp THCS bắt đầu từ năm học năm học 2021-2022 và lớp 7 bắt đầu từ năm học 2022-2023. Theo đó, chương trình giáo dục cấp THCS nhằm giúp học sinh duy trì và nâng cao các yêu cầu về phẩm chất, năng lực đã hình thành ở cấp tiểu học; tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội; hình thành năng lực tự học, hoàn chỉnh tri thức phổ thông nền tảng để tiếp tục học lên THPT, học nghề hoặc bước vào cuộc sống lao động. Trong chương trình GDPT 2018, vai trò của hoạt động trải nghiệm được nhấn mạnh dưới góc độ phát triển phẩm chất, năng lực của người học vì vậy, HTTN là một bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo dục toàn diện ở trường học hiện nay. Đặc biệt tất cả các hoạt động này phải dưới sự hướng dẫn, tổ chức của nhà giáo dục. Qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, những năng lực chung đã được xác định tại chương trình giáo dục phổ thông tổng thể. Các năng lực và phẩm chất chung này sẽ được thực hiện trong hoạt động trải nghiệm thông qua 3 mục tiêu của hoạt động trải nghiệm. Hoạt động trải nghiệm sẽ được tổ chức cả ở trong và ngoài lớp học, trong và ngoài nhà trường theo các quy mô: cá nhân, nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường.
Đối với cấp THCS, chương trình HĐTN giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hóa và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân, hình thành các giá trị cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội, hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống, biết tổ chức công việc một cách khoa học, có hứng thú và hiểu biết một số lính vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập kế hoạch học tập rèn luyện phù hợp định hướng nghề nghiệp khi kết thức giai đoạn giáo dục cơ bản. Nếu quản lý tốt hoạt động trải nghiệm ở trường THCS thì sẽ góp phần hình thành các phẩm chất và năng lực thực tiễn cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu xây dựng con người mới phù hợp với sự phát triển chung của thời đại.
Thực tế trong những năm qua HĐTN và quản lý HĐTN ở các trường THCS thành phố Kon Tum chưa được hiểu và quan tâm đúng mưc, các hoạt động triển khai thực hiện mang tính hiệu quả không cao, chưa phù hợp tình hình thực tiễn. Chất lượng công tác quản lý và thực hiện các HĐTN chưa thật sựu đáp ứng yêu cầu và mục tiêu Chương trình GDPT 2018. Đặc biệt, trên địa bàn thành phố Kon Tum có một số trường THCS có những đặc thù riêng về chất lượng giáo dục, điều kiện kinh tế xã hôi, đối tượng học sinh, sự ủng hộ và hợp tác của Cha mẹ học sinh … Chính vì vậy, việc đưa ra các biện pháp quản lý HĐTN đồng bộ, huy động được sức mạnh của toàn thể giáo viên, cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội … thì hoạt động này sẽ góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh, giúp các em hình thành và phát triển những phẩm chất năng lực của người công dân. Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh THCS ở các trường THCS thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum.
Xuất phát từ những lí do nêu trên, chúng tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm và khảo sát thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum, để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường THCS thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động trải nghiệm của HS tại các trường trung học cơ sở.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở.
4.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở tại thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum.
4.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở tại thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum.
5. Phạm vi nghiên cứu
– Đối tượng điều tra: Cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh các trường THCS thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum.
– Chủ thể quản lý: Hiệu trưởng, Phó HT các trường THCS thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum.
– Thời gian: Khảo sát thực trạng năm học 2021-2022 và 2022-2023. Các biện pháp đề xuất cho gia đoạn 2023-2026.
6. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum đã có nhiều thay đổi và đạt được những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, trong quản lý vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập do các biện pháp quản lý các hoạt động trải nghiệm chưa thật khoa học và hợp lý nên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục THCS hiện nay.
Nếu xây dựng được cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng thì có thể đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường trung học cơ sở trên địa thành phố.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Đề tài sử dụng phương pháp Phân tích, tổng hợp lý thuyết để xây dựng cơ sở lý luận có liên quan đến đề tài. Phương pháp chứng minh để chứng minh giả thuyết khoa học.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Dùng phiếu hỏi để trưng cầu ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh về hoạt động hướng nghiệp, quản lý các hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong nhà trường cũng như những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại trong việc quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh.
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Trao đổi với giáo viên và học sinh về cách thức quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường, những khó khăn, vướng mắc.
7.2.3. Phương pháp chuyên gia:
Để hỏi ý kiến chuyên gia về vấn đề nghiên cứu.
7.3. Phương pháp thống kê toán học: Để xử lý số liệu thu được.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm có ba chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Trong chương trình giáo dục của mỗi nước, bên cạnh các hoạt động dạy và học qua các môn học còn có chương trình hoạt động. Học sinh thông qua các hoạt động đa dạng và phong phú ngoài các giờ học gắn với thực tiễn để trải nghiệm. Thông qua các hoạt động, học sinh vừa được củng cố kiến thức đã học, vừa có cơ hội sáng tạo vận dụng do yêu cầu của các tình huống cụ thể. HĐTN ở mỗi quốc gia trên thế giới có thể khác nhau về nội dung, khác về hình thức, song đều có chung mục đích là hướng tới phát triển toàn diện nhân cách của người học.
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Vấn đề hoạt động học tập thông qua trải nghiệm không phải là vấn đề mới với nhiều nước trên thế giới, nhưng với Việt Nam vấn đề này còn khá mới mẻ. Các tài liệu nghiên cứu, tác phẩm, luận văn, luận án chủ yếu tập trung khai thác cách thức tổ chức và vận dụng HĐTN vào giảng dạy. Có rất ít công trình nghiên cứu về công tác quản lí HĐTN trong nhà trường, đặc biệt là trường THCS. Chính vì vậy, trong luận văn này, tác giả sẽ đi sâu nghiên cứu về công tác quản lí HĐTN cho HS ở trường THCS ở Thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum hiện nay.
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý là sự tác động có ý thức, có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý.
1.2.2. Quản lý giáo dục
Hoạt động quản lý giáo dục chính là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý theo những quy luật khách quan nhằm đưa ra các hoạt động giáo dục – dạy học cấp học, bậc học đạt được mục tiêu giáo dục – dạy học đặt ra
1.2.3. Trải nghiệm
Trải nghiệm dưới góc nhìn sư phạm được hiểu theo một vài ý nghĩa sau:
– Trải nghiệm trong đào tạo là một hệ thống kiến thức và kĩ năng có được trong quá trình giáo dục và đào tạo chính quy;
– Trải nghiệm là kiến thức, kỹ năng mà trẻ nhận được bên ngoài các cơ sở giáo dục:
– Trải nghiệm (qua thực nghiệm, thử nghiệm) là một trong những phương pháp đào tạo, trong điều kiện thực tế hay lý thuyết nhất định, để thiết lập hoặc minh họa cho một quan điểm lí luận cụ thể [16].
1.2.4. Hoạt động trải nghiệm của học sinh THCS
HĐTN cho học sinh THCS là HĐGD (hiểu theo nghĩa hẹp), khác với HĐTN trong dạy học các môn học; HĐTN được hiểu tương đương như hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như chương trình giáo dục hiện hành nhằm tập trung hình thành cho học sinh thói quen tự giải quyết, tự làm những công việc hàng ngày của bản thân trong học tập, lao động và sinh hoạt; tìm hiểu về định hướng nghề nghiệp bản thân.
1.2.5. Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh THCS.
Quản lý HĐTN là hình thức quản lý các hoạt động đa dạng, mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức , kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực giáo dục, là hình thức quản lý có vai trò định hướng, chỉ đạo, quản lý các hoạt động mà trong đó người học vận dụng những kiến thức học được vào thực tiễn từ đó hình thành năng lực thực tiễn cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của bản thân.
1.3. Đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi học sinh THCS
– Đặc trưng về trí tuệ, tâm lý, thể chất, nhân cách… và diễn ra thay đổi rất nhanh chóng cho nên đòi hỏi nhà giáo dục phải có biện pháp mang tính chất phù hợp.
– Sự phát triển nhanh về thể chất, trí tuệ, tình cảm ở học sinh.
– Ở lứa tuổi THCS có sự tồn tại song song “tính trẻ con, tính người lớn”.
– Học sinh THCS còn có những thay đổi chưa định hình trong tính cách.
1.4. Hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
1.4.1. Hoạt động trải nghiệm của học sinh THCS trong Chương trình GDPT 2018
a. Thực địa, tham quan, dã ngoại
b. Hoạt động các câu lạc bộ
c. Các hoạt động xã hội, tình nguyện
d. Diễn đàn
e. Giao lưu
1.4.2. Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
Mục tiêu chính của hoạt động trải nghiệm là:
– Nhằm định hướng, tạo điều kiện cho học sinh quan sát, suy nghĩ và tham gia các hoạt động thực tiễn
– Nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách, các năng lực tâm lý – xã hội
– Nhằm hình thành ở HS lối sống tích cực
1.4.3. Nội dung của hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
– Hoạt động hướng vào bản thân
– Hoạt động hướng đến xã hội
– Hoạt động hướng đến tự nhiên
– Hoạt động hướng nghiệp
Các nội dung hoạt động được diễn đạt bắt đầu bằng các động từ ở trên được cụ thể hoá thành các yêu cầu cần đạt phù hợp cho từng độ tuổi.
1.4.4. Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
Phương pháp giáo dục trong tổ chức Hoạt động trải nghiệm được thực hiện theo các định hướng chung sau đây:
– Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
– Tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm, sáng tạo thông qua các hoạt động.
– Giúp học sinh suy nghĩ, phân tích, khái quát hóa những gì được trải nghiệm
– Vận dụng các phương pháp giáo dục và hình thức tổ chức giáo dục một cách linh hoạt, sáng tạo
Các phương thức tổ chức hoạt động: Hoạt động trải nghiệm được thực hiện thông qua các nhóm hình thức tổ chức sau đây:
– Hình thức có tính khám phá
– Hình thức có tính thể nghiệm, tương tác
– Hình thức có tính cống hiến
– Hình thức có tính nghiên cứu
Đối với hoạt động trải nghiệm các phương thức nêu trên đều phù hợp với mọi cấp học, chỉ có điều gắn với nhiệm vụ có độ khó khác nhau thì được tổ chức cho những đối tượng khác nhau.
1.4.5. Các điều kiện tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
Để thực hiện chương trình HĐTN cần có những thiết bị cơ bản sau:
– Đồ dùng để trình diễn, hướng dẫn: video clip về các nội dung giáo dục; phần mềm về hướng nghiệp; dụng cụ lao động phù hợp với hoạt động lao động
– Đồ dùng để phục vụ hoạt động tập thể: loa đài, ampli; bộ lều trại.
– Đồ dùng để thực hành: bộ tranh ảnh về quần áo, giày dép,… theo mùa, theo giới tính, theo lứa tuổi của học sinh; bộ tranh ảnh về trang phục các dân tộc Việt Nam; bộ tranh ảnh về trang phục các dân tộc trên thế giới; bộ tranh về các nghề, làng nghề truyền thống; bộ tranh về các lễ hội; bảng trắc nghiệm nhân cách; dụng cụ lao động phù hợp với hoạt động lao động.
– Đồ dùng khác phù hợp với chủ đề hoạt động cụ thể.
1.4.6. Sự phối hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong tổ chức các hoạt đông trải nghiệm của học sinh tại trường THCS
Tổ chức phối hợp chặt chẽ các lực lượng trong nhà trường, kết hợp các hoạt động chuyên môn với hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Đặc biệt, phải phối hợp giữa quá trình dạy học với quá trình trải nghiệm cho học sinh. Phối hợp hoạt động của tổ chức đoàn thanh niên và hoạt động của các tổ chức khác trong nhà trường cùng hướng vào hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Mặt khác, phải có kế hoạch tổ chức phối hợp giữa nhà trường với gia đình và các tổ chức xã hội cùng tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh.
1.4.7. Đánh giá kết quả tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường Trung học cơ sở
a. Mục tiêu và nội dung đánh giá
1.5. Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường trung học cơ sở
1.5.1. Quản lý thực hiện mục tiêu hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường trung học cơ sở
1.5.2. Quản lý nội dung hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
1.5.3. Quản lý các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
1.5.4. Quản lý các điều kiện tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
1.5.5. Quản lý sự phối hợp của các lực lượng tổ chức các hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
1.5.6. Quản lý công tác đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm của học sinh tại trường trung học cơ sở
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường trung học cơ sở
1.6.1. Các yếu tố khách quan
– Điều kiện CSVC, kỹ thuật, tài chính phục vụ cho HĐTN.
– Sự phối kết hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
– Nhận thức của cộng đồng
– Thông tin và truyền thông
1.6.2. Các yếu tố chủ quan
– Nhận thức của cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên
– Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh:
– Chiến lược phát triển giáo dục
– Nội dung chương trình giáo dục phổ thông
Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM
2.1. Mô tả quá trình điều tra khảo sát
2.1.1. Mục đích khảo sát
2.1.2. Đối tượng và quy mô khảo sát
Khảo sát 350 CBQL và GV (17 CBQL, 333 GV), 240 HS tại 6 trường THCS trên địa bàn thành phố Kon Tum,.
2.1.3. Nội dung khảo sát
2.1.4. Phương pháp khảo sát
2.2. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và giáo dục đào tạo thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum
2.2.1. Điều kiện tự nhiên thành phố Kon Tum
2.2.2. Khái quát về kinh tế – xã hội thành phố Kon Tum
2.2.3. Khái quát về giáo dục đào tạo thành phố Kon Tum
2.3.4. Về giáo dục cấp trung học cơ sở thành phố Kon Tum
2.3. Thực trạng hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm tại các trường THCS thành phố Kon Tum
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\THAY PHU\Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum\Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường Trung học cơ sở thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum
