Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
1.Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của nhân cách con người cũng như sự phát triển của của đất nước. Điều này đã được khẳng định trong Hiến pháp năm 1992 và trong văn kiện của các kì Đại hội.
Ngày nay, khoa học công nghệ có những bước phát triển vượt bậc cùng với toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đã tạo ra những chuyển biến sâu sắc về mọi mặt trong đời sống xã hội. Song hành với những lợi ích to lớn mà nó mang lại thì chúng ta cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề này sinh như: bệnh tật, trái đất nóng lên, ô nhiễm môi trường…Chính vì thế mà thế hệ trẻ cần phải trang bị cho mình những phẩm chất và năng lực phù hợp để thích nghi và tạo ra những thay đổi tích cực. Điều này đòi hỏi giáo dục hiện nay cũng phải có sự thay đổi để đáp ứng nhu cầu của người học, của xã hội. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học.
Trước yêu cầu đổi mới, Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành thông tư 32 ngày 26/12/2018 về chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và chương trình giáo dục của các môn học, trong đó có môn Ngữ văn. Chương trình môn học cụ thể hóa năng lực đặc thù tương ứng đã nêu trong chương trình tổng thể dưới dạng khung phẩm chất và năng lực môn học. Trong thời gian này, môn Ngữ văn cấp Trung học cơ sở ở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam đã thực hiện đúng quan điểm, chủ trương, sự chỉ đạo của Ngành về mục tiêu đổi mới giáo dục đề ra. Hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học được triển khai, áp dụng và gặt hái được nhiều thành công. Tuy nhiên vẫn còn một số giáo viên chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, vẫn còn theo lối dạy truyền thống; các cấp quản lý triển khai các chỉ đạo về quản lý hoạt động dạy học không dựa trên tiếp cận quản lý phù hợp. Điều này đặt ra yêu cầu cán bộ quản lý phải đổi mới, phải có những biện pháp quản lý kịp thời, hợp lý để hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học đạt hiệu quả.
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn cần nâng cao chất lượng hoạt đọng dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam và xuất phát từ quyền lợi của người học được phát triển phẩm chất và năng lực một cách toàn diện phù hợp với nhu cầu xã hội, tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam” làm đề tài luận văn của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học tại các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở trường trung học cơ sở
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
3.3. Phạm vi nghiên cứu
– Đề tài tiến hành nghiên cứu tại huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
– Đề tài nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhà trường đối với hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở.
– Thực trạng vấn đề nghiên cứu được khảo sát trong giai đoạn 2019-2021. Các biện pháp quản lý được đề xuất cho giai đoạn 2021-2025.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu hiệu trưởng các trường trun ghọc cơ sở áp dụng một cách đồng bộ và hợp lý các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực trong luận văn thì chất lượng dạy học môn Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam sẽ được nâng cao hơn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
6.3. Nhóm các phương pháp xử lý thông tìn
7. Cấu trúc luận văn
– Phần nội dung gồm ba chương:
+ Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở.
+ Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
+ Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Khái niệm quản lý giáo dục
1.2.1.1. Khái niệm Quản lý
1.2.1.2. Khái niệm Quản lý giáo dục
1.2.1.3. Khái niệm Quản lý nhà trường
1.2.2. Khái niệm hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.
1.2.2.1. Khái niệm hoạt động dạy học
1.2.2.2. Khái niệm dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học là những tác động có mục đích có kế hoạch của người hiệu trưởng đến giáo viên, người học, các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, kiểm tra-đánh giá hoạt động dạy học hướng vào phát triển phẩm chất và năng lực cho người học, qua đó nâng cao chất lượng dạy học. Do vậy, hiệu trưởng phải dành nhiều thời gian và công sức cho công tác quản lý hoạt động dạy học nhằm ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.
1.3. Hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phầm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.1. Hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.1.1. Mục tiêu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.1.2. Nội dung, phân phối chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.1.3. Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.1.4. Các điều kiện, phương tiện phục vụ dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.1.5. Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.2. Hoạt động học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phầm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.3.2.1. Động cơ, thái độ học tập môn Ngữ văn của người học
1.3.2.2. Kỹ năng học tập của người học theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
1.3.3. Môi trường dạy học môn Ngữ văn tổ chức theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.
1.4. Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.4.1. Quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.4.1.1. Quản lý việc xác định mục tiêu dạy học trong từng bài học môn Ngữ văn
Hiệu trưởng chỉ đạo mục tiêu dạy học được xây dựng theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; Mục tiêu dạy học được toàn thể giáo viên, người học, lực lượng giáo dục hiểu đúng, thực hiện triệt để; Mục tiêu dạy học được định kỳ rà soát và điều chỉnh phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và nhu cầu của người học; Mục tiêu dạy học (đã được cụ thể hóa theo các tiêu chí hình thành phẩm chất và năng lực) đã đặt ra được xem là chuẩn dạy học và được sử dụng làm cơ sở đánh giá kết quả dạy học, công nhận chất lượng của hoạt động dạy học; Việc thực hiện mục tiêu dạy và học được thường xuyên kiểm tra, đánh giá.
1.4.1.2. Quản lý nội dung dạy học, phân phối chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
Nội dung dạy học được lựa chọn phù hợp với mục tiêu (cho phép hình thành các phẩm chất và năng lực theo chuẩn môn học). Nội dung dạy học đảm bảo tính chính xác về khoa học, hiện đại, mang tính giáo dục. Nội dung được cụ thể hóa thành chương trình dạy học, kế hoạch hoạt động dạy học. Phân phối chương trình, nội dung dạy học được rà soát điều chỉnh theo định kỳ, phù hợp với mục tiêu dạy học đã điều chỉnh (nếu có). Giáo án, tài liệu dạy học được biên soạn đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, sát với chương trình, nội dung.
1.4.1.3. Quản lý phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trun học cơ sở
Hiệu trưởng nhà trường cần hướng dẫn giáo viên lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp nội dung dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; phải chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên Ngữ văn xây dựng kế hoạch về việc thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học hướng đến người học, phù hợp với người học và điều kiện thực tế của người học và nhà trường; chỉ đạo giáo viên vận dụng linh hoạt, đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học tích cực trong các tiết dạy. Tổ chức các buổi thao giảng, hội giảng về đổi mới phương pháp, hình thức dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực để giáo viên dự giờ thăm lớp, đánh giá kết quả, hiệu quả của việc đổi mới, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp. Đưa ra quy định bắt buộc các tiết dạy không được xếp loại tốt nếu không vận dụng các phương pháp và hình thức dạy học tích cực.
1.4.1.4. Quản lý các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
Hiệu trưởng cần đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho môn Ngữ văn. Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo giáo viên sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học có sẵn trong thư viện (sách tham khảo, tác phẩm, tranh ảnh), thiết bị dạy học trên lớp học (máy chiếu, màn hình, mạng Internet…). Trang bị và đưa vào sử dụng thư viện điện tử. Trang bị đầy đủ và đưa vào sử dụng hợp lý SGK, tài liệu dạy học, tác phẩm văn học, tạp chí khoa học, báo chí. Với các thiết bị dạy học được cung cấp đầy đủ, giáo viên có thể giới thiệu nội dung bài học đến người học một cách trực quan, sinh động, làm tăng khả năng tiếp thu bài Ngoài ra, giáo viên tăng cường khai thác các nguồn tư liệu mở trên Internet, trên trường học kết nối để phục vụ tốt cho bài dạy của mình.
1.4.1.5. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
Hướng dẫn và triển khai xây dựng công cụ đánh giá phẩm chất và năng lực theo Rubrics; Chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên đảm bảo tính khách quan, độ tin cậy (phương pháp và Hình thức kiểm tra-đánh giá) trong kiểm tra-đánh giá; Thiết lập hệ thống kiểm tra-đánh giá đảm bảo đánh giá được mức độ hình thành các phẩm chất và năng lực ở học sinh, thúc đẩy tự đánh giá; Triển khai thực hiện triết lý đánh giá có tính hướng dẫn phát triển, không dán nhãn học sinh; Kết quả kiểm tra-đánh giá được xử lý, sử dụng, lưu trữ đúng quy định.
1.4.2. Quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của học sinh theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
1.4.2.1. Quản lý việc hình thành động cơ, thái độ học tập của người học
Hiệu trưởng cần chỉ đạo và triển khai tổ chuyên môn và giáo viên thực hiện đúng phân vai theo cơ chế “Thầy thiết kế – Trò thi công” trong dạy học phát triển phẩm chất và năng lực tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy học tập; Có lộ trình phát triển tính hợp tác của người học với giáo viên trong quá trình học tập chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên phát huy tính tích cực, chủ động của người học trong dạy học; Chỉ đạo xây dựng ở người học thái độ hợp tác và tích cực trong thực hiện các nhiệm vụ học tập trên lớp và ngoài lớp học.
1.4.2.2. Quản lý hình thành và phát triển các kỹ năng học tập của người học đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển phẩm chất và năng lực
Nhận thức được điều này đòi hỏi hiệu trưởng xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển các kỹ năng học tập của người học đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển phẩm chất và năng lực. Chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên dạy môn Ngữ văn đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hình thành và phát triển các kỹ năng học tập thông qua quá trình dạy học và tự học. Triển khai đánh giá mức độ hình thành và phát triển các kỹ năng học tập của người học song song với quá trình đánh giá kiến thức, kỹ năng môn học. Bên cạnh đó còn phải chỉ đạo phối hợp với các giáo viên bộ môn khác hình thành kỹ năng học tập cho người học. Mặt khác, cần chỉ đạo tổ chức kiểm tra, đánh giá theo hướng hình thành kỹ năng tự kiểm tra, tự đánh giá.
1.4.3. Quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
Hiệu trưởng cần xây dựng môi trường tinh thần có tính thân thiện, khuyến khích giáo viên và người học sáng tạo, chủ động trong dạy và học. Thiết kế môi trường vật chất theo hướng đáp ứng yêu cầu an toàn, thân thiện, có tính giáo dục và thẩm mỹ cao. Trang thiết bị, tài liệu phục vụ dạy học theo chuẩn, phù hợp nội dung, phù hợp yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Đảm bảo nguồn lực tài chính ổn định để chi phí cho các yêu cầu của hoạt động dạy học. Xây dựng và duy trì các chính sách nội bộ có tính khuyến khích, ưu đãi đối với giáo viên, nhân viên, người học có thành tích trong dạy học phát triển phẩm chất và năng lực người học
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở
1.5.1. Những yếu tố khách quan
1.5.1.1. Xu thế của thời đại về dạy học phát triển phẩm chất và năng lực người học
1.5.1.2. Cơ sở vật chất, phương tiện, tài liệu dạy học
1.5.1.3. Sự quan tâm phối hợp của phụ huynh
1.5.2. Những yếu tố chủ quan
1.5.2.1. Phẩm chất, năng lực quản lý của Hiệu trưởng
1.5.2.2. Nhận thức, phẩm chất và năng lực của giáo viên dạy môn Ngữ văn
1.5.2.3. Ý thức, phẩm chất, năng lực học tập của người học
Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM
2.1. Khái quát quá trình khảo sát
2.1.1. Mục tiêu khảo sát
Khảo sát nhằm tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
2.1.2. Nội dung khảo sát
*Với cán bộ quản lý, giáo viên Ngữ văn:
– Khảo sát nhận thức về tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.
– Khảo sát nhận thức về bản chất của dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.
– Khảo sát thực trạng hoạt động dạy và hoạt động học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trun học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
– Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy và hoạt động học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lự người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
– Khảo sát môi trường dạy học và quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực.
– Khảo sát điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
*Với người học:
Khảo sát động cơ, thái độ học tập môn Ngữ văn; trạng kỹ năng học tập của người học theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực
2.1.3. Phương pháp khảo sát
– Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.
– Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên Ngữ văn
– Quan sát hoạt động dạy của giáo viên Ngữ văn và hoạt động học của người học tại các trường trung học cơ sở để làm rõ thực trạng dạy và học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực.
– Nghiên cứu các hồ sơ.
2.1.4. Xử lý kết quả khảo sát
Sau khi tiến hành khảo sát số liệu sẽ được xử lý mã hóa dữ liệu trước khi đưa vào phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS
2.1.5. Tổ chức khảo sát
2.1.5.1. Đối tượng khảo sát: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn, giáo viên dạy Ngữ văn, Học sinh
2.1.5.2. Thời gian và địa bàn khảo sát
– Thời gian: Từ 10/9/2021 đến 27/9/2021
– Địa bàn khảo sát: 17 trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
2.1.5.3. Các giai đoạn tiến hành khảo sát
– Tháng 8/2021: Khảo sát thử nghiệm các mẫu tài liệu nghiên cứu
– Tháng 9/2021: Khảo sát thực trạng vấn đề tại các trường.
2.2. Khái quát về tình hình phát triển kinh tế-xã hội và giáo dục đào tạo huyện Núi Thành Tỉnh Quảng Nam
2.2.1. Vị trí địa lý
2.2.2. Tình hình phát triển kinh tế-xã hội
2.2.3. Tình hình phát triển giáo dục trung học cơ sở huyện Núi Thành
2.2.3.1. Mạng lưới trường lớp
2.2.3.2. Chất lượng giáo dục trung học cơ sở
2.2.3.3. Đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
2.2.3.4. Về cơ sở vật chất của bậc học trung học cơ sở
2.3. Thực trạng hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.3.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực; nhận thức về bản chất của dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Qua khảo sát, ta thấy hầu hết cán bộ quản lý và giáo viên cho rằng: việc tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học là rất quan trọng. Tuy nhiên vẫn còn phần nhỏ chưa nhận thấy tầm quan trọng của việc tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực.
2.3.2. Thực trạng hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.3.2.1. Thực trạng xác định mục tiêu dạy học trong từng bài học của môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Thực trạng về việc xác định mục tiêu dạy học trong từng bài học môn Ngữ văn được cán bộ quản lý và giáo viên xác định rất quan trọng. Đồng thời mức độ thực hiện cũng được đánh giá tốt.
2.3.2.2. Thực trạng thực hiện nội dung, phân phối chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Nhận thức mức độ rất quan trọng của thực hiện nội dung, chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực. Tuy nhiên thực tế mức độ thực hiện thì lại đánh giá ở mức khá.
2.3.2.3. Thực trạng sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Đa phần giáo viên dạy học môn Ngữ văn đều có ý thức đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của người học đồng thời tăng hứng thú, đam mê với môn học. Nhưng mức độ thường xuyên và mức độ thực hiện chỉ đạt ở mức khá. Còn đối với hình thức tổ chức dạy học thì mức độ thường xuyên đạt mức khá và mức độ thực hiện mới đạt mức trung bình.
2.3.2.4. Thực trạng các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Đa số giáo viên đều nhận thấy mức độ rất quan trọng của việc thực hiện các phương tiện, điều kiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Mức độ thực hiện thì chưa đạt kết quả cao, mới đạt ở mức khá.
2.3.2.5. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Nhận thức được mức độ quan trọng của các tiêu chí trong công tác kiểm tra-đánh giá nhưng thực tế thực hiện các tiêu chí này chỉ mới đạt ở mức khá, vì thế cần có biện pháp nâng cao hiệu quả của công tác này.
2.3.3. Thực trạng hoạt động học môn Ngữ Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.3.3.1. Thực trạng động cơ, thái độ học tập môn Ngữ văn của người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Đối tượng khảo sát đều nhận thức mức độ rất quan trọng của động cơ, thái độ học tập môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực trong khi đó mức độ thực hiện cũng mới đạt mức khá.
2.3.3.2. Thực trạng kỹ năng học tập của người học theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Về mức độ quan trọng của kỹ năng học tập của người học theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học thì hầu hết đối tượng khảo sát đều cho rằng rất quan trọng nhưng quá trình thực hiện lại chưa đạt mức tốt, mới chỉ ở mức khá.
2.3.4. Thực trạng môi trường dạy học môn Ngữ văn tổ chức theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Thực trạng về môi trường dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành được nhận thức về mức độ quan trọng ở mức rất quan trọng, mức độ thực hiện đạt mức khá.
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.4.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.4.1.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Hầu hết cán bộ quản lý và giáo viên cho rằng: việc tổ chức quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học là rất quan trọng. Tuy nhiên vẫn còn phần nhỏ chưa nhận thấy tầm quan trọng của việc tổ chức dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực.
2.4.1.2. Thực trạng quản lý việc xác định mục tiêu dạy học trong từng bài học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Hầu hết cán bộ quản lý, giáo viên nhận thấy mức độ rất quan trọng của quản lý việc xác định mục tiêu dạy học trong từng bài học. Và điều đáng mừng hơn nữa là mức độ thực hiện hoạt động này cũng được đánh giá ở mức tốt.
2.4.1.3. Thực trạng quản lý thực hiện nội dung, phân phối chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năn lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Cán bộ quản lý, giáo viên nhận thấy rất quan trọng nhưng mức độ thực hiện công tác qản lý nội dung, chương trình dạy học môn Ngữ văn ở các trường này lại chưa đạt kết quả như mong đợi. Mức độ thực hiện đạt mức khá.
2.4.1.4. Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Nhìn chung mức độ quan trọng của hoạt động này được đánh giá ở mức rất quan trọng. Nhưng mức độ thực hiện đạt điểm trung bình cộng các tiêu chí lại thấp hơn nhiều.
2.4.1.5. Thực trạng quản lý các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Thực trạng quản lý các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam được cán bộ quản lý, giáo viên đánh giá rất quan trọng. Điều đáng nói ở đây là mức độ thực tế thực hiện chỉ đạt ở mức khá.
2.4.1.6. Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Cán bộ quản lý, giáo viên Ngữ văn cho rằng quản lý công tác kiểm tra-đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn trung hoc cơ sở theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học rất quan trọng. Đối với mức độ thực hiện mới chỉ được đánh giá ở mức thực hiện khá.
2.4.2. Thực trạng quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của người học theo hướng triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
2.4.2.1. Thực trạng quản lý việc hình thành động cơ, thái độ học tập của người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Mức độ quan trọng của việc quản lý việc hình thành động cơ, thái độ học tập của người học được cán bộ quản lý, giáo viên, người học được đánh giá ở mức rất quan trọng. Tuy nhận thấy được mức độ rất quan trọng của công tác quản lý việc hình thành động cơ, thái độ học tập của người học nhưng mức độ thực hiện công tác này tại các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam lại chưa cao.
2.4.2.2. Thực trạng quản lý hình thành và phát triển các kỹ năng học tập của người học đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Mức độ quan trọng của việc quản lý hình thành và phát triển các kỹ năng học tập của người học đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển phẩm chất và năng lực người học là rất quan trọng. Mức độ thực hiện công tác này nhìn chung chưa tốt, mới ở mức thực hiện khá.
2.4.3. Thực trạng quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
Đa số cán bộ quản lý, giáo viên nhận thấy mức độ rất quan trọng của công tác này đối với việc dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Nhưng mức độ thực hiện lại chưa đạt mức tốt.
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.5.1. Thực trạng các yếu tố khách quan
Xét về mức độ ảnh hưởng thì cả 3 yếu tố khách quan đều có ảnh hưởng rất mạnh đến công tác quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam. Xét về mức độ quản lý thì điều đáng lo là cả 3 yếu tố đều có mức độ quản lý khá.
2.5.2. Thực trạng các yếu tố chủ quan
Các yếu tố chủ quan đều có mức độ ảnh hưởng rất mạnh đến quản lý hoạt động dạy họcmôn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực nhưng mức độ quản lý thì chưa tốt, chỉ ở mức khá.
2.6. Đánh giá chung
2.6.1. Điểm mạnh
Thực trạng cho thấy, cán bộ qunr lý và giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam đã bước đầu nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, áp dụng được một số kinh nghiệm trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tạo nên sự phù hợp hơn về phương pháp, sự thống nhất về kế hoạch, sự sát sao trong giám sát, kiểm tra đánh giá, chỉ đạo đổi mới…
2.6.2. Điểm yếu
Chưa có các biện pháp quản lý triệt để nên hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực chưa đạt hiệu quả cao.
2.6.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
Nhiều nguyên nhân từ cán bộ quản lý, giáo viên Ngữ văn và cả người học.
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3
CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
3.1.1. Đảm bảo tính kế thừa
3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn
3.1.3. Đảm bảo tính hệ thống và toàn diện
3.1.4. Đảm bảo tính hiệu quả
3.2. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên về dạy học bản chất dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực; tầm quan trọng của dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
3.2.2. Biện pháp 2: Chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên xây dựng nội dung, chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học phù hợp với thực tiễn
3.2.3. Biện pháp 3: Chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp, hình thức, tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực
3.2.4. Biện pháp 4: Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường trang bị, sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học
3.2.6. Biện pháp 6: Tổ chức hướng dẫn phương pháp học tập bộ môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực, tạo động cơ, hứng thú học tập môn Ngữ văn cho người học
3.2.7. Biện pháp 7: Xây dựng môi trường dạy học tạo động lực để giáo viên và người học phát huy tốt vai trò của mình trong dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực
3.2.8. Mối quan hệ giữa các biện pháp.
Các biện pháp này có mối quan hệ mật thiết với nhau không tách rời, biện pháp này là cơ sở, tiền đề cho biện pháp kia, chúng bổ sung, hỗ trợ cho nhau, thúc đẩy nhau đảm bảo cho hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam đạt hiệu quả cao nhất.
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
3.3.1. Mô tả quá trình khảo nghiệm
3.3.1.1. Mục tiêu khảo nghiệm
Quá trình khảo nghiệm nhằm xác định mức độ tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất.
3.3.1.2. Nội dung khảo nghiệm
Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
3.3.1.3. Phương pháp khảo nghiệm
Khảo nghiệm bằng phương pháp điều tra thông qua phiếu trưng cầu ý kiến dành cho cán bộ quản lý và giáo viên Ngữ văn các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
3.3.1.4. Tổ chức khảo nghiệm
– Đối tượng khảo nghiệm: cán bộ quản lý và giáo viên dạy môn Ngữ văn.
– Thời gian và địa bàn khảo nghiệm: tháng 11/2021 trên địa bàn huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam.
3.3.2. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
Xuất phát từ đặc điểm tình hình thực tế của các nhà trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam thì hầu hết đều đánh giá cao tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đưa ra.
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học là một quá trình trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của giáo viên Ngữ văn, người học tự giác, tích cực, chủ động học tập nhằm thực hiện mục tiêu hình thành phẩm chất và năng lực chung và năng lực Ngữ văn đặc thù cấp trung học cơ sở.
Quản lý hoạt đọng dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở là sự tác động của chủ thể quản lý tới quá trình dạy học môn Ngữ văn nhằm đảm bảo dạy học không chỉ dừng ở mục tiêu hình thành kiến thức, kĩ năng, thái độ tích cực mà còn nhằm đạt mục tiêu cao hơn là phát triển phẩm chất và năng lực của môn Ngữ văn.
Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học bao gồm: Quản lý hoạt động dạy (việc xác định mục tiêu dạy học trong từng bài học của môn học; thực hiện nội dung, chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; công tác kiểm tra-đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học), Quản lý hoạt động học (động cơ, thái độ học tập môn Ngữ văn của người học; kỹ năng học tập của người học theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học), Quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn tổ chức theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực gười học.
Qua nghiên cứu thực trạng dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học tại các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam cho thấy, hoạt động dạy học môn Ngữ Văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực được đánh giá ở mức khá. Với việc xác định mục tiêu dạy học vẫn theo dạy học định hướng nội dung; về thực hiện nội dung, chương trình ở mức tốt nhưng chỉ dừng lại ở việc cắt bỏ nội dung, chưa chú ý nhiều đến phát triển phẩm chất và năng lực. Chưa khai thác, sử dụng có hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực. Về hình thức tổ chức dạy học thì chưa thoát ly được nhiều so với các hình thức truyền thống. Việc kiểm tra-đánh giá kết quả học tập chưa thực sự phát huy được năng lực người học. Người học chưa có động cơ, thái độ học tập tốt, kỹ năng tập của học sinh theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực chưa cao. Môi trường dạy học vẫn còn nhiều hạn chế.
Hiệu trưởng ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam đã vận dụng linh hoạt nhiều biện pháp quản lý hoạt động dạy, hoạt động học, môi trường dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học tuy nhiên hiệu quả chưa cao.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, tác giả luận văn đã đề xuất 07 biện pháp quản lý góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.
Các biện pháp trên đã được khảo nghiệm và khẳng định về mức độ cấp thiết và tính khả thi có thể áp dụng vào thực tiễn trong quản lý hoạt động dạy học Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành. Các biện pháp đề xuất có mối quan hệ thống nhất, biện chứng với nhau đòi hỏi trong quan rlys hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, Hiệu trưởng phải thực hiện đồng bộ các biện pháp.
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Sở GD&ĐT Quảng Nam
2.2. Khuyến nghị với Phòng GD&ĐT Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.3. Khuyến nghị với cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
2.4. Khuyến nghị với giáo viên Ngữ văn
2.5. Đối với người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\THAY HOANG DHSP\K39.QUANG NAM\14. DANG THI HOAI PHUONG\TOM TAT
