Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học phổ thông huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục là nền tảng trong sự nghiệp phát triển quốc gia, đầu tư cho giáo dục là quốc sách hàng đầu, là đầu tư cho sự phát triển bền vững,góp phần đưa đất nước hội nhập với các nước phát triển. Trên những chặng đường thử thách, hiện nay, ngành giáo dục và đào tạo đang tích cực đổi mới phương pháp dạy và học. Sinh thời lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh chứa đựng toàn bộ một chân lý của thời đại mang tên Người: để không bị tụt hậu trên thế giới, để phát triển đất nước độc lập tự do gắn liền với chủ nghĩa xã hội thì cần phải đầu tư phát triển mạnh giáo dục – đào tạo. Công nghiệp hóa và hiện đại hóa, xã hội tri thức và xã hội học tập, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới đều đòi hỏi các cá nhân, các nhóm, các tổ chức, các cộng đồng xã hội phải coi nguyên tắc “Học, học nữa, học mãi”, học suốt đời là một hệ giá trị xã hội cơ bản.
Đảng và nhà nước ta cũng rất đặc biệt quan tâm tới đổi mới giáo dục. Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học và học theo phương pháp hiện đại, phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỷ năng của người học, khắc phục lối dạy truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỷ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức tự học đa dạng, chú ý đến các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”.[2, tr. 12] Quan điểm định hướng của Đảng là cơ sở quan trọng để các địa phương, các trường học quyết tâm đổi mới cách dạy, cách học nhằm hướng mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực, phát triển năng lực của người học đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Giáo dục Việt Nam đang thực hiện những cuộc cải cách lớn, toàn diện. Năm học 2009 – 2010 ngành chủ trương thực hiện “Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”. Đặc biệt năm 2019 là năm cuối để thực hiện “Chiến lược phát triển giáo dục 2011- 2020”[13, tr. 20]. Đây có lẽ là năm bản lề mang đậm dấu ấn đổi mới, tạo tiền đề, động lực và cả niềm tin cho giai đoạn phát triển, đổi mới tiếp theo của giáo dục. Đây cũng được coi là khâu đột phá của ngành giáo dục để toàn ngành tự khẳng định sự đổi mới vì sự phát triển của đất nước, của ngành trong giai đoạn mới hiện nay của đất nước. Trong tiến trình đổi mới giáo dục, đổi mới quản lý giáo dục luôn là giải pháp cơ bản, là khâu đột phá.
Nói đến giáo dục đào tạo chúng ta đều nghĩ ngay đến nhà trường. Dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường. Nhà giáo dục không chỉ chú ý đến việc truyền thụ tri thức, mà quan trọng hơn là phải biết dạy “cách” học, “cách” nghiên cứu, kích thích người học chủ động, sáng tạo, tích cực trong hoạt động học tập. Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Một trong những phương pháp đổi mới hiện được các trường từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, đến các trường đại học đánh giá mang lại hiệu quả cao là phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực hay còn gọi là dạy học theo định hướng kết quả đầu ra. Quản lý nhà trường thực tế là quản lý hoạt động dạy và học. Đứng trước yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ thông, việc đổi mới phương pháp theo định hướng phát triển năng lực là vấn đề tiên quyết, đổi mới quản lý giáo dục mang tính then chốt.
Chất lượng giáo dục không chỉ phụ thuộc vào việc giảng dạy của từng GV bộ môn mà còn phụ thuộc vào năng lực của người quản lý. Công tác quản lý giáo dục nói chung và quản lý dạy học ở trường THPT hiện nay có nhiều mặt tích cực song cũng bộc lộ những hạn chế nhất định. Những hạn chế trong đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THPT do nhiều nguyên nhân, một trong những nguyên nhân cơ bản là quản lý đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh còn tồn tại những hạn chế bất cập: Một số giáo viên và cán bộ QLGD chưa nhận thức rõ việc đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực người học; việc xây dựng kế hoạch về đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở một số trường THPT còn chưa khoa học chặt chẽ; chỉ đạo đổi mới PPDH và kiểm tra, đánh giá đổi mới PPDH ở một số nhà trường chưa thường xuyên.
Thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp dạy học của Ngành trong những năm qua, trường THPT ở huyện Đại Lộc, Quảng Nam đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh. Chất lượng giáo dục đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, ở một số bộ môn như: Vật lý, Hóa học, …chất lượng giáo dục còn thấp, vấn đề đổi mới phương pháp và quản lý đổi mới phương pháp ở những bộ môn này còn nhiều hạn chế, đại bộ phận học sinh đều ngại học những môn này.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học phổ thông huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam” để nghiên cứu.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất được các biện pháp quản lý đổi mới PPDH hóa học theo định hướng phát triển năng lực tại các Trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể: Đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý đổi mới PPDH Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các Trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý đổi mới PPDH Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh THPT.
4.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng đổi mới PPDH và quản lý đổi mới PPDH hóa học theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
4.3. Đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới PPDH Hóa học theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
5. Giả thuyết khoa học
Hiện nay, việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở các trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đã đạt được kết quả nhất định. Tuy nhiên hiệu quả chưa cao. Nếu nghiên cứu và đề xuất được các biện pháp đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh đồng bộ sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn học này ở các Trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài giới hạn nghiên cứu quản lý đổi mới PPDH môn Hóa Học theo định hướng phát triển năng lực tại 3 trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam: Trường THPT Chu Văn An, THPT Huỳnh Ngọc Huệ, THPT Nguyễn Thúc Kỳ.
– Số liệu khảo sát từ năm học 2017-2018 đến 2018-2019.
– Chủ thể quản lý: Cán bộ quản lý các trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Đề tài sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết và phương pháp hệ thống hóa lý thuyết để xây dựng khung lý thuyết của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
– Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Để hỏi ý kiến CBQL, GV và HS các trường THPT về các vấn đề cần nghiên cứu.
– Phương pháp phỏng vấn, trao đổi đối với học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý; hỏi ý kiến các chuyên gia.
– Phương pháp quan sát, tổng kết các kinh nghiệm.
7.3. Nhóm các phương pháp bổ trợ
– Phương pháp thống kê toán học để sử lý những số liệu thu được từ khảo sát thực tế.
7.4. Phương pháp chuyên gia: Để tham khảo ý kiến chuyên gia về vấn đề nghiên cứu.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT.
Chương 2. Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các Trường THPT huyện Đại Lộc, Quảng Nam.
Chương 3. Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa Học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các Trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Các nghiên cứu ở nước ngoài
Các nghiên cứu ở Việt Nam
Các khái niệm chính của đề tài
Quản lý, quản lý giáo dục
1.2.1.1. Khái niệm về quản lý
Những quan niệm trên có khác nhau, song có thể khái quát: Quản lý (một tổ chức/ hệ thống) là tổ hợp các tác động chuyên biệt, có chủ đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý và đối tượng quản lý nhằm phát huy tiềm năng của các yếu tố, các mối quan hệ chức năng, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và cơ hội của tổ chức/ hệ thống… trên cơ sở đó đảm bảo cho tổ chức, hệ thống vận hành (hoạt động) tốt, đạt được các mục tiêu đã đặt ra với chất lượng và hiệu quả tối ưu trong các điều kiện biến động của môi trường.
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là sự vận dụng một cách cụ thể các nguyên lý của quản lý nói chung vào lĩnh vực giáo dục. Tuy nhiên, cần làm rõ nội hàm khái niệm, để từ cơ sở lí thuyết đó giúp xác định nội dung và các biện pháp quản quản lý giáo dục đạo đức trong công tác quản lý nhà trường.
Năng lực
Từ cấu trúc của khái niệm năng lực cho thấy, giáo dục định hướng năng lực không chỉ nhằm mục tiêu phát triển năng lực chuyên môn bao gồm tri thức, kỹ năng chuyên môn mà còn phát triển năng lực PP, năng lực xã hội và năng lực cá thể. Những năng lực này không tách rời nhau mà có mối quan hệ chăt chẽ. Năng lực hành động được hình thành trên cơ sở có sự kết hợp các năng lực này [11, tr. 46].
Đổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới PPDH không phải là phủ định các PPDH truyền thống và tuyệt đối hóa các phương PPDH hiện đại. Trong đổi mới PPDH cần khai thác những yếu tố tích cực của các PPDH truyền thống, sử dụng chúng một cách hợp lí, có hiệu quả trong sự kết hợp hài hòa với các PPDH hiện đại.
Quản lý sự thay đổi
Những thay đổi trong lĩnh vực giáo dục, dạy học của nhà trường diễn ra để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh mới. Những thay đổi này, thông qua hệ thống văn bản pháp lí, được các cấp quản lí từ Bộ GD- ĐT; các Sở, Phòng GD-ĐT chỉ đạo đến các trường, cần được hiệu trưởng nhà trường quản lí một cách chủ động.
Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Quản lý đổi mới PPDH môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực HS là sự tác động của chủ thể quản lý tới quá trình dạy học nhằm đảm bảo dạy học không chỉ dừng ở mục tiêu hình thành kiến thức, kỹ năng, thái độ tích cực ở người học mà còn nhằm đạt mục tiêu cao hơn là phát triển năng lực cho người học để giải quyết các tình huống thực tiễn của cuộc sống và nghề nghiệp.
Đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông
Định hướng phát triển giáo dục trung học phổ thông hiện nay
Trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục phổ thông được coi là nền tảng văn hoá dân tộc, là sức mạnh tương lai của dân tộc.
Chú trọng đến chất lượng giáo dục phổ thông vì chất lượng giáo dục phổ thông là nền tảng quyết định chất lượng giáo dục chung [16; tr. 27, 28 và 29].
Yêu cầu của việc đổi mới PPDH môn Hóa học và của quản lý đổi mới PPDH môn Hóa ở trường THPT
1.3.2.1. Yêu cầu của việc đổi mới PPDH môn Hóa học
Đổi mới PPDH môn Hóa học phải đồng bộ với đổi mới cách tổ chức, quản lý nội dung, chương trình dạy học để tối ưu hoá quá trình dạy học. Sử dụng phối hợp các PPDH môn Hóa học trong quá trình đổi mới PPDH môn Hóa học.
Đổi mới PPDH môn Hóa học phải đồng bộ với đổi mới cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS trong trường học và toàn bộ hệ thống GD&ĐT để thực sự góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
1.3.2.2. Yêu cầu của quản lý thực hiện đổi mới PPDH môn Hóa học trong trường THPT
Trong quản lý thực hiện đổi mới PPDH môn Hóa học ở trường THPT, người quản lý phải hiểu rõ các văn bản chỉ đạo đổi mới PPDH môn Hóa học của Bộ GD&ĐT, của Sở GD&ĐT và phổ biến đầy đủ các văn bản đó đến mọi cán bộ, GV, nhân viên trong nhà trường nhằm giúp mỗi GV hiểu rõ.
Đặc điểm dạy học môn Hóa học ở trường Trung học phổ thông
1.3.3.1. Mục tiêu của giáo dục THPT môn Hóa học
Môn Hoá học hình thành, phát triển ở học sinh năng lực hoá học; đồng thời góp phần cùng các môn học, hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung, đặc biệt là thế giới quan khoa học; hứng thú học tập, nghiên cứu; tính trung thực; thái độ tôn trọng các quy luật của thiên nhiên, ứng xử với thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân.
1.3.3.2. Nội dung, đặc điểm chương trình giáo dục môn Hóa học ở trung học phổ thông
Hoá học là ngành khoa học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, nghiên cứu về thành phần cấu trúc, tính chất và sự biến đổi của các đơn chất và hợp chất.
Đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
– Để phát triển năng lực nhận thức hoá học, giáo viên tạo cho học sinh cơ hội huy động những hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có để tham gia hình thành kiến thức mới. Chú trọng tổ chức các hoạt động kết nối kiến thức mới với hệ thống kiến thức đã học như: so sánh, phân loại, hệ thống hoá kiến thức, vận dụng kiến thức đã học để giải thích các sự vật, hiện tượng hay giải quyết vấn đề đơn giản,…
Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông
Quản lý khâu chuẩn bị cho đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học
Ở bước này người Hiệu trưởng cần làm cho mọi GV hiểu đúng mục đích, nội dung của việc đổi mới PPDH môn Hóa học. Trước hết người Hiệu trưởng phải nhận diện được đổi mới PPDH môn Hóa học phải diễn ra trong trường THPT do yêu cầu của sự phát triển giáo dục, dưới sự chỉ đạo của ngành và do chính sự mong muốn nâng cao chất lượng giáo dục của trường đặt ra.
Quản lý khâu xây dựng kế hoạch triển khai đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học
– Nhà trường phải tìm hiếu các căn cứ để thực hiện đổi mới PPDH môn Hóa học, thu thập thông tin về đổi mới PPDH môn Hóa học như các văn bản chỉ đạo của các cấp có liên quan (Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT) về đổi mới PPDH môn Hóa học ở trường THPT; Các văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục THPT…
Quản lý khâu tiến hành thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học
Quản lý sự thay đổi là một quá trình và nhà quản lý nên thực hiện thay đổi theo các bước: lập kế hoạch thay đổi, thường xuyên giao tiếp, phát triển các hoạt động hỗ trợ kế hoạch, đánh dấu điểm mốc, đánh giá thay đổi. Thay đổi nói chung và đổi mới PPDH môn Hóa học nói riêng là vấn đề hết sức nhạy cảm, khó khăn, vì vậy trong mỗi bước thực hiện quản lý sự thay đổi, đòi hỏi nhà QLGD phải hết sức linh hoạt, mềm dẻo và sáng tạo.
Tiến hành đổi mới PPDH môn Hóa học trong nhà trường là quá trình triển khai kế hoạch đổi mới PPDH vào thực tiễn, bao gồm một chuỗi hoạt động diễn ra trong một giai đoạn của quản lý. Trong tổ chức thực hiện đổi mới PPDH, Hiệu trưởng nhà trường cần tập trung vào các công việc:
– Trao đổi về chương trình đổi mới PPDH môn Hóa học với các GV để GV có thể nắm được nội dung, phương hướng cho sự thay đổi.
– Phân công đội ngũ GV giảng dạy khoa học, hợp lý.
– Phân công rõ trách nhiệm, ủy nhiệm quyền hạn cho cá nhân cụ thể để dễ dàng trong việc quản lý thực hiện đổi mới PPDH môn Hóa học.
– Tạo sự cam kết trách nhiệm với GV gắn với nhiệm vụ được giao để họ có ý thức hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.
– Tạo điều kiện cho sự thay đổi. Trong quá trình thực hiện đổi mới PPDH môn Hóa học, Hiệu trưởng phải chú trọng tạo điều kiện tốt nhất cho GV cả về thời gian lẫn vật chất (nguồn lực CSVC) để GV yên tâm thực hiện đổi mới PPDH.
– Hạn chế các phản kháng có thể xảy ra trong quá trình thực hiện đổi mới PPDH môn Hóa học (không được tất cả mọi người ủng hộ việc đổi mới PPDH môn Hóa học, tư tưởng không muốn thay đổi, thỏa mãn với những cái hiện có của đại bộ phận GV, hay do thiếu kiến thức, kỹ năng đổi mới PPDH cũng như trong quá trình quản lý thực hiện đổi mới PPDH… là những rào cản có thể gặp phải trong quản lý thực hiện đổi mới PPDH cần phải tìm cách để vượt qua..,).
Quản lý khâu đánh giá và duy trì thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học
Trong các bước này, việc đánh giá đổi mới PPDH môn Hóa học chính là đánh giá về các mặt sau đây:
– Đánh giá xem việc thay đổi nhận thức của GV về vấn để đổi mới PPDH môn Hóa học ở mức nào (số lượng và tỷ lệ người đã thay đổi nhận thức và sẵn sàng đổi mới)
– Đánh giá về việc thay đổi cách soạn bài và lập kế hoạch lên lớp theo định hướng đổi mới PPDH môn Hóa học.
– Đánh giá về cách tổ chức giờ dạy học theo hướng tích cực và đánh giá về kết quả lĩnh hội tri thức của HS…
Kiểm tra đánh giá hoạt động đổi mới PPDH môn Hóa học là quá trình người Hiệu trưởng xem xét thực tiễn đế phát hiện, đánh giá thực trạng về đổi mới PPDH môn Hóa học nhằm:
– Khuyến khích những nhân tố tích cực; uốn nắn những sai lệch, hạn chế.
– Đưa ra quyết định điều chỉnh kịp thời, nhằm giúp các bộ phận và các cá nhân đạt được mục tiêu về đổi mới PPDH môn Hóa học đã đề ra.
Trong quá trình quản lý đổi mới PPDH của nhà trường, nhiệm vụ đảm bảo sự tiếp tục đổi mới PPDH rất quan trọng. Đó là việc người Hiệu trưởng và những người được phân công phải sát sao theo dõi tiến độ thực hiện, duy trì sự cân bằng trong quá trình đổi mới, xem xét các kết quả thu được (thành công, thất bại và nguyên nhân của chúng) từ đó có những điều chỉnh mục tiêu và kế hoạch một cách phù hợp. Đây là một giai đoạn duy trì, củng cố sự thay đổi.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông
Đổi mới PPDH ở trường THPT phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có những yếu tố cơ bản sau:
Năng lực quản lý của CBQL trường THPT
Trước hết CBQL phải có nhận thức đúng đắn về ý nghĩa, sự cần thiết của việc đổi mới PPDH, phải có sự am hiểu sâu về đổi mới PPDH, là người đi đầu, gương mẫu trong thực hiện đổi mới PPDH ở những giờ dạy trên lớp và trong hoạt động quản lý của mình.
Năng lực của giáo viên
Học sinh
Chương trình và sách giáo khoa
Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học.
Kết luận Chương 1
Quản lý hoạt động dạy học nói chung và môn hóa học nói riêng ở các Trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam gồm hai nội dung: quản lý hoạt động dạy của GV và quản lý hoạt động học của học sinh, dựa trên nền tảng quản lý mọi hoạt động toàn diện trong nhà trường. Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường, người quản lý tổ chức và điều khiển quá trình sư phạm tổng thể, đội ngũ GV đóng vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học. Cho nên quản lý tốt hoạt động dạy học trong nhà trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định chất lượng và hiệu quả đào tạo. Do các yêu cầu chủ quan và khách quan nhằm phát triển giáo dục THPT nói chung và môn hóa học nói riêng và để đào tạo đáp ứng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, thời kỳ hội nhập quốc tế, việc quản lý hoạt động dạy học môn hóa học ở trường trung học phổ thông phải có những biện pháp thích hợp. Những biện pháp đó sẽ được đề xuất ở chương 3, dựa trên cơ sở lý luận của chương 1 và thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn hóa học hiện nay ở chương 2.
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
Khái quát về giáo dục THPT của huyện Đại Lộc
Khái quát về tình hình KT- XH & GDĐT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
Kinh tế xã hội
Khái quát về hệ thống GDĐT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
Đánh giá chung về thực trạng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động đổi mới PPDH.
Tổ chức điều tra, khảo sát
Mục đích khảo sát
Đối tượng và phạm vi khảo sát
Nội dung khảo sát
Phương pháp khảo sát
Xử lý số liệu khảo sát
Tổng kết đánh giá thực trạng
Thực trạng hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông
Thực trạng hoạt động giảng dạy của giáo viên bộ môn hóa học
Thực trạng hoạt động soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên
Thực trạng hoạt động giờ dạy trên lớp của giáo viên
Thực trạng chương trình giảng dạy của giáo viên
Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn
Thực trạng các phương pháp dạy học môn Hóa học.
Thực trạng sự quan tâm của lãnh đạo đối với các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPDH môn Hóa học
Thực hoạt động học của học sinh
Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông
Thực trạng quản lý khâu chuẩn bị cho đổi mới phương pháp dạy học..
Thực trạng quản lý khâu xây dựng kế hoạch triển khai đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa Học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông
Thực trạng quản lý khâu tiến hành thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa Học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông.
Thực trạng quản lý khâu đánh giá và duy trì thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông.
Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THPT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
Đánh giá thực trạng
Mặt mạnh
Về mặt tác động tới nhận thức của giáo viên
Về quản lý hoạt động dạy
Về quản lý hoạt động học của học sinh
Những hạn chế
Về mặt nhận thức:
Về quản lý hoạt động dạy:
Về quản lý hoạt động học của học sinh:
Nguyên nhân
Nguyên nhân khách quan
Nguyên nhân chủ quan
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
Tóm lại, Hiệu trưởng và cán bộ quản lý nhà trường đã có nhiều cố gắng, góp sức không nhỏ trong việc quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học nói chung môn hóa học nói riêng, duy trì hoạt động dạy học đúng theo yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường và của Ngành đề ra. Tuy nhiên Hiệu trưởng và đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường chưa được trang bị đầy đủ những nội dung yêu cầu của hoạt động dạy học. Vì vậy việc quản lý, chỉ đạo hoạt động này chưa đầy đủ và thiếu tính toàn diện, nặng về quản lý hành chính sự vụ, theo kinh nghiệm chủ nghĩa thiếu cơ sở khoa học quản lý theo mục tiêu. Từ cơ sở lý luận và thực trạng trên, tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn hóa học nhằm giúp Hiệu trưởng quản lý tốt hoạt động dạy học của mình, qua đó nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường nói chung và môn hóa học nói riêng, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
Nguyên tắc đề xuất biện pháp
Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học
Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với thực tiễn của nhà trường
Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả.
Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
Tăng cường công tác giáo dục tư tưởng, nâng cao nhận thức cho CBGV về tầm quan trọng và các điều kiện cần thiết phải đổi mới PPDH…
Phát hiện các rào cản trong quá trình triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng các phương pháp phù hợp.
Chú trọng bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, về kỹ năng đổi mới phương pháp dạy học và khuyến khích giáo viên tự học.
Xây dựng các qui định, hướng dẫn và hỗ trợ quá trình đổi mới phương pháp dạy học.
Huy động hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nhà trường tham gia và đảm bảo các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học.
Hoàn thiện, cụ thể hóa các chuẩn đánh giá giờ dạv tích cực, thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá và duy trì hoạt động đổi mới phương pháp dạy học.
Mối quan hệ giữa các biện pháp
Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
Mục đích khảo nghiệm.
Đối tượng khảo nghiệm.
Nội dung khảo nghiệm.
Kết quả khảo nghiệm
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
Căn cứ vào cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THPT huyện Đại Lộc và thực trạng các nhà trường đã khảo sát, đề tài đưa ra 6 biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực như sau:
– Tăng cường nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học, chuẩn bị tốt tâm thế và các điều kiện cần thiết để thực hiện có hiệu quả việc đổi mới phương pháp dạy học
– Phát hiện các rào cản trong quá trình triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng các phương pháp phù hợp để vượt qua
– Chú trọng bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, về kỹ năng đổi mới phương pháp dạy học và khuyến khích giáo viên tự học, tự bồi dưỡng
– Xây dựng các qui định, hướng dẫn và hỗ trợ quá trình đổi mới phương pháp dạy học
– Huy động hiệu quả các nguồn lực cá nhân, tập thể trong và ngoài nhà trường tham gia và đảm bảo các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học
– Hoàn thiện, cụ thể hóa các chuẩn đánh giá giờ dạv tích cực, thực hiện có hiệu quả công tác kiểm tra, đánh giá và duy trì hoạt động đổi mới phương pháp dạy học.
Các biện pháp được xây dựng trên nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ, tính hệ thống, tính thực tiễn và tính khả thi. Qua khảo nghiệm cho thấy, các biện pháp này có tính cần thiết và tính khả thi cao. Đó là cơ sở để tin tưởng việc áp dụng những biện pháp này vào thực tiễn sẽ đem lại hiệu quả như mong muốn.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Luận văn với đề tài “Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THPT huyện Đại Lộc”đã nghiên cứu có hệ thống cơ sở lý luận quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học hóa học trong nhà trường THPT.
Thông qua việc khảo sát, đánh giá về thực trạng quản lý dạy học môn hóa học của các Trường THPT huyện Đại Lộc cho thấy mặc dù nhà trường đã có những biện pháp nhằm quản lý tốt công tác này song còn một số biện pháp chưa được chú trọng cũng như việc thực hiện các biện pháp còn chưa đồng bộ, liên tục, đôi khi còn thiếu sự nhất quán.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn tác giả đã đề xuất 6 nhóm biện pháp nhằm thúc đẩy, tạo những bước tiến mới trong công tác quản lý hoạt động dạy học hóa học tại nhà trường. Các nhóm biện pháp đó là:
– Tăng cường nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học, chuẩn bị tốt tâm thế và các điều kiện cần thiết để thực hiện có hiệu quả việc đổi mới phương pháp dạy học
– Phát hiện các rào cản trong quá trình triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng các phương pháp phù hợp để vượt qua
– Chú trọng bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, về kỹ năng đổi mới phương pháp dạy học và khuyến khích giáo viên tự học, tự bồi dưỡng
– Xây dựng các qui định, hướng dẫn và hỗ trợ quá trình đổi mới phương pháp dạy học
– Huy động hiệu quả các nguồn lực cá nhân, tập thể trong và ngoài nhà trường tham gia và đảm bảo các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học
– Hoàn thiện, cụ thể hóa các chuẩn đánh giá giờ dạv tích cực, thực hiện có hiệu quả công tác kiểm tra, đánh giá và duy trì hoạt động đổi mới phương pháp dạy học.
Vẫn biết rằng thực tế còn nhiều khó khăn, trở ngại và không phải thực hiện tất cả những biện pháp trên đều dễ dàng và mang lại hiệu quả cao ngay.
Cần phải có thời gian và đặc biệt là đội ngũ cán bộ quản lý và GV phải có tinh thần trách nhiệm cao để quản lý hoạt động dạy học hóa học ngày một chất lượng, đáp ứng được mục tiêu đào tạo của nhà trường trong xu thế hội nhập.
2. Kiến nghị
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
– Ban hành các văn bản chỉ đạo, hưỡng dẫn cụ thể về việc thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS.
– Giao quyền chủ động cho các sở giáo dục và đào tạo và các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng chương trình giáo dục địa phương, chương trình giáo dục nhà trường phù hợp với thực tiễn, đồng thời tập huấn, hướng dẫn cụ thể hơn về công tác này.
– Tăng cường công tác bồi dưỡng, giao lưu, học tập kinh nghiệm cho cán bộ , GV về công tác dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS theo hương thực hành, thực nghiệm.
– Thực sự đổi mới thi, kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực HS. Từ đó tạo sự chuyển biến tích cực đối với hoạt động dạy học.
2.2. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Nam
– Chỉ đạo mạnh mẽ các nhà trường về việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS
– Tăng cường tổ chức hội thảo cấp cụm trường, tập huấn dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS cho GV
– Giao quyền chủ động cho các nhà trường xây dựng các chuyên đề, nội dung dạy học phù hợp với đăc điểm tình hình địa phương và đối tượng HS
– Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động dạy học, trong đó quan tâm đến hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS
2.3. Đối với các nhà trường THPT huyện Đại Lộc
– Tuyên truyền, phổ biến, quán triệt đầy đủ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS để nâng cao nhận thức của đội ngũ CBQL, GV và HS về công tác này.
– Xây dựng kế hoạch dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS phù hợp với điều kiện của nhà trường. Tăng cường kiểm tra việc thực hiện kế hoạch và đưa vào đánh giá GV, bình xét thi đua cuối năm học
– Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục. Tích cực tham mưu đề xuất để tăng cường CSVC, TBDH cho nhà trường.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\TO THI HUYEN\SAU BAO VE
