Quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi
1. Lý do chọn đề tài
Phổ cập giáo dục (PCGD) là một trong những chính sách phát triển giáo dục của tất cả các quốc gia trong xã hội hiện đại, phổ cập giáo dục là một con đường để nâng cao mặt bằng dân trí, trình độ học vấn của dân cư, trên cơ sở đó đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Công tác phổ cập giáo dục nói chung và Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi nói riêng là chủ trương lớn, của đảng và nhà nước trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.
Năm 2015, với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị huyện Bình Sơn đã được công nhận đạt chuẩn Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, tuy nhiên việc duy trì các tiêu chí phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi còn chưa vững chắc, chất lượng Phổ cập giáo dục chưa được nâng cao, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi còn thiếu thốn. Phụ huynh học sinh chưa nhận thức hết tầm quan trọng và lợi ích của công tác giáo dục. Công tác xã hội hóa chưa được đẩy mạnh. Sự kết hợp giữa các lực lượng trong xã hội “Nhà trường- Gia đình- Xã hội” chưa tốt. Tất cả những yếu tố trên ảnh hưởng rất lớn đến công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi. Trước tình hình đó việc tìm ra biện pháp duy trì và nâng cao chất lượng đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi là vấn đề cấp thiết, đòi hỏi những người làm quản lý giáo dục từ cấp huyện đến cơ sở phải quan tâm và tìm các biện pháp giải quyết, nhằm xây dựng sự nghiệp giáo dục của huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi phát triển bền vững.
Xuất phát từ yêu cầu đó, tôi chọn đề tài “Quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi” để nghiên cứu, nhằm giữ vững và từng bước nâng cao chất lượng Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi của huyện trong thời gian tới.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu nhằm mục đích đề xuất những biện pháp quản lý phù hợp, khả thi nhằm giữ vững và từng bước nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi của huyện trong thời gian tới.
Công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
Biện pháp quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Nếu đề xuất được hệ thống các biện pháp quản lý công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi một cách khoa học, phù hợp sẽ khắc phục được những khó khăn, hạn chế để duy trì và nâng cao chất lượng mầm Phổ cập giáo dục non cho trẻ 5 tuổi của huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
- Đề xuất biện pháp quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu về lý luận và đề xuất các biện pháp quản lý duy trì và nâng cao chất lượng đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Các số liệu thông tin được thu thập từ năm học 2015 – 2016 đến năm học 2017 – 2018.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.3. Nhóm các phương pháp phụ trợ
8. Những đóng góp của luận văn
8.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về vấn đề quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
8.2. Đánh giá được thực trạng, tổng thể chung về quản lý phổ cập Phổ cập giáo dục cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
8.3. Đề xuất biện pháp để quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở các xã trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đảm bảo duy trì và nâng cao chất lượng Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
9. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm ba phần: Mở đầu; Nội dung nghiên cứu (gồm 3 chương); Kết luận và khuyến nghị. Ngoài phần chính, Luận văn còn có danh mục tài liệu tham khảo, các biểu bảng, sơ đồ và phần phụ lục.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP
GIÁO DỤC MẦM NON CHO TRẺ 5 TUỔI
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Nước ngoài
1.1.2. Trong nước
1.2. Những khái niệm chính
1.2.1. Phổ cập giáo dục
– PCGD là làm cho GD trở thành rộng khắp, đến với quần chúng rộng rãi. PCGD là một công tác quan trọng, là một trong những mục tiêu quốc gia, nằm trong chiến lược nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài của Nhà nước ta.
– PCGD ở cấp học nào đó có nghĩa là tất cả trẻ em ở độ tuổi nhất định đều tham gia vào hệ thống nhà trường và hoàn thành chương trình GD ở cấp học đó.
GDMN thuộc hệ thống GD quốc dân Việt Nam. GDMN thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, GD trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi. Mục tiêu của GDMN là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một
1.2.3. Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi là hoạt động có tổ chức của xã hội nhằm đảm bảo toàn bộ trẻ em trong độ tuổi 5 tuổi thuộc các vùng, miền trên toàn quốc đều được đến lớp để thực hiện chăm sóc, giáo dục 2 buổi/ngày, đủ một năm học, nhằm chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ, tiếng Việt và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo đảm chất lượng để trẻ em vào lớp 1.
Quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình trong lĩnh vực đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều quan điểm khác nhau
1.2.5 Quản lý phổ cập giáo dục
Quản lý PCGD là toàn bộ những hoạt động có ý thức, có kế hoạch, có chủ đích của nhà quản lý giáo dục nhằm đạt được các mục tiêu, tiêu chuẩn, điều kiện về phổ cập giáo dục đã đề ra.
1.3. Phổ cập giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay
1.3.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
1.3.2. Mục tiêu, yêu cầu và nhiệm vụ PCGDMN cho trẻ 5 tuổi
– Mục tiêu: Bảo đảm hầu hết trẻ em năm tuổi ở mọi vùng miền được đến lớp để thực hiện chăm sóc, giáo dục 2 buổi/ngày, đủ một năm học, nhằm chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ, tiếng việt để chuẩn bị tốt cho trẻ vào lớp 1.
– Yêu cầu: Thực hiện Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi phải đảm bảo chất lượng và hiệu quả trên cơ sở nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ 5 tuổi.
– Nhiệm vụ: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nhiệm vụ Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân.
1.3.3. Những quy định hiện hành về công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
1.4. Quản lý công tác pcgdmn cho trẻ 5 tuổi
1.4.1. Lập kế hoạch thực hiện PCGDMN cho trẻ 5 tuổi
1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch PCGDMN cho trẻ 5 tuổi.
1.4.3. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch PCGDMN trẻ 5 tuổi
1.4.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
Kiểm tra, đánh giá kết quá công tác PCGD mầm non là một khâu quan trọng, quyết định kết quả đạt hay không đạt các tiêu chuẩn quy định trong công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
a. Thẩm quyền kiểm tra
b. Nội dung kiểm tra
c. Hồ sơ kiểm tra:
d. Quy trình đánh giá kết quả công tác PCGDMN
1.4.5. Đảm bảo các điều kiện cho công tác quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
a. Đội ngũ giáo viên và CBQL GDMN
b. Xây dựng trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị
c. Thực hiện tốt các chính sách
d. Công tác phối hợp với địa phương
1.5. Phòng GD&ĐT và công tác pcgd mầm non cho trẻ 5 tuổi
Phòng Giáo dục và Đào tạo là cơ quan thường trực, có vai trò quan trọng trong công tác tham mưu, trực tiếp triển khai thực hiện công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện
Mục tiêu của phổ cập giáo dục mầm non là “bảo đảm hầu hết trẻ 5 tuổi ở mọi vùng miền được đến lớp để thực hiện chăm sóc, giáo dục 2 buổi/ngày, đủ một năm học, nhằm chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ, tiếng Việt và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo đảm chất lượng để trẻ em vào lớp 1”.Với mục tiêu đó, quản lý Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi được hiểu là quá trình thực hiện các chức năng quản lý gồm: Lập kế hoạch thực hiện Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; Tổ chức thực hiện kế hoạch Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; chỉ đạo thực hiện kế hoạch Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi. Trong đó Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bình Sơn có chức năng tham mưu, trực tiếp triển khai thực hiện công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện. Khung lý thuyết này là cơ sở để khảo sát thực trạng ở chương 2
Chương 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC MẦM NON CHO TRẺ 5 TUỔI Ở HUYỆN BÌNH SƠN, TỈNH QUẢNG NGÃI
2.1. Khái quát về quá trình khảo sát
2.1.1. Mục đích nghiên cứu khảo sát
2.1.2. Nội dung nghiên cứu khảo sát
2.1.3. Quá trình nghiên cứu khảo sát
2.2. Khái quát tình hình kinh tế – xã hội và phát triển giáo dục và đào tạo của huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
2.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội
2.2.2. Tình hình phát triển Giáo dục và Đào tạo
2.2.3. Tình hình phát triển giáo dục mầm non
2.3. Thực trạng tình hình phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
2.3.1. Tỷ lệ trẻ 5 tuổi được phổ cập giáo dục mầm non
Kết quả thống kê thực tế cho thấy hầu hết các xã tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp được PCGD mầm non cao. Toàn huyện tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi là 99,8%. Tuy nhiên tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ và mẫu giáo ra lớp nhiều xã còn thấp.
2.3.2. Các điều kiện chăm sóc, giáo dục trẻ trong độ tuổi phổ cập
Số trường đạt Chuẩn quốc gia thấp (6/33 trường, chiếm 19%), tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ và mẫu giáo ra lớp còn thấp, chưa đáp ứng hết nhu cầu gửi con của các bậc phụ huynh.
2.3.3. Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non 5 tuổi
Kết quả đánh giá sự phát triển trẻ mầm non (theo 5 lĩnh vực phát triển: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm – xã hội, thẩm mỹ) 100%, trong đó có khoảng 95% trẻ được đánh giá đạt theo quy định, riêng trẻ 5 tuổi có 100% trẻ được đánh giá theo quy định. 100% trẻ đến trường được phân chia nhóm lớp theo đúng độ tuổi; 100% trẻ mẫu giáo 5 tuổi đến trường được học tập đủ 9 tháng, được học tập 2 buổi/ngày.
2.3.4. Tính bền vững của kết quả công tác phổ cập
Có đến có đến 38% đối tượng được khảo sát cho rằng, kết quả công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở địa phương ít bền vững và không bền vững, vẫn còn những trở ngại cần phải khắc phục trong công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi tại địa bàn nghiên cứu.
2.4. Thực trạng quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
2.4.1. Xây dựng kế hoạch phổ cập GDMN cho trẻ 5 tuổi
Hướng dẫn BCĐ PCGD cấp xã, các cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn huyện chủ động xây dựng Kế hoạch dưới nhiều hình thức, ngắn hạn, trung hạn, dài hạn (kế hoạch tuần, tháng, năm, giai đoạn) để triển khai công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở địa phương. Kế hoạch được xây dựng đầy đủ, đúng quy trình lập kế hoạch, nội dung chi tiết, rõ ràng thể hiện đầy đủ thời gian, nguồn lực để triển khai, thực hiện.
Kế hoạch xây dựng còn mang tính hình thức, chung chung, chưa thể hiện mục tiêu biện pháp cụ thể.
2.4.2. Tổ chức thực hiện PCGD mầm non cho trẻ em 5 tuổi.
Mạng lưới trường lớp mầm non được xây dựng phủ khắp toàn huyện. Những năm gần đây, CSVC và thiết bị trường học các trường mầm non được quan tâm đầu tư tốt hơn bằng các chương trình, dự án; số phòng học tạm được thay thế, tạm thời đáp ứng nhu cầu đến trường của trẻ, nhất là trẻ mẫu giáo 5 tuổi.
Hiện nay tổng số phòng học là 285 phòng, bình quân 1 lớp/1 phòng học (kể cả phòng học phục vụ trẻ bán trú, phòng chức năng…). Trong đó: kiên cố 122 phòng, bán kiên cố 151 phòng, phòng học tạm, nhờ 12 phòng; có 6/33 trường đảm bảo các khối phòng chức năng;
Ngân sách đầu tư cho GDMN được nâng lên, nhưng do quy mô trường lớp ngày một tăng, đầu tư còn dàn trải, thiếu trọng tâm, hiệu quả đầu tư chưa cao.
Cơ sở vật chất trường, lớp chưa được đầu tư đồng bộ cho giáo dục mầm non (cơ bản mới chỉ đầu tư cho các lớp mẫu giáo 5 tuổi), một số điểm trường còn thiếu bếp nấu ăn, đồ dùng vật dụng phục vụ cho công tác tổ chức cho trẻ ăn bán trú tại trường, một số điểm trường thiếu bộ đồ chơi ngoài trời, khuôn viên thiếu cây xanh, bóng mát, công trình vệ sinh…
2.4.3. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
Kết quả khaỏ sát (bảng 2.13) cho thấy, Chỉ đạo quy hoạch, sắp xếp, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên đáp ứng yêu cầu PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi; Thực hiện đầy đủ, có hiệu quả các chính sách đối với giáo viên, học sinh theo quy định huyện, tỉnh và Trung ương; Xây dựng các nề nếp sinh hoạt chuyên môn trong tập thể được đánh giá cao ở mức tốt và rất tốt. Các nội dung còn lại “Chỉ đạo xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi để thực hiện kế hoạch Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.”; “Công tác phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong thực hiện Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi” và “Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, cán bộ và nhân dân về Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi” được đánh giá cao ở mức độ bình thường và chưa tốt.
2.4.4. Công tác kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
Kết quả khảo sát (bảng 2.14) cho thấy nội dung kiểm tra công tác chuẩn bị, kiểm tra các nguồn lực phục vụ cho công tác tổ chức thực hiện phổ cập GDMN cho trẻ 5 tuổi, kiểm tra quá trình thực hiện phổ cập GDMN cho trẻ 5 tuổi, đánh giá kết quả thực hiện phổ cập GDMN cho trẻ 5 tuổi …được đánh giá cao ở mức độ chưa tốt. Từ thực tế cho thấy, các cấp cần tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi.
2.4.5. Đảm bảo các điều kiện cho công tác quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
Bảng tổng hợp 2.15 cho thấy, các điều kiện về đội ngũ giáo viên và CBQL; thực hiện các chính sách cho giáo viên, học sinh…được đánh giá cao ở mức độ tốt và rất tốt; các điều kiện về cơ sở vật chất và công tác phối hợp với địa phương được đánh giá cao hơn ở mức bình thường và chưa tốt. Cơ sở vật chất của huyện mới chỉ đáp ứng yêu cầu cho trẻ 5 tuổi còn trẻ ở các độ tuổi dưới 5 tuổi chưa có đủ phòng học để huy động trẻ ra lớp nên tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ và mẫu giáo nhiều xã còn rất thấp
2.5. Đánh giá chung và phân tích nguyên nhân thực trạng
Trong những năm qua, công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đã đạt được kết quả đáng ghi nhận, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị chung của huyện nhà. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của GDMN, khối lượng và phạm vi công việc trong công tác PCGD cũng ngày một lớn hơn, đòi hỏi sự nỗ lực nhiều hơn của những cán bộ làm công tác phổ cập giáo dục. Những cố gắng của BCĐ PCGD từ cấp huyện đến cấp xã, BGH các trường Mầm non đã được UBND huyện đánh giá cao qua thành tích đạt được hàng năm
2.5.2. Phân tích nguyên nhân thực trạng
Trên cơ sở lý luận về công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi và kết quả phân tích thực trạng trình bày ở Chương 2, xác định 8 nguyên nhân cơ bản nhất có yếu tố quản lý ảnh hưởng trực tiếp hạn chế chất lượng công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi hiện nay ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Bảng số liệu 2.16 cho thấy nguyên nhân thứ 8 có 72,66% số người được hỏi lựa chọn – xếp bậc 1. Nhiều CBQL cho rằng việc kiểm tra thường xuyên sẽ giúp các cơ sở giáo dục mầm non tiếp cận được cách thức tổ chức thực hiện, đồng thời học hỏi được kinh nghiệm trong công tác quản lý Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, từ đó hoạch định kế hoạch tổ chức thực hiện công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi hiệu quả hơn. Nguyên nhân thứ 1 có 69,3% chọn, xếp bậc 2. Đây là nguyên nhân quan trọng, đa số người được hỏi cho rằng nhận thức về tầm quan trọng của công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi đối với thành viên BCĐ, CBQL các CSGDMN là nguyên nhân cốt lõi. Nguyên nhân thứ 2 có 66% số người được hỏi lựa chọn, xếp bậc 3. Nguyên nhân thứ 4 có 61,3% số người lựa chọn, xếp vị trí thứ 4, nguyên nhân thứ 5 có 59,3% số người lựa chọn, xếp vị trí thứ 5. Nguyên nhân thứ 7 có 54,0%, xếp vị trí thứ 6. Nguyên nhân thứ 6 có 52.66%, xếp vị trí thứ 7. Nguyên nhân thứ 3 có 46.7%, xếp vị trí thứ 8.
Tiểu kết Chương 2
Công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi trong những năm qua đã có đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của huyện. Bên cạnh các thành tựu không thể phủ nhận, thì vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế trong từng lĩnh vực cụ thể. Để tổ chức có hiệu quả công tác PCGDMN, cần có các biện pháp đổi mới căn bản, trong quản lý công tác này. Luận văn sẽ tập trung làm rõ nội dung này trong Chương 3 trình bày tiếp theo.
Chương 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC MẦM NON CHO TRẺ 5 TUỔI Ở HUYỆN BÌNH SƠN,
TỈNH QUẢNG NGÃI
3.1. nguyên tắc xác lập các biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc tính kế thừa
3.1.2. Nguyên tắc tính thực tiễn
3.1.3. Nguyên tắc hiệu quả và bền vững
3.2. Các biện pháp quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi
3.2.1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
3.2.1.1. Ý nghĩa của biện pháp
Đây là biện pháp tiên quyết, tạo tiền đề, nền tảng cho việc thực hiện đổi mới quản lý công tác PCGDM mầm non ở huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi.
3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện các biện pháp
Thực hiện tốt công tác tuyên truyền dưới nhiều hình thức, lập kế hoạch tuyên truyền phù hợp với thực tế địa phương nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các cấp, các ngành, gia đình và cộng đồng về chủ trương, mục đích, ý nghĩa của PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi, vai trò của PCGD mầm non trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực của đất nước.
Ban Chỉ đạo PCGD huyện, Phòng GD&ĐT huyện; Ban Chỉ đạo PCGD xã, Lãnh đạo địa phương; Hiệu trưởng các cơ sở giáo dục mầm non và giáo viên cần chủ động thực hiện các nội dung liên quan đến công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho mọi tầng lớp nhân dân, tùy vào điều kiện thực tế mà vận dụng các biện pháp một cách hiệu quả.
3.2.2. Đổi mới công tác xây dựng kế hoạch phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
3.2.2.1. Ý nghĩa của biện pháp
Đây là biện pháp mang tính chiến lược lâu dài, là tiền đề thúc đẩy nâng cao chất lượng quản lý công tác PCGDMN.
3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện của biện pháp
Khi xây dựng kế hoạch, nội dung phải gắn với mục tiêu GD của ngành phát động, mục tiêu GD của nhà trường, bám sát kế hoạch dài hạn, đặc điểm tình hình của địa phương. Thời điểm thực hiện nội dung kế hoạch phải phù hợp với việc thực hiện Đề án, Kế hoạch của cấp trên và tránh dồn dập hoặc rời rạc, phải có tác dụng hỗ trợ cho mọi hoạt động GD, chăm sóc trẻ. Chọn nội dung và các hình thức hoạt động của công tác PCGD phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Xây dựng kế hoạch thông thường phải dựa trên kết quả đánh giá thực trạng (tình hình hiện tại), phải xác định được mục tiêu (cái đích cần đạt tới), đề ra biện pháp thực hiện (làm gì, làm như thế nào), quy định thời gian thực hiện và chỉ tiêu hoàn thành. Như vậy trong quá trình xây dựng kế hoạch BCĐ PCGD huyện, Phòng GD&ĐT, BCĐ PCGD xã, các cơ sở giáo dục mầm non cần nắm rõ tình hình, xác định rõ mục tiêu đề ra chỉ tiêu, thời gian và biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
3.2.3. Củng cố xây dựng cơ sở vật chất đảm bảo điều kiện cho phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi
3.2.3.1. Ý nghĩa của biện pháp
Xây dựng trường lớp, củng cố phát triển CSVC, thiết bị là một phần không thể thiếu trong việc quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, góp phần duy trì giữ vững tỉ lệ đạt chuẩn, nâng cao tỉ lệ học sinh ra lớp… Đây là biện pháp có vai trò hỗ trợ, thúc đẩy nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non.
3.2.3.2. Nội dung và cách thức tiến hành của biện pháp
– Xây dựng phòng học theo chương trình kiên cố hoá trường lớp; xây dựng bổ sung mới phòng học và khối phòng chức năng, các phòng phụ trợ học 2 buổi/ngày theo tiêu chuẩn được quy định tại Điều lệ trường mầm non, bảo đảm có đủ phòng học cho các lớp mẫu giáo 5 tuổi;
– Xây dựng đề án, kế hoạch phát triển mạng lưới trường lớp, CSVC, trang thiết bị dạy học, đồ dùng, đồ chơi tối thiểu; quản lý và sử dụng tốt về CSVC, đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị hiện có tại đơn vị, nhằm từng bước nâng cao hiệu quả công tác PCGDMN.
3.2.4. Đảm bảo về số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên mầm non đáp ứng yêu cầu PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi
3.2.4.1. Ý nghĩa của biện pháp
Xây dựng đội ngũ CBQL, GV, đảm bảo về số lượng và chất lượng là biện pháp nền tảng. Đội ngũ cán bộ là một trong những yếu tố có tính chất quyết định, tạo cơ sở đảm bảo khả năng thực hiện đổi mới quản lý công tác PCGDMN cho trẻ 5 tuổi hiện nay.
3.2.4.2. Nội dung và cách thức thực hiện của biện pháp
– Tăng cường năng lực của các CBQL và GVMN thông qua việc liên kết đào tạo, bồi dưỡng GVMN đủ về số lượng, nâng cao chất lượng đáp ứng yêu cầu phổ cập và đổi mới GDMN giai đoạn mới.
– Xây dựng môi trường làm việc, tuyển dụng, quy hoạch, bố trí, sử dụng CBQL, GV, đáp ứng yêu cầu phát triển GDMN.
– Tuyển dụng đủ số lượng GVMN theo quy định; hoàn thiện cơ cấu và cơ chế hoạt động trong tập thể; xây dựng các nề nếp trong tập thể; sắp xếp, sử dụng GVMN, CBQL; đào tạo, bồi dưỡng GVMN.
3.2.5. Đảm bảo huy động tối đa số trẻ 5 tuổi ra lớp và đi học chuyên cần.
3.2.5.1. Ý nghĩa của biện pháp
Công tác huy động trẻ đến trường là một việc quan trọng, nó không chỉ là trách nhiệm của Hiệu trưởng các cơ sở GDMN mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Công tác chỉ đạo của các cấp chính quyền đóng vai trò chủ đạo trong việc thực hiện huy động trẻ. Công tác phối hợp giữa các cấp chính quyền, các hội, đoàn thể ở địa phương là một phần không thể thiếu trong quá trình thực hiện huy động trẻ 5 tuổi đến trường nhằm đảm bảo và duy trì kết quả PCGDMN.
3.2.5.2. Nội dung cách thức thực hiện của biện pháp
– Kiện toàn Ban Chỉ đạo PCGD, đồng thời phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên trong Ban Chỉ đạo; tập trung nâng cao chất lượng GD; hỗ trợ trẻ 5 tuổi đang học các lớp mẫu giáo tại các xã có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; phát huy sáng kiến của nhân dân, cộng đồng, động viên các bậc phụ huynh đăng ký đưa trẻ đến trường, lớp để thực hiện PCGDMN cho trẻ 5 tuổi.
– Hiệu trưởng làm tốt công tác tham mưu với lãnh đạo địa phương, xây dựng kế hoạch phát triển số lượng trẻ hàng năm, tổ chức tốt công tác huy động, tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng về vị trí vai trò GDMN và lợi ích của việc gửi con vào trường MN; phối hợp với hội phụ nữ, y tế địa phương và các tổ chức xã hội vận động các gia đình gửi trẻ đến trường.
– Đầu tư đầy đủ CSVC, nâng cao chất lượng chăm sóc, GD trẻ, chăm lo bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và cải thiện đời sống GV.
3.2.6. Đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục
3.2.6.1. Ý nghĩa của biện pháp
Đây là biện pháp có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở thúc đẩy các biện pháp liên quan. Đẩy mạnh XHH, huy động nguồn lực cho PCGDMN là phát huy thế mạnh của nhà trường, địa phương và nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi để đầu tư tăng cường CSVC, trang thiết bị, sân chơi, đồng thời tạo môi trường GD trẻ thống nhất giữa nhà trường – gia đình – xã hội.
3.2.6.2. Nội dung và cách thức tiến hành biện pháp
Lồng ghép các chương trình, dự án khác nhau trên cùng một địa bàn và huy động nguồn lực hợp lý của nhân dân để thực hiện PCGDMN cho trẻ 5 tuổi; khuyến khích, tạo điều kiện để các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức xã hội nghề nghiệp đầu tư phát triển trường, lớp MN ngoài công lập.
Nhà trường phải thực sự là nòng cốt trong việc tham mưu cho Hội đồng GD cấp cơ sở, Đảng ủy, Chính quyền địa phương đầu tư CSVC, cải tạo, sửa chữa, nâng cấp các phòng học và các phòng chức năng theo yêu cầu chuẩn GDMN.
3.2.7. Thực hiện chính sách ưu tiên đối với công tác phổ cập giáo dục mầm non trẻ 5 tuổi
3.2.7.1. Ý nghĩa của biện pháp
Thực hiện tốt các chế độ chính sách ưu tiên đối với giáo viên và học sinh là cơ sở để thực hiện tốt các biện pháp đảm bảo chất số lượng và chất lượng đối với đội ngũ CBQL, GV, biện pháp huy động trẻ cũng như công tác chăm sóc giáo dục trẻ. Thực hiện chính sách ưu tiên đối với GDMN là động lực thúc đẩy mọi hoạt động của công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi hiện nay.
3.2.7.2. Nội dung và cách thức tiến hành các biện pháp:
– Bảo đảm ngân sách chi thường xuyên cho hoạt động chăm sóc, GDMN cho trẻ 5 tuổi;
Các cấp quản lý cần chủ động trong việc lập kế hoạch, rà soát đối tượng, GV, học sinh được thụ hưởng các chế độ chính sách liên quan đến công tác phổ cập giáo dục mầm non theo quy định,
Tham mưu, đề xuất nguồn kinh phí để chi trả kịp thời, đúng đối tượng nhằm kịp thời động viên CBQL, GV và đặc biệt là trẻ trong độ tuổi ra lớp.
Phối hợp với chính quyền địa phương trong việc thực hiện các chế độ ưu tiên cho công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
3.2.8. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
3.2.8.1. Ý nghĩa của biện pháp
Muốn công tác phổ cập giáo dục đạt hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, GD trẻ, ngoài việc triển khai các biện pháp đã trình bày thì việc tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi luôn là việc cần làm thường xuyên nhằm kịp thời điều chỉnh các nội dung công tác phổ cập, đồng thời giúp các bộ phận liên quan có cơ sở điều chỉnh các kế hoạch thực hiện. Kiểm tra, đánh giá công tác phổ cập giáo dục cũng là cơ sở để xác định đơn vị đạt hay không đạt phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi so với các tiêu chuẩn quy định, đồng thời so sánh được khả năng thực lực của địa phương đối với công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
3.2.8.2. Nội dung và cách thức tiến hành của biện pháp
Kiểm tra, đánh giá kết quá công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi là một khâu quan trọng, quyết định kết quả đạt hay không đạt các tiêu chuẩn quy định trong công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi Đối với công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, việc kiểm tra phải thực hiện ở hai mức độ là tự kiểm tra (đối với đơn vị cấp xã, thị trấn) và kiểm tra công nhận (huyện kiểm tra xã, thị trấn). Việc kiểm tra phải được tiến hành đồng bộ, có tính hệ thống và được thống nhất giữa các cấp.
3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
Các biện pháp có mối quan hệ chặt chẽ gắn bó với nhau. Mỗi biện pháp là một mắt xích quan trọng, không thể coi nhẹ biện pháp nào. Mỗi biện pháp đều có một ý nghĩa khác nhau, tuy nhiên chúng sẽ kém hiệu quả nếu như tách rời từng biện pháp hoặc tiến hành các biện pháp thiếu đồng bộ. Các biện pháp tác động qua lại, hỗ trợ nhau, tạo nên sự thống nhất chặt chẽ và đem lại hiệu quả cao trong quá trình tổ chức thực hiện.
Rõ ràng, mỗi biện pháp đề xuất đều có tác dụng lớn, nhưng không toàn diện đến kết quả thực hiện công tác PCGD mầm non, do đó muốn quản lý công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi phục vụ có hiệu quả việc nâng cao chất lượng chăm sóc, GD bậc học mầm non ở huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi thì cả 8 biện pháp trên phải được thực hiện một cách có hệ thống và đồng bộ.
3.4. Khảo nghiệm về sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
3.4.1. Các hoạt động khảo nghiệm
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm
08 biện pháp đề xuất đều được CBQL, GV đánh giá là có mức độ cần thiết và khả thi cao, trong đó có 03 biện pháp được đánh giá đạt tỷ lệ 100% về tính cần thiết, 01 biện pháp được đánh giá 100% về tính khả thi, tất cả các biện pháp còn lại trên mức 75% đánh giá ở mức độ cần thiết và khả thi, còn mức độ ít cần thiết và ít khả thi chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp, không cần thiết và không khả thi không có sự lựa chọn nào.
Điều này chứng tỏ 08 biện pháp mà tác giả luận văn đề xuất là cần thiết và khả thi để vận dụng vào quản lý công tác PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi tại huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Tiểu kết Chương 3
Từ kết quả khảo sát thực tế tại Chương 2 tác giả đề xuất 08 biện pháp quản lý công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi tại huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Qua quá trình khảo sát tính khả thi của các biện pháp, đa phần đều được thành viên BCĐ, CBQL, GV và phụ huynh học sinh hưởng ứng mạnh mẽ. Điều này chứng tỏ những biện pháp này phù hợp với đặc thù địa phương. Các biện pháp trên đã được tiến hành khảo nghiệm đều khẳng định tính cần thiết và tính khả thi để các cơ sở có thể vận dụng vào thực tiễn trong quản lý, chỉ đạo tổ chức thực hiện công tác PCGDMN cho trẻ 5 tuổi.
Tuy nhiên, với đặc điểm, tình hình, điều kiện CSVC, tài chính của từng địa phương không giống nhau nên người áp dụng biện pháp cần linh họat trong khâu quản lý, sử dụng các biện pháp một cách phù hợp với thực tế của địa phương, phát huy được sức mạnh, trí tuệ của BCĐ các cấp, của Hội đồng sư phạm nhà trường, nắm bắt những cơ hội, phát huy tối đa các mặt mạnh của các lực lượng GD tại địa phương thì công tác PCGDMN sẽ đạt được mục tiêu đề ra.
Việc phối kết hợp nhiều biện pháp quản lý công tác PCGDMN cho trẻ 5 tuổi cùng với những giải pháp cụ thể thiết thực là rất cần thiết. Vì vậy cần triển khai những biện pháp trên một cách đồng bộ, thường xuyên, có kế hoạch, lộ trình, có đánh giá sơ kết, tổng kết một cách nghiêm túc thì mới phát huy hiệu quả của các biện pháp.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN
Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi có một vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển của giáo dục, nhất là trong thời kỳ thực hiện các mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay; Việc thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi nhằm giúp trẻ chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ, tiếng Việt và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo đảm chất lượng để trẻ em vào lớp 1. Chính vì vậy, quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi là việc làm cần thiết và cấp bách trong thời điểm hiện nay Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bình Sơn phải thực hiện.
Mặc dù hiện nay Huyện Bình Sơn đã được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi vào năm 2016, nhưng thực tế việc triển khai, kết quả thực hiện, chất lượng chưa cao, còn có nhiều điểm bất cập, hạn chế như: Cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng thiếu và yếu, đội ngũ giáo viên còn thiếu, tỷ lệ giáo viên/lớp chưa đủ định mức theo quy định,… dẫn đến chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi một số trường còn hạn chế, chưa thực sự bền vững. Vì vậy, việc đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp pháp trong quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi có ý nghĩa chiến lược quan trọng trong việc giữ vững và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
Các biện pháp đề xuất trong luận văn được xây dựng trên cơ sở lý luận quản lý phổ cập giáo dục, trên thực trạng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn. Hy vọng rằng đề tài sẽ góp phần vào việc quản lý phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn huyện Bình Sơn, chất lượng giáo dục đóng góp một phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng phổ cập, chất lượng nguồn của huyện Bình Sơn.
2. KIẾN NGHỊ
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
Đầu tư, phân bổ kinh phí xây dựng cơ sở vật chất phòng học, mua sắm trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi cho các trường mầm non, nhất là lớp mầm non 5 tuổi từ nguồn vốn chương trình mục tiêu Quốc gia và các nguồn vốn khác.
2.2. Đối với UBND tỉnh và Sở GD&ĐT
Tăng mức đầu tư nguồn ngân sách phân bổ cho sự nghiệp giáo dục để đầu tư xây dựng các trường mầm non, xây dựng phòng học kiên cố và mua thiết bị để đảm bảo mục tiêu xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia.
Phân bổ đủ biên chế giáo viên mầm non để bổ sung cho các trường mầm non đảm bảo định mức giáo viên theo quy định.
2.3. Đối với Ban chỉ đạo phổ cập giáo dục, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn
Hằng năm bố trí ngân sách địa phương, tăng cường huy động và lồng ghép các nguồn vốn để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
Cân đối, bố trí, sắp xếp đội ngũ giáo viên giữa các trường mầm non trên địa bàn; bố trí, tạo điều kiện cho giáo viên mầm non dạy lớp 5 tuổi đi đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ.
Xây dựng và triển khai kế hoạch PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi, ưu tiên các nguồn lực (ngân sách, CSVC, đội ngũ…) cho PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi.
Quy hoạch mạng lưới trường lớp, tăng cường đầu tư CSVC, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi để huy động hầu hết trẻ 5 tuổi ra lớp mẫu giáo và thực hiện chăm sóc, giáo dục 2 buổi/ngày theo chương trình GDMN mới.
Ưu tiên đảm bảo đủ phòng học, bố trí GV đủ theo định mức, đáp ứng yêu cầu về chất lượng. Tham mưu với địa phương để có chính sách đảm bảo cho GVMN ngoài biên chế các trường công lập, tư thục được hưởng lương theo thang bảng lương và thực hiện nâng lương theo định kỳ.
Đẩy mạnh XHH công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phối hợp với các ban ngành, tổ chức đoàn thể và cộng đồng cùng tham gia công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
2.4. Đối với trường mầm non
Phối hợp với đơn vị cơ sở trên địa bàn xã để điều tra và tham mưu xây dựng kế hoạch phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi ở địa phương.
Xây dựng và thực hiện Kế hoạch phối hợp với các đoàn thể Thanh niên, Phụ nữ, Mặt trận tổ quốc, Hội Cựu chiến binh thực hiện công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.
Tham mưu với chính quyền địa phương hỗ trợ, tạo điều kiện để trẻ 5 tuổi có hoàn cảnh khó khăn có thể ra lớp.
Tăng cường CSVC, chuẩn bị ĐNGV cho các lớp 5 tuổi được học 2 buổi /ngày theo Chương trình GDMN.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\NGUYEN THI THUY QUANG NGAI
