Quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ tỉnh Quảng Ngãi
1. Lý do chọn đề tài
An toàn giao thông là một trong những vấn được quan tâm sâu sắc không chỉ ở Việt Nam mà là vấn đề toàn cầu. Bởi vì tai nạn giao thông và những hệ lụy của tai nạn giao thông hiện nay ảnh hưởng rất lớn đến kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của mỗi đất nước. Tình hình tai nạn giao thông hiện nay trên phạm vi toàn cầu cũng như ở Việt Nam đang ở một con số báo động.
Mỗi năm, trên thế giới có khoảng 1,3 triệu người chết và 50 triệu người bị thương do tai nạn giao thông; tai nạn giao thông vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong đối với lứa tuổi thanh thiếu niên từ 15 -27 tuổi. Tại Việt Nam trong những năm qua tai nạn giao thông đã luôn được kiềm chế và kéo giảm cả về số vụ, số người chết và số người bị thương. Tuy nhiên, năm 2022, toàn quốc xảy ra 11.457 vụ tai nạn giao thông, bị thương 7.804 người, làm chết 6.397 người, tăng 10,31% số người chết so với năm 2021. Điều đó ảnh hướng đến những thành quả của tăng trưởng kinh tế và làm tổn thương đến hình ảnh một đất nước an toàn, thân thiện trong mắt bạn bè, đối tác.
Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đề ra các nhiệm vụ phát triển đất nước trên tất cả các mặt trong 5, 10 năm tới và tầm nhìn đến năm 2045; trong đó vấn đề tai nạn giao thông phấn đấu giảm trên cả 3 tiêu chí. Từ đó đặt ra cho các cấp, các ngành từ trung ương đến cơ sở phải chỉ đạo thực hiện các giải pháp để hoàn thành nghị quyết đề ra.
Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo đang trong quá trình thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học; chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học…; trong đó chú trọng xây dựng trường học văn minh, học sinh thân thiện, không có các tệ nạn xã hội, không có bạo lực học đường; xây dựng ý thức, văn hóa chấp hành các quy định về an toàn giao thông cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Từ nhiều năm nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an, Ủy ban an toàn giao thông quốc gia đã chỉ đạo việc giảng dạy giáo dục an toàn giao thông lồng ghép trong các tiết học chính khóa và tổ chức các buổi ngoại khóa nhằm đưa nội dung chương trình giáo dục an toàn giao thông, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật trật tự an toàn giao thông cho tất cả học sinh nhằm góp phần nâng cao ý thức tôn trọng, chấp hành nghiêm về luật giao thông.
Thực hiện các văn bản hướng dẫn về công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông. Trong những năm qua, công tác quản lý giáo dục an toàn giao thông của các trường trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi đã được quan tâm và đã có những kết quả đáng kể. Tuy nhiên, với sự phát triển của đất nước, các phương tiện giao thông và kết cấu hạ tầng giao thông phát triển; đời sống nhân dân ngày càng được nâng lên; đa số cha mẹ học sinh có điều kiện trang bị phương tiện đến trường cho con em của mình bằng xe máy. Các phương tiện này đòi hỏi kỹ năng và ý thức trách nhiệm cao hơn so với các phương tiện xe thô sơ trước đó; trong khi đó ở lứa tuổi học sinh trong giai đoạn này; hành vi, ý thức và trách nhiệm khi điển khiển phương tiện tham gia giao thông chưa được hoàn thiện. Trong khi đó việc quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông của các trường chủ yếu dựa theo kinh nghiệm, một số biện pháp thực chưa phù hợp nên chưa phát huy được hiệu quả như mong đợi. Tình trạng học sinh vi phạm các quy đinh về an toàn giao thông còn khá phổ biến và nó đã trở thành một thực trạng khó khắc phục ở thời điểm hiện tại.
Vì vậy việc nâng cao hiệu quả quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông của nhà trường nhằm nâng cao ý thức và trang bị kỹ năng điều khiển phương tiện giao thông cho học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường có ý nghĩa hết sức quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều hội thảo chuyên đề do các cấp tổ chức về hoạt động giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông với những góc độ tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi vấn đề này chưa được nghiên cứu một cách hệ thống.
Xuất phát từ yêu cầu lý luận và yêu cầu thực tiễn nêu trên tôi chọn đề tài: “Quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ tỉnh Quảng Ngãi” làm chủ đề cho luận văn của mình nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh các trường trung học phổ thông trên địa bàn thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi và các trường trung học phổ không khác có cùng điều kiện.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích đánh giá thực trạng công tác giáo dục an toàn giao thông đường bộ trong các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ; đề xuất một số biện pháp quản lý giáo dục an toàn giao thông, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trường Trung học phổ thông.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi trong những năm gần đây đã được quan tâm; song chưa đồng bộ, chưa đem lại hiệu quả. Nếu hệ thống hóa được lý luận và đánh giá đúng thực trạng về quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh thì có thể đề xuất được các biện pháp quản lý công tác này một cách hợp lý và khả thi góp phần nâng chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
– Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở trường Trung học phổ thông.
– Khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục an toàn giao thông và quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
– Đề xuất biện pháp quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
– Khách thể điều tra: Cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh tại các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
– Giới hạn: Giáo dục an toàn giao thông đường bộ.
– Địa bàn nghiên cứu: 03 trường Trung học phổ thông thuộc thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
– Thời gian khảo sát thực trạng: tháng 7 đến tháng 10 năm 2023.
– Chủ thể biện pháp quản lý: Hiệu trưởng các trường Trung học phổ thông.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
– Nghiên cứu các tài liệu khoa học có liên quan đến đề tài, các văn bản quản lý giáo dục có liên quan đến trường Trung học phổ thông; các văn bản hướng dẫn giáo dục an toàn giao thông, Nghị định của Chính phủ, Luật giao thông đường bộ…
– Tìm hiểu các tài liệu giáo dục an toàn giao thông và các biện pháp giáo dục an toàn giao thông của các nước phát triển có hình thái giao thông gần giống nước ta.
– Nghiên cứu tài liệu bao gồm nghiên cứu lý thuyết liên quan đến vấn đề quản lý giáo dục an toàn giao thông, các công trình nghiên cứu về vấn đề giáo dục an toàn giao thông.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp thống kê
Thu thập thông tin từ các thống kê, sao lưu của Sở Giao thông vận tải, các phòng, ban an toàn giao thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
7.2.2. Phương pháp quan sát
– Quan sát hành vi giao thông của học sinh và cha mẹ học sinh tại các trường Trung học phổ thông trong thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi tại những địa điểm có phương tiện tham gia GT nhiều nhất và ít nhất.
– Quan sát trực tiếp các tiết học và các hoạt động giáo dục an toàn giao thông của một số lớp từ lớp 10 đến lớp 12.
7.2.3. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Lập các mẫu phiếu hỏi để điều tra cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
7.2.4. Phương pháp phỏng vấn
Phỏng vấn trực tiếp một số Hiệu trưởng, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh tại các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
7.2.5. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Xin ý kiến chuyên gia, các nhà giáo có kinh nghiệm thực tế về các biện pháp đề xuất.
7.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ
Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm SPSS để xử lý số liệu, lập các biểu bảng…
8. Đóng góp của đề tài
8.1. Góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận hoạt động giáo dục an toàn giao thông và quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở trường Trung học phổ thông.
8.2. Trên cơ sở định hướng lý thuyết, khảo sát đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thuộc thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở trường Trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
Chương 3: Biện pháp quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC
GIÁO DỤC AN TOÀN GIAO THÔNG CHO HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
- 1.2.1. Quản lý
- 1.2.2. Quản lý giáo dục
- 1.2.3. Quản lý nhà trường
- 1.2.4. An toàn giao thông
An toàn giao thông là các hành vi văn hóa khi tham gia giao thông bao gồm việc chấp hành luật giao thông, có ý thức khi tham gia giao thông. An toàn giao thông còn là sự an toàn đối với người tham gia lưu thông trên các phương tiện đường bộ, hàng hải, hàng không, là cư xử phù hợp khi lưu thông trên các phương tiện giao thông.
- 1.2.5. Giáo dục an toàn giao thông
Giáo dục an toàn giao thông là quá trình giao tiếp giữa người dạy và người học để chia sẻ những kiến thức, kinh nghiệm trong lĩnh vực giao thông, nhằm định hướng, kêu gọi ý thức giao thông cao nhất cho mỗi cá nhân người học. Ở điều kiện kinh tế xã hội và nhu cầu hiện nay, giáo dục an toàn giao thông cũng có thể xem là một tính cộng đồng khi tất cả các hoạt động xã hội đều có lồng ghép sự kêu gọi ý thức tham gia giao thông ở mỗi người.
1.3. Công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở trường Trung học phổ thông
1.3.1. Cơ sở pháp lý của công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông
Để thực hiện hoạt động giáo duc an toàn giao thông cho học sinh; cần căn cứ váo các chỉ thị, Quyết định, công điện của Trung ương, các văn bản chỉ đạo của chính quyền địa phương, của ngành giáo dục và các nghiên cứu trước đây để để triển khai đạt hiệu quả.
1.3.2. Mục đích, ý nghĩa của công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông
– Giúp học sinh phát triển nhận thức an toàn giao thông và các kỹ năng thực tế để áp dụng vào các hành vi hàng ngày khi các em đi trên đường.
– Từng bước hình thành thói quen ứng xử có văn hoá, đúng pháp luật, xoá bỏ những thói quen tuỳ tiện vi phạm quy tắc giao thông, hình thành ý thức tự giác tuân thủ pháp luật khi tham gia giao thông.
1.3.3. Nội dung giáo dục an toàn giao thông trong trường Trung học phổ thông
– Bám sát nội dung của Luật giao thông đường bộ được Quốc hội ban hành Luật Giao thông đường bộ 2008 quy định về quy tắc giao thông đường bộ; kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ…
– Lấy việc hình thành kỹ năng, hành vi đúng làm cơ bản.
– Đa dạng các hình thức giáo dục, tuyên truyền.
– Chủ đề giáo dục an toàn giao thông xoay quanh các nội dung sau:
+ Kỹ năng đội mũ bảo hiểm.
+ Kỹ năng điều kiển phương tiện giao thông.
+ Các quy định của luật giao thông đường bộ.
+ Thực trạng giao thông ở địa phương và khu vực trường học.
+ Thực trạng điều khiển giao thông của học sinh.
+ Các nguyên nhân cơ bản gây tai nhạn giao thông, cách phòng tránh tai nạn giao thông, trách nhiệm của học sinh.
+ Ý thức, trách nhiệm khi tham gia giao thông.
1.3.4. Các phương pháp và hình thức giáo dục an toàn giao thông trong trường Trung học phổ thông
– Thực hiện giảng dạy và dạy lồng ghép trong các môn học văn hóa
Lớp 10: 2 tiết giảng dạy trong môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh.
Lớp 11: 3 tiết dạy lồng ghép môn Giáo dục công dân.
Lớp 12: 1 tiết dạy tích hợp môn Giáo dục công dân.
– Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.3.5. Các lực lượng tham gia giáo dục an toàn giao thông
– Phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể trong nhà trường như: Công đoàn, Đoàn trường; đồng thời chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn trong hoạt động giáo dục an toàn giao thông.
– Phối hợp với các lực lượng bên ngoài như: Công an phường, công an thị xã Đức Phổ; các doanh nghiệp xe máy, xe điện và các hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Mặt trận Tổ quốc …
1.3.6. Các điều kiện hỗ trợ giáo dục an toàn giao thông
Thực hiện đảm bảo về cơ sở vật chất, tài chính thì cần trang bị một số yêu cầu và tổ chức thành lập lực lượng theo dõi, đánh giá việc thực hiện giao thông của học sinh; xây dựng mô hình …
1.3.7. Kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông
Nhà trường cho thành lập Tổ theo dõi nề nếp học sinh (Ban thi đua học sinh, Tổ giám thị…) và phối hợp với công an địa phương thực hiện theo dõi, kiểm tra việc việc thực hiện về giao thông.
1.4. Quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở trường Trung học phổ thông
1.4.1. Quản lý mục tiêu của công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông
Xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo thực hiện và kiển tra việc thực hiện nâng cao nhận thức văn hóa ứng xử khi tham gia giao thông cho học sinh.
1.4.2. Quản lý nội dung giáo dục an toàn giao thông trong trường Trung học phổ thông
Công tác quản lý nội dung bằng cách kế hoạch hóa hoạt động giáo dục an toàn giao thông trong trường học; kế hoạch đó phải thể hiện được các yêu cầu sau: Khảo sát tình hình thực trạng; xác định mục tiêu; dự kiến các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực và thời gian) và dự kiến các biện pháp thực hiện và hình thức thực hiện mục tiêu giáo dục an toàn giao thông.
1.4.3. Quản lý tổ chức giáo dục an toàn giao thông trong trường Trung học phổ thông
– Lập danh sách các công việc cần hoàn thành để đạt được.
– Phân chia toàn bộ công việc thành các nhiệm vụ.
– Kết hợp các nhiệm vụ một cách logic và hiệu quả.
– Thiết lập một cơ chế điều phối, tạo thành sự liên kết hoạt động giữa các thành viên hay bộ phận.
– Theo dõi, đánh giá tính hiệu nghiệm của của cơ cấu tổ chức.
1.4.4. Quản lý chỉ đạo thực hiện giáo dục an toàn giao thông
– Thực hiện quyền chỉ huy theo từng mảng công việc được giao và hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ đã được nêu trong kế hoạch.
– Thường xuyên đôn đốc, động viên và khuyến khích các cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh thực hiện.
– Thực hiện giám sát việc triển khai nhiệm vụ của các cá nhân hoặc nhóm, bộ phận.
– Thúc đẩy các hoạt động phát triển chung trong nhà trường.
1.4.6. Quản lý kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục an toàn giao thông cho học sinh Trung học phổ thông
– Thiết lập các tiêu chuẩn mà một học sinh cần đạt được khi kết thúc một quá trình giáo dục an toàn giao thông.
– Đo lường mức độ đạt được của học sinh so với tiêu chuẩn đã đề ra để có cơ sở tiến hành bước tiếp theo…
– Tiến hành điều chỉnh sự lệch chuẩn nếu kết quả đo lường không đạt được mục tiêu.
– Tiến hành điều chỉnh các tiêu chuẩn nếu cần thiết.
1.4.6. Quản lý các điều kiện hỗ trợ giáo dục an toàn giao thông
Nội dung kế hoạch cần thực hiện để đảm bảo các điều kiện về nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, kỹ thuật.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông
- 1.5.1. Các yếu tố chủ quan
- 1.5.2. Các yếu tố khách quan
- Tiểu kết Chương 1
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC AN TOÀN
GIAO THÔNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ ĐỨC PHỔ, TỈNH QUẢNG NGÃI
2.1. Tổ chức nghiên cứu thực trạng
– Hoạt động giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
– Quản lý hoạt động giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
– Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục an toàn giao thông cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
2.1.4. Phương pháp nghiên cứu
2.1.5. Xử lý kết quả nghiên cứu
Thang đánh giá các câu hỏi: Sử dụng thang điểm 4 (thấp nhất 1 điểm, cao nhất 4 điểm) mỗi câu hỏi được đánh giá với 4 mức độ khác nhau; ý nghĩa của các mức độ với quy ước như sau:
| Mức độ | Điểm quy ước | ĐTB |
| Mức 1/Chưa đạt yêu cầu | 1 điểm | Từ 1.0 đến 2.5 |
| Mức 2/TB | 2 điểm | Từ 2.6 đến 3.0 |
| Mức 3/ Khá | 3 điểm | Từ 3.1 đến 3.5 |
| Mức 3/Tốt | 4 điểm | Từ 3.6 đến 4.0 |
Thông qua kết quả khảo sát ở từng nội dung, qua đó phân tích, đánh giá thực trạng để rút ra rút ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân của vấn đề trong hoạt động giáo dục an toàn giao thông và quản lý hoạt động giáo dục an toàn giao thông cho học sinh các trường Trung học phổ thông ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
2.2. Khái quát tình hình kinh tế, văn hoá, xã hội địa bàn nghiên cứu và các trường THPT ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi
2.2.2. Khái quát tình hình giáo dục Trung học phổ thông ở thị xã Đức Phổ
2.3. Thực trạng công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường phổ thông, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi
2.3.1. Thực trạng quán triệt mục tiêu công tác giáo dục an toàn gia thông cho học sinh trung học phổ thông
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\LOP QUANG NGAI\SAU BAO VE\Quản lý công tác giáo dục an toàn giao thông ở các trường Trung học phổ thông thị xã Đức Phổ tỉnh Quảng Ngãi\Đặng Văn Khán-K43 Quảng Ngãi\TOM TAT
