Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở Huyện sa Thầy tỉnh Kon Tum
1. Lý do chọn đề tài
Mục 1, điều 27 Luật giáo dục 2005 đã nêu rõ “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Để thực hiện được các mục tiêu trên, mặt bằng dân trí phải được nâng cao nhằm cung cấp nguồn nhân lực có đầy đủ về đạo đức và năng lực nghề nghiệp. Đó là yếu tố cơ bản cần có ở con người lao động của thời kỳ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước những thập niên đầu của thế kỷ XXI. Những giá trị đạo đức và năng lực nghề nghiệp của người lao động được hình thành từ khi trên ghế nhà trường, không chỉ bằng giờ học trên lớp mà phải được rèn luyện, củng cố và phát triển thông qua các hoạt động giáo dục phong phú, đa dạng, đặc biệt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở nhà trường phổ thông đóng vai trò quan trọng.
Với vị trí vai trò quan trọng như vậy nên HĐGDNGLL đã được các cấp lãnh đạo, thầy cô giáo, các lực lượng khác trong xã hội luôn quan tâm. Tuy nhiên ở một số trường trung học cơ sở, HĐGDNGLL chưa được quan tâm và đầu tư đúng mức, tổ chức hoạt động này một cách hình thức, đối phó. Nội dung còn đơn điệu, chưa thu hút học sinh dẫn đến chất lượng và hiệu quả chưa cao. Một số cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh chưa nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của HĐGDNGLL. Thậm chí, xem hoạt động này ít nhiều gì ảnh hưởng đến việc học tập và mất thời gian của học sinh…
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài: “Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở Huyện sa Thầy tỉnh Kon Tum” với mong muốn tìm ra những biện pháp quản lí hữu hiệu nhất để nâng cao chất lượng HĐGDNGLL, góp phần vào công tác quản lí giáo dục và giúp cho việc phát triển toàn diện học sinh.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở tại Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum.
4. Giả thuyết khoa học
HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum hiện nay còn nhiều hạn chế và bất cập do nhiều nguyên nhân. Nếu nghiên cứu, đề xuất được các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở tại Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum, thì chất lượng và hiệu quả HĐGDNGLL sẽ được nâng cao, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của công tác quản lí HĐGDNGLL ở trường trung học cơ sở.
5.2. Nghiên cứu thực trạng công tác quản lí HĐGDNGLL ở các trường trung học cơ sở Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum.
5.3. Đề xuất biện pháp quản lí HĐGDNGLL ở các trường trung học cơ sở Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum.
6. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu là thực trạng quản lí HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum năm học 2016-2017, 2017-2018 và đề xuất một số biện pháp quản lí HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum trong những năm tiếp theo nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.3. Nhóm các phương pháp hổ trợ
8. Đóng góp của luận văn
8.1. Về mặt lí luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận, góp phần làm phong phú cơ sở lí luận của HĐGDNGLL ở trường trung học cơ sở.
8.2. Về mặt thực tiễn: Làm sáng tỏ công tác quản lí HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum.
9. Cấu trúc luận văn
Phần mở đầu, phần nội dung gồm 3 chương, phần kết luận và khuyến nghị.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THCS
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lí
Như vậy, có thể nói quản lí là một quá trình tác động có định hướng (có chủ đích), có tổ chức, có lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã định.
1.2.2. Quản lí giáo dục
Nói chung, QLGD được hiểu là sự tác động của chủ thể quản lí đến các khách thể quản lí trong lĩnh vực hoạt động, công tác giáo dục. Nói một cách khác đầy đủ hơn, QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lí trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
1.2.3. Quản lí nhà trường
Vấn đề cơ bản của QLGD là quản lí nhà trường, vì nhà trường là cơ sở giáo dục, là nơi diễn ra các hoạt động và thực hiện các mục tiêu giáo dục. Vì vậy, quản lí nhà trường là một loại quản lí giáo dục đặc thù được thực hiện ở tầm vi mô.
1.2.4. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
HĐGDNGLL là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các bộ môn văn hóa. HĐGDNGLL có mục tiêu giúp học sinh nâng cao hiểu biết các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của nhân loại, củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp, củng cố các kỹ năng, hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp ứng xử, năng lực tổ chức quản lí, hợp tác và cạnh tranh, năng lực hoạt động chính trị, xã hội…Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân, biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống.
1.2.5. Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Quản lí HĐGDNGLL là quá trình người CBQL hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra HĐGDNGLL của nhà trường nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Trong toàn bộ quá trình quản lí thì quản lí HĐGDNGLL của hiệu trưởng là hoạt động không thể thiếu và rất quan trọng. Quản lí HĐGDNGLL của hiệu trưởng thực chất là quản lí về mục tiêu giáo dục, là quản lí về kế hoạch, đội ngũ, các điều kiện, công tác kiểm tra, đánh giá, công tác phối hợp các lực lượng giáo dục thực hiện HĐGDNGLL.
1.3. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
1.3.1. Vị trí, vai trò, mục tiêu của HĐGDNGLL ở trường THCS
* Vị trí, vai trò:
HĐGDNGLL là một bộ phận của quá trình giáo dục ở nhà trường phổ thông nói chung và trường THCS nói riêng. Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa trên lớp, HĐGDNGLL là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp và là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở học sinh. HĐGDNGLL góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển nhân cách cho các em.
HĐGDNGLL là điều kiện tốt nhất để học sinh phát huy vai trò chủ thể và tính tích cực, chủ động của các em trong quá trình học tập, và rèn luyện. HĐGDNGLL vừa củng cố, bổ sung, mở rộng kiến thức đã học, vừa phát triển các kĩ năng sống cơ bản cho học sinh để phù hợp với yêu cầu, mục tiêu của giáo dục và đòi hỏi của xã hội. Mặt khác, HĐGDNGLL còn thu hút và phát huy tiềm năng của các lực lượng giáo dục, góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.
*Mục tiêu:
Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi THCS như: kĩ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa; kĩ năng tổ chức quản lí và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kĩ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội.
Bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảm, niềm tin trong cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên xã hội.
1.3.2. Đặc điểm của học sinh THCS với HĐGDNGLL
Lứa tuổi học sinh THCS bao gồm những em từ 11 đến 15 tuổi. Đây là lứa tuổi thiếu niên với những thay đổi phức tạp về cả tâm lí và sinh lí, cho nên được nhiều nhà tâm lí học và giáo dục học quan tâm nghiên cứu. Ở lứa tuổi này, các em thường được coi là khó bảo, vì chúng có biểu hiện nửa trẻ con, nửa người lớn cả về thái độ lẫn hành vi. Các em muốn tự khẳng định mình, nhưng lại thiếu kinh nghiệm sống. Thời kì này có một vị trí đặc biệt, vì nó là giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành – sự chuyển tiếp làm hình thành nên những cấu tạo mới về chất trong tất cả mọi mặt đã làm xuất hiện những yếu tố mới của sự trưởng thành. Yếu tố đầu tiên chính là tính tích cực xã hội mạnh mẽ của bản thân các em, nhằm lĩnh hội những chuẩn mực và giá trị xã hội, đồng thời xây dựng những mối quan hệ đúng mực với người lớn và bạn bè.
Tóm lại, những đặc điểm về tâm – sinh lí, về nhận thức, giao tiếp, học tập, tình bạn của học sinh THCS là nền tảng quan trọng đối với các lực lượng giáo dục. Giáo dục nhà trường cần chú ý đến những đặc điểm trên để tổ chức các hoạt động giáo dục cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, nếu không sẽ không thể phát huy được tính tích cực và vai trò chủ động, sáng tạo của học sinh.
1.3.3. Nội dung và hình thức hoạt động GDNGLL trong trường THCS
HĐGDNGLL bao gồm nhiều nội dung hoạt động phong phú và đa dạng. Những loại hình hoạt động được lựa chọn để đưa vào trong chương trình HĐGDNGLL đều có liên quan đến các mặt giáo dục như: giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất, lao động, pháp luật, môi trường…được thể hiện qua các loại hình hoạt động.
1.3.4. Phương pháp và quy trình tổ chức hoạt động GDNGLL
Phương pháp tổ chức HĐGDNGLL ở trường THCS rất phong phú và đa dạng. Ở đây có sự phối hợp giữa phương pháp giáo dục với phương pháp dạy học, trên cơ sở đó giáo viên vận dụng cho phù hợp với nội dung và hình thức hoạt động đã lựa chọn.
1.4. Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
1.4.1. Nội dung quản lí HĐGDNGLL
Quản lí HĐGDNGLL là quá trình người CBQL hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra HĐGDNGLL của nhà trường nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Quản lí HĐGDNGLL ở trường THCS bao gồm các nội dung sau:
a. Quản lí việc xây dựng kế hoạch thực hiện HĐGDNGLL
Kế hoạch HĐGDNGLL là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học.
b. Quản lí đội ngũ thực hiện HĐGDNGLL
c. Quản lí việc sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL
d. Quản lí việc phối hợp thực hiện của các lực lượng giáo dục tham gia vào HĐGDNGLL
e. Quản lí việc kiểm tra, đánh giá thực hiện chương trình GDGDNGLL
1.4.2. Vai trò của Hiệu trưởng trường THCS trong tổ chức chỉ đạo quản lí thực hiện HĐGDNGLL
Trong việc tổ chức thực hiện chương trình HĐGDNGLL, hiệu trưởng có vai trò quyết định đối với việc chỉ đạo, quản lí chất lượng của hoạt động. Có thể nói, hiệu trưởng được xem như một “Tổng chỉ huy” toàn bộ HĐ GDNGLL ở nhà trường. Họ sẽ có những quyết định dứt khoát để thực thi một cách triệt để toàn bộ chương trình HĐGDNGLL của nhà trường.
1.4.3. Các yếu tố tác động đến quản lí hoạt động GDN ở trường THCS
TiỂu kẾt chương 1
Qua các nghiên cứu về HĐGDNGLL của các tác giả trong và ngoài nước, chúng ta có thể thấy được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến việc tổ chức HĐGDNGLL cũng như vai trò của hoạt động này đối với việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh. HĐGDNGLL thực sự là một bộ phận cấu thành trong hệ thống các hoạt động giáo dục ở trường THCS hiện nay. Thực hiện các HĐGDNGLL tích cực và có hiệu quả sẽ góp phần vào việc gắn liền nhà trường với cuộc sống xã hội, thiết thực phục vụ những mục tiêu kinh tế – xã hội và quốc phòng của đất nước trong giai đoạn Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước. Và để HĐGDNGLL thực sự có hiệu quả, các nhà quản lý đặc biệt là Hiệu trưởng cần phải có những biện pháp quản lý về chương trình, kế hoạch thực hiện, về đội ngũ, cơ sở vật chất, sự phối hợp thực hiện giữa các lực giáo dục trong và ngoài nhà trường và quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐGDNGLL. Và để quản lí tốt các nội dung trên đòi hỏi Hiệu trưởng phải nắm vững về nội dung chương trình, hình thức tổ chức và điều kiện để tổ chức hiệu quả HĐGDNGLL.
Chương 1 của luận văn là những nội dung cơ bản của lý luận về HĐGDNGLL. Từ cơ sở lý luận đó, tác giả phân tích thực trạng quản lí HĐGDNGLL tại các trường THCS ở Huyện Sa Thầy, từ đó đề xuất các biện pháp quản lí HĐGDNGLL nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo nhà trường góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Huyện Sa Thầy nói riêng và Tỉnh Kon Tum nói chung.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GDNGLL Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN SA THẦY, TỈNH KON TUM
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và tình hình giáo dục của Huyện Sa Thầy
2.1.1. Điều kiện tự nhiên
Sa Thầy là một huyện miền núi biên giới, là một huyện có mật độ dân số thấp nhất Việt Nam, trong huyện có nhiều dự án thủy điện lớn trên sông Sê San như thủy điện Sê San 3A, thủy điện Yaly, thủy điện Plei Krông…
2.1.2. Tình hình kinh tế – xã hội
Về tình hình kinh tế: Kinh tế huyện Sa Thầy phát triển theo hướng thương mại – dịch vụ và nông nghiệp. Tốc độ tăng trưởng kinh tế từng ngành, từng lĩnh lực năm sau cao hơn năm trước.
Về tình hình xã hội: Với điều kiện kinh tế trên đà phát triển nên đời sống xã hội của người dân trên địa bàn thành huyện Sa Thầy cũng ngày được nâng cao. Huyện ưu tiên nguồn vốn tập trung thi công trung tâm văn hóa thể thao, sân vận động và tăng cường đầu tư các thiết chế văn hóa ở xã- thị trấn, nâng cao cơ sở vật chất và trang thiết bị cho ngành y tế, nhằm phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe, hoạt động văn hóa và hưởng thụ văn hóa của nhân dân huyện nhà.
2.1.3. Tình hình giáo dục – đào tạo
Huyện Sa Thầy hiện có 21 trường mầm non; 19 trường tiểu học và 14 trường THCS; cấp THPT do Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý có 02 trường (gồm 01 trường THPT và 01 trường PT DTNT) và 01 Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên huyện.
Ngành Giáo dục và Đào tạo huyện luôn quan tâm thực hiện đề án và kế hoạch xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, đã đầu tư tập trung khá lớn cho các hạng mục công trình trường học để đảm bảo các tiêu chí qui định nâng cao nhu cầu hoạt động dạy và học; đáp ứng điều kiện sinh hoạt, vui chơi cho học sinh.
Về đội ngũ giáo viên trong những năm qua luôn ổn định, có phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống lành mạnh, có nhiều nghiên cứu đổi mới phương pháp giảng dạy và luôn ý thức trong việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Tỉ lệ GV đạt chuẩn và trên chuẩn ngày ngày cao. Chất lượng học tập của học sinh ngày càng nâng cao. Ngành Giáo dục và Đào tạo huyện Sa Thầy cũng là một trong những lá cờ đầu của tỉnh trong việc thi giáo viên dạy giỏi, bồi dưỡng học sinh giỏi, cũng như tham gia các phong trào văn hóa, văn nghệ, TDTT các cấp đạt kết quả cao.
2.2. Khái quát quá trình điều tra khảo sát
2.2.1. Mục đích khảo sát
2.2.2. Đối tượng và phương pháp khảo sát
2.2.3. Nội dung khảo sát
Tác giả tập trung khảo sát 2 vấn đề cơ bản sau:
– Nhận thức của CBQL, CB Đoàn – Đội, GVCN, CMHS và HS về vị trí, vai trò của HĐGDNGLL.
– Thực trạng HĐGDNGLL và quản lí HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện sa Thầy, Tỉnh Kon Tum.
2.3. Thực trạng hoạt động GDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy
2.3.1. Thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lí, CB Đoàn – Đội, giáo viên chủ nhiệm, cha mẹ học sinh và học sinh
Khi tiến hành phỏng vấn HS thì thu được kết quả như sau:“HĐGDNGLL giúp HS củng cố, bổ sung, mở rộng kiến thức đã học” và “HĐGDNGLL giúp HS phát triển kĩ năng sống cơ bản cho HS” được các em đánh giá cao nhất. Trong khi đó vai trò “ HĐGDNGLL thu hút và phát huy tiềm năng của các LLGD trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục HS” được các em đánh giá thấp hơn cả. Điều này cho thấy các em chưa nhận thức được vai trò thu hút và phát huy tiềm năng của các LLGD trong và ngoài nhà trường của HĐGDNGLL, cũng như các em chưa thấy được ai là người lên kế hoạch và tổ chức hoạt động cho các em trong HĐGDNGLL.
2.3.2. Thực trạng tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS huyện Sa thầy
Qua kết quả bảng đánh giá trên cho thấy hoạt động chính trị xã hội, hoạt động lao động công ích, hoạt động thể dục, thể thao và hoạt động văn hóa, nghệ thuật được các trường thực hiện khá thường xuyên và kết quả thực hiện cũng đạt khá tốt. Riêng hoạt động lao động, khoa học, kĩ thuật, hướng nghiệp và hoạt động vui chơi giải trí chưa được các trường quan tâm nhiều và đầu tư đúng mức.
Kết quả điều tra cho thấy rằng các trường THCS ở huyện Sa Thầy thực hiện khá nghiêm túc các nội dung về HĐGDNGLL của Bộ GD&ĐT. Tuy nhiên có hoạt động được nhà trường đầu tư nên kết quả đạt tốt, một số hoạt động chưa được quan tâm nhiều nên kết quả thực hiện còn hạn chế.
2.4. Thực trạng công tác quản lí hoạt động GDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum
2.4.1. Thực trạng quản lí việc xây dựng kế hoạch, chương trình HĐGDNGLL
2.4.2. Thực trạng quản lí việc tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.4.3. Thực trạng quản lí việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.4.4. Thực trạng quản lí việc bồi dưỡng năng lực, nghiệp vụ cho cán bộ Đoàn – Đội và giáo viên chủ nhiệm trong hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.4.5. Thực trạng quản lí việc huy động các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.4.6. Thực trạng quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.5. Nhận xét, đánh giá chung thực trạng
Thực trạng về HĐGDNGLL và việc QL HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy được tác giả khảo sát trực tiếp các đối tượng gồm CBQL, CB Đoàn – Đội, GVCN, HS và CMHS. Kết quả thu được và qua phân tích số liệu đi đến một số nhận định sau:
2.5.1. Điểm mạnh
– Hầu hết CBQL, CB Đoàn – Đội và GVCN đã nhận thức tương đối đầy đủ về vai trò, vị trí của HĐGDNGLL ở các trường THCS hiện nay.
– Đa số HS đều có ý thức và ham thích tham gia các hoạt động tập thể của nhà trường. Qua những hoạt động này các em trở nên năng động, sáng tạo hơn và mau thích ứng với môi trường xung quanh.
– Những CB, GV làm công tác tổ chức HĐGDNGLL đều có đầu tư cho nội dung và hình thức tổ chức cho hoạt động này nên tạo được sự hấp dẫn lôi cuốn HS.
– Đầu mỗi năm học nhà trường đều có lập kế hoạch, triển khai kế hoạch HĐGDNGLL theo năm học, tháng, tuần và chỉ đạo các bộ phận thực hiện.
– Hầu hết các lực lượng giáo dục trong nhà trường đều có ý thức trong việc phối hợp, hỗ trợ tổ chức HĐGDNGLL.
2.5.2. Điểm yếu
– Một số ít cán bộ, GV, nhân viên chưa nhận thức tốt về vai trò, vị trí, nhiệm vụ của HĐGDNGLL nên chưa nhiệt tình tham gia hỗ trợ tổ chức hoạt động này.
– Về phía CMHS cũng chưa nhận thức được hết vai trò quan trọng của HĐGDNGLL, nhiều người cho rằng hoạt động này ảnh hưởng đến thời gian học tập và sức khỏe của các em.
– Các tiết HĐGDNGLL chủ yếu do GVCN phụ trách thực hiện, chưa thu hút được các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cùng phối hợp tham gia.
– Nguồn kinh phí dành cho HĐGDNGLL hầu như không có. CSVC, trang thiết bị phục vụ cho HĐGDNGLL ở hầu hết các trường còn thiếu nhiều nên hiệu quả của hoạt động chưa cao.
– GV trực tiếp tổ chức HĐGDNGLL chỉ thực hiện hoạt động do kinh nghiệm tổ chức nhiều năm và năng khiếu sẵn có, họ ít khi được tập huấn hay tham gia các khóa bồi về nghiệp vụ nên năng lực tổ chức HĐGDNGLL còn hạn chế.
– Việc KT-ĐG chưa được thực hiện thường xuyên. Việc đánh giá rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động và rút kinh nghiệm định kỳ HĐNGLL chưa được tiến hành sâu sát và nghiêm túc.
2.5.3. Cơ hội
2.5.4. Nguy cơ
TiỂu kẾt chương 2
Qua nghiên cứu thực trạng HĐGDNGLL và QL HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn Huyện Sa Thầy có thể nhận thấy rằng:
– Phần nhiều CBQL, GV và HS đều nắm rõ vị trí, vai trò quan trọng của hoạt động này và hầu hết các em HS đều rất thích tham gia HĐGDNGLL vì đây là hoạt động bổ ích, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các em.
– HĐGDNGLL được tổ chức theo sự chỉ đạo của các cấp QLGD, đã từng bước phát huy hiệu quả trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho HS cũng như giúp các em có được những kĩ năng sống cơ bản của lứa tuổi học sinh THCS.
– Các HĐGDNGLL qua khảo sát chỉ đạt mức độ Trung bình, Khá, điều kiện để tổ chức các hoạt động còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế. Kinh phí hạn hẹp đã ảnh hưởng nhiều đến việc tổ chức các hoạt động có quy mô lớn. Nhà trường chưa thu hút hết được các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cùng tham gia tổ chức HĐGDNGLL.
– Ở một số trường và một số lớp, HĐGDNGLL thực sự chưa đi vào nề nếp, chưa ý thức tự giác và đầu tư đúng mức. HĐGDNGLL chưa được các lực lượng giáo dục xem là trọng tâm trong công tác giáo dục do đó chưa góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho HS trong nhà trường.
Để khắc phục những hạn chế, tồn tại nêu trên và để HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy đạt được những hiệu quả nhất định, tác giả nghĩ phải đề xuất những biện pháp nhằm QL HĐGDNGLL một cách khoa học, phù hợp với điều kiện từng trường hiện nay.
CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM
3.1. Các nguyên tắc chung xây dựng biện pháp
3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu và đồng bộ
3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn
3.1.3. Đảm bảo tính hiệu quả
Đề xuất biện pháp QL HĐGDNGLL cần dựa trên những biện pháp đã và đang sử dụng. Tiếp tục phát huy những ưu điểm, hạn chế những nhược điểm để trên cơ sở đó tìm ra những biện pháp tối ưu. Các biện pháp phải phù hợp cho việc QL tổ chức HĐGDNGLL. Đồng thời phải thiết thực cho việc đổi mới giáo dục ở nhà trường phổ thông hiện nay.
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi
Khi đề xuất các biện pháp đòi hỏi phải có tính khả thi. Các biện pháp phải có khả năng vận dụng vào thực tiễn hoạt động QL của lãnh đạo các trường THCS Huyện Sa Thầymột cách thuận lợi, đem lại hiệu quả cao trong việc thực hiện các chức năng của người CBQL. Do đó, khi đề ra các biện pháp phải đảm bảo tính khoa học trong qui trình với các bước tiến hành cụ thể, chính xác thì mới đem lại kết quả cao.
3.1.5. Đảm bảo tính kế thừa
Đổi mới biện pháp QL HĐGDNGLL không có nghĩa là loại bỏ các biện pháp truyền thống mà là sử dụng các biện pháp sao cho hiệu quả. Do đó, khi đề xuất các biện pháp QL HĐGDNGLL cần phải dựa trên các biện pháp đã và đang được sử dụng nhằm tận dụng các ưu điểm, hạn chế các nhược điểm trên cơ sở đó tìm ra được biện pháp tối ưu.
3.2. Biện pháp quản lí hoạt động GDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục và các lực lượng ngoài xã hội về tầm quan trọng của hoạt động GDNGLL
3.2.2. Quản lí việc thực hiện kế hoạch chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của GVCN, cán bộ Đoàn-Đội.
3.2.3. Đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức, chú trọng việc hướng dẫn tự học tích cực hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
3.2.4. Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp trong việc đổi mới toàn diện nhà trường phổ thông
3.2.5. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường để tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh
3.2.6. Tăng cường và sử dụng hợp lí, hiệu quả cơ sở vật chất để phục vụ cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
3.2.7. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, đánh giá hoạt động GDNGLL
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
3.3.1. Mục đích, nội dung và đối tượng khảo nghiệm
* Mục đích khảo nghiệm
Việc khảo nghiệm nhằm để tìm hiểu sự tán thành của các nhà QL, CB Đoàn – Đội và GVCN các trường THCS Huyện Sa Thầy về tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp mà tác giả đề xuất nhằm nâng cao chất lượng của HĐGDNGLL.
* Nội dung khảo nghiệm
Khảo nghiệm mức độ cần thiết và mức độ khả thi của 7 biện pháp QL HĐGDNGLL mà tác giả đề xuất ở chương 3.
* Đối tượng khảo nghiệm
Để khảo sát mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp, tác giả tiến hành khảo sát lấy ý kiến đối với 80 CBQL, CB Đoàn – Đội và GVCN ở các trường THCS Huyện Sa Thầy.
* Phương pháp khảo nghiệm
– Điều tra bằng phiếu hỏi.
– Phỏng vấn để khẳng định thêm về kết quả khảo nghiệm.
3.3.2. Kết quả khảo nghiệm
Kết quả khảo nghiệm ở về mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp QL HĐGDNGLL cho thấy CBQL, CB Đoàn – Đội và GVCN đã đánh giá khá cao về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp. 100% ý kiến cho rằng các biện pháp mà tác giả đề ra đều rất cần thiết hoặc cần thiết. Trong đó biện pháp thứ nhất, thứ năm và thứ bảy được cho rằng là cần thiết và khả thi nhất. Như vậy cho thấy việc nâng cao nhận thức cho các lực lượng GD và các lực lượng ngoài XH về tầm quan trọng của HĐGDNGLL là việc làm cần quan tâm hàng đầu. Để HĐGDNGLL được tổ chức đạt hiệu quả thì nhà trường phải xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng GD và khi đã tổ chức thực hiện thì phải kiểm tra, đánh giá việc thực hiện hoạt động. Về tính khả thi, các biện pháp này cũng được đánh giá khá cao. Tuy nhiên cũng có một số ý kiến chưa tán thành và cho là không khả thi như biện pháp thứ hai, thứ ba và thứ tư điều này cũng phản ánh khá đúng thực tế trong nhiều năm qua việc bồi dưỡng GV tổ chức HĐGDNGLL chưa được Sở GD & ĐT, Phòng GD & ĐT và nhà trường chú trọng, từ đó dẫn đến việc đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức HĐGDNGLL cũng sẽ khó khăn khi đội ngũ GV tổ chức HĐGDNGLL còn nhiều hạn chế về chuyên môn. Tuy vậy, nhìn chung qua các ý kiến khảo nghiệm trên đều cho rằng các biện pháp này rất cần thiết và hoàn toàn khả thi.
Ngoài điều tra bằng phiếu hỏi, tác giả còn phỏng vấn một số CBQL. Các ý kiến được phỏng vấn cũng khá đồng bộ với kết quả điều tra bằng phiếu hỏi. Hầu hết ý kiến cho rằng biện pháp thứ nhất, thứ ba và thứ bảy là rất cần thiết và khả thi. Riêng Thầy Nguyễn Văn Nguyên – Hiệu trưởng trường THCS Lương Thế vinh, một trong những trường tổ chức HĐGDNGLL khá tốt có nhận định như sau: “ Để HĐGDNGLL có chất lượng và đạt được mục tiêu của nó, thì các biện pháp trên đều rất cần thiết và hoàn toàn khả thi, tuy nhiên yêu cầu Bộ GD & ĐT cũng như Sở GD & ĐT hằng năm tổ chức các lớp bồi dưỡng cho GV môn HĐGDNGLL để GV có thể cập nhật thêm về phương pháp và hình thức tổ chức cho hoạt động này”
Qua đây có thể kết luận rằng bảy biện pháp QL HĐGDNGLL được tác giả đề xuất có tính cấp thiết và tính khả thi cao.
TiỂu kẾt chương 3
Qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tế QL HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy, tác giả đã đề ra bảy biện pháp QL hoạt động này nhằm giúp cho HĐGDNGLL ngày một đi vào nề nếp và đạt hiệu quả cao hơn. Các biện pháp đã được tiến hành khảo nghiệm và khẳng định tính cần thiết và tính khả thi để các trường có thể vận dụng vào thực tiễn. Tuy nhiên, việc vận dụng các biện pháp này cũng tùy vào tình hình thực tế ở mỗi trường. Các trường cần linh hoạt, sáng tạo, kết hợp với những biện pháp đã có để việc vận dụng đạt hiệu quả cao nhất cho mỗi trường. Ngoài ra các giải pháp này chắc chắn cần phải có thời gian để triển khai và xác nhận kết quả của nó.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
HĐGDNGLL là một bộ phận hữu cơ của quá trình GD ở nhà trường phổ thông THCS. Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp. HĐGDNGLL là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin và sự phát triển nhân cách cho các em.
HĐGDNGLL là điều kiện tốt nhất để học sinh phát huy vai trò chủ thể và tính tích cực, chủ động của các em trong quá trình học tập và rèn luyện. HĐGDNGLL vừa củng cố, bổ sung, mở rộng kiến thức đã học, vừa phát triển các kĩ năng sống cơ bản cho học sinh để phù hợp với yêu cầu, mục tiêu của giáo dục và đòi hỏi của xã hội. Mặt khác, HĐGDNGLL còn thu hút và phát huy tiềm năng của các lực lượng GD, góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.
Đề tài đã làm rõ các vấn đề về QL, QLGD nói chung và QL HĐGDNGLL nói riêng.
Đề tài cũng đã khảo sát thực trạng tổ chức thực hiện HĐGDNGLL và QL HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn Huyện Sa Thầy. Qua việc khảo sát đã đánh giá được những mặt mạnh, mặt hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế.
Đề tài cũng đề xuất 7 biện pháp QL HĐGDNGLL ở các trường THCS Huyện Sa Thầy nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động này. Các biện pháp đó là:
– Nâng cao nhận thức cho các lực lượng GD và các lực lượng ngoài XH về tầm quan trọng của HĐGDNGLL.
– Quản lí việc thực hiện kế hoạch, chương trình HĐGDNGLL của GVCN, CB Đoàn đội.
– Đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức, chú trọng việc hướng dẫn tự học tích cực HĐGDNGLL.
– Bồi dưỡng đội ngũ GV tổ chức HĐGDNGLL trong việc đổi mới toàn diện nhà trường phổ thông.
– Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường để tổ chức HĐGDNGLL cho HS.
– Tăng cường và sử dụng hợp lí, hiệu quả cở sở vật chất để phục vụ cho HĐGDNGLL.
– Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, đánh giá HĐGDNGLL.
HĐGDNGLL bị chi phối bởi nhiều yếu tố, nếu có những biện pháp QL hợp lí sẽ khắc phục được những tồn tại. Sau khi khảo nghiệm thì kết quả cho thấy tính khả thi của các biện pháp đề xuất và tác dụng của các biện pháp trong việc tổ chức thực hiện HĐGDNGLL đạt hiệu quả góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho HS.
2. Khuyến nghị
a) Đối với Bộ GD&ĐT
– Cần chú trọng nhiều hơn nữa việc đào tạo mới và đào tạo giáo viên chuyên của bộ môn HĐGDNGLL trong nhà trường sư phạm, từng bước không để GVCN kiêm nhiệm bộ môn này.
– Xuất bản thêm tài liệu hướng dẫn, tài liệu tham khảo về hình thức, nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL để giúp GV và HS tổ chức hoạt động đúng định hướng và đạt hiệu quả.
– Tăng cường về tài chính, cơ sở vật chất cho các cấp học, trường học tổ chức HĐGDNGLL.
b) Đối với Sở GD&ĐT Tỉnh Kon Tum, Phòng GD & ĐT Huyện Sa Thầy
– Hằng năm cần có kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ GV phụ trách HĐGDNGLL chuyên sâu thay vì chỉ là bồi dưỡng trong hè.
– Cần có nguồn chi ngân sách cho tổ chức HĐGDNGLL, tăng cường CSVC thiết bị cho tổ chức HĐGDNGLL.
– Hằng năm cần tổ chức hội nghị sơ kết, tổng kết, khen thưởng cho các trường tổ chức hiệu quả HĐGDNGLL.
– Tổ chức các buổi hội thảo về công tác tổ chức, QL HĐGDNGLL để CBQL và GV có dịp trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm cũng như nói lên tâm tư nguyện vọng của mình trong việc việc tổ chức hoạt động này.
– Tổ chức các đợt thanh tra chuyên đề riêng về HĐGDNGLL để tư vấn thêm cho GV về nội dung chương trình, phương pháp và hình thức tổ chức HĐGDNGLL.
c) Đối với các trường THCS ở Huyện Sa Thầy
– BGH, GV, các tổ chức đoàn thể, CMHS cần có nhận thức đầy đủ về vai trò và tầm quan trọng của tổ chức HĐGDNGLL. Phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng GD trong nhà trường và ngoài nhà trường để thực hiện tốt hơn nữa công tác GD toàn diện cho HS.
– Xây dựng nội qui, qui chế và kế hoạch chi tiết cho lực lượng tổ chức và lực lượng tham gia HĐGDNGLL.
– Có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ phụ trách HĐGDNGLL. Tổ chức các đợt tập huấn tại chỗ để nâng cao năng lực tổ chức HĐGDNGLL cho giáo viên.
– Hiệu trưởng cần tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá việc tổ chức thực hiện chương trình HĐGDNGLL ở trường THCS. Quan tâm đến công tác thi đua khen thưởng đối với HĐGDNGLL.
– Đầu tư kinh phí mua sắm trang thiết bị, tài liệu; có nguồn kinh phí cho việc tổ chức HĐGDNGLL; có chế độ thỏa đáng cho những người chịu trách nhiệm chính trong công tác này.
– Khuyến khích giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm về lĩnh vực HĐGDNGLL.
– Tổ chức tham quan học tập kinh nghiệm ở các trường có phong trào HĐGDNGLL tốt.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\K34 KON TUM\K34 Kon Tum Sau BV\R.Lê Xuân Quang
