Hoàn thiện công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội

Hoàn thiện công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những chính sách an sinh xã hội trụ cột của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Tham gia BHXH là nhiệm vụ, nghĩa vụ của các đơn vị sử dụng lao động nhằm thực hiện quyền lợi cho người lao động. Việc đóng góp vào quỹ BHXH của các bên tham gia BHXH là tất yếu vì nguyên tắc có đóng, có hưởng. Vậy thu từ đóng góp của những người tham gia BHXH là nguồn nguồn thu chủ yếu quan trọng nhất cho quỹ BHXH ở hầu hết các quốc gia.

Quỹ BHXH có nhiệm vụ đảm bảo về tài chính để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động. Thu BHXH ảnh hưởng trực tiếp đến việc chi trả các chế độ BHXH và quá trình thực hiện chính sách BHXH trong tương lai. Nếu không thu được BHXH thì quỹ BHXH không có nguồn để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động. Vì thế, thu BHXH ngày càng trở thành khâu quan trọng và quyết định đến khả năng thực hiện chính sách BHXH, qua đó ảnh hưởng đến việc đảm bảo ổn định cuộc sống cho người lao động cũng như tạo điều kiện thuận lợi để các đơn vị, doanh nghiệp hoạt động.

Do vậy, quản lý thu BHXH là nhiệm vụ quan trọng của ngành BHXH. Để thu BHXH đạt hiệu quả cao thì quản lý thu BHXH phải được tổ chức chặt chẽ, thống nhất, khoa học trong cả hệ thống.

Trong những năm qua, BHXH Thành phố Đồng Hới, Quảng Bình đã có nhiều chính sách khác nhau để cải thiện và nâng cao chất lượng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn. Tuy nhiên,việc quản lý thu quỹ BHXH, đặc biệt thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đã nảy sinh nhiều vấn đề bất cập như nhiều doanh nghiệp không tự nguyện đăng ký nộp, tỷ lệ gia tăng về mức lương tham gia BHXH hàng năm chưa cao, số đơn vị nợ đọng, trốn đóng BHXH tăng nhanh … Tình trạng đó đã gây ra sự thất thoát quỹ, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, gây khó khăn cho việc quản lý thu BHXH, ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động trong công tác thu nộp nói riêng và công tác cân bằng thu – chi nói chung, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển sự nghiệp BHXH. Vì vậy, làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động quản lý thu BHXH luôn là yêu cầu bức thiết của đơn vị.

Để khắc phục những hạn chế nói trên, nhằm mở rộng và tăng trưởng nguồn thu BHXH, phát triển bền vững quỹ BHXH trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, rất cần có những giải pháp cụ thể.

Xuất phát từ thực tế trên, đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới” đã được lựa chọn để làm luận văn thạc sĩ.

Với mong muốn vận dụng những kiến thức học được vào phân tích thực trạng, thực tiễn hoạt động của ngành tại địa phương và qua đó góp phần nâng cao kỹ năng công tác của bản thân.

2. Mục tiêu nghiên cứu

2.1. Mục tiêu chung

Thông qua đánh giá thực trạng, Luận văn nhằm đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

2.2. Mục tiêu cụ thể

Hệ thống hóa cơ sở khoa học về BHXH và quản lý thu BHXH.

Phân tích đánh giá được thực trạng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2016-2018, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được và những hạn chế, khó khăn, những vấn đề đặt ra hiện nay đối với công tác quản lý thu BHXH.

Đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình đến năm 2021.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

– Đối tượng nghiên cứu :

Cơ sở lý luận và thực tiển về quản lý thu BHXH tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

– Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về quản lý thu BHXH và tập trung đi sâu nghiên cứu về quản lý thu BHXH bắt buộc.

Phạm vi không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý thu BHXH trên địa bàn TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Phạm vi thời gian: Các số liệu phục vụ đánh giá thực trạng được thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến năm 2018, đưa ra giải pháp và đề xuất cho giai đoạn 2020-2025.

4. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp tổng hợp, thống kê , so sánh , sử dụng chủ yếu số liệu thứ cấp để làm cơ sở phân tích đánh giá thực trạng về quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Cụ thể:

– Phương pháp định tính: Thu thập tài liệu, tư liệu, phân tích tổng hợp, thông qua số liệu thu thập được, hệ thống hoá và tổng hợp thành các bảng số liệu và các biểu đồ theo các tiêu thức phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.

Phương pháp so sánh: So sánh kết quả công tác quản lý thu BHXH qua từng năm, từng quý để đánh giá thực trạng và đề ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn về công tác quản lý thu BHXH BB tại BHXH TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình làm cơ sở để xây dựng Chương 2 của đề tài.

– Nhận xét, đánh giá và logic biện chứng để chỉ ra tồn tại hạn chế và đề xuất giải pháp.

5. Cấu trúc luận văn

– Phần mở đầu

– Phần nội dung.

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về BHXH và quản lý thu Bảo hiểm xã hội.

Chương 2: Thực trạng quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

– Phần kết luận

6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI

1.1. TỐNG QUAN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI

1.1.1. Sự hình thành và phát triển của Bảo hiểm xã hội

Các chế độ BHXH này đã được hoàn thiện dần dần qua các Sắc lệnh số 76/SL ngày 20/5/1950 và Sắc lệnh số 77/SL ngày 22/05/1950 của Chủ tịch nước. Hiến pháp 1959 – Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa đã nêu rõ quyền của người lao động được trợ cấp về vật chất khi già yếu, ốm đau, bệnh tật hoặc mất sức lao động… Tuy nhiên do chiến tranh và khả năng kinh tế có hạn nên chỉ một bộ phận lao động xã hội được hưởng quyền lợi BHXH.

1.1.2. Khái niệm bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm xã hội bắt buộc, quản lý thu BHXH

1.1.2.1. Khái niệm bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.2.2. Khái niệm, vai trò, mục đích và nguyên tắc quản lý thu Bảo hiểm xã hội

1.1.3. Đặc điểm Quỹ Bảo hiểm xã hội

– Quỹ BHXH được hình thành từ nhiều nguồn trong đó các nguồn chính là NLĐ, người SDLĐ, Nhà nước với tư cách là người SDLĐ của các cơ quan hành chính sự nghiệp cũng phải đóng theo quy định. Mức đóng BHXH được quy định bằng tỷ lệ (%) trên tiền lương, tiền công tùy từng đối tượng.

– Mục đích của quỹ BHXH là đảm bảo ổn định cuộc sống cho NLĐ và gia đình của họ khi NLĐ không may gặp rủi ro làm giảm hoạc mất thu nhập từ lao động. Hoạt động của quỹ không nhằm mục tiêu lợi nhuận, không kinh doanh kiếm lời.

– Phân phối quỹ vừa mang tính chất hoàn trả vừa mang tính chất không hoàn trả. Tính chất hoàn trả thể hiện ở chỗ NLĐ là đối tương tham gia đóng góp BHXH đồng thời cùng là đối tượng nhận trợ cấp BHXH. Tính chất không hoàn trả thể hiện ở chổ cùng tham gia BHXH nhưng có người được hưởng nhiều lần, nhiều chế độ khác nhau nhưng có người được hưởng ít lần hơn hoặc thậm chí là không được hưởng.

– Quỹ BHXH là hạt nhân, là nội dung vật chất của tài chính BHXH. Nó là khâu tài chính trung gian, cùng với Ngân sách nhà nước (NSNN) và tài chính doanh nghiệp hình thành nên hệ thống tài chính quốc gia.

– Quá trình tích lũy, đảm bảo an toàn quỹ BHXH là một vấn đề mang tính nguyên tắc và trọng tâm, đặc điểm này xuất phát từ vấn để đảm bảo ổn định cuộc sống cho NLĐ. Vì vậy BHXH phải tự bảo vệ mình trước nguy cơ mất an toàn về tài chính. Nếu xét ở một thời điểm cụ thể nào đó, quỹ BHXH luôn tồn tại một lượng tiền nhàn rỗi để chi trả trong tương lai.

1.1.4. Nguồn hình thành quỹ Bảo hiểm xã hội

Quỹ BHXH được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau. Trước hết đó là phần đóng góp của NLĐ, NSDLĐ và Nhà nước. Đây là nguồn chiếm tỷ trọng lớn nhất và cơ bản của quỹ. Thứ hai, phần tăng thêm do bộ phận nhàn rỗi tương đối của quỹ được cơ quan BHXH chuyên trách đưa vào hoạt động sinh lợi. Thứ ba, phần nộp phạt của những cá nhân và tổ chức vi phạm pháp luật về BHXH. Ngoài ra quỹ còn có nguồn thu hợp pháp khác được pháp luật mỗi nước quy định.

Sự phân chia về trách nhiệm đóng BHXH giữa NLĐ và người SDLĐ không phải phân chia rủi ro mà là lợi ích giữa các bên.

Người SDLĐ bỏ ra một khoản tiền nhỏ để đóng BHXH giúp họ tránh được thiệt hại kinh tế do phải chi ra một khoản tiền lớn hơn khi có rủi ro xảy ra đối với NLĐ. Đồng thời nó cũng tạo ra mối quan hệ tốt đẹp giữa người SDLĐ và NLĐ.

Đối với NLĐ, sự đóng góp vào quỹ BHXH là một phần để tự bảo vệ bản thân, vừa thể hiện sự tự gánh chịu trực tiếp rủi ro nếu có của chính mình đồng thời còn có ý nghĩa ràng buộc nghĩa vụ và quyền lợi một cách chặt chẽ.

Về phía Nhà nước, sự tham gia đóng góp của Nhà nước nhằm thể hiện sự quản lý của Nhà nước đối với BHXH, đảm bảo cho chính sách được thực hiện nghiêm chỉnh, đúng quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Mục 1 chương VI từ điều 88 đến điều 98 Luật BHXH nước ta Quỹ BHXH bao gồm các thành phần sau: Quỹ ốm đau thai sản; Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; Quỹ hưu trí, tử tuất;

1.2. NỘI DUNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC

1.2.1. Quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.2.2. Quản lý mức thu và phương thức đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.2.3. Tổ chức thực hiện thu Bảo hiểm xã hội

1.2.4. Thanh, kiểm tra hoạt động thu Bảo hiểm xã hội

1.2.5. Một số chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động quản lý thu Bảo hiểm xã hội

1.2.5.1. Mức độ hoàn thành kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội trong năm (T_HT)

1.2.5.2. Tỷ lệ nợ đọng Bảo hiểm xã hội (T_NĐ)

1.2.5.3. Tốc độ tăng số lượng đối tượng tham gia BHXH (T_SL)

1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI

1.3.1. Các nhân tố điều kiện kinh tế – xã hội

1.3.1.1. Về chính sách tiền lương

1.3.1.2. Về quy định về xử phạt vi phạm Luật BHXH

1.3.1.3. Công tác tuyên truyền về Luật Bảo hiểm xã hội

1.3.1.4. Năng lực của đội ngũ cán bộ Bảo hiểm xã hội

1.3.2. Các nhân tố về sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong quản lý thu BHXH

Sự phối hợp liên ngành trong quá trình thu và quản lý thu BHXH có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các sở ban ngành liên quan như Liên đoàn lao động, Sở lao động thương binh và xã hội, ban quản lý các khu công nghiệp, UBND các địa phương… phối hợp tốt với cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ tạo sự thống nhất trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH. Các cơ quan quản lý Nhà nước cùng với BHXH xây dựng các kế hoạch, chính sách để tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động đóng BHXH BB của các đơn vị trên địa bàn tạo điều kiện thuận lợi trong việc thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để xảy ra tình trạng vi phạm pháp luật về BHXH.

1.3.3. Thang đo các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH.

Hiện tại chưa có nhiều nghiên cứu đề cập về một mô hình cụ thể trong việc đo lường đến quản lý thu BHXH, mà chỉ thể hiện dưới dạng nghiên cứu định tính, phân tích thực trạng về tình hình quản lý thu BHXH. Kế thừa thang đo về 16 biến quan sát ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH, cụ thể của tác giả Nguyễn Văn Hùng (2014) về nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH thị xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa” và kết quả điều tra định tính, sau đó được điều chỉnh cho phù hợp với TP Đồng Hới. Thang đo sau khi điều chỉnh, bổ sung, thang đo chính thức được trình bày trong bảng dưới đây.

1.4. MỘT SỐ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG TRONG NƯỚC

1.4.1. Kinh nghiệm của BHXH Thành phố Đà Nẵng

1.4.2. Kinh nghiệm của BHXH tỉnh Thừa Thiên Huế

1.4.3. Kinh nghiệm của BHXH TP. Nam Định

1.4.4. Bài học kinh nghiệm đối với BHXH TP Đồng Hới, Quảng Bình

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI

BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TP ĐỒNG HỚI,

TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1. TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI

2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển

2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức bộ máy của Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới

2.1.3. Kết quả hoạt động của Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Bảng 2.2. Kết quả thu BHXH, BHYT, BHTN của BHXH TP

Đồng Hới Đơn vị tính: tỷ đồng

(Nguồn: Tổng hợp thu BHXH TP Đồng Hới)

Có được những kết quả trên là nhờ sự chỉ đạo toàn diện và trực tiếp của BHXH tỉnh Quảng Bình, sự quan tâm chỉ đạo của Thành ủy, HĐND, UBND TP Đồng Hới về việc “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT” BHXH TP Đồng Hới đã phối hợp chặt chẽ với các ban ngành, đoàn thể, các xã, phường trong việc đôn đốc các đơn vị thực hiện đúng việc trích nộp BHXH, BHYT, BHTN và trong việc thông tin tuyên truyền, hướng dẫn việc tham gia BHYT đối với nhân dân và học sinh.

2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TP ĐỒNG HỚI, QUẢNG BÌNH

2.2.1. Thực trạng công tác tổ chức thực hiện thu Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới

2.2.1.1. Công tác lập kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội

Bảng 2.5. Tình hình lập và được giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc của BHXH TP Đồng Hới, giai đoạn 2016-2018

Đơn vị: Triệu đồng

(Nguồn: BHXH TP Đồng Hới )

Qua bảng số liệu trên ta nhận thấy tình hình BHXH TP Đồng Hới lập kế hoạch luôn thấp hơn kế hoạch được BHXH tỉnh giao nhưng số chênh lệch không đáng kể, điều này cho thấy việc lập kế hoạch tại BHXH TP Đồng Hới đã gắn sát với kế hoạch của BHXH tỉnh, phản ánh công tác lập kế hoạch đã được BHXH TP Đồng Hới chú trọng coi đây là khâu then chốt trong việc quản lý thu của cả năm.

2.2.1.2. Mức độ thực hiện kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội

Bảng 2.6. Bảng tổng hợp số tiền thu BHXH của BHXH TP Đồng Hới so với kế hoạch thu được BHXH tỉnh giao (2016-2018)

(ĐVT: triệu đồng)

(Nguồn: BHXH TP Đồng Hới)

BHXH TP Đồng Hới đã thực hiện rất tốt công tác thu BHXH bắt buộc, đảm bảo tiến độ và hoàn thành vượt mức kế hoạch BHXH tỉnh giao, số thu năm sau luôn cao hơn năm trước với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu luôn đạt trên 100%.

2.2.1.3. Đánh giá tình hình nợ đọng Bảo hiểm xã hội

Bảng 2.9. Tình hình nợ BHXH bắt buộc tại BHXH TP Đồng Hới (2016-2018)

ĐVT: Triệu đồng

(Nguồn: bộ phận kiểm tra của BHXH TP Đồng Hới)

Số nợ đọng BHXH bắt buộc đều tăng qua các năm. Từ năm 2016, số nợ là 14.241 triệu đồng thì đến năm 2018 số nợ đã lên đến 17.890 triệu đồng, tăng 1,26 lần qua 3 năm.

Bảng 2.10. Tình hình nợ đọng BHXH bắt buộc tại BHXH TP

Đồng Hới Đơn vị tính: triệu đồng

(Nguồn:BHXH TP Đồng Hới )

BHXH TP Đồng Hới đã có nhiều biện pháp nhằm giảm tỷ lệ nợ đọng nhưng nợ đọng vẫn đang trở thành vấn đề nhức nhối trong quản lý thu BHXH. Từ Năm 2016 đến 2018 tình hình nợ đọng không hề có xu hướng giảm mà vẫn tiếp tục tăng từ 1,55% đến 1,58%.

Việc nợ đọng hoặc trốn tránh nghĩa vụ đóng BHXH của các đơn vị trước hết làm thất thu quỹ BHXH nhưng điều quan trọng hơn là làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi NLĐ.

2.2.2. Thực trạng công tác quản lý mức thu và phương thức thu Bảo hiểm xã hội

2.2.2.1. Quản lý mức thu Bảo hiểm xã hội

Đối với BHXHBB, mức thu theo quy định của pháp luật và dựa vào mức tiền lương – tiền công.

Qua 3 năm kể từ 2016 đến năm 2018, tỷ lệ thu và mức thu BHXH có sự tăng lên đáng kể. Điều này khiến cho số thu BHXH của BHXH TP Đồng Hới qua các năm tăng, số thu năm sau luôn cao hơn năm trước, bên cạnh đó là mức lương tối thiểu chung và mức lương tối thiểu vùng tăng theo từng năm do chính phủ quy định.

Như vậy thì số tiền BHXH thu được ngày càng tăng, ngoài các biện pháp quản lý thu BHXH ngày càng đạt hiệu quả cao số đối tượng tham gia tăng, một phần là do ảnh hưởng của tỷ lệ thu, mức thu BHXH.

2.2.2.2. Quản lý phương thức thu Bảo hiểm xã hội

Hiện nay BHXH TP Đồng Hới chỉ dùng phương thức thu BHXH là giao dịch hoàn toàn bằng hình thức chuyển khoản, BHXH TP Đồng Hới đã đăng ký tài khoản tại các Ngân hàng ( Agribank, BIDV, Vietcombank, Viettinbank, Bưu điện Liên Việt) và Kho bạc Nhà nước TP Đồng Hới mỗi nơi một tài khoản thu duy nhất, và tất cả các giao dịch về nộp BHXH đều phải thực hiện qua tài khoản này.

2.2.2.3. Quản lý quỹ lương đóng Bảo hiểm xã hội

Quỹ lương trích nộp BHXH là cơ sở quan trọng mà BHXH thành phố Đồng Hới có trách nhiệm thu trong năm nhằm làm cơ sở cho BHXH tỉnh lập kế hoạch thu cho năm tới. Để đảm bảo cho quá trình khai báo thông tin về tiền công, tiền lương của người lao động được đầy đủ, chính xác, BHXH TP Đồng Hới đã thực hiện tốt công tác khai báo hướng dẫn cụ thể về tiền lương tối thiểu làm căn cứ đóng BHXH tới từng đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc thông qua người chịu trách nhiệm trực tiếp thực hiện chính sách của đơn vị đó.

2.2.2.4. Phân bổ cán bộ quản lý thu Bảo hiểm xã hội

Để quản lý công tác thu được khoa học và hiệu quả, các đơn vị tham gia đóng BHXH được phân chia thành 4 khối chính, mỗi cán bộ hoặc nhóm cán bộ thu BHXH phụ trách đảm nhiệm một khối này và chịu trách nhiệm báo cáo với phó giám đốc phục trách về tình hình thực hiện công tác thu.

2.2.3. Thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.2.3.1. Quản lý số đơn vị tham gia Bảo hiểm xã hội

Bảng 2.14. Cơ cấu đơn vị tham gia BHXH tại BHXH TP. Đồng Hới (2016-2018)

(Nguồn: BHXH thành phố Đồng Hới)

Số đơn vị tham gia BHXH tăng dần theo từng năm. Đạt được kết quả trên là nhờ công tác quản lý thu ngày càng đi vào nề nếp, có các biện pháp hữu hiệu để quản lý chặt chẻ đối tượng tham gia và số thu BHXH theo quy định, người lao động có ý thức được trách nhiệm và quyền lợi khi tham gia BHXH.

2.2.3.2. Quản lý số lao động tham gia Bảo hiểm xã hội

Bảng 2.15. Số lao động tham gia BHXH tại BHXH TP Đồng Hới (2016-2018)

Đơn vị: Người

(Nguồn: BHXH thành phố Đồng Hới)

Qua bảng số liệu ta có thể thấy: số lao động tham gia BHXH có sự tăng lên qua từng năm, tuy nhiên số lượng tăng không đáng kể.

2.2.4. Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra Bảo hiểm xã hội

Bảng 2.16. Tình hình kiểm tra đóng BHXH bắt buộc của BHXH TP Đồng Hới (2016-2018)

(Nguồn: Bộ phận kiểm tra của BHXH TP Đồng Hới )

Qua bảng số liệu trên ta thấy rằng số lần các cuộc kiểm tra tăng qua 3 năm, năm sau luôn cao hơn năm trước. Điều này cho thấy BHXH thành phố Đồng Hới càng ngày càng chú trọng đến công tác kiểm tra hoạt động thu BHXH bắt buộc.

2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU BHXH BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TP ĐỒNG HỚI

2.3.1. Những kết quả đạt được

2.3.1.1. Về phát triển đối tượng tham gia BHXH và thu BHXH

BHXH thành phố Đồng Hới đã rất tích cực trong việc phát triển đối tượng tham gia BHXH và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm để phấn đấu góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn thành phố.

BHXH thành phố Đồng Hới đã áp dụng nhiều biện pháp giảm nợ BHXH. Nhờ đó, số tiền nợ đóng BHXH đã có xu thế giảm.

2.3.1.2. Về quản lý đối tượng tham gia BHXH

Đa số các đơn vị được kiểm tra đã chấp hành tốt việc thực hiện các chế độ, chính sách BHXH, đơn vị SDLĐ đã quan tâm hơn đến quyền lợi của người lao động, nhiều đơn vị đã tự giác truy nộp tiền BHXH.

BHXH thành phố Đồng Hới đã chủ động thực hiện hoặc phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành nhiều đợt thanh, kiểm tra thường xuyên và đột xuất tại các đơn vị sử dụng lao động và sử dụng biện pháp khởi kiện doanh nghiệp để thu nợ. Điều đó đã có tác dụng tích cực nhất định trong việc giải quyết tình trạng nợ đọng tiền BHXH.

2.3.1.3. Công tác tuyên truyền

Công tác tuyên truyền BHXH, BHYT trong thời gian qua đã góp phần định hướng dư luận, tạo sự ổn định về tư tưởng trong các tầng lớp nhân dân về chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước ta. Nhờ đó, việc triển khai thực hiện luật BHXH, BHYT đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Đã tổ chức hình thức đối thoại trực tiếp với các nhóm đối tượng, như nhóm chủ doanh nghiệp (DN), người lao động trong các DN, đặc biệt các DN ngoài nhà nước. Giải đáp vướng mắc của DN và người lao động. Tăng cường tuyên truyền, giải thích cho các DN còn nợ, trốn đóng BHXH; kiên quyết yêu cầu chủ DN thực hiện đầy đủ trách nhiệm đóng BHXH, BHYT cho người lao động.

2.3.1.4. Công tác tổ chức thực hiện thu

BHXH TP Đồng Hới đã bám sát tình hình thực tế, chú trọng công tác lập kế hoạch, luôn sát với kế hoạch của BHXH tỉnh. Để thực hiện công tác thu BHXH đạt được hiệu quả cao BHXH TP Đồng Hới đã phối hợp chặt chẻ với các đơn vị tham gia đóng BHXH trên địa bàn TP Đồng Hới trong công tác tổ chức thực hiện thu BHXH.

Được sự chỉ đạo sâu sát của BHXH tỉnh Quảng Bình, sự quan tâm giúp đỡ, sự phối hợp của các cơ quan ban ngành, các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn thành phố đã giúp cho BHXH TP Đồng Hới thực hiện rất tốt công tác thu BHXH bắt buộc, đảm bảo tiến độ và hoàn thành vượt mức kế hoạch BHXH tỉnh giao, số thu năm sau luôn cao hơn năm trước với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu luôn đạt trên 100%.

2.3.1.5. Ứng dụng CNTT trong quản lý thu BHXH

Để quản lý tốt nguồn thu BHXH, BHYT BHXH TP Đồng Hới đã đưa vào triển khai phần mềm TST (quản lý thu BHXH, BHYT,BHTN, cấp quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT), xây dựng hệ thống cơ sơ dữ liệu tập trung thống nhất. Trên cơ sở đó BHXH TP Đồng Hới đã khai thác có hiệu quả phần mềm TST nhờ đó rút ngắn thời gian, nâng cao chất lượng trong mọi hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, đảm bảo quản lý chặt chẽ và thuận tiện tra cứu khi cần thiết.

Về thực hiện kế hoạch thu, số thu hằng năm của BHXH TP Đồng Hới luôn vượt chỉ tiêu của BHXH tỉnh giao, số thu năm sau luôn cao hơn năm trước góp phần tích cực vào việc tăng trưởng quỹ BHXH, đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

2.3.1.6. Quy trình quản lý thu và kết quả thu BHXH bắt buộc:

BHXH TP Đồng Hới đã kịp thời triển khai các bước trong quy trình quản lý thu theo Quyết định 1111/QĐ-BHXH ngày 25/10/2011 có hiệu lực thi hành từ 01/01/2012,Quyết định 959/QĐ-BHXH ngày 09/09/2015 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam có hiệu lực từ ngày 01/12/2015 thay thế Quyết định 1111/QĐ-BHXH và Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/04/2017 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2017, thay thế Quyết định số 959/QĐ-BHXH ngày 09/9/2015 ban hành Quy định về quản lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; quản lý sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế, nhờ đó đã giảm được các thủ tục rườm rà, đảm bảo việc quản lý thu được chính xác, hiệu quả hơn.

2.3.2. Những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới

2.3.2.1. Về quản lý đối tượng tham gia BHXH

BHXH thành phố Đồng Hới hiện có số đối tượng tham gia đông lại không ngừng tăng lên theo từng năm

Đối tượng tham gia BHXH tuy có tăng lên nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu; nhiều doanh nghiệp chưa tham gia BHXH.

Nhiều đơn vị có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh nhưng không tồn tại đúng với địa chỉ trên giấy phép, cố tình trốn tránh không tiếp các đoàn thanh, kiểm tra

Việc quản lý, theo dõi, yêu cầu người sử dụng lao động khu vực ngoài công lập thực hiện chính sách BHXH cho người lao động theo luật định ở các đơn vị này không đơn giản.

2.3.2.2. Về công tác tuyên truyền

Hiện nay, đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền vừa thiếu về tổ chức và biên chế, còn bị hạn chế về chuyên môn.

Công tác truyền thông chưa đa dạng, chưa thường xuyên liên tục, chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ, việc tổ chức thực hiện chưa có tính chiến lược, đôi khi còn thụ động, lúng túng, xử lý tình huống sự vụ…

2.3.2.3. Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm

Năm 2016 là năm đầu cơ quan BHXH được giao chức năng thanh tra chuyên ngành đóng BHXH. Tuy nhiên, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát có lúc, có nơi chưa thường xuyên; số cuộc thanh tra, kiểm tra còn ít; việc xử phạt hành vi vi phạm về BHXH ít được thực hiện. Nguyên nhân chính là do lực lượng thanh tra ngành còn mỏng; tình trạng trục lợi, gây thất thoát quỹ ốm đau, thai sản, bảo hiểm thất nghiệp diễn biến phức tạp, do một số đơn vị khi tiếp nhận hồ sơ hưởng chế độ từ NLĐ không thẩm định chặt chẽ; công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm đối với các hành vi trục lợi BHXH hạn chế.

Công tác khởi kiện các doanh nghiệp nợ BHXH của tổ chức công đoàn gặp nhiều khó khăn vướng mắc, do bất cập của pháp luật.

2.3.2.4. Tình hình nợ đọng

Công tác quản lý thu BHXH BB gặp khó khăn nhất ở các đơn vị doanh nghiệp bởi đa số đều phớt lờ trách nhiệm, xem nhẹ quyền lợi của NLĐ và vấn đề an sinh xã hội.

Hiện tượng trốn tránh và nợ đọng BHXH kéo dài diễn ra ngày càng nhiều mà chưa có các biện pháp, chế tài đủ mạnh để xử lý.

Tỷ lệ nợ BHXH cao tại các doanh nghiệp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi NLĐ.

2.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế

2.3.3.1. Nguyên nhân khách quan

Do sự bất ổn của kinh tế toàn cầu.

Các DNTN phát triển mạnh nhưng quy mô nhỏ, và thiếu ổn định.

Bên cạnh đó nhận thức về chính sách BHXH của chủ SDLĐ, NLĐ còn kém, chưa chấp hành nghiêm chỉnh quy định của pháp luật.

2.3.3.2. Nguyên nhân chủ quan

Chế tài để xử lí các hình thức vi phạm việc đóng BHXH còn chưa được sửa đổi, bổ sung, chế tài chưa đủ mạnh để răn đe

Nhà nước chưa ban hành các văn bản quy định đối với các cơ quan quản lý nhà nước

Công tác kiểm tra thanh tra việc thực hiện chính sách BHXH của cơ quan BHXH cùng các cơ quan quản lý nhà nước tuy đã được thực hiện ngày một nhiều nhưng chưa thường xuyên

Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước với ngành BHXH còn chưa chặt chẽ

Công tác thông tin tuyên truyền, giải đáp các chế độ BHXH tuy đã được thực hiện nhưng tần suất tuyên truyền thưa, không định kỳ

Trình độ cán bộ làm công tác quản lý thu BHXH còn chưa đồng đều

Trong các đơn vị ngoài quốc doanh, hoạt động của tổ chức công đoàn chưa thực sự hiệu quả, có đơn vị không thành lập hoặc thành lập mang tính chất đối phó, chưa đủ khả năng đại diện bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Do nhu cầu về việc làm và thu nhập, nhiều người lao động không dám đấu tranh với chủ DN về quyền được hưởng chế độ BHXH.

Nhiều doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động chưa thực sự quan tâm đến ứng dụng công nghệ thông tin, ảnh hưởng đến kết quả triển khai giao dịch điện tử trong công tác BHXH.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

CHƯƠNG 3

ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI

3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC TẠI BHXH THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI ĐẾN NĂM 2025

3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC

3.2.1. Tăng cường quản lý và mở rộng đối tượng tham gia BHXH

Quản lý chặt chẽ NLĐ và NSDLĐ

Mở rộng đối tượng tham gia BHXH

3.2.2. Tăng cường các biện pháp để quản lý mức thu BHXH

– Thực hiện đúng trình tự, thủ tục tham gia, đóng BHXH

– Kiến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước trong việc xác định mức tiền lương làm căn cứ thu BHXH của người lao động

– Cơ quan BHXH địa phương cần phối hợp với các sở để thu BHXH đúng các quy định của Nhà nước.

3.2.3. Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ BHXH

Một là, BHXH TP Đồng Hới cần phải sắp xếp tổ chức cán bộ theo hướng chuyên sâu, cần phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của từng bộ phận, từng cá nhân và phải chịu trách nhiệm trực tiếp với Giám đốc cơ quan BHXH.

Hai là, BHXH TP Đồng Hới cần xây dựng cơ chế phối hợp với các ban ngành, đoàn thể của thị xã để thực hiện tốt chính sách BHXH đối với NLĐ.

Ba là, chương trình đào tạo nâng cao năng lực cán bộ công chức, viên chức đang đương nhiệm.

3.2.3. Tăng cường quản lý và truy thu nợ đọng tiền đóng BHXH

Xử phạt nghiêm minh vi phạm về đóng BHXH, quyết liệt khởi kiện các đơn vị nợ lớn, thời gian nợ kéo dài mà sau khi cơ quan BHXH đã thực hiện các biện pháp hành chính nhưng không chuyển biến.

Triển khai xây dựng văn bản liên tịch với ngân hàng, kho bạc để thực hiện việc trích nộp BHXH và lãi của số tiền nợ BHXH từ tài khoản của DN hoặc phong toả tài khoản đến khi DN nộp đủ tiền nợ BHXH theo quy định của pháp luật.

Gắn chặt chẽ công tác thu nộp BHXH với việc cấp sổ BHXH, cấp thẻ BHYT và thực hiện chế độ BHXH.

Thu – cấp Sổ, thẻ – giải quyết hưởng các chế độ BHXH là các khâu nghiệp vụ có quan hệ mật thiết, không tách rời nhau.

Phối hợp chặt chẽ, tuần tự theo đúng quy trình trên, là biện pháp ràng buộc để quản lý thu BHXH được đảm bảo theo đúng các quy định của Nhà nước.

3.2.4. Đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền

Hoạt động tuyên truyền hiệu quả cao sẽ giúp cho NLĐ, NSDLĐ nhận thức được tầm quan trọng của BHXH để tự giác tham gia, đồng thời qua đó mở rộng được đối tượng tham gia BHXH, tăng nguồn thu cho quỹ BHXH.

Để thực hiện được công tác thông tin tuyên truyền tốt thì BHXH TP Đồng Hới cần phối hợp tốt nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, cụ thể: Tuyên truyền miệng, vấn đáp ba bên; In sổ tay BHXH.

3.2.5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra BHXH

Cần phải tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện, một mặt biểu dương người tốt, việc tốt, đồng thời phát hiện lệch lạc để có biện pháp uốn nắn kịp thời và áp dụng những hình thức xử lý để răn đe, giáo dục không tái phạm những lần sau.

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra liên ngành

Việc tổ chức phối hợp thanh tra, kiểm tra liên ngành sẽ tránh được hiện tượng chồng chéo, trùng lặp thường xảy ra trong thanh tra, kiểm tra

Nếu phát hiện vi phạm Luật BHXH thì kiên quyết phải xử lý nghiêm minh theo đúng quy định của pháp luật. Khi có tranh chấp trong quan hệ BHXH cơ quan BHXH cũng cần giải quyết theo pháp luật.

Đặc biệt BHXH là cơ quan tham mưu trong lĩnh vực BHXH nên cần phải năng động hơn trong việc xây dựng kế hoạch cùng với sở lao động – thương binh và xã hội, thanh tra tỉnh, liên đoàn lao động tỉnh tiến hành kiểm tra các DN ngoài quốc doanh để kiến nghị, định hướng cho các DN tham gia BHXH.

Bên cạnh việc xử lý nghiêm các vi phạm, cần khen thưởng kịp thời những đơn vị sử dụng lao động làm tốt công tác đăng ký tham gia và thu nộp BHXH hàng năm.

3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ

3.3.1. Kiến nghị với Nhà nước

3.3.2. Kiến nghị với UBND tỉnh Quảng Bình

3.3.3. Kiến nghị với Bảo hiểm xã hội Việt Nam

TÓM TẮT CHƯƠNG 3

KẾT LUẬN

BHXH là một chính sách lớn của Đảng và nhà nước ta mang tính nhân văn sâu sắc vì hạnh phúc, vì dân giàu , nước mạnh, xã hội văn minh. Nó liên quan trực tiếp đến đời sống người lao động, nhằm phát huy nhân tố con người, yếu tố quyết định để thúc đẩy các mặt kinh tế, văn hoá, xã hội phát triển một cách toàn diện.

Với lý do đó, đề tài” “Hoàn thiện công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới-” đã tập trung giải quyết được những nội dung chủ yếu sau:

Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội TP Đồng Hới trong điều kiện hiện nay

– Công tác quản lý thu ngày càng đi vào nề nếp, có các biện pháp hữu hiệu để quản lý chặt chẽ đối tượng tham gia và số thu BHXH theo quy định, người lao động có ý thức được trách nhiệm và quyền lợi khi tham gia BHXH. Tổng số lao động tham gia BHXH ngày một tăng qua từng năm, đặc biệt là số lao động ở khối DNNQD tăng lên đáng kể, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu các khối. Người sử dụng lao động và người lao động ngày càng nhận thức đầy đủ hơn về tầm quan trọng, tính thiết thực khi tham gia BHXH.

– Số tiền thu BHXH không ngừng tăng cao số thu năm sau luôn cao hơn năm trước, ngoài các biện pháp quản lý thu BHXH ngày càng đạt hiệu quả cao số đối tượng tham gia tăng, một phần là do ảnh hưởng của tỷ lệ thu, mức thu BHXH.

– Số lao động tham gia BHXH tăng qua các năm cho thấy công tác tuyên truyền mở rộng đối tượng đã được BHXH thành phố Đồng Hới chú trọng và thực hiện khá tốt. Kết quả trên đạt được nhờ chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước thể hiện đúng tinh thần Hiến pháp 2013 là công dân Việt Nam có quyền được tham gia vào chính sách an sinh xã hội. Người dân ngày càng quan tâm hơn đến chính sách BHXH, bên cạnh đó cần nhấn mạnh đến sự vào cuộc cả hệ thống chính trị, nhất là trong công tác truyền thông.

– Thời gian qua, phần lớn các đơn vị tham gia BHXH trên địa bàn TP Đồng Hới đã thực hiện tốt việc trích nộp BHXH theo quy định, thể hiện công tác thanh kiểm tra tại BHXH TP Đồng Hới khá thường xuyên.

– Công tác lập kế hoạch thu đã bám sát thực tế nên mức độ thực hiện đạt kết quả cao.

Bên cạnh việc phân tích và đánh giá thực trạng, luận văn đã đưa ra những phương hướng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH BB tại BHXH thành phố Đồng Hới:

Thứ nhất, Tăng cường quản lý và mở rộng đối tượng tham gia BHXH.

Thứ hai, Tăng cường các biện pháp để quản lý mức thu BHXH.

Thứ ba, Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ BHXH.

Thứ tư, Tăng cường quản lý và truy thu nợ đọng tiền đóng BHXH.

Thứ năm, Đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền.

Thứ sáu, Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra BHXH.

Hy vọng kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn thành phố, giúp cho chính sách về BHXH của nhà nước ngày càng phát triển và thành công, nâng cao chất lượng cuộc sống quyền lợi của người lao động.

LIỆN HỆ:

SĐT+ZALO: 0935568275

E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN DUY TAN\LUAN VAN DUY TAN\PHAM THI THU TRANG\New folder (3)