Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Chư Sê

1. Lý do lựa chọn đề tài

Việt Nam đang trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Tình trạng nghèo nàn, lạc hậu dần dần được khắc phục. Đời sống vật chất, tinh thần của mọi người, mọi nhà đang từng bước được cải thiện. Song xã hội càng phát triển thì những vấn đề của đời sống tâm lý, tình cảm cũng càng nảy sinh phong phú, đa dạng và bức xúc hơn. Các hoạt động hỗ trợ tâm lý xuất hiện và ngày càng phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội, nhất là ở nơi mà cha mẹ không có nhiều thời gian dành cho con. Tham vấn tâm lý được ứng dụng ở nhiều loại hình hỗ trợ khác nhau, trong đó hỗ trợ tâm lý học đường đang trở thành một nhu cầu cấp bách của xã hội cần được đáp ứng kịp thời.

Với vai trò là cấp học nền tảng trong hệ thống giáo dục phổ thông, hiệu quả và chất lượng giáo dục THCS dựa trên sự đánh giá tổng thể tất cả các mặt hoạt động của nhà trường, trong đó lấy học sinh làm trung tâm. Một trường THCS hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó phải đảm bảo phát triển toàn diện.

Để hoàn thành nhiệm vụ này, các nhà trường cần có sự quan tâm thích đáng đến vấn đề chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh. Các vấn đề tâm lý, các khó khăn trong cuộc sống của học sinh phải được tư vấn, chia sẻ, giải toả kịp thời, tránh dẫn đến hành vi xấu, gây ra hậu quả đáng tiếc, ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách của các em sau này. Trước yêu cầu cấp bách đó, nhiều nhà trường đã có sự quan tâm, thực hiện công tác tư vấn tâm lý cho học sinh. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện hoạt động này ở các trường THCS nhìn chung còn gặp nhiều khó khăn.

Từ những lý do nêu trên nên tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai”.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai trong giai đoạn hiện nay.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

Hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS.

3.2. Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

4. Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai đã được quan tâm, đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động này còn có nhiều hạn chế và bất cập về nội dung, phương pháp tư vấn, quy trình, kiểm tra – đánh giá, đội ngũ, các điều kiện thực hiện.

Có thể đề xuất được những biện pháp có tính cấp thiết và khả thi về quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS tại địa bàn nghiên cứu.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS.

5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu

6.1. Về nội dung nghiên cứu

Đề tài khảo sát thực trạng và đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

6.2. Phạm vi khách thể khảo sát

Cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên, học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

6.3. Thời gian nghiên cứu

Các số liệu điều tra, khảo sát thực trạng của đề tài được giới hạn trong năm học 2019-2020, 2020 – 2021.

Các biện pháp đề xuất cho hiệu trưởng các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai từ năm 2022 đến năm 2026.

7. Phương pháp nghiên cứu

7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3. Phương pháp xử lí, phân tích thông tin

8. Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu; kết luận và khuyến nghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được chia thành 3 chương

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh trường trung học cơ sở;

Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai;

Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Các nghiên cứu trên thế giới

Các nghiên cứu ở Việt Nam

Một số khái niệm cơ bản của đề tài

Quản lí, quản lí giáo dục

1.2.1.1. Quản lí

Quản lí là sự tác động liên tục của chủ thể quản lí tới khách thể và đối tượng quản lí một cách có kế hoạch, có tổ chức, có phối hợp, có kiểm tra, đánh giá công việc nhằm đạt được những mục tiêu đã dự kiến. Quản lí giữ vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động xã hội.

1.2.1.2. Quản lí giáo dục

Quản lí giáo dục là hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lí đến khách thể quản lí nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu giáo dục.

Quản lí nhà trường

Lý luận và thực tiễn đã khẳng định, quản lý nhà trường gồm hai loại:

Quản lý các chủ thể bên ngoài nhà trường nhằm định hướng và tạo điều kiện cho nhà trường hoạt động và phát triển.

Quản lý các chủ thể bên trong nhà trường nhằm cụ thể hoá các chủ trương đường lối, chính sách giáo dục…. thành các kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để đưa nhà trường đạt được các mục tiêu đề ra.

Tư vấn tâm lý học sinh

Trong nhà trường phổ thông, tư vấn, hỗ trợ học sinh trong giáo dục và dạy học vừa được xem là một tiến trình, vừa được xem là một hoạt động. Hoạt động này có thể bao gồm các mức độ hỗ trợ khác nhau (từ phòng ngừa, tư vấn và can thiệp khi cần thiết) và diễn ra theo nhiều phương thức khác nhau.

Quản lí hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trung học cơ sở

Quản lí hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trường THCS là hoạt động có mục đích, có kế hoạch. Trong quá trình quản lí hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trường THCS, người quản lí cách thực hiện theo chức năng quản lí: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra điều chỉnh. Các nội dung này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Tổ chức quản lí có hiệu quả hoạt động tư vấn tâm lí học sinh có hiệu quả, giúp các em đối diện và giải quyết những vấn đề trong học tập, cũng như trong cuộc sống tốt hơn, tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra.

Hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh ở các trường trung học cơ sở

Những đặc điểm tâm lý học sinh trung học cơ sở và những yêu cầu mới đối với công tác tư vấn tâm lí ở trường THCS .

Mục tiêu của hoạt động tư vấn tâm lí học sinh ở trường trung học cơ sở

Nội dung hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trong trường trung học cơ sở

Hình thức tổ chức hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trường trung học cơ sở

Quy trình tư vấn tâm lí học sinh

Đội ngũ nhân sự và sự phối hợp trong tư vấn tâm lí học sinh

Điều kiện hỗ trợ hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Quản lí hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trường trung học cơ sở

1.4.1. Quản lí thực hiện mục tiêu hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Xác lập các mục tiêu cụ thể cho việc triển khai hoạt động tư vấn tâm lý tại các trường THCS.

Tổ chức phổ biến và truyền thông việc hiện thực hoá mục tiêu của hoạt động TVTL cho học sinh THCS đến các cá nhân và bộ phận chuyên trách.

Giám sát việc thực hiện mục tiêu của HĐTVTL cho HS THCS.

1.4.2. Quản lí thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Để quản lí tốt việc thực hiện chương trình, nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh, người cán bộ quản lý cần quan tâm đến việc xây dựng kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện kế hoạch. Trong xây dựng kế hoạch phải đảm bảo tính thống nhất giữa mục tiêu hoạt động tư vấn tâm lý học sinh với mục tiêu giáo dục chung trong trường THCS, phối hợp với kế hoạch dạy học trên lớp.

1.4.3. Quản lí phương pháp, hình thức hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Chỉ đạo lựa chọn đúng đa dạng các phương pháp, hình thức tư vấn tâm lý cho học sinh THCS

Tổ chức bồi dưỡng cho giảng viên về phương pháp, hình thức tư vấn tâm lý hiệu quả tại các trường THCS

Tổ chức các chuyên đề tư vấn tâm lý lồng ghép vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp

Tổ chức hiệu quả hình thức tư vấn tâm lý cá nhân cho học sinh

Giám sát việc thực hiện các phương pháp, hình thức tư vấn tâm lý cho học sinh.

1.4.4 Quản lý quy trình tư vấn tâm lý cho học sinh tại các trường THCS.

Việc thực hiện các bước trong quy trình đòi hỏi có sự phối hợp ăn khớp nhịp nhàng và có thể kiểm soát, điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Đồng thời kết quả đầu ra (sản phẩm dự kiến) có thể so sánh với kết quả đầu vào nhằm kiểm tra việc thực hiện các bước trong quy trình có đúng trình tự, yêu cầu và có hiệu quả hay không.

1.4.5. Quản lí đội ngũ nhân sự và sự phối hợp trong tư vấn tâm lí học sinh

Nhu cầu về tư vấn tâm lí học đường hiện nay là rất cấn thiết vì vậy xây dựng một chính sách về nguồn nhân lực để đảm bảo cho hoạt động này diễn ra một cách có hiệu quả.

Trước hết đầu tư cho nguồn nhân lực với chiến lược cho con người là trung tâm, chính vì vậy mỗi trường học có đội ngũ tư vấn viên vững vàng có kinh nghiệm thực tiễn…. trong việc đào tạo đội ngũ tư vấn viên.

1.4.6. Quản lí hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lí học sinh cho giáo viên

– Xác định phẩm chất năng lực của đội ngũ giáo viên làm tư vấn về số lượng, giới tính, trình độ và các nội dung cần được bồi dưỡng;

– Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh theo từng lộ trình giai đoạn;

– Tổ chức, rà soát cử đội ngũ tham gia hoạt động dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh;

– Chỉ đạo các lực lượng có liên quan hỗ trợ đội ngũ tham gia bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh;

– Kiểm tra, đánh giá kết quả tham gia bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh;

1.4.7. Quản lí các điều kiện hỗ trợ hoạt động vấn tâm lí học sinh.

Các nguồn lực hỗ trợ hoạt động giáo dục nói chung, hoạt động tư vấn tấm lí trong nhà trường nói riêng về con người, kinh phí, thời gian và điều kiện về vật lực.

Để quản lý hiệu quả điều kiện hỗ trợ tư vấn tâm lý học sinh tại các trường THCS, lãnh đạo nhà trường cần quan tâm đến phát triển đến các yếu tố nhân lực, vật lực, tài lực ..

1.4.8. Giám sát kết quả hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Muốn kiểm tra, đánh giá chính xác việc thực hiện kế hoạch hoạt động tư vấn tâm lý học sinh, người cán bộ quản lí phải chú ý tới các nội dung sau:

– Xác định được cách kiểm tra;

– Xây dựng được tiêu chí đánh giá;

– Tổng kết đánh giá, xếp loại từ đó khen, chê kịp thời và có những điều chỉnh hợp lý nhằm thực hiện tốt những mục tiêu đề ra.

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động tư vấn tâm lí học sinh trường Trung học cơ sở

Hiện nay xã hội, gia đình còn xem nhẹ công tác tư vấn tâm lý học đường trong trường học. Nhiều tổ chức, cá nhân nhận thức không đúng về hoạt động TVTL học đường, từ đó thiếu sự quan tâm đến việc tư vấn giúp học sinh phát hiện, giải quyết các khó khăn tâm lý mà các em gặp phải. Thậm chí nhiều nơi còn bỏ ngỏ không tổ chức hoạt động TVTL học đường trong trường học.

Tiểu kết chương 1

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CHƯ SÊ, TỈNH GIA LAI

Khảo sát thực trạng

Mục đích khảo sát

Tìm hiểu thực trạng hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh THCS và quản lý hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, làm cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh THCS trong giai đoạn hiện nay.

Nội dung khảo sát

– Thực trạng hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai;

– Thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai;

– Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

Cách thức khảo sát

Tổng hợp số liệu thu được từ các phiếu trả lời thu về hợp lệ. Trên cơ sở các kết quả thống kê và các ý kiến ghi nhận qua các cuộc trao đổi, phỏng vấn, đưa ra nhận định về thực trạng hoạt động tư vấn tâm lí học sinh và quản lý hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

Đối tượng khảo sát

Bảng 2.1b Đối tượng tham gia khảo sát

Số phiếu phát ra: 380, số phiếu thu vào: 380, số phiếu hợp lệ: 380, số phiếu bị loại: 0

Địa bàn khảo sát

Các cán bộ quản lí phòng GD&ĐT, cán bộ quản lý cấp trường: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, Tổ trưởng tổ chuyên môn các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

Xử lý kết quả khảo sát

Sử dụng excel để thống kê số lượng trả lời từng phương án theo từng câu theo từng đối tượng khảo sát, cuối cùng sử dụng công thức tính điểm trung bình và tỷ lệ phần trăm như sau:

Khảo sát về các mức độ phù hợp/ tốt/ ảnh hưởng trong luận văn quy định điểm như sau:

– Điểm 4: Rất phù hợp/ Tốt/ Rất ảnh hưởng

– Điểm 3: Phù hợp/ Khá/ ảnh hưởng

– Điểm 2: Ít phù hợp / TB/ Ít ảnh hưởng

– Điểm 1: Không phù hợp/ Yếu/ Không ảnh hưởng

Các nhận định mức độ dược xác định như sau:

– Loại Tốt: 3,264,0

– Loại Khá: 2,51 3,25;

– Loại Trung bình: 1,76 2,5;

– Loại Yếu: 1,0 1,75.

Tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

Khái quá tình hình kinh tế – xã hội

Khái quát tình tình giáo dục

Thực trạng hoạt động tư vấn tâm lí học sinh các trường trung học cơ sở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

Nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Bảng 2.2 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV và HS về vai trò tầm quan trọng của hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường THCS

Qua kết quả khả sát nhận thức về vai trò tầm quan trọng của hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS cho thấy: phần lớn cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhận thức đây là hoạt đông quan trọng.

Thực trạng xác định mục tiêu của hoạt động tư vấn tâm lý học sinh

Vì vậy, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh đều nhận thức rõ mục tiêu của hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh THCS là cần thiết, trong giai đoạn hiện nay. Việc khảo sát đánh giá mục tiêu của hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh trường THCS đạt mức độ khá, cho thấy việc cán bộ quản lý triển khai các mục tiêu của hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh đáp ứng nhu cầu của học sinh THCS.

Thực trạng thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh

Qua việc, khảo sát đánh giá các nội dung hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh trường THCS đạt mức độ khá, cho thấy việc cán bộ quản lý triển khai các nội dung hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh đáp ứng nhu cầu của học sinh THCS.

Thực trạng hình thức hoạt động tư vấn tâm lý học sinh

Như vậy, các hình thức hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS, tổ chức trực tiếp tuyên truyền phổ biến những vấn đề chung, riêng đối với những vấn đề tế nhị, thì đội ngũ làm nhiệm vụ tư vấn có thể tư vấn thông qua email, hoặc trao đổi trực tiếp. Qua đó, kết quả khảo sát đạt mức độ khá. Từ đó, cho thấy các hình thức tư vấn hoàn toàn phù hợp có thể áp dụng triển khai rộng rãi đến các trường THCS.

Thực trạng đánh giá quy trình của hoạt động tư vấn tâm lý học sinh

Như vậy, quy trình của hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS là đạt mức đọ khá, quy trình này góp phần làm giảm khoảng cách giữa nhà tư vấn với học sinh là đối tượng được tư vấn. Thật vậy, việc thiết lập mối quan hệ, bước tiếp theo lắng nghe, quan sát thái độ và hành vi của học sinh.

Thực trạng đội ngũ nhân sự và sự phối hợp trong hoạt động tư vấn tâm lý học sinh

Kết quả cho phép nhận xét: đội ngũ tư vấn đóng vai trò quan trọng trong quá trình tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS. Như vậy, đối với mỗi vấn đề trong nội dung tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS thì, cán bộ quản lý phải uyển chuyển chỉ đạo đội ngũ làm công tác tư vấn tâm lý phù hợp với nội dung, có như vậy hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS thêm hiệu quả hơn.

Thực trạng đánh giá điều kiện hỗ trợ hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Kết quả cho phép nhận xét: điều kiện hỗ trợ hoạt động tư vấn tâm lí học sinh đóng vai trò quan trọng trong quá trình tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS. Như vậy, đối với mỗi vấn đề trong nội dung tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS thì, cán bộ quản lý phải uyển chuyển chỉ đạo điều kiện hỗ trợ hoạt động tư vấn tâm lí học sinh phù hợp với nội dung, có như vậy hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh ở trường THCS thêm hiệu quả hơn.

Thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

Thực trạng quản lí thực hiện mục tiêu hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Bên cạnh đó, theo kết quả phỏng vấn thầy giáo N.T.H, là phó hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn, khi được hỏi về Quản lý thực hiện mục tiêu hoạt động tư vấn tâm lý học sinh THCS, thầy trả lời như sau: “Nhà trường đã và đang quan tâm đến vấn đề tâm lý học sinh THCS, lứa tuổi vừa rời bậc tiểu học và đang trong giai đoạn dậy thì, có nhiều biến đổi trong tâm sinh lý. Quản lý thực hiện mục tiêu hoạt động tư vấn tâm lý học sinh THCS thường chung với kế hoạch đầu năm học, theo chủ đề năm học. Tuy nhiên, bên cạnh kế hoạch tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên thì còn các kế hoạch giáo dục khác, và việc tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên còn phụ thuộc vào năng lực của đội ngũ làm tư vấn tâm lý. Vì vậy, việc quản lý mục tiêu chưa được thực sự bám sát vào nội dung và yêu cầu của nhà trường, cũng như ảnh hưởng đến hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên cho học sinh. ”

Như vậy, mặc dù hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên được cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhận thức và đánh giá rất phù hợp, nhưng kết quả thực hiện mục tiêu chỉ ở mức trung bình khá. Vì vậy, lãnh đạo các trường cần quán triệt thực hiện mục tiêu hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên cho học sinh THCS một cách hiệu quả hơn.

Thực trạng quản lí thực hiện nội dung, chương trình hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Bên cạnh đó, theo kết quả phỏng vấn cô giáo N.T.T.G, là phó hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn, khi được hỏi về Quản lý thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh THCS, cô trả lời như sau: “Quản lý thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên mới được đưa vào nội dung giáo dục, và nội dung này gần như là ngoại khóa, phụ thuộc lớn vào kế hoạch, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường và năng lực của đội ngũ làm tư vấn hỗ trợ, việc tổ chức đội ngũ, chỉ đạo các nội dung tư vấn chưa được thực hiện tốt, nguyên nhân lớn do điều kiện của nhà trường và đội ngũ chưa được tập huấn bài bản và việc tư vấn này hầu như là những người làm nhiệm vụ kiêm nhiệm. Vì vậy, Quản lý thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên chưa thực sự đem lại hiệu quả tích cực.”

Như vậy, việc quản lí thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh THCS chỉ được được đánh giá ở mức trung bình. Mặt dù, về hoạt động tư vấn và tâm lý học sinh của giáo viên thì đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh điều nhận thức và đánh giá rất phù hợp. Vì vậy, chủ thể quản lí cần có biện pháp quản lí thực hiện nội dung hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên cho học sinh một cách hiệu quả.

Thực trạng quản lí phương pháp, hình thức hoạt động tư vấn tâm lí học sinh

Kết quả phỏng vấn thầy giáo T.D.H, là hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn, khi được hỏi về Quản lý phương pháp, hình thức hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên cho học sinh THCS, thầy trả lời như sau: “Việc Quản lý phương pháp, hình thức hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên là vô cùng quan trọng, giúp cho đội ngũ thực hiện các phương pháp và hình thức tư vấn tâm lý học sinh phù hợp với điều kiện đặc điểm của tâm lý học sinh, do chưa được tập huấn bàn bản nên việc Quản lý phương pháp, hình thức hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên chưa đem lại hiệu quả tích cực.”

Kết hợp với kết quả khảo sát, có thể thấy việc quản lý quy trình thực hiện tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường THCS chỉ thu đạt mức độ trung bình. Đây là điều lãnh đạo các trường THCS và phòng GD&ĐT rất cần quan tâm.

Thực trạng quản lí quy trình thực hiện tư vấn tâm lí cho học sinh

Khi được hỏi về nội dung quản quản lý quy trình thực hiện tư vấn tâm lý cho học sinh, thầy giáo N.Đ.D, hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn cho biết, “Việc quản lý quy trình thực hiện tư vấn tâm lý cho học sinh là vô cùng quan trọng, xác định quy trình, thực hiện theo quy trình. Tuy nhiên, việc quản lý quy trình thực hiện tư vấn tâm lý cho học sinh chưa đem lại hiệu quả do nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc quản lý chưa hiệu quả.”

Kết hợp với kết quả khảo sát, có thể thấy việc quản lý đội ngũ và sự phối hợp của đội ngũ của hoạt động tư vấn tâm lý ở các trường THCS chỉ thu đạt mức độ trung bình. Đây là điều lãnh đạo các trường THCS và phòng GD&ĐT rất cần quan tâm.

Thực trạng quản lý đội ngũ và sự phối hợp của đội ngũ của hoạt động tư vấn tâm lý

Khi được hỏi về nội dung quản lý đội ngũ và sự phối hợp của đội ngũ của hoạt động tư vấn tâm lý, thầy giáo N.M.T, hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn cho biết, “Việc quản lý đội ngũ và sự phối hợp của đội ngũ của hoạt động tư vấn tâm lý là vô cùng quan trọng, nhằm xây dựng đội ngũ, hỗ trợ hoạt động TLHS thêm hiệu quả. Tuy nhiên, việc Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên chưa đem lại hiệu quả do nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc quản lý chưa hiệu quả.”

Kết hợp với kết quả khảo sát, có thể thấy việc quản lý đội ngũ và sự phối hợp của đội ngũ của hoạt động tư vấn tâm lý ở các trường THCS chỉ thu đạt mức độ trung bình. Đây là điều lãnh đạo các trường THCS và phòng GD&ĐT rất cần quan tâm.

Thực trạng quản lí các điều kiện hỗ trợ hoạt động vấn tâm lí học sinh.

Khi được hỏi về nội dung Quản lý hoạt động các điều kiện hỗ trợ tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên THCS, thầy giáo P.H.T, hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn cho biết, “Việc Quản lý hoạt động tổ chức các điều kiện hỗ trợ tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên là vô cùng quan trọng, nhằm thực hiện các hoạt động tư vấn tâm lý, kỹ năng tư vấn phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh cũng như điều kiện nhà trường. Tuy nhiên, việc Quản lý hoạt động tổ chức các điều kiện tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên chưa đem lại hiệu quả do nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc quản lý chưa hiệu quả.”

Kết hợp với kết quả khảo sát, có thể thấy việc quản lí các điều kiện tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên ở các trường THCS chỉ thu đạt mức độ trung bình. Đây là điều lãnh đạo các trường THCS và phòng GD&ĐT rất cần quan tâm.

Thực trạng quản lí hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn học sinh

Khi được hỏi về nội dung Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên THCS, thầy giáo N.Đ.D, hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn cho biết, “Việc Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên là vô cùng quan trọng, nhằm trang bị kiến thức về tâm lý, kỹ năng tư vấn phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh cũng như điều kiện nhà trường. Tuy nhiên, việc Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên chưa đem lại hiệu quả do nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc quản lý chưa hiệu quả.”

Kết hợp với kết quả khảo sát, có thể thấy việc quản lí hoạt động tự bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên ở các trường THCS chỉ thu đạt mức độ trung bình. Đây là điều lãnh đạo các trường THCS và phòng GD&ĐT rất cần quan tâm.

Thực trạng quản lý, giám sát hoạt động tư vấn tâm lý học sinh

Cũng với kết quả trên, ý kiến của thầy giáo P.V.T hiệu trưởng trường THCS trên địa bàn, về kiểm tra, đánh giá kế hoạch quản lý hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên như sau: “Việc kiểm tra, đánh giá kế hoạch tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên là vô cùng quan trọng, qua kiểm tra sẽ phát hiện những điểm phù hợp, chưa phù hợp. Từ đó, làm cơ sở điều chỉnh lại kế hoạch cho phù hợp hơn với, điều kiện nhà trường và đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên. Qua đó, việc kiểm tra, đánh giá lại kế hoạch tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên chỉ là những báo cáo kết quả thực hiện ở cuối năm học, chỉ nêu ra những việc đã làm, chưa cụ thể các nội dung, các kết quả cụ thể. Vì vậy, hoạt động kiểm tra, đánh giá chưa thực sự mang lại kết quả tích cực.”

Như vậy, cả kết quả khảo sát và kết quả phỏng vấn đều cho thấy: việc giám sát, kiểm tra đánh giá hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên các trường THCS chỉ thu đạt kết quả ở mức trung bình.

Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

Đánh giá chung về thực trạng

Những mặt mạnh

– Về mặt nhận thức về hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên cho học sinh THCS thì phần lớn đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh điều nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động này, nó góp phần quan trọng định hướng, tư vấn cho học sinh về những vấn đề tâm sinh lý và việc học tập của các em.

– Về nội dung, thì đội ngũ cũng đánh giá các nội dung này phù hợp cho lứa tuổi học sinh THCS, và để cho hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên hiệu quả hơn thì cần bổ sung nhiều nội dung hơn nữa để phù hợp với tình hình phát triển của đất nước.

Những mặt hạn chế

Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác tư vấn tâm lý học đường còn thiếu thốn.

Một số biện pháp quản lí hoạt động tư vấn tâm lý học đường của CBQL thực hiện chưa đồng bộ, có một số biện pháp đề ra nhưng chưa hoặc không thực hiện được.

Nguyên nhân của những hạn chế

Thông qua kết quả khảo sát quản lý hoạt động tư vấn tâm lí cho học sinh các trường THCS huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, đã thấy được nguyên nhân của những mặt hạn chế trên là do:

– Bạn bè có nhiều ảnh hưởng quan trọng tới thiếu niên, cả tích cực và tiêu cực.

– Yếu tố gia đình thiếu niên không còn là trẻ con, nhưng cũng chưa phải là người lớn.

– Yếu tố truyền thông là vấn đề mới trên thế giới, nhất là ở những nước phát triển. Yếu tố truyền thông như “con dao hai lưỡi” đối với thanh thiếu niên, truyền thông có thể ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đến tâm lý các em.

Tiểu kết chương 2

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG

TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CHƯ SÊ, TỈNH GIA LAI

Các nguyên tắc đề xuất biện pháp

Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu giáo dục

Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa

Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống

Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, tính toàn diện

Các biện pháp quản lí cụ thể

Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh về hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh và quản lý hoạt động này ở các trường THCS

Đảm bảo cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh và cha mẹ học sinh nhận thức được vị trí, vai trò và có nhận thức đúng đắn hơn về tầm quan trọng của hoạt động tư vấn tâm lý đối với sự phát triển toàn diện nhân cách học sinh.

Biện pháp 2: Xây dựng nội dung, quy trình, hình thức thực hiện tư vấn tâm lý phù hợp với điều kiện phục vụ cho hoạt động tư vấn tâm lý ở trường THCS.

Đổi mới xây dựng kế hoạch hoạt động tư vấn tâm lý sát thực, khả thi, phù hợp với kế hoạch hoạt động của nhà trường trong năm học theo từng học kì, từng tháng. Trên cơ sở đó, giáo viên tư vấn , giáo viên chủ nhiệm nắm được những định hướng về các mặt giáo dục trong năm học, làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch công tác của mình.

3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức tốt công tác tự bồi dưỡng của đội ngũ tư vấn tấm lý ở các trường THCS theo hình thức tổ, đội, nhóm học tập.

Ổn định nhân sự phụ trách hoạt động tư vấn tâm lý. Huy động các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia hỗ trợ hoạt động tư vấn tâm lý học đường. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm, năng lực của giáo viên tư vấn, giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh trong nhiệm vụ này.

Biện pháp 4: Chỉ đạo công tác phối hợp với các lực lượng tham gia hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh

Nâng cao hiệu quả chỉ đạo các lực lượng trong nhà trường: giáo viên tư vấn, giáo viên chủ nhiệm, … cùng tham gia tổ chức hoạt động tư vấn tâm lý nhà trường tổ chức hoạt động tư vấn tâm lý.

Biện pháp 5: Chỉ đạo đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh

Đảm bảo được tính khách quan, công bằng trong kiểm tra, đánh giá hoạt động tư vấn tâm lý, hướng tới việc tự đánh giá hiệu quả hoạt động tham vấn của giáo viên tư vấn. Qua đó giúp cho Hiệu trưởng chỉ đạo tốt kế hoạch tổ chức hoạt động tư vấn tâm lý của trường, đồng thời khi làm tốt nhiệm vụ cần có sự động viên, khen thưởng kịp thời là nguồn động lực giúp giáo viên và các lực lượng hỗ trợ tích cực tổ chức hoạt động nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn tâm lý trong nhà trường.

Mối quan hệ giữa các biện pháp

Các biện pháp quản lí hoạt động tư vấn tâm lý học đường cho học sinh các trường THCS nêu trên có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau, hỗ trợ nhau trong đó nâng cao nhận thức tầm quan trọng của hoạt động tư vấn tâm lý học đường, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá là hoạt động rất cần thiết. Mỗi biện pháp đều giữ một vị trí và vai trò quan trọng riêng, trong quá trình thực hiện, các biện pháp cần được áp dụng một cách hợp lí thì mới phát huy được hiệu quả cao nhất.

Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất

Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết của các biện pháp

Vì vậy, đẩy mạnh tăng cường nhận thức cho giáo viên về tầm quan trọng của tư vấn tâm lý học đường cho học sinh THCS và xây dựng kế hoạch hoạt động tư vấn và hỗ trợ tâm lý học đường là một việc làm cần thiết và khẩn trương đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa.

Kết quả khảo nghiệm mức độ khả thi các biện pháp

Bảng 0.1. Kết quả đánh giá mức độ cấp thiết của các biện pháp

Qua bảng 3.1, có thể thấy rằng: Các biện pháp đã đề xuất đều được đánh giá là cần thiết. Tuy nhiên, mức độ cần thiết của các biện pháp được đề xuất là không đồng đều. Trong khi biện pháp 1 “Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ Quản lý, giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh về hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh và quản lý hoạt động này ở các trường THCS”.(= 2,35) và biện pháp 2 “Xây dựng nội dung, quy trình, hình thức thực hiện tư vấn tâm lý phù hợp với điều kiện phục vụ cho hoạt động tư vấn tâm lý ở trường THCS.” (= 2,33) được cho là rất cần thiết, thì biện pháp 5 “Chỉ đạo đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh” chỉ là tương đối cần thiết ( = 2,25).

Bảng 0.2 Kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp

Tóm lại, kết quả khảo nghiệm cho thấy, phần lớn số người được trưng cầu ý kiến đã tán thành với những biện pháp đã xây dựng. Trong đó ý kiến đánh giá ở mức độ rất cấp thiết và rất khả thi đạt tỷ lệ cao hơn các mức độ khác. Điều này chứng tỏ các biện pháp đã xây dựng là phù hợp, đáp ứng yêu cầu quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai trong giai đoạn hiện nay.

Tiểu kết chương 3

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1. Kết luận

1.1. Về lý luận: Tư vấn tâm lý cho học sinh là sự tương tác, trợ giúp tâm lý, can thiệp (khi cần thiết) của cán bộ, giáo viên tư vấn đối với học sinh khi gặp phải tình huống khó khăn trong học tập, hoàn cảnh gia đình, mối quan hệ với người khác hoặc nhận thức bản thân, từ đó tăng cảm xúc tích cực, tự lựa chọn và thực hiện quyết định trong tình huống đó, tư vấn tâm lý học sinh có vai trò rất quan trọng trong trường THCS nhằm: Định hướng giáo dục; Phòng ngừa, can thiệp và đưa ra các giải pháp nhằm giúp học sinh rèn kỹ năng sống;

Trên cơ sở đó, quản lí hoạt động tư vấn tâm lí học sinh của giáo viên các trường THCS bị chi phối bởi những yếu tố như: Gia đình, truyền thông, giáo viên, bạn bè và những yếu tố đến từ bản thân các em học sinh.

1.2. Về thực trạng: Các nội dung quản lý đều được thực hiện ở mức trung bình và trung bình khá: Mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ và kiểm tra, đánh giá hoạt động tư vấn tâm lý học sinh của giáo viên đều được đánh giá ở mức trung bình và trung bình khá. Kết quả phỏng vấn cũng cho thấy các cán bộ quản lý cũng đánh giá phù hợp với ý kiến của số đông cán bộ quản lý và giáo viên.

1.3 Về biện pháp

Trên cơ sở lý luận và thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, luận văn đề xuất 05 biện pháp quản lý như sau:

Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi cho thấy, đa số ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên đều đánh giá các biện pháp được đề xuất đều cần thiết và khả thi.

2. Khuyến nghị

2.1. Đối với Ủy ban nhân dân huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

2.2. Đối với phòng GD&ĐT huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

2.3. Đối với các trường Trung học cơ sở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

LIỆN HỆ:

SĐT+ZALO: 0935568275

E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\THAY HOANG DHSP\SAU BAO VE KON TUM\r.NGUYEN THI HA\TOMTAT