Thực hiện chính sách thi đua khen thưởng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã rất quan tâm đến công tác thi đua, khen thưởng; Người nói: “Thi đua là yêu nước, ai yêu nước thì phải thi đua. Và những người thi đua là những người yêu nước nhất” và công việc hàng ngày chính là nội dung thiết thực của thi đua. Phong trào thi đua yêu nước do Người khởi xướng và lãnh đạo gắn liền từ ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và đã nhanh chóng phát triển thành phong trào sâu rộng, liên tục phát triển qua nhiều thời kỳ, trong mọi giai đoạn lịch sử của đất nước. Chỉ thị 35-CT/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác thi đua, khen thưởng nêu rõ: “Thi đua, khen thưởng là động lực phát triển và là biện pháp quan trọng để xây dựng con người mới, thi đua yêu nước phải được tiến hành thường xuyên, liên tục hàng ngày”. Từ thực tiễn quá trình xây dựng và phát triển của tỉnh Quảng Ngãi, nhất là trong những năm đổi mới vừa qua càng cho thấy được vai trò, vị trí của công tác thi đua, khen thưởng trong mỗi bước phát triển và trưởng thành của tỉnh, dù ở lĩnh vực nào và thời điểm nào đều có sự đóng góp quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng.
Kế hoạch số 263/KH-UBND ngày 29/01/2011 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi về phát động phong trào thi đua thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của tỉnh năm 2011 và kế hoạch 5 năm (2011-2015) xác định: “Đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước nhằm tập trung mọi nỗ lực để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và bền vững; bảo đảm an sinh xã hội, tiếp tục cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân; tập trung đầu tư phát triển hạ tầng cơ sở và đào tạo nguồn nhân lực; thu hút và huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển; giữ vững chính trị – xã hội và đảm bảo quốc phòng – an ninh; phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chỉ tiêu năm 2011 và kế hoạch 5 năm (2011-2015) của tỉnh, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng”. Để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung và của tỉnh nói riêng thì vai trò quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng không thể thiếu trong cơ chế thị trường hiện nay. Vì vậy chúng ta cần phải phát huy mạnh mẽ vai trò của công tác thi đua, khen thưởng; biến thi đua thành sự cạnh tranh lành mạnh trong nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhà nước ta đã lựa chọn.
Tuy nhiên phải nhìn nhận một thực tế rằng công tác thi đua, khen thưởng hiện nay chưa thực sự trở thành động lực mạnh mẽ để động viên cổ vũ mọi tầng lớp nhân dân. Thi đua, khen thưởng chưa phát huy chưa phát huy hết vai trò của mình, nhất là trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. Để khắc phục tình trạng trên đây, một trong những vấn đề đặt ra là cần phải thực hiện tốt và có hiệu quả chính sách thi đua, khen thưởng để từ đó phát huy hết vai trò của công tác thi đua, khen thưởng.
Là một công chức đang công tác tại Ban Thi đua – Khen thưởng tỉnh Quảng Ngãi, để kết thúc khóa học Cao học Chính sách công tôi chọn đề tài: “Thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi” và mong rằng đề tài này có thể góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng ở địa phương.
2. Tình hình nghiên cứu
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu hệ thống hoá những vấn đề lý luận chung về chính sách thi đua, khen thưởng và thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng; thực trạng thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng tại tỉnh Quảng Ngãi để từ đó có những đề xuất, những giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng tại tỉnh Quảng Ngãi.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu hệ thống hoá những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng ở Việt Nam. Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi, từ đó chỉ ra những ưu điểm, hạn chế, bất cập; nguyên nhân của các hạn chế, bất cập trong thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng tại tỉnh Quảng Ngãi. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng tại tỉnh Quảng Ngãi.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các chính sách về thi đua, khen thưởng và quá trình thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng tại tỉnh Quảng Ngãi.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
– Phạm vi không gian: tỉnh Quảng Ngãi.
– Phạm vi về thời gian: Từ năm 2010 đến nay.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn vận dụng cách tiếp cận đa ngành, liên ngành xã hội học và phương pháp nghiên cứu chính sách công. Đó là cách tiếp cận quy phạm chính sách công về chu trình chính sách từ hoạch định đến xây dựng, thực hiện và đánh giá chính sách công có sự tham gia của các chủ thể chính sách. Lý thuyết chính sách công được soi sáng qua thực tiễn của chính sách công giúp hình thành lý luận về chính sách chuyên ngành.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập thông tin, phương pháp phân tích và tổng hợp, thống kê và so sánh được sử dụng để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, Nghị Quyết của Đảng, Nhà nước, bộ ngành ở Trung ương và địa phương; các tài liệu, công trình nghiên cứu, các báo cáo, thống kê của chính quyền, ban ngành đoàn thể, tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng ở nước ta nói chung và thực tế tại tỉnh Quảng Ngãi nói riêng. Đồng thời, thu thập, tìm hiểu và vận dụng các lý thuyết của ngành chính sách xã hội liên quan đến vấn đề thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Góp phần bổ sung hoàn thiện những vấn đề lý luận chung về thực hiện chính sách công nói chung và chính sách thi đua, khen thưởng nói riêng.
Đề xuất các phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể là đề cương bài giảng cho các lớp bồi dưỡng cán bộ, công chức phụ trách công tác thi đua, khen thưởng.
Làm tài liệu giúp cơ quan thi đua, khen thưởng ở địa phương tham khảo để thực hiện tốt và có hiệu quả chính sách thi đua, khen thưởng.
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi.
Chương 3: Phương hướng, mục tiêu và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN
CHÍNH SÁCH THI ĐUA, KHEN THƯỞNG
1.1. Khái niệm chính sách thi đua, khen thưởng
“Chính sách công là một tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu cụ thể và giải pháp, công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định” [18].
Luật thi đua, khen thưởng năm 2022 nêu rõ: “Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Khen thưởng là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trong phạm vi cả nước”.
Từ cách tiếp cận về thi đua, khen thưởng và chính sách công ở Việt Nam như nêu trên, có thể khái niệm về chính sách thi đua, khen thưởng ở Việt Nam như sau:
Chính sách thi đua, khen thưởng là tập hợp các quyết định của Chính phủ nhằm đưa ra các giải pháp, công cụ chính sách để giải quyết các vấn đề liên quan đến công tác thi đua, khen thưởng; hoạt động thi đua, khen thưởng của cá nhân, tổ chức. Đó là quá trình chấp hành pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ quan trong hệ thống hành pháp và mọi cá nhân, tổ chức để điều chỉnh hoạt động thi đua, khen thưởng của cá nhân, tổ chức diễn ra theo đúng quy định của pháp luật.
Và việc tổ chức thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng là một yêu cầu tất yếu khách quan để duy trì sự tồn tại của chính sách với công cụ vĩ mô theo yêu cầu quản lý của nhà nước về lĩnh vực thi đua, khen thưởng.
1.2. Thiết kế chính sách thi đua, khen thưởng
1.2.1. Xác định vấn đề chính sách thi đua, khen thưởng
Trải qua gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới và xây dựng chủ nghĩa xã hội, đến nay Việt Nam đã thu được những thành tựu to lớn, hết sức quan trọng. Đóng góp vào thành quả to lớn đó là việc thực hiện tốt công tác thi đua, khen thưởng. Đảng và nhà nước đã lãnh đạo hệ thống chính trị, toàn xã hội thực hiện ngày một tốt hơn chính sách thi đua, khen thưởng. Nhà nước đã ban hành Luật thi đua, khen thưởng, tạo điều kiện, cơ hội cho mọi tầng lớp nhân dân tích cực thi đua học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh để góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới của dân tộc.
Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng trong thời gian qua vẫn bộc lộ một số mặt hạn chế như: Tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương việc chỉ đạo thực hiện chích sách thi đua, khen thưởng còn buông lỏng, chưa tập trung, thiếu cụ thể, vẫn còn mang tính hình thức coi nhẹ phong trào thi đua, chỉ chú trọng khen thưởng mà chỉ là khen thưởng cuối năm vì vậy đã làm mất đi ý nghĩa thực của công tác thi đua, khen thưởng; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng của Nhà nước chậm được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện theo yêu cầu của tình hình mới; ở một số địa phương, đơn vị ít tổ chức phát động phong trào thi đua riêng biệt, mà chỉ tham gia những phong trào trọng tâm, trọng điểm được Trung ương phát động.
Vì vậy vấn đề đặt ra để thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước cần phải phát huy được vai trò của công tác thi đua, khen thưởng; biến thi đua, khen thưởng thực sự trở thành động lực của sự phát triển và là biện pháp quan trọng để xây dựng con người mới trong sự nghiệp đổi mới của đất nước, mà muốn được như vậy thì trước tiên cần phải thực hiện tốt chính sách về thi đua, khen thưởng.
1.2.2. Mục tiêu chính sách thi đua, khen thưởng
“Mục tiêu của thi đua là nhằm tạo động lực động viên, lôi cuốn, khuyến khích mọi cá nhân, tập thể phát huy truyền thống yêu nước, năng động, sáng tạo vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” [32].
Vậy mục tiêu cụ thể hơn của chính sách thi đua, khen thưởng là nhằm động viên, lôi cuốn, khuyến khích mọi cá nhân, tập thể tham gia các phong trào thi đua và thực hiện tốt công tác khen thưởng để từ đó phát huy tính tích cực trong công việc, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; người chưa được khen cũng thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, cần phải phấn đấu để được ghi nhận và thực hiện được mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, địa phương đề ra.
Vì vậy cần phải thực hiện tốt chính sách thi đua, khen thưởng để phát huy được sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và nhân dân. Làm cho các phong trào thi đua được phát triển sâu rộng trong toàn dân, với nhiều hình thức phong phú có tác dụng thúc đẩy, động viên cán bộ, nhân dân, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tích cực học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh, nhất là phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới và thực hiện tốt công tác khen thưởng. Từ đó tạo động lực thi đua hoàn thành thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH của đất nước, đưa nước ta sớm trở thành một nước công nghiệp phát triển.
1.2.3. Giải pháp và công cụ chính sách thi đua, khen thưởng
Giải pháp chính sách thi đua, khen thưởng: Chính sách thi đua, khen thưởng thể hiện sự can thiệp của nhà nước nhằm tăng cường vai trò quản lý của nhà nước, phát huy vai trò của các Bộ, ngành có liên quan và toàn xã hội đối với công tác thi đua, khen thưởng. Tuy nhiên, một điểm cần hết sức lưu ý đó là mục tiêu cũng như các giải pháp của chính sách thi đua, khen thưởng ở Việt Nam phải được xem xét là tạm thời hay chiến lược, dài hạn hay ngắn hạn tùy thuộc vào Chính phủ, phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế cũng như bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế.
Xét từ một góc độ tiếp cận khác đối với mục tiêu của chính sách thi đua, khen thưởng, thì các giải pháp mà nhà nước thực hiện cũng nhằm phát huy vai trò là động lực của sự phát triển nhằm tạo ra bước đột phá mới, chuyển biến mạnh mẽ hơn để tham gia tích cực hơn vào sự phát triển chung của đất nước.
Những vấn đề trên cho thấy, chính sách thi đua, khen thưởng ở Việt Nam hướng đến một số giải pháp cơ bản. Trước hết là phải nâng cao nhận thức về công tác thi đua, khen thưởng; ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức ở tất cả các cấp lãnh đạo từ Trung ương đến cơ sở, trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân về tầm quan trọng và ý nghĩa của chính sách thi đua, khen thưởng; vị trí, vai trò của công tác thi đua, khen thưởng trong cuộc sống.
Giải pháp chính sách thi đua, khen thưởng bao gồm nhóm giải pháp liên quan đến mục tiêu chính sách và nhóm giải pháp liên quan đến công cụ chính sách.
– Nhóm giải pháp liên quan đến mục tiêu chính sách gồm:
Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các phong trào thi đua.
Giải pháp nâng cao chất lượng công tác khen thưởng.
– Nhóm giải pháp liên quan đến công cụ chính sách gồm:
Giải pháp về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng và vai trò người đứng đầu trong thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
Giải pháp tạo sự chuyển biến trong nhận thức đối với việc thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
Giải pháp về phát huy vai trò của công tác tuyên truyền và công tác phối hợp trong thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
Giải pháp nâng cao chất lượng công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thi đua, khen thưởng.
Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của khối, cụm thi đua.
Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng Thi đua – Khen thưởng các cấp.
Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng các cấp.
Công cụ chính sách thi đua, khen thưởng: Thực tiễn cho thấy, bất kỳ một chính sách nào nếu chỉ các giải pháp chính sách đồng bộ nhưng không có các công cụ chính sách thì khó mà thực hiện được. Công cụ chính sách là hệ thống những phương tiện truyền dẫn các phương thức tác động lên đối tượng chính sách, bao gồm: công cụ dựa vào tổ chức; công cụ dựa vào quyền lực; công cụ tài chính và công cụ truyền thông. Đối với chính sách thi đua, khen thưởng, hệ thống các công cụ chính sách cụ thể là: (1) Công cụ dựa vào tổ chức là các công cụ hành chính, tổ chức như kế hoạch, quy hoạch của nhà nước, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, mô hình tổ chức, bộ máy cán bộ công chức tham gia hoạch định, triển khai chính sách thi đua, khen thưởng; (2) Công cụ dựa vào quyền lực là các quy định mệnh lệnh và kiểm soát, quy định về trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; (3) Công cụ tài chính là ngân sách, các quỹ, nguồn vốn, hệ thống đòn bẩy khuyến khích về mặt kinh tế, vật chất; (4) Công cụ truyền thông là các chiến dịch truyền thông, tuyên truyền cổ vũ và thuyết phục qua báo chí, truyền hình hay tài trợ nghiên cứu.
1.3. Cách tiếp cận và phương pháp tổ chức thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng
1.3.1. Cách tiếp cận thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng
Thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị từ trung ương đến tỉnh, huyện, xã và đến tận người dân với mục đích là tạo động lực thúc đẩy để phát triển kinh tế – xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH của đất nước.
Việc thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng được tiến hành đồng loạt ở tất cả các cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang và mọi tầng lớp nhân dân; việc tham gia các phong trào thi đua và thực hiện công tác khen thưởng được thực hiện rộng rãi để thu hút mọi tầng lớp xã hội cùng tham gia; trong đó cấp ủy Đảng và chính quyền đóng vai trò lãnh đạo, điều hành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể có nhiệm vụ tuyên truyền, vận động; mọi công dân trong nước vừa là chủ thể thực hiện vừa là đối tượng thụ hưởng chính sách.
Luật thi đua, khen thưởng năm 2022 và Luật thi đua, khen thưởng sửa đổi, bổ sung năm 2013 quy định: “Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ phát động, chỉ đạo phong trào thi đua trong phạm vi cả nước; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; lãnh đạo ban, ngành, cơ quan, tổ chức ở trung ương phát động, chỉ đạo phong trào thi đua trong ngành và lĩnh vực do mình phụ trách; Chủ tịch UBND các cấp phát động, chỉ đạo phong trào thi đua trong phạm vi địa phương; Lãnh đạo các cơ quan, tổ chức, đơn vị phát động, chỉ đạo phong trào thi đua trong phạm vi cơ quan, tổ chức, đơn vị. Nhà nước thực hiện khen thưởng qua tổng kết thành tích các giai đoạn cách mạng, khen thưởng theo công trạng và thành tích đạt được, khen thưởng quá trình cống hiến và khen thưởng đối ngoại. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trong phạm vi cả nước”.
Chính sách thi đua, khen thưởng được thực hiện bởi sự tự nguyện của mọi cá nhân, tập thể và mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, được Nhà nước bảo đảm mọi quyền lợi về tinh thần và vật chất cho cá nhân, tập thể được khen thưởng theo quy định của pháp luật.
1.3.2. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng
Đây là cơ sở, là công cụ quan trọng triển khai thực hiện chính sách; các nội dung, nhiệm vụ trong kế hoạch cung cấp các nguồn lực cho việc thực hiện chính sách, trong kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách và việc xác định hợp lý thời gian thực hiện chính sách. Ở giai đoạn này, người tham gia lập kế hoạch thực thi chính sách cần phải hiểu và nắm chắc mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, phạm vi, đối tượng, quy mô tầm quan trọng của chính sách để trên cơ sở đó xác định mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, các nguồn nhân lực và vật lực, thời gian và giải pháp tổ chức thực hiện chính sách. Việc lập kế hoạch triển khai thực hiện chính sách tốt sẽ giúp cho việc thực thi chính sách được khả thi và không phải qua điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thực hiện.
Công tác xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng được Đảng và Nhà nước quan tâm thực hiện, đã từng bước xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về thi đua, khen thưởng. Bộ Chính trị ban hành: Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 07/4/2014 về việc tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng. Quốc hội đã ban hành Luật thi đua, khen thưởng năm 2022, Luật thi đua, khen thưởng sửa đổi, bổ sung năm 2005 và 2013. Chính phủ ban hành: Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 quy định chi tiết thi hành một số Điều của Luật thi đua, khen thưởng và Luật sửa đổi bổ sung một số Điều của Luật thi đua, khen thưởng; Nghị định số 39/2012/NĐ-CP ngày 27/4/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 42/2010/NĐ-CP của Chính phủ; Nghị định số 65/2014/NĐ-CP ngày 01/7/2014 quy định thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi đua, khen thưởng năm 2013; Bộ Nội vụ ban hành Thông tư số 07/2014/TT-BNV ngày 29/8/2014 hướng dẫn thực hiện Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010, Nghị định số 39/2012/NĐ-CP ngày 27/4/2012, Nghị định số 65/2014/NĐ-CP ngày 01/7/2014 của Chính phủ.
Hệ thống pháp luật trên là công cụ pháp lý quan trọng để đảm bảo triển khai thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng, giúp các cơ quan nhà nước nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý lĩnh vực thi đua, khen thưởng; các văn bản nêu trên đã cụ thể hóa một cách hữu hiệu, tích cực đường lối chủ trương của Đảng đối với công tác thi đua, khen thưởng trong thời kỳ mới, đáp ứng yêu cầu của cải cách hành chính trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng.
Từ khi có Luật thi đua, khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực thi đua, khen thưởng. Việc quy định cụ thể nội dung, quy trình, trình tự, thủ tục, cơ chế, phương thức và phân cấp thẩm quyền trong quản lý nhà nước đối với công tác thi đua, khen thưởng đã từng bước đảm bảo sự vận hành thông suốt, nâng cao hiệu quả của bộ máy quản lý, tạo sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành liên quan trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng.
1.3.3. Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng
Đây là việc phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách cho các đối tượng có liên quan. Việc tuyên truyền, phổ biến chính sách có thể được thực hiện thông qua các lớp tập huấn nghiệp vụ để quán triệt nội dung hay có thể đăng tải, tuyên truyền trên báo chí, trang thông tin điện tử để cho các đối tượng thụ hưởng được biết và thực hiện chính sách. Việc xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách phải đảm bảo chính xác, cụ thể, dễ hiểu, dễ thực hiện. Nếu thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến thì chính sách sẽ được các đối tượng thụ hưởng tiếp nhận một cách nhanh chóng và tạo thuận lợi trong việc triển khai thực hiện chính sách.
Trong những năm qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thi đua, khen thưởng đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, coi đó là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng. Đồng thời, với sự nỗ lực các cấp, các ngành trong hệ thống chính trị, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thi đua, khen thưởng đã có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Do vậy, các phong trào thi đua được diễn ra sôi nỗi, rộng khắp; công tác khen thưởng dần phát huy được vai trò động viên, khích lệ mọi tầng lớp nhân dân.
1.3.4. Phân công, phối hợp thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng
Muốn tổ chức thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng có hiệu quả cần phải phân công, phối hợp giữa các cơ quan, Ban ngành, hội đoàn thể, các địa phương và mọi tầng lớp nhân dân trong tham gia thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng và quá trình này ảnh hưởng đến kết quả thực hiện mục tiêu chính sách. Để tổ chức thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng tốt cần phân công cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp thực hiện. Trong phân công nhiệm vụ cần đặc biệt chú ý đến khả năng, trình độ năng lực chuyên môn và thế mạnh của từng tổ chức, cá nhân, hạn chế tình trạng chồng chéo nhiệm vụ và trách nhiệm không rõ ràng. Hoạt động phân công, phối hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng một cách chủ động, sáng tạo để để luôn duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả chính sách thi đua, khen thưởng, cụ thể việc phân công trong thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng như sau:
– Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng
Luật thi đua, khen thưởng năm 2022 khẳng định: “Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trong phạm vi cả nước”. Theo đó Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước trên lĩnh vực thi đua, khen thưởng, thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng, bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của mọi tầng lớp nhân dân tham gia công tác thi đua, khen thưởng.
– Bộ Nội vụ, cơ quan thuộc Chính phủ, giúp Chính phủ quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng
Để giúp Chính phủ thực hiện chức năng QLNN về thi đua, khen thưởng, Bộ Nội vụ là cơ quan thuộc Chính phủ, thực hiện một số nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể như sau:
Hướng dẫn việc thực hiện quy định của Nhà nước và Chính phủ về tổ chức thi đua, danh hiệu và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; hình thức, đối tượng, tiêu chuẩn khen thưởng; thẩm quyền quyết định, trao tặng, thủ tục, hồ sơ đề nghị khen thưởng; quyền và nghĩa vụ của cá nhân, tập thể được khen thưởng; xử lý vi phạm. Tổ chức, hướng dẫn triển khai thực hiện các phong trào thi đua, chính sách khen thưởng của Đảng và Nhà nước; hướng dẫn nghiệp vụ chuyên môn về thi đua, khen thưởng đối với các ngành, các cấp. Thẩm định hồ sơ đề nghị khen thưởng do các cơ quan, tổ chức trình Thủ tướng Chính phủ quyết định hoặc để Thủ tướng Chính phủ trình Chủ tịch nước quyết định khen thưởng theo quy định của pháp luật. Quy định việc hủy quyết định khen thưởng, thu hồi, cấp, đổi hiện vật khen thưởng theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Chịu trách nhiệm chuẩn bị hiện vật kèm theo các hình thức khen thưởng của Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Vận động các nguồn tài trợ và quản lý, sử dụng quỹ thi đua, khen thưởng Trung ương; chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc quản lý quỹ thi đua, khen thưởng ở các cấp, các ngành [15].
– Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương, cơ quan của Bộ Nội vụ, tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng
Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương là cơ quan trực thuộc Bộ Nội vụ, có chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực thi đua, khen thưởng trong phạm vi cả nước với nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể như sau:
Là cơ quan thường trực của Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trung ương. Trình Bộ trưởng Bộ Nội vụ để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định: Các dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo nghị định của Chính phủ, dự thảo quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về thi đua, khen thưởng; Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hành động, đề án, dự án quan trọng về thi đua, khen thưởng.
Trình Bộ trưởng Bộ Nội vụ xem xét, quyết định: Kế hoạch dài hạn, năm năm, hàng năm phát triển ngành thi đua, khen thưởng và các đề án, dự án về thi đua, khen thưởng; Kế hoạch phối hợp hoạt động giữa Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND cấp tỉnh, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội ở Trung ương trong việc thực hiện các nhiệm vụ về thi đua, khen thưởng. Hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, các Bộ, ngành, địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội ở Trung ương tổ chức triển khai thực hiện các phong trào thi đua và thực hiện chính sách khen thưởng của Đảng và Nhà nước. Thẩm định hồ sơ trình khen thưởng của các Bộ, ngành, địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội ở Trung ương. Thực hiện theo ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Nội vụ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định khen thưởng hoặc trình Thủ tướng Chính phủ đề nghị Chủ tịch nước quyết định khen thưởng theo quy định của pháp luật. Chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch, các đề án, dự án về thi đua, khen thưởng sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Xây dựng nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, viên chức làm công tác thi đua, khen thưởng ở các Bộ, ngành và địa phương; tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng. Phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội ở Trung ương, các cơ quan thông tin đại chúng tổ chức các phong trào thi đua và tuyên truyền, nhân rộng các điển hình tiên tiến. Quản lý, lưu trữ hồ sơ khen thưởng theo quy định của pháp luật; xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về thi đua, khen thưởng. Chịu trách nhiệm chuẩn bị hiện vật, bảo quản, cấp phát hiện vật khen thưởng kèm theo các hình thức khen thưởng của Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; thu hồi, cấp, đổi hiện vật khen thưởng theo quy định của pháp luật. Thực hiện chương trình cải cách hành chính theo mục tiêu và nội dung chương trình cải cách hành chính nhà nước đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Vận động các nguồn tài trợ và quản lý, sử dụng quỹ thi đua, khen thưởng Trung ương; chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc quản lý quỹ thi đua, khen thưởng ở các cấp, các ngành theo quy định của pháp luật. Tổ chức thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng; tổ chức tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo về công tác thi đua, khen thưởng theo quy định của pháp luật. Thực hiện hợp tác quốc tế về thi đua, khen thưởng theo quy định của pháp luật. Quản lý tổ chức bộ máy, biên chế, tài chính, tài sản được giao; thực hiện chế độ tiền lương và các chế độ, chính sách đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật, đào tạo, bồi dưỡng đối với cán bộ, công chức, viên chức và nhân viên thuộc phạm vi quản lý của Ban theo quy định của pháp luật và phân cấp của Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Bộ trưởng Bộ Nội vụ giao và theo quy định của pháp luật [36].
– UBND các cấp thực hiện chức năng quản lý về thi đua, khen thưởng ở địa phương
Ban Thi đua – Khen thưởng thuộc Sở Nội vụ:
Ban Thi đua – Khen thưởng là tổ chức trực thuộc Sở Nội vụ, giúp Giám đốc Sở Nội vụ tham mưu cho UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực thi đua, khen thưởng trong toàn tỉnh.
Phòng Nội vụ thuộc UBND các huyện, thành phố trực thuộc tỉnh:
Tham mưu cho UBND cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực thi đua, khen thưởng trong phạm vi địa phương mình quản lý.
UBND cấp xã:
UBND cấp xã có nhiệm vụ tổ chức, hướng dẫn và bảo đảm thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng ở địa phương theo quy định của pháp luật
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\ĐÃ HOÀN THÀNH 2024\CHÍNH SÁCH CÔNG\Đổi mới hoạt động thi đua, khen thưởng của thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang\ĐỀ ÁN\THAM KHẢO/ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI
