Giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam
1. Tính cấp thiết của đề tài
Khiếu nại là một trong các quyền chính trị cơ bản của công dân, được ghi nhận trong các văn bản pháp luật có giá trị pháp lý cao như Hiến pháp, luật. Điều 30 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. Quyền khiếu nại được quy định chi tiết tại Luật khiếu nại năm 2011. Đối với khiếu nại về Thi hành án dân sự, kế thừa các quy định pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại, Luật Thi hành án dân sự và các Pháp lệnh Thi hành án dân sự trước đây, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân sự năm 2014 có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2015 giữ nguyên các quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự của Luật Thi hành án dân sự năm 2008, đồng thời bổ sung thêm quy định về thời hạn giải quyết khiếu nại tại khoản 41 Điều 1 Luật sửa đổi như sau: “Trường hợp ở vùng sâu, vùng xa, đường sá xa xôi, đi lại khó khăn, vụ việc có tính chất phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại.”
Việc Luật Thi hành án dân sự quy định khiếu nại và giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự là một trong các phương thức để đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (nhân dân) thực hiện quyền kiểm tra, giám sát và thực hiện quyền làm chủ của mình, hướng tới bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa nhằm xây dựng nhà nước pháp quyền.
Hoạt động THADS là hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, trực tiếp ảnh hưởng đến tiền, tài sản, nhân thân của các bên đương sự và những người có liên quan. Việc CHV áp dụng biện pháp kê biên tài sản trong thi hành án dân sự sẽ làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ về tài sản của các bên đương sự. Chính vì vậy, nhiều trường hợp đương sự luôn cảm thấy bức xúc trước những hành vi của CHV thi hành án khi họ thực thi nhiệm vụ, công vụ. Mọi thủ tục của cơ quan THADS tổ chức, thực hiện đều có thể bị khiếu nại. Trong đó việc KN kê biên tài sản trong quá trình tổ chức THADS là điều không thể trách khỏi.
Công tác THADS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trong những năm qua luôn tăng về số lượng và giá trị nhưng kết quả thi hành vẫn hoàn thành và vượt chỉ tiêu của Quốc hội giao. Tuy nhiên, không phải lúc nào các quyết định thi hành án được ban hành và tống đạt đến người phải thi hành án là thu được tiền mà phải dùng các biện pháp cưỡng chế để thi hành. Trong đó, biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản là một trong sáu biện pháp mà CHV áp dụng để thực thi nhiệm vụ. Quá trình THA có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng việc THA xảy ra KN về kê biên tài sản.
Đối với công tác giải quyết kiếu nại trên địa bàn tỉnh Quảng Nam luôn được đề cao, coi trọng và là nhiệm vụ quan trọng trong công tác THADS.
Với việc tăng cường, tập trung giải quyết, chỉ đạo giải quyết dứt điểm những vụ việc khiếu nại kéo dài, đặc biệt là những vụ việc kê biên có giá trị lớn; tăng cường đối thoại, giải thích, giáo dục, thuyết phục, chú trọng tiến độ, thời hạn, chất lượng. Việc giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong THADS những năm gần đây đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, việc CHV áp dụng biện pháp kê biên tài sản để thi hành án nhiều vụ việc hết sức phức tạp dẫn đến tình hình giải quyết KN về kê biên tài sản trên địa bàn tỉnh Quảng Nam ngày càng nhiều, làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại địa phương và làm giảm đáng kể niềm tin của người dân vào cơ quan THADS. Vậy, đòi hỏi phải có sự quan tâm nhằm tăng cường giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.
Xuất phát từ thực tiễn đó, việc lựa chọn đề tài “Giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” để nghiên cứu là hết sức cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài luận văn có mục đích xây dựng luận cứ khoa học về giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để giải quyết mục đích nêu trên, đề tài luận văn có các nhiệm vụ sau:
Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam hiện nay;
Đánh giá đúng đắn, toàn diện thực trạng giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam và nguyên nhân của thực trạng đó;
Kiến nghị những giải pháp tăng cường giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam, tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy công tác THADS đạt hiệu quả cao hơn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn của giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu về không gian: Tập trung nghiên cứu trong phạm vi giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS của các cơ quan THADS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam gồm: Cục THADS tỉnh Quảng Nam và 18 Chi cục THADS các huyện, thị xã, thành phố trực thuộc.
Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Từ năm 2013 đến năm 2017
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp cụ thể được sử dụng kết hợp, đó là: Phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp thông kế, tổng hợp và phương pháp quy nạp.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn góp phần hệ thống hóa, làm rõ thêm cơ sở lý luận về giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Hiện nay, hầu như chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự. Vì vậy, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự; sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy, học tập và đặc biệt là cho việc từng bước hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự trong bối cảnh hiện nay ở nước ta.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự;
Chương 2: Thực trạng giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sựtrên địa bàn tỉnh Quảng Nam;
Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cường giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự.
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI
KÊ BIÊN TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1.1. Khái niệm khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự được hiểu là việc người được thi hành án, người phải thi hành án được gọi là (đương sự) và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phản ứng cho rằng hành vi của Chấp hành viên đã kê biên tài sản làm xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
- 1.1.2. Khái niệm giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS là việc cơ quan có thẩm quyền thụ lý, xác minh và ra quyết định giải quyết khiếu nại đối với khiếu nại của người khiếu nại khi họ cho rằng quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của thủ trưởng cơ quan thi hành án là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích của mình hoặc hành vi của CHV đã thực hiện việc kê biên tài sản là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích của mình.
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 140 Luật THADS năm 2014 quy định thì người có quyền KN về THADS bao gồm:
Đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự, Chấp hành viên nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Theo đó, “đương sự” bao gồm người được thi hành án, người phải thi hành án. Người được thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định được thi hành. Người phải thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức phải thực hiện nghĩa vụ trong bản án, quyết định được thi hành (Khoản 1,2,3 Điều 3 Luật THADS 2014) Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ thi hành án của đương sự (Khoản 4 Điều 3 Luật THADS năm 2014).
Theo quy định của Luật KN năm 2011, người có quyền KN là công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức có quyền lợi bị xâm hại bởi một quyết định hành chính, hành vi hành chính, một quyết định kỷ luật cán bộ, công chức hoặc người đại diện hợp pháp của những người này khi họ thực hiện quyền KN. Có nghĩa là, người có quyền KN phải là người bị tác động trực tiếp bởi chính quyết định hoặc hành vi đó [31, tr.1-2].
Đối chiếu với các quy định trên thì chủ thể thực hiện quyền khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS có thể là cá nhân, cơ quan, tổ chức.
- 1.2.2. Đối tượng khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Đối tượng khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS chính là Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu và hành vi của CHV thực hiện việc kê biên tài sản của đương sự.
Thứ nhất: Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của thủ trưởng cơ quan THADS
Thứ hai: Hành vi kê biên tài sản trong thi hành án
- 1.2.3. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Người có thẩm quyền giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS là Thủ trưởng cơ quan THADS cấp huyện, Thủ trưởng cơ quan THADS cấp tỉnh, Thủ trưởng cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp và Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
Giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS được thực hiện theo quy trình giải quyết về KN có thể phân thành hai cấp cụ thể như sau:
- Cấp thứ nhất:
Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS lần đầu
Giải quyết KN lần đầu về kê biên tài sản trong THADS thuộc thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện; Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh; Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp theo quy định tại Điều 142 Luật THADS năm 2008.
Một là: Thẩm quyền giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện.
Hai là: Thẩm quyền giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS của Thủ trưởng cơ quan THADS cấp tỉnh.
Ba là: Thẩm quyền giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS của Thủ trưởng cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp
- Cấp thứ hai:
Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS lần hai.
Giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS lần hai thuộc thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan THADS cấp tỉnh; Thủ trưởng cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp và Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
Một là: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS của Thủ trưởng cơ quan THADS cấp tỉnh
Hai là: Thẩm quyền giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS của Thủ trưởng cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp.
Ba là: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
- 1.2.4. Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Thứ nhất: Quyền của người khiếu nại được quy định tại Khoản 1 Điều 143 Luật THADS năm 2008 được sửa đổi bổ sung năm 2014
Thứ hai: Nghĩa vụ của người khiếu nại được quy định tại Khoản 2 Điều 143 Luật THADS năm 2008 được sửa đổi bổ sung năm 2014
- 1.2.5. Thủ tục giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Theo quy định của Luật Thi hành án dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành thì khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS được chia thành 5 bước cụ thể như sau:
Bước 1: Tiếp nhận, phân loại đơn
Bước 2: Thụ lý đơn KN, yêu cầu báo cáo giải trình, cung cấp hồ sơ tài liệu
Bước 3: Tổ chức xác minh, đối thoại tại địa phương
Bước 4: Ra quyết định giải quyết KN
Bước 5: Phát hành công khai, đôn đốc, theo dõi và kiểm tra việc thực hiện quyết quả giải quyết KN và Hoàn chỉnh hồ sơ giải quyết khiếu nại.
Giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong Thi hành án dân sự có tầm quan trọng sau:
Một là, đảm bảo tính thực thi của Hiến pháp
Hai là, cơ quan THADS cấp trên có thể kiểm tra, giám sát, đánh giá hoạt động của cơ quan THADS cấp dưới.
Ba là, đảm bảo thực thi của pháp luật trên nhiều lãnh vực
Bốn là, hoạt động giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự góp phần bảo đảm pháp chế trong quản lí nhà nước.
Năm là, bảo đảm quyền khiếu nại của công dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Sáu là, làm cho bộ máy Nhà nước trong sạch, vững mạnh, củng cố lòng tin của nhân dân lao động với Đảng và Nhà nước.
Ngoài ra, giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự còn có tầm quan trọng bảo đảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao hoạt động quản lý hành chính nhà nước và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự thực chất là giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân và đây cũng là một đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Vì thế, để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thì các cơ quan hành chính nhà nước phải thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự nói riêng. Giải quyết tốt, có hiệu quả khiếu nại là nhân tố tích cực tác động trở lại với hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan hành chính nhà nước.
THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ
KÊ BIÊN TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
Thứ nhất: Lượng án phát sinh trên đại bàn giữa các chi Cục không đồng đều
Thứ hai: Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận nhân dân
Thứ ba: Công tác tiếp công dân
Thứ tư: Trình độ chuyên môn, năng lực của chấp hành viên và thủ trưởng cơ quan thi hành án
Thứ năm: Trình độ quản lý, điều hành của Lãnh đạo cơ quan quản lý thi hành án, cơ quan Thi hành án dân sự
Thứ sáu: Sự phối hợp giữa cơ quan thi hành án dân sự và các cơ quan hữu quan
Thực tế cho thấy, quá trình giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong Thi hành án dân sự, người có thẩm quyền gặp rất nhiều khó khăn pháp luật chưa thống nhất, chưa đồng bộ. Nguyên nhân của sự khó khăn này là do quy định của pháp luật về khiếu nại nói chung và luật khiếu nại về Thi hành án dân sự nói riêng chưa rõ ràng. Từ thực tiễn vận dụng các quy định của pháp luật và kinh nghiệm trong công tác của tác giả nhận thấy những khó khăn vướng, mắc sau:
Thứ nhất: Quyền của người khiếu nại, của luật sư, trợ giúp viên pháp lý:
Tại diểm d khoản 1 Điều 12 Luật khiếu nại quy định: “Người khiếu nại được biết, đọc, sao chụp. Sao chép tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước” [30, tr.7]. Điểm d khoản 2 điều 16 luật khiếu nại cũng quy định luật sự, trợ giúp viên pháp lý có quyền sao chụp, sao chép các tài liệu, chứng cứ có liên quan đến nội dung khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật của nhà nước. Trên thực tế có những vụ việc khiếu nại về về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự người giải quyết khiếu nại thu thập tài liệu, chứng cứ từ nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương, hồ sơ giải trình của người bị khiếu nại số lượng hồ sơ lên đến vài trăm bút lục thì việc cung cấp cho người khiếu nại hoặc người đại diện của họ là một vấn đề khá phức tạp, mất nhiều thời gian và kinh phí nhưng chưa có quy định hướng dẫn. Như cách thức để thực hiện quyền sao chụp, sao chép tài liệu như thế nào; một người được thực hiện sao chụp mấy lần, chi phi pho tô hồ sơ ai chịu và từ nguồn nào? Tất cả các vấn đề đó cần có quy định hướng dẫn cụ thể, vừa đảm bảo quyền các bên trong việc cung cấp tài liệu cho người khiếu nại.
Thứ hai: Về vấn đề đình chỉ giải quyết khiếu nại
Luật khiếu nại chỉ quy định duy nhất trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại khi người khiếu nại có đơn rút khiếu nại. Nhưng trong thực tế còn phát sinh hàng loạt các trường hợp khác cần tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết khiếu nại, chẳng hạn như người khiếu nại là cá nhân đã chết mà quyền, nghĩa vụ của họ không được hoặc chưa được thừa kế; cơ quan tổ chức đã giải thể mà không có hoặc chưa có cá nhân, cơ quan tổ chức thừa kế quyền, nghĩa vụ để tham gia vụ việc khiếu nại; người khiếu nại đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ ba mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng; người khiếu nại có các hành vi trốn tránh, cản trở cơ quan thi hành án giải quyết khiếu nại xác minh tại chỗ để làm rõ những nội dung vi phạm của người khiếu nại; người khiếu nại mất năng lực hành vi dân sự mà chưa xác định được người đại diện theo pháp luật; đã hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà người khiếu nại không thể có mặt theo yêu cầu vì lý do chính đáng… Do chưa có quy định xử lý các tình huống này, nên hiện nay mỗ địa phương có cách giải quyết khác nhau, nơi thì tạm dừng giải quyết, nơi tạm ngưng xóa sổ thụ lý, nơi tạm đình chỉ hoặc đình chỉ việc giải quyết khiếu nại.
Thứ ba: Về rút khiếu nại
Tại Khoản 1 Điều 10 Thông tư số 02/2016/TT-BTP ngày 01/02/2016 quy định: “Trường hợp người khiếu nại rút một phần hoặc toàn bộ khiếu nại thì người có thẩm quyền giải quyết ra Thông báo đình chỉ việc giải quyết khiếu nại đối với nội dung khiếu nại đã rút và thông báo cho người khiếu nại biết. Việc rút khiếu nại phải được thể hiện bằng văn bản, việc giải quyết khiếu nại kết thúc khi có thông báo đình chỉ”.
Nhưng không chỉ rõ việc rút khiếu nại trong giai đoạn nào, rút khiếu nại trước khi cơ quan nhà nước thụ lý hay sau khi thụ lý. Tại Điều 10 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định: “Người khiếu nại có thể rút khiếu nại tại bất cứ thời điểm nào trong quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại…”, và tại Khoản 1 Điều 19 Thông tư số 07/TT-TTCP ngày 31/10/2013 quy định: “Người giải quyết khiếu nại ban hành quyết định đình chỉ việc giải quyết khiếu nại trong trường hợp người khiếu nại rút khiếu nại. Quyết định đình chỉ việc giải quyết khiếu nại thực hiện theo Mẫu số 12-KN ban hành kèm theo Thông tư này”. Mẫu số 12-KN (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31/10/2013 của Thanh tra Chính phủ) “Quyết định về việc đình chỉ giải quyết khiếu nại” có nội dung: Đình chỉ giải quyết khiếu nại về việc…..và đã được thụ lý ngày..tháng…năm…
Do đó, khi giải quyết khiếu nại trong trường hợp này có nơi ban hành quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại theo Khoản 1 Điều 19 Thông tư số 07/TT-TTCP ngày 31/10/2013; có nơi thì khi người khiếu nại rút khiếu nại tại bất cứ thời điểm nào trong quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại thì ra thông báo về việc đình chỉ giải quyết khiếu nại theo Thông tư số 02/2016/TT-BTP ngày 01/02/2016 (Không ra quyết định đình chỉ).
Thứ tư: Tiêu đề đơn khiếu nại không thống nhất nội dung
Tại Khoản 1 Điều 38 Nghị định 62/NĐ-CP chỉ mới quy định: Trường hợp đơn khiếu nại vừa có nội dung khiếu nại, vừa có nội dung tố cáo thì nội dung khiếu nại về thi hành án được giải quyết theo quy định về giải quyết khiếu nại về thi hành án, nội dung tố cáo được giải quyết theo quy định về giải quyết tố cáo…”
Nhưng chưa có quy định trong trường hợp tiêu đề của đơn lại không thống nhất với nội dung của đơn:
Thứ năm: Vấn đề xử lý vi phạm pháp luật về khiếu nại
Việc xử lý vi phạm các quy định pháp luật về khiếu nại đối với người khiếu nại và những người có liên quan theo quy định ại Điều 68 Luật khiếu nại và Luật Thi hành án còn gặp nhiều khó khăn. Pháp luật hiện nay còn thiếu các quy định cụ thể về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực khiếu nại. Vì vậy, các cơ quan còn lúng túng, khó khăn khi xử lý đối với những hành vi vi phạm xảy ra khá phổ biến hiện nay như: Người khiếu nại lăng mạ, chửi bới cán bộ, công chức; lợi dụng quyền quyền dân chủ trong khiếu nại để khiếu nại không có căn cứ, gây tốn kém nhiều thời gian, công sức của cơ quan nhà nước, ảnh hưởng đến uy tín của cán bộ, công chức; tình trạng lôi kéo, tổ chức, xúi giục người khác đi khiếu nại.
- 2.2.2. Thực trạng nghiên cứu pháp luật về giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
Qua nghiên cứu công tác giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ năm 2013 đến năm 2017 như sau: Tổng cộng có 82 đơn khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự cụ thể: năm 2013 có 15 đơn khiếu nại; năm 2014 có 11 đơn (so với năm 2013 giảm 4 đơn); năm 2015 có 16 đơn (so với năm 2014 tăng 5 đơn); năm 2016 có 18 đơn (so với năm 2015 tăng 2 đơn); năm 2017 có 22 đơn (so với năm 2016 đơn tăng 4 đơn) tập trung khiếu nại ở các hành vi sau:
Bảng 2.2. Bảng phân loại đơn, thư khiếu nại về kên biên tài sản trong thi hành án dân sự từ năm 2013 đến năm 2017 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam
| TT | Nội dung đơn khiếu nại về việc kê biên tài sản trong THADS | Năm 2013 | Năm 2014 | Năm 2015 | Năm 2016 | Năm 2017 | Tổng cộng |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tổng số đơn khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS | |||||||
| 15 | 11 | 16 | 18 | 22 | 82 | ||
| 1 | Đơn khiếu nại về việc kê biên thiếu tài sản | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | 9 |
| 2 | Đơn khiếu nại về việc kê biên tài sản đã chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng | 2 | 3 | 1 | 4 | 3 | 13 |
| 3 | Đơn khiếu nại về việc kê biên tài sản đang cầm cố, thế chấp hợp pháp | 5 | 1 | 3 | 4 | 5 | 18 |
| 4 | Đơn khiếu nại về việc kê biên tài sản sai đối tượng | 3 | 1 | 3 | 2 | 4 | 13 |
| 5 | Đơn khiếu nại về việc kê biên thừa tài sản/ Kê biên không tương ứng | 0 | 2 | 3 | 3 | 2 | 10 |
| 6 | Đơn khiếu nại về việc kê biên tài sản thuộc sở hữu chung | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 10 |
| 7 | Đơn khiếu nại về việc kê biên khác | 2 | 1 | 2 | 1 | 3 | 9 |
Nguồn: Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam năm 2013 – 2017
- 2.3. Đánh giá về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
- 2.3.1. Những kết quả đạt được về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
- 2.3. Đánh giá về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
Bảng 2.3. Kết quả giải quyết đơn khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự từ năm 2013 đến năm 2017 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam
| Năm | Đơn khiếu nại | Đơn đã giải quyết | Tồn | Đạt tỉ lệ (%) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tổng cộng | Chia ra | Tổng cộng | Chia ra | Tổng cộng | Chia ra | Tổng cộng | Chia ra | |||||
| Đơn KN khác | Đơn KN về KB | Đơn KN khác | Đơn KN về KB | Đơn KN khác | Đơn KN về KB | Đơn KN khác | Đơn KN về KB | |||||
| 2013 | 64 | 49 | 15 | 64 | 15 | 15 | 0 | 0 | 0 | 100% | 100% | 100% |
| 2014 | 56 | 45 | 11 | 56 | 45 | 11 | 0 | 0 | 0 | 100% | 100% | 100% |
| 2015 | 66 | 50 | 16 | 66 | 50 | 16 | 0 | 0 | 0 | 100% | 100% | 100% |
| 2016 | 68 | 50 | 18 | 67 | 49 | 18 | 1 | 1 | 0 | 98,7% | 97,8% | 100% |
| 2017 | 80 | 66 | 22 | 77 | 64 | 21 | 3 | 2 | 1 | 96,25% | 95,44% | 97,2% |
(Nguồn báo cáo: Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam từ năm 2013 đến năm 2017)
Công tác giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam đạt được những kết quả trên là do:
Thứ nhất : Sự quan tâm của Lãnh đạo Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam đối với công tác giải quyết khiếu nại về thi hành án
Lãnh đạo Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam xác định việc giải quyết khiếu nại về thi hành án nói chung và giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS nói riêng là nhiệm vụ trong tâm chỉ đạo giải quyết các vụ việc khiếu nại kịp thời, hợp tình, hợp lý. Do vậy, trong những năm qua Cục THADS tỉnh Quảng Nam không có vụ việc nào khiếu nại phức tạp, kéo dài theo Quyết định số 1397/QĐ-TCTHADS ngày 30/12/2016 của Tổng cục Thi hành án dân sự quy định tạm thời tiêu chí xác định việc khiếu nại, tố cáo về THADS phức tạp, kéo dài.
Thứ hai: Làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật
Lãnh đạo cục đã triển khai thực hiện tốt Kế hoạch phổ biến giáo dục phát luật về THADS năm 2017 Ban hành kèm theo Quyết định số 152/QĐ-TCTHADS ngày ngày 24/01/2017 của Tổng cục Thi hành án dân sự nên Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tại Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam trong thời gian qua được cải thiện, đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đương sự trong các vụ việc thi hành án dân sự.
Thứ ba: Lãnh đạo Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam chỉ đạo đúng kịp thời trong công tác thi hành án
Trong công tác tổ chức thi hành án các vụ việc kê biên tài sản lãnh đạo cục chỉ đạo Chấp hành viên xây dựng kế hoạch giải quyết vụ việc cụ thể và dự kiến thời gian hoàn thành; Những vụ việc kê biên có giá trị lớn và có ý kiến khác nhau trong việc xử lý thì đưa ra hội đồng chấp hành viên để thảo luận giải quyết trước khi kê biên hạn chế được khiếu nại.
Chia sẽ công việc cho các Chi cục trực thuộc; những vụ việc ở dưới Chi cục xét thấy khó khăn, vướn mắc đề xuất Cục rút lên để thi hành hoặc hướng dẫn chỉ đạo kịp thời hay điều động CHV có năng lực và kinh nghiệm xuống để tháo gỡ.
Thứ tư: Làm tốt công tác quy hoạch đào tạo cán bộ kết hợp việc luân chuyển, điều đông, biệt phái vị trí công tác của cán bộ theo kế hoạch đặt ra.
Lãnh đạo cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam đã làm tốt công tác quy hoạch cán bộ, công chức đúng người, đúng việc; theo dõi đánh giá đúng phẩm chất đạo đức cũng như năng lực công chức cho đi đào tạo đúng vị trí công tác; công tác điều động, luân chuyển, biệt phái công chức, CHV thuộc quyền quản lý được hài hòa giữa các đơn vị.
- 2.3.3. Nguyên nhân của hạn chế, bất cập về giải quyết khiếu nại kê biên tài sản trong thi hành án dân sự
Nguyên nhân chủ quan:
Một là, chưa xử lý nghiêm và khắc phục các sai phạm được phát hiện qua giải quyết khiếu nại;
Hai là, một số CHV chưa tích cực học tập, chưa nghiên cứu kỹ các văn bản pháp luật về thi hành án để nâng cao trình độ nhận thức, năng lực chuyên môn theo yêu cầu của công việc, nên tác nghiệp chậm, còn lúng túng, cẩu thả, tùy tiện trong việc xử lý những tình huống trong quá trình tổ chức thi hành án.
Ba là, việc xây dựng chương trình, kế hoạch hàng năm đối với công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về THADS chưa bám sát tình hình khiếu nại về việc kê biên sản trong THADS phát sinh tại địa phương; chưa bám sát thực tiễn kết quả giải quyết của các Chi cục trực thuộc và hướng dẫn của cấp trên, dẫn đến việc xây dựng kế hoạch về công tác giải quyết khiếu nại còn chung chung.
Bốn là, các lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ thi hành án cho chấp hành viên, thư ký, thẩm tra viên, công chức thi hành án đặc biệt là công chức phụ trách tiếp công dân tham mưu giúp việc cho lãnh đạo còn hạn chế.
Nguyên nhân khách quan:
Một là: Người bị khiếu nại đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác, cũng như cơ chế xử lý những người này không hợp tác với cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.
Hai là: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án có quyền khiếu nại là những người nào
Ba là: Quy định thẩm quyền xem xét lại cũng như cơ chế giải quyết khi có phát sinh khiếu nại đối với quyết định giải quyết có hiệu lực pháp luật không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2, khoản 3 điều 142 Luật THADS cụ thể:
Bốn là: Quy định rõ cơ chế giải quyết đối với trường hợp đương sự khiếu nại về trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại:
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ KÊ BIÊN TÀI SẢN TRONG THI HÀNH
Khiếu nại là một trong những quyền tự nhiên của con người trước những vấn đề bị vi phạm để tự bảo vệ mình, hay nói một cách khác, bản chất của quyền khiếu nại là quyền tự bảo vệ hợp pháp trước những hành vi vi phạm để tự bảo vệ mình hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của toàn xã hội. Đó là quyền hiến định, quyền phản hồi, quyền dân chủ và hơn thế nữa, đó là quyền để bảo vệ quyền. Khiếu nại là hiện tượng khách quan trong đời sống xã hội, quyền khiếu nại của của công dân được cụ thể hóa trong nhiều văn bản pháp luật như Luật khiếu nại, luật Luật phòng chống tham nhũng, Luật Thi hành án dân sự… Đây chính là cơ sở pháp lý cần thiết để công dân thực hiện tốt quyền làm chủ và giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, góp phần làm trong sạch bộ máy nhà nước đồng thời cũng qua đó phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, thể hiện đúng bản chất tốt đẹp của nhà nước. Chính vì vậy, giải quyết khiếu nại của công dân nói chung và giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS nói riêng và vấn đề được Đảng, nhà nước và nhân dân đặc biệt quan tâm.
Việc hoàn thiện pháp luật khiếu nại trên cơ sở các quan điểm cơ bản của Nhà nước pháp quyền cần được cụ thể hóa ở những nội dung sau:
Một là, pháp luật khiếu nại phản ánh bản chất chính trị Nhà nước dân chủ.
Hai là, pháp luật khiếu nại nói riêng và luật THADS nói chung được hoàn thiện trên cơ sở tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân, thực hiện công bằng xã hội.
Ba là, pháp luật về khiếu nại trong THADS được hoàn thiện trên cơ sở đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ. Trong đó xác định vai trò chủ đạo của Luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại.
Bốn là, bảo đảm quyền khiếu nại của công dân trong thi hành án dân sự.
Năm là, bảo đảm quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng.
Thứ nhất: Hoàn thiện thể chế pháp luật giải quyết khiếu nại nói chung và pháp luật khiếu nại về Thi hành án dân sự nói riêng.
Thứ hai: Quán triệt, tổ chức, chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện tốt công tác phối hợp tuyên truyền, phổ biên pháp luật khiếu nại cũng như luật thi hành án dân sự
Thứ ba: Thường xuyên tập huấn chuyên sâu về nghiệp vụ THADS và giải quyết khiếu nại để nâng cao nhận thức, trình độ năng lực của Thủ trưởng và công chức của cơ quan THADS về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS nói riêng. Chu trọng việc bồi dưỡng nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại.
Thứ tư: Tăng cường công tác kiểm tra, phát hiện kịp thời xử lý nghiêm các vi phạm trong THADS để hạn chế đơn thư khiếu nại; quy định cụ thể hơn về cơ chế xử lý kiên quyết đối với những trường hợp cố tình vi phạm pháp luật trong giải quyết khiếu nại. Đồng thời động viên, khuyến khích, khen thưởng kịp thời đối với những cơ quan, cá nhân thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS; nhân rộng những cách làm hay, sáng tạo để áp dụng chung.
Thứ năm: Tăng cường công tác phối hợp trong giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS. Trong mối quan hệ phối hợp ấy cơ quan THADS phải giữ vai trò chủ động.
Thứ sáu: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý giải qyết khiếu nại. Áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin trong lĩnh vực tiếp nhận, kiểm tra, xử lý, giải quyết khiếu nại về THADS. Thực hiện quản lý, tổng hợp, thống kê chính xác các số liệu về tình hình giải quyết khiếu nại tên từng địa bàn, kịp thời báo cáo để theo dõi, chỉ đạo.
Thứ bảy: Cần ròa soát, tổng hợp và báo cáo về thực trạng áp dụng Luật THADS nói chung và pháp luật về khiếu nại trong THADS nói riêng và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến lĩnh vực THADS, trong đó cần chỉ ra được các khó khăn, vướng mắc phá sinh trong thực tiễn áp dụng để giúp cho các sơ quan quản lý nắm bắt và có giải pháp xử lý các vấn đề do thực tiễn đạt ra.
Thứ tám: Phải bảo đảm việc áp dụng thống nhất các quy định của pháp luật, các quy định chung của ngành; đảm bảo việc giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS nói riêng và giải quyết khiếu nại về THADS nói chung phải tuân thủ các quy định của pháp luật về THADS và pháp luật về khiếu nại.
- 3.2.2. Nhóm giải pháp riêng cho tỉnh Quảng Nam
Thứ nhất: Tiếp tục xây dựng Kế hoạch giải quyết các vụ việc khiếu nại phức tạp và Kế hoạch giải quyết đối với từng vụ việc cụ thể.
Thứ hai: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết khiếu nại về THADS.
Thứ ba: Đối với các vụ việc có vướng mắc từ bản án, quyết định của Tòa án cần chủ động có văn bản yêu cầu giải thích và tích cực bám sát kết quả giải quyết của Tòa án.
Thứ tư: Đối với những vụ việc khiếu nại đã được kiểm tra, rà soát giải quyết xong, đảm bảo đúng quy định của pháp luật thì cần chấm dứt giải quyết; có văn bản kết luận rõ ràng, trả lời đương sự, trả lời cơ quan đã chuyên đơn và cơ quan bao chí về việc chấm dứt khiếu nại.
Thứ năm: Tăng cường kiểm tra trực tiếp các hồ sơ thi hành án đã kê biên và chuẩn bị kê biên của Chấp hành viên đang tổ chức thi hành án, trường hợp phát hiện sai phạm trong việc tổ chức thi hành án thì cần có biện pháp xử lý, chấn chỉnh, khắc phục kịp thời, hạn chế hậu quả xảy ra.
Thứ sáu: Tăng cường kiểm tra chuyên đề, kiểm tra đột xuất đối với các đơn vị mà Thủ trưởng chưa phát huy được vai trò của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, có nhiều khiếu nại vượt cấp, trong đó tập trung kiểm tra các Chi cục có nhiều đơn khiếu nại, nhiều án kê biên.
Thứ bảy: Thông qua công tác báo cáo định kỳ, họp giao ban để rút kinh nghiệm và chấn chỉnh kịp thời đối với những tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện chỉ đạo, kết hợp với việc hướng dẫn, đôn đốc giải quyết.
Giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS phát sinh khi đương sự hoặc người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan phản ứng trước hành vi kê biên của CHV nhằm đòi lại quyền lợi cho mình hoặc cố tình trốn tránh nghĩa vụ được ấn định trong bản án, quyết định của Tòa án. Công tác này không chỉ ở Bộ Tư pháp, Tổng cục THADS quan tâm mà cả chính quyền tỉnh Quảng Nam. Bằng cách nào để giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS được hài hòa, hợp lý không để xảy ra những vụ việc KN kéo dài, KN vượt cấp, đông người trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Mặc dù trong những năm qua công tác giải quyết KN về về thi hành án dân sự nói chung và giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên hiện nay trên địa bàn tỉnh Quảng Nam vẫn còn những mặt chưa làm được trong giải quyết KN về kê biên tài sản THADS. Với nghiên cứu “Giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” luận văn đã làm sáng tỏ những vấn đề sau:
Đưa ra khái niệm khiếu nại về kê biên tài sản trong thi hành án dân sự và khái niệm giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS, từ đó đánh giá được thực trạng giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS trong giai đoạn 2013 – 2017; trên cơ sở đó chỉ ra những kết quả đạt được trong giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam; phân tích những tồn tại và nguyên nhân của tồn tại trong công tác giải quyết KN về kê biên tài sản trong THADS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam; từ đó đưa ra các giải pháp để tăng cường giải quyết khiếu nại về kê biên tài sản trong THADS nói chung và trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng góp phần vào hoàn thiện về cơ chế hành chính, xây dựng một nền hành chính vững mạnh, trong sạch, chuyên nghiệp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Nhất là chúng ta đang trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân.
Trong khuôn khổ một luận văn Thạc sỹ, tác giả đã vận dụng những kiến thức lý luận từ quá trình học tập tại Học viện và tìm hiểu thực tế tại địa phương. Tuy nhiên, do còn hạn chế về thời gian, điều kiện nghiên cứu thực tế có những khó khăn nhất định, nội dung nghiên cứu và các giải pháp nêu trên đòi hỏi phải có thời gian kiểm nghiệm. Vì vậy, những đóng góp của luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết, hạn chế nhất định. Tác giả luận văn mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và bạn bè, đồng nghiệp để tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện đề tài.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 7\HANH CHINH\NGUYEN DINH MY
