Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tin học tại các Trung tâm Dạy nghề
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, xu hướng chung của thế giới là tiến tới toàn cầu hoá và nền kinh tế tri thức, dựa trên nền tảng sáng tạo khoa học và công nghệ, đặc biệt là CNTT. Sự bùng nổ CNTT đã tác động lớn đến công cuộc xây dựng phát triển kinh tế – xã hội của các quốc gia và cuộc sống của mỗi con người.
Đảng và Nhà nước ta đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của CNTT và truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng được yêu cầu CNH-HĐH đất nước, hướng tới nền kinh tế tri thức. Vì vậy, Nghị quyết TW2 (Khoá 8) đã khẳng định: “Chiến lược phát triển đất nước ta là chiến lược dựa vào tri thức và thông tin, chiến lược đi tắt đón đầu với mũi nhọn là CNTT” và Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”.
Trong những năm qua, việc đào tạo Tin học được mở ra với nhiều loại hình đào tạo, trong đó đào tạo ở các Trung tâm DN-GDTX và HN giữ vai trò cơ bản, tạo cơ sở, nền móng cho công tác đào tạo, định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Mặc dù ngành giáo dục đã nỗ lực không ngừng và thường xuyên quan tâm đến việc nâng cao chất lượng giáo dục, tuy nhiên qua đánh giá chất lượng nói chung, chất lượng dạy học từng môn học vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là chất lượng dạy học Tin học NPT cho HS. Một trong những nguyên nhân liên quan đến chất lượng đó là công tác quản lý.
Công tác quản lý HĐDH trong trung tâm nói chung, quản lý HĐDH Tin học nói riêng chưa được sự quan tâm đúng mức và chưa thật sự khoa học, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đặt ra. Do đó, cần phải nhanh chóng tìm ra các giải pháp để thay đổi cách quản lý, xác định lại quan niệm về mục tiêu, yêu cầu đào tạo Tin học của trung tâm, từ đó thay đổi phương pháp tổ chức và QLGD, đặc biệt công tác quản lý HĐDH là một bước đột phá trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi nghiên cứu đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tin học tại các Trung tâm Dạy nghề – Giáo dục thường xuyên và Hướng nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát, đánh giá thực trạng HĐDH môn Tin học và việc quản lý HĐDH môn Tin học tại Trung tâm DN-GDTX và HN, đề xuất các biện pháp cải tiến công tác quản lý góp phần nâng cao chất lượng dạy học Tin học tại các Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
3. Khách thể – đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm DN-GDTX và HN.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tin học tại các Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
4. Giả thuyết khoa học .
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học và quản lý HĐDH Tin học ở các Trung tâm DN-GDTX và HN.
5.2. Khảo sát đánh giá thực trạng công tác quản lý HĐDH Tin học NPT tại các Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý HĐDH Tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu, khảo sát thực trạng dạy học và quản lý hoạt động dạy học Tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2011 đến nay đối với tất cả HS trung học phổ thông đã học qua môn Tin học NPT.
Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi chỉ nghiên cứu hoạt động dạy học Tin học NPT, biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tin học NPT, đồng thời khảo sát trên diện rộng nhằm thu thập số liệu và phân tích thực trạng tìm kết quả với độ tin cậy cao. Vì thế, chúng tôi chọn địa bàn nghiên cứu tại 05 Trung tâm DN-GDTX và HN cấp huyện cơ bản là giống nhau về chức năng, nhiệm vụ và có tính tương đồng. Đó là các Trung tâm thuộc huyện Đức Phổ, huyện Mộ Đức, huyện Tư Nghĩa, huyện Sơn Tịnh và huyện Bình Sơn.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận:
Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại tài liệu… nhằm khái quát hóa, hệ thống hóa những vấn đề lý luận trong các tài liệu, sách, báo có liên quan trực tiếp đến đề tài nghiên cứu để xác định cơ sở lý luận cho việc xác lập các biện pháp quản lý HĐDH Tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Bao gồm các phương pháp điều tra, phương pháp tổng kết kinh nghiệm, phương pháp phỏng vấn, phương pháp quan sát sư phạm, nghiên cứu sản phẩm, thống kê toán học… nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động, quản lý HĐDH Tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
8. Đóng góp của luận văn
9. Cấu trúc đề tài
Gồm các phần sau:
– Mở đầu
– Nội dung nghiên cứu: Gồm 3 chương
+ Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN
+ Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi
+ Chương 3. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tin học NPT tại Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi
– Kết luận và khuyến nghị
– Tài liệu tham khảo
– Phụ lục
CHƯƠNG 1
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIN HỌC NGHỀ PHỔ THÔNG TẠI
TRUNG TÂM DẠY NGHỀ – GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN VÀ HƯỚNG NGHIỆP
1.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Hoạt động dạy
1.1.2. Hoạt động học
1.1.3. Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và học
1.1.4 Quản lý hoạt động dạy học
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, quản lý trung tâm
a. Quản lý
b. Quản lý giáo dục
c. Quản lý nhà trường, trung tâm Dạy nghề – GDTX và HN
* Quản lý nhà trường
Nhà trường là nơi tổ chức thực hiện và quản lý quá trình giáo dục. Quá trình này được thực hiện bởi hai chủ thể, người được giáo dục (người học) và người giáo dục (người dạy). Trong quá trình giáo dục, hoạt động của người dạy và hoạt động của người học luôn gắn bó tương tác hỗ trợ nhau, tựa vào nhau để thực hiện mục tiêu giáo dục theo yêu cầu của xã hội.
* Quản lý trung tâm Dạy nghề – GDTX và HN
Quản lý Trung tâm DN-GDTX và HN là quản lý của một trung tâm giáo dục thường xuyên đồng thời cũng mang những đặc điểm, nội dung và chức năng của quản lý nhà trường. Ngoài ra, có những đặc điểm mang tính chất đặc thù của loại hình đào tạo nghề, phục vụ nhu cầu đa dạng của xã hội và đối tượng học viên.
1.2.2. Khái niệm về Tin học, Tin học nghề phổ thông
a. Tin học
Theo SGK tin học 10 do NXB Giáo dục phát hành thì: Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.
b. Tin học NPT
* Lý luận dạy Tin học NPT
Đối với thế giới hiện đại, Tin học NPT là một trong các động lực quan trọng nhất của sự phát triển, cùng với một số ngành công nghệ cao khác đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội.
* Đặc trưng hoạt động dạy Tin học NPT
Sự khác biệt khi giảng dạy môn tin học NPT so với các môn học khác và sự linh hoạt, năng động của GV sẽ quyết định phần lớn đến thành công. Môn tin học nghề cho HS phổ thông có những đặc trưng cơ bản sau đây:
+ Tin học NPT phải là một môn học “đặc biệt” theo nghĩa nó phải được giảng dạy một cách “linh hoạt”, không nên và không được phép áp đặt các tiêu chuẩn đánh giá chặt về phương pháp, tiến độ giảng dạy như các môn học khác.
+ Cần ưu tiên tối đa trang thiết bị cho GV khi giảng dạy.
+ GV dạy môn tin học NPT cần cập nhật kiến thức thường xuyên và cần được kiểm tra kiến thức thường xuyên.
+ Phương pháp giảng dạy và đánh giá HS cũng cần phải đổi mới và tuân theo các qui chế đặc biệt linh động, chú trọng vào đánh giá năng lực thực hành của HS.
* Yêu cầu và xu thế phát triển của môn Tin học NPT
1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học Tin học
Hoạt động dạy học môn Tin học là hoạt động GV môn Tin học tổ chức, hướng dẫn, điều khiển HS tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kĩ năng cơ bản của Tin học và hình thành hoặc biến đổi những tình cảm, thái độ học tập ở HS. QL HĐDH môn Tin học được thực hiện trong quá trình hình thành kiến thức Tin học hoặc vận dụng nội dung kiến thức đó. Trong đó hoạt động giảng dạy của GV Tin học cần phải quan tâm hai hoạt động chính theo đặc thù môn tin học, đó là: Hoạt động dạy lý thuyết, hoạt động dạy thực hành
1.3. NỘI DUNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIN HỌC NGHỀ PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM
1.3.1.Quản lý hoạt động dạy học lý thuyết tại Trung tâm dạy nghề giáo dục thường xuyên hướng nghiệp
a. Quản lý dạy học tin học
b. Quản lý chương trình dạy học tin học
c. Quản lý thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy tin học
d. Quản lý hoạt động dạy của GV
e. Quản lý HS và quản lý hoạt động học
f. Quản lý việc xây dựng, phát triển đội ngũ GV tin học
g. Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học tin học
h. Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS, học viên
1.3.2. Quản lý hoạt động dạy học thực hành tin học nghề phổ thông tại Trung tâm dạy nghề giáo dục thường xuyên hướng nghiệp
a. Thực hành Tin học NPT
b. Dạy học thực hành tin học NPT
c. Sự khác nhau giữa dạy học lý thuyết và dạy học thực hành tin học NPT
d. Nội dung quản lý dạy học thực hành tin học NPT
+ Quản lý mục tiêu dạy học thực hành
+ Quản lý chương trình, nội dung dạy học thực hành tin học NPT
+ Quản lý phương pháp dạy học thực hành tin học NPT
+ Quản lý hoạt động dạy thực hành của GV tin học NPT
+ Quản lý hoạt động học thực hành của HS học tin học NPT
+ Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ dạy học thực hànḥ
+ Quản lý kiểm tra – đánh giá kết quả dạy học thực hành
1.4. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRUNG TÂM
1.4.1. Chế định GDĐT liên quan dạy học Tin học
1.4.2. Bộ máy tổ chức và nhân lực
1.4.3. Nguồn tài lực và vật lực giáo dục
1.4.4. Môi trường giáo dục
Tiểu kết Chương 1
Mục đích của quản lý HĐDH là hướng tới việc chấp hành các quy định về hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS, đảm bảo cho hoạt động đó được tiến hành hiệu quả, chất lượng, ổn định và phát triển. Để hoạt động DH nói chung và hoạt động DH tin học NPT nói riêng đạt được mục tiêu và không ngừng nâng cao chất lượng DH, thì các cán bộ QLGD phải có những biện pháp QL hoạt động này một cách khoa học và phù hợp.
Các khái niệm cơ bản về quản lý, QLGD, quản lý hoạt động dạy học, xây dựng mục tiêu, nội dung dạy học, kế hoạch giảng dạy, phương pháp giảng dạy, phương tiện dạy học là cơ sở quan trọng định hướng cho việc điều tra khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn tin học NPT tại các Trung tâm DN-GDTX và HN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIN HỌC NGHỀ PHỔ THÔNG TẠI TRUNG TÂM DẠY NGHỀ – GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN VÀ HƯỚNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI
2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KT- XH TỈNH QUẢNG NGÃI
2.1.1. Khái quát một số đặc điểm tự nhiên, sự phát triển KT-XH
a. Đặc điểm tự nhiên
b. Tình hình kinh tế-xã hội
2.1.2. Khái quát tình hình phát triển GD và ĐT tỉnh Quảng Ngãi
a. Quy mô và chất lượng GDĐT
b. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên
c. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
2.1.3. Khái quát về tình hình dạy và học tại các trung tâm
Trung tâm DN-GDTX và HN là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ: dạy nghề, hướng nghiệp NPT và giáo dục thường xuyên.
2.1.4. Mô tả quá trình khảo sát
a. Chọn mẫu khảo sát
b. Tổ chức khảo sát
c. Xử lý số liệu và viết báo cáo kết quả khảo sát
2.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIN HỌC TẠI CÁC TRUNG TÂM
2.2.1. Thực trạng về cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên Tin học
Qua khảo sát thực trạng, nghiên cứu hồ sơ năng lực trình độ chuyên môn của CBQL, GV dạy Tin học nghề, chúng tôi thấy rằng GV giảng dạy tại các Trung tâm hầu như chưa đảm bảo về số lượng, chất lượng, thiếu đồng bộ về cơ cấu. Hầu hết các Trung tâm đều phải hợp đồng GV dạy Tin học NPT từ các trường THPT và các nguồn khác ngoài xã hội; cán bộ quản lý hầu hết chưa được đào tạo công tác quản lý giáo dục.
F:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LUAN VAN 2015\LUAN VAN GIAO DUC HOC\LUAN VAN (Nguyen Duc Huan)\SAU BAO VE
