Giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức từ thực tiễn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
1. Tính cấp thiết của đề tài
Để có được “Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân” ở nước ta hiện nay, điều quan trọng hàng đầu là phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức vừa có đức, vừa có tài. Đó là những con người có ý thức và năng lực đấu tranh bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, nắm vững chính sách và pháp luật của Nhà nước.
Để quản lý được Nhà nước và xã hội bằng pháp luật theo tiêu chí của một nhà nước pháp quyền, cán bộ, công chức, viên chức phải được trang bị những kiến thức về nhà nước và pháp luật một cách đầy đủ và kịp thời.
Nhưng hiện nay, qua các phương tiện thông tin đại chúng cho thấy: ở nhiều địa phương, đơn vị việc vi phạm pháp luật, làm trái pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức không phải là ít. Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến sự vi phạm đó, có một nguyên nhân cơ bản, đó là cán bộ, công chức, viên chức chưa nắm vững kiến thức về nhà nước và pháp luật.
Ở huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam, những năm gần đây, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức nói chung, đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục pháp luật nói riêng đã được Cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương quan tâm hơn. Việc mở các lớp đào tạo cán bộ, công chức, viên chức tại huyện và tham gia thi tuyển, cử tuyển cán bộ, công chức, viên chức đi học ở các cơ sở đào tạo chuyên ngành về nhà nước và pháp luật ngày càng nhiều hơn.
Là một cán bộ công chức, công tác nhiều năm, qua tiếp xúc, trao đổi và làm việc với nhiều cán bộ, công chức, viên chức ở huyện, đã cho thấy: Còn một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, viên chức hiểu biết pháp luật rất sơ sài, hời hợt, chưa đảm bảo tính nghiêm minh, chặt chẽ của pháp luật.
Xuất phát từ tình hình trên, tôi nhận thấy giáo dục pháp luật cho cán bộ. công chức, viên chức là một yêu cầu khách quan, nhiệm vụ cấp thiết trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay, tôi chọn đề tài: “Giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức từ thực tiễn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam” làm đề tài luận văn tốt nghiệp.
Tôi hy vọng sẽ góp một phần nhỏ vào công tác giáo dục pháp luật nói chung và giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam nói riêng.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Qua nghiên cứu, học tập, thông qua các giáo trình, tạp chí, báo chí và các nguồn thông tin đại chúng…mà bản thân rút ra những nội dung cần thiết nhất làm cơ sở cho nghiên cứu, phân tích đề tài và qua khảo sát đúng thực trạng ở Huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam về vấn đề giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức, từ đó tìm ra giải pháp, phương hướng để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam nói riêng, trên địa bàn cả nước nói chung.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích nghiên cứu ở trên, đề tài cần thực hiện các nhiệm vụ sau:
– Nêu cụ thể hơn về vấn đề lý luận về giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức.
– Phân tích và đánh giá thực trạng của giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
– Đề xuất các phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng
Trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, ngoài cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị ở địa phương còn có các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn.
4.2. Phạm vi nghiên cứu của luận văn:
– Về nội dung: Thực trạng về giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
– Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu được giới hạn trong phạm vi ở huyện huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
– Phạm vi về thời gian: Công tác giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam giai đoạn từ năm 2015- 2020
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được xây dựng trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam. Phương pháp luận trong nghiên cứu là phương pháp duy vật biện chứng của triết học Mác – Leenin.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:
+ Phương pháp nghiên cứu lý thuyết bằng việc phân tích, tổng hợp, thống kê dựa trên các nguồn tư liệu: những quy định có liên quan từ trung ương đến địa phương và các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
+ Phương pháp xử lý, phân tích số liệu: Thu thập, phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh các số liệu thu được trong quá trình nghiên cứu để đánh giá, kết luận vấn đề nghiên cứu.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
– Luận văn góp phần làm rõ tính đặc thù của công tác giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam và các địa phương có cùng đặc điểm về lịch sử, kinh tế, văn hóa – xã hội. Trên cơ sở đó góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
– Các giải pháp mà luận văn nêu ra có thể sử dụng trong công tác giáo dục pháp luật cho riêng từng tổ chức trong hệ thống chính trị ở địa phương.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo trong công tác giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức.
Chương 2: Thực trạng giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
- Khái niệm giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
Về cơ bản có các quan niệm sau đây:
– Thứ nhất, quan niệm cho rằng, pháp luật là qui tắc xử sự có tính bắt buộc chung. Mọi công dân đều phải có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, do đó không cần đặt vấn đề giáo dục pháp luật.
– Thứ hai, đồng nhất hoặc coi giáo dục pháp luật là một bộ phận của giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục đạo đức. Chỉ cần thực hiện tốt quá trình giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục đạo đức là mọi người đã có ý thức pháp luật cao, có sự tôn trọng và tuân thủ pháp luật. Vì vậy, việc đào tạo chuyên ngành luật không được Nhà nước chú ý, dẫn đến hậu quả là các cơ sở đào tạo của ngành luật hầu như không có.
– Thứ ba, coi giáo dục pháp luật đồng nhất với việc tuyên truyền, giới thiệu, phổ biến các văn bản pháp luật.
Các quan niệm nói trên đều mang tính phiến diện, một chiều, chưa thấy hết đặc thù, sự tác động của giáo dục pháp luật, nên đã vô tình hoặc cố ý hạ thấp vai trò, giá trị xã hội của giáo dục pháp luật. Khi tham gia vào các quan hệ pháp luật, con người phải suy nghĩ, lựa chọn cách xử sự thể hiện qua hành vi. Do đó, việc phổ biến văn bản pháp luật mới chỉ là điều kiện cần nhưng chưa đủ để cá nhân hành động phù hợp theo yêu cầu của pháp luật. Điều kiện đủ ở đây là cá nhân phải có ý thức pháp luật đúng đắn, ý thức đó phải được hình thành dưới sự tác động liên tục, thường xuyên của các điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan dẫn đến hành vi hợp pháp của cá nhân “cho nên công bố đạo luật này chưa phải đã là mọi việc đều xong, mà còn phải tuyên truyền, giáo dục lâu dài mới thực hiện được tốt” [32, tr.244].
– Mặc dù, sự hình thành ý thức con người là quá trình ảnh hưởng tác động thống nhất của các điều kiện khách quan và các nhân tố chủ quan, những nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin và cả những nhà lý luận giáo dục đều phân biệt hai mặt của quá trình ấy.
Vì vậy, giáo dục pháp luật được hiểu: là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục, tác động lên đối tượng giáo dục nhằm hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành.
Điều đó đặt ra cho chúng ta sự cần thiết phải nhận thức ý nghĩa mang tầm chiến lược của giáo dục pháp luật trong suốt cả quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân.
Cán bộ, công chức quy định tại Pháp lệnh Cán bộ, công chức là công dân Việt Nam, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước, bao gồm:
1- Những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội;
2- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội;
3- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc giao giữ một công vụ thường xuyên, được phân loại theo trình độ đào tạo, ngành chuyên môn, được xếp vào một ngạch hành chính, sự nghiệp trong các cơ quan nhà nước; mỗi ngạch thể hiện chức và cấp về chuyên môn nghiệp vụ, có chức danh, tiêu chuẩn riêng;
4- Thẩm phán Tòa án nhân dân; kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân;
5- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong các cơ quan, đơn vị thuộc quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; làm việc trong các cơ quan đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp.
Tóm lại, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định dưới nhiều hình thức khác nhau nhằm cung cấp, trang bị cho cán bộ, công chức, viên chức hiểu biết về những vấn đề pháp luật nói chung và những vấn đề pháp luật cụ thể liên quan đến hoạt động công vụ đang được tiến hành nhằm mục đích hình thành ở họ sự hiểu biết pháp luật, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành.
1.1.2. Đặc điểm của giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
Quyết định cho sự nghiệp cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, trong giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức phải gắn chặt với giáo dục chính trị, tư tưởng. Khi thực hiện giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức người giáo dục phải thực sự là “tấm gương sáng”, phải là người nắm vững chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Để xây dựng một Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân thì trước hết đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải nắm vững pháp luật, phải giỏi chuyên môn, phải chí công vô tư…
1.1.3. Vai trò của giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
Giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta trong giai đoạn hiện nay là một trong những việc làm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa; góp phần làm hình thành ở họ ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật, phát huy vai trò, hiệu lực của pháp luật trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Từ đó, chúng ta có thể khẳng định rằng, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức là đòi hỏi cấp bách.
Cán bộ, công chức, viên chức có vai trò đặc biệt trong giáo dục pháp luật, vì họ vừa là đối tượng tiếp nhận giáo dục pháp luật, đồng thời cũng là chủ thể của giáo dục pháp luật.
– Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã hội của cán bộ, công chức, viên chức.
– Nâng cao ý thức pháp luật, văn hoá pháp lý của mọi thành viên trong xã hội, trong đó có cán bộ, công chức, viên chức.
– Giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách, rèn luyện hành vi ứng xử cho cán bộ, công chức, viên chức tạo thói quen “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”.
– Quá trình giáo dục pháp luật có tác dụng cung cấp cho cán bộ, công chức, viên chức những thông tin, kiến thức, hiểu biết về pháp luật nói chung, pháp luật liên quan đến công vụ của họ nói riêng, làm hình thành và củng cố ý thức pháp luật nghề nghiệp của đội ngũ này, góp phần rèn luyện các kỹ năng về chuyên môn, nghiệp vụ cho họ.
Vì thế, trong quá trình giáo dục pháp luật cần phải chú trọng việc giáo dục, bồi dưỡng tri thức lý luận về pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức.
Như vậy, việc giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta hiện nay có vai trò hết sức quan trọng, góp phần nâng cao ý thức pháp luật và trình độ hiểu biết pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
1.2 Đối tượng, chủ thể, mục đích, nguyên tắc, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
1.2.1. Đối tượng
Đối tượng giáo dục pháp luật ở đây không chỉ là cá nhân, những nhóm cộng đồng xã hội mà còn bào hàm cả những yếu tố bên trong của họ như: nhận thức, tình cảm, cảm xúc, hành vi cụ thể của họ phù hợp với pháp luật.
Từ đó, đối tượng của giáo dục pháp luật cũng giống như đối tượng của giáo dục nói chung, nó mang tính đồng nhất với đối tượng giáo dục pháp luật. Vậy đối tượng của giáo dục pháp luật được hiểu là những cá nhân, nhóm cộng đồng xã hội cùng với ý thức và hành vi pháp luật của họ.
Cán bộ, công chức, viên chức là đối tượng giáo dục pháp luật, vừa là chủ thể giáo dục pháp luật. Trong mối quan hệ của giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức thì họ là đối tượng của giáo dục pháp luật. Với vai trò là đối tượng của giáo dục pháp luật họ phải đảm bảo các yêu cầu, mục đích giáo dục pháp luật, song với vai trò là cán bộ, công chức, viên chức trong mối quan hệ với cán bộ, công chức, viên chức dưới quyền và với nhân dân thì cán bộ, công chức, viên chức trở thành chủ thể của giáo dục pháp luật.
1.2.2. Chủ thể
Chủ thể giáo dục pháp luật là tất cả những người mà theo chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội phải tham gia vào việc thực hiện các mục đích giáo dục pháp luật. Các nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã xác định và thừa nhận có hai loại chủ thể giáo dục pháp luật: chủ thể chuyên nghiệp và chủ thể không chuyên nghiệp.
Đối với chủ thể giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện được quy định trong Luật phổ biến giáo dục pháp luật năm 2012 gồm có: Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân (Điều 26); Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (Điều 27); các cơ quan, tổ chức, đơn vị trực tiếp quản lý cán bộ, công chức, viên chức (Điều 28); Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận (Điều 29); các tổ chức hành nghề về pháp luật, tổ chức xã hội nghề nghiệp về pháp luật, cơ sở đào tạo luật, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chức danh tư pháp (Điều 30); các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân (Điều 31).
1.2.3. Mục đích
Mục đích giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện bao gồm các mục đích cơ bản sau đây:
– Mục đích thứ nhất: Hình thành và từng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện về các quy định của pháp luật hiện hành, làm cơ sở để cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện hiểu biết pháp luật, thực hiện các hành vi hợp pháp trong đời sống hàng ngày và hình thành ý thức pháp luật đúng đắn.
– Mục đích thứ hai: Gáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện từng bước hình thành tình cảm và lòng tin đối với pháp luật (mục đích cảm xúc), thúc đẩy các hành vi hợp pháp của cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện.
– Mục đích thứ ba: Hình thành động cơ, hành vi và thói quen xử sự theo pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện (mục đích hành vi). Động cơ và hành vi hợp pháp là kết quả cuối cùng của cả quá trình nhận thức pháp luật, đấu tranh nội tâm dưới tác động của những yếu tố tâm lý, tình cảm, lòng tin đối với pháp luật.
1.2.4. Nguyên tắc
Luật Phổ biến giáo dục pháp luật năm 2012 quy định 5 nguyên tắc (tại Điều 5) đó là:
– Chính xác, đầy đủ, rõ ràng, dễ hiểu, thiết thực.
Hiện nay, pháp luật của chúng ta khá phức tạp, chồng chéo, khó hiểu, ngay đến cả những luật gia còn không lường trước được những rủi ro pháp lý tiềm ẩn khi áp dụng, không dám đảm bảo mình nắm đúng, đủ về một vấn đề cụ thể. Do vậy bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền thì phương pháp tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật đóng vai trò rất quan trọng. Chúng ta phải tìm ra những vấn đề thực sự quan trọng, đúng sự quan tâm của người dân; tìm ra cách giải thích đơn giản nhất, dễ hiểu nhất, thiết thực nhất cho họ…chúng ta phải tìm ra được đúng phương pháp đối với từng đối tượng, chỉ khi đó pháp luật mới có thể thực sự đi đến quần chúng nhân dân được.
– Kịp thời, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm.
Tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị để công tác này ngày càng phát huy cao hơn nữa đến các tầng lớp nhân dân. Vì thế, việc tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cần sử dụng các công cụ phương phương tiện của Nhà nước và xã hội, từ đó có các biện pháp phổ biến thực sự hiệu quả, phong phú, hiện đại sao cho đúng trọng tâm, trọng điểm là tuyên truyền, phổ biến các luật, pháp lệnh mới được thông qua nhằm giúp người dân tiếp cận toàn diện các thông tin mang tính chính thống, tạo sự đồng thuận xã hội, ngăn ngừa và đấu tranh có hiệu quả đối với thông tin xuyên tạc, bịa đặt với mục đích xấu, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và xã hội vào pháp luật.
Chính vì vậy, việc phổ biến giáo dục pháp luật cần phải tiến hành thường xuyên, lâu dài và có trọng điểm. Chúng ta cần tổ chức liên tục với một định hướng rõ ràng. Từng bước, từng bước tiếp cận, đưa pháp luật vào cuộc sống hàng ngày của người dân, tập họ thói quen “sống và làm việc theo pháp luật”, giúp họ hiểu rằng pháp luật liên quan và tồn tại trong hầu hết các sinh hoạt cuộc sống của chúng ta để họ có cái nhìn thực sự đúng đắn, chuẩn xác.
– Đa dạng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, phù hợp với nhu cầu, lứa tuổi , trình độ của đối tượng được phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc.
Hình thức phổ biến giáo dục pháp luật hiện nay theo Điều 11 Luật giáo dục pháp luật năm 2012 quy định có 8 hình thức, cụ thể gồm:
Một là: Họp báo, thông cáo báo chí.
Hai là: Phổ biến pháp luật trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật.
Ba là: Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, pa-nô, áp-phích, tranh cổ động; đăng tải trên Công báo; đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử; niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan, tổ chức, khu dân cư.
Bốn là: Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật.
Năm là: Thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hoạt động khác của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở.
Sáu là: Lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở.
Bảy là: Thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân.
Tám là: Các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật khác phù hợp với từng đối tượng cụ thể mà các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có thể áp dụng để bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đem lại hiệu quả.
– Gắn với việc thi hành pháp luật, thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước, của địa phương và đời sống hằng ngày của người dân.
Đây là nhiệm vụ quan trọng và lâu dài của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, cần được tiến hành thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả, phù hợp với từng đối tượng tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật. Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và cộng đồng xã hội, trong đó các cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò chủ đạo, các cơ quan thông tin, tuyên truyền là lực lượng chính tham gia tích cực vào công tác tuyên truyền, phổ biến việc thực hiện chính sách, pháp luật về kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động của các cấp, các ngành, của cán bộ, công chức và các tầng lớp nhân dân trong việc triển khai thực hiện các chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về kết hợp phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, nhằm tạo sự đồng thuận cao trong xã hội, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, góp phần thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
1.2.5. Nội dung giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
Về nội dung giáo dục pháp luật phải bảo đảm bao quát tất cả các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành.
* Đối với cán bộ, công chức, viên chức nói chung thì nội dung giáo dục pháp luật bao gồm: Những kiến thức cơ bản về nhà nước và pháp luật, tổ chức bộ máy nhà nước, thực thi pháp luật, cơ chế bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; Các quyền và nghĩa vụ pháp lý cơ bản của công dân do Hiến pháp và một số đạo luật quy định; Các thủ tục, trình tự pháp lý để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp và thực hiện các nghĩa vụ của công dân; Hệ thống những khái niệm cơ bản của khoa học pháp lý thường gặp trong thực tiễn; Một số pháp luật thực định liên quan đến hoạt động của cán bộ, công chức, viên chức như: các bộ luật, các đạo luật quan trọng, có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan trực tiếp đến đời sống xã hội như: Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai, Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật tổ chức chính quyền địa phương, luật bảo hiểm, luật ngân sách, Luật giáo dục…
* Đối với cán bộ, công chức, viên chức chuyên ngành pháp luật, nội dung giáo dục pháp luật bao gồm:
– Những quan điểm, những học thuyết về nhà nước và pháp luật trong lịch sử và hiện tại;
– Hệ thống pháp luật quốc gia và quốc tế;
– Cung cấp, giải thích các quy phạm pháp luật cụ thể, về những hậu quả pháp lý do việc chấp hành hay vi phạm các quy phạm pháp luật đó, hướng dẫn hành vi xử sự cụ thể;
– Cập nhật những thông tin pháp luật mới;
– Những quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về pháp luật.
1.2.6. Hình thức giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cụ thể như sau:
1. Họp báo, thông cáo báo chí;
2. Phổ biến pháp luật trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật;
3. Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, pa-nô, áp-phích, tranh cổ động; đăng tải trên Công báo; đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử; niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan, tổ chức, khu dân cư;
4. Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật;
5. Thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hoạt động khác của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở;
6. Lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở;
7. Thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân;
8. Các hình thức giáo dục pháp luật khác phù hợp với từng đối tượng cụ thể mà các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có thể áp dụng để bảo đảm cho công tác giáo dục pháp luật đem lại hiệu quả.
* Hình thức giáo dục pháp luật mang tính phổ biến, tuyên truyền của giáo dục chính trị tư tưởng như: Phổ biến, nói chuyện pháp luật tại các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội; Tổ chức các hội nghị, hội thảo về pháp luật; Hoạt động tại các câu lạc bộ pháp luật, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trong cán bộ, công chức; Tuyên truyền pháp luật qua báo, tạp chí chuyên ngành; thông qua các chuyên mục tìm hiểu pháp luật, giới thiệu văn bản pháp luật mới của các báo, tạp chí khác; Giáo dục pháp luật thông qua các hình thức văn học nghệ thuật.
* Hình thức giáo dục pháp luật chuyên biệt đối với các hoạt động chuyên ngành pháp luật.
Hình thức giáo dục pháp luật này được quy định bởi mối quan hệ biện chứng giữa sự tác động giáo dục pháp luật và tác động thực tiễn pháp luật lên ý thức và hành vi của cán bộ, công chức, viên chức.
Xuất phát từ nguyên tắc gắn giáo dục pháp luật với thực tiễn công tác và đời sống, các chuyên gia pháp lý đã tìm thấy khả năng hình thành các hình thức giáo dục pháp luật mang tính đặc thù này.
Đó là định hướng giáo dục pháp luật cho các hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực ban hành và thực thi pháp luật. Việc tổ chức thực hiện các định hướng đó nhằm hạn chế các tác động tiêu cực và tăng cường các tác động tích cực của thực tiễn pháp luật đối với quá trình hình thành ý thức pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức hoạt động trên lĩnh vực này.
* Hình thức quan trọng và cơ bản nhất trong giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức là đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật ở các trường.
Từ quan niệm và phân loại giáo dục pháp luật như trên, các chủ thể giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức phải xác định rõ mục đích, yêu cầu, nội dung ngay trong khi xây dựng các chương trình công tác, nghiệp vụ chuyên môn trong từng thời kỳ hoặc trong từng vụ việc.
Trên cơ sở đó, chuẩn bị các điều kiện vật chất, điều kiện cán bộ… để tổ chức hình thức giáo dục phù hợp.
1.2.7. Phương pháp giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
Phương pháp giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức là hệ thống các cách thức để tiến hành hoạt động giáo dục pháp luật cho những người đã trưởng thành, đang có vị trí nhất định trong xã hội. Đó là cách thức, biện pháp giúp cán bộ, công chức, viên chức tiếp cận thông tin pháp luật, cách giải thích làm rõ các tư tưởng chính trị pháp lý, các nguyên tắc, các quy phạm pháp luật…
Phương pháp sư phạm được coi là phương pháp quan trọng trong giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức.
Ngoài phương pháp sư phạm, chủ thể giáo dục pháp luật cần sử dụng nhiều phương pháp khác như: phương pháp tư duy logic, tâm lý, thực hành, giải quyết tình huống… Một nguyên tắc chung nhất khi sử dụng các phương pháp giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức đó là kết hợp lý luận với thực tiễn thi hành pháp luật (thông qua việc xử lý tình huống).
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức
– Bên cạnh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, đồng bộ và có tính khả thi cao, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách pháp luật lãnh đạo, chỉ đạo làm thay đổi căn bản công tác giáo dục pháp luật nói chung và giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức nói riêng như Nghị quyết Đại hội XII, Hiến pháp 2013, Luật phổ biến, giáo dục pháp luật, Luật cán bộ, công chức, Luật viên chức,…Đây là những điều kiện quan trọng bậc nhất có tác động tích cực đến giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức thời gian qua và chắc chắn sẽ tiếp tục được phát huy trong giai đoạn mới.
– Nhà nước, xã hội đánh giá đúng vai trò của cán bộ, công chức, viên chức cũng là điều kiện thuận lợi để cán bộ, công chức, viên chức tự xác định được trách nhiệm của mình đối với đất nước, xã hội, gia đình và bản thân từ đó vươn lên, xây dựng ý thức chấp hành pháp luật từ những hành động nhỏ nhất trong cơ quan, đơn vị, gia đình và xã hội.
– Xu thế xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, tôn trọng quyền con người là những nội dung mà cán bộ, công chức, viên chức được tiếp nhận và định hướng tương đối rõ ràng. Theo đó, chuẩn mực tìm hiểu và chấp hành pháp luật dần đã trở thành phong cách, lẽ sống trong đa số cán bộ, công chức, viên chức hiện nay.
Các hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội dần sẽ bị lên án, đào thải, đó là xu thế chung của thời đại, thế giới và Việt Nam. Bên cạnh đó, sự khẳng định của cán bộ, công chức, viên chức và khát vọng làm chủ về mọi mặt cũng là yếu tố tích cực tác động đến giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức.
Bởi suy cho cùng, chỉ khi nào cán bộ, công chức, viên chức tự mình thấy cần phải tìm hiểu, chấp hành pháp luật và những lợi ích của nó mang lại thì việc giáo dục pháp luật mới mang lại hiệu quả thực tế và lâu bền. cán bộ, công chức, viên chức tự khẳng định mình, tự hào vị thế và khát vọng sẽ trách nhiệm hơn với chính mình, gia đình, xã hội và đất nước.
Đồng thời, cũng chính họ sẽ góp phần hạn chế các hành vi sai trái trong xã hội, khi đó pháp luật sẽ thực sự đi vào cuộc sống, chấp hành pháp luật thực sự là lẽ sống của người dân.
– Sự phát triển tột bậc của khoa học công nghệ và mạng xã hội: Trong điều kiện có sự phát triển tột bậc của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, các thông tin pháp luật rất nhanh chóng được chuyển tải, lan tỏa rộng khắp và cán bộ, công chức, viên chức là những người nhanh nhạy với công nghệ sẽ có điều kiện thuận lợi nhất để tiếp cận với pháp luật, vận dụng pháp luật nếu có nhận thức và được định hướng đúng đắn.
– Hình thức, nội dung giáo dục pháp luật phong phú, đa dạng là yếu tố tác động tích cực đến cán bộ, công chức, viên chức.
Hiện nay, bên cạnh các hình thức giáo dục pháp luật truyền thống như tuyên truyền miệng, thông qua giảng dạy trong nhà trường, báo đài, thi tìm hiểu, sách pháp luật, sân khấu hóa…thì các hình thức giáo dục pháp luật mới dần dần được cán bộ, công chức, viên chức tiếp nhận và mang lại hiệu quả như hình thức thi trực tuyến, tọa đàm trực tuyến, tư vấn trực tuyến…Nội dung pháp luật cũng được chắt lọc phù hợp từng đối tượng cũng là yếu tố rất quan trọng.
Kết luận Chương 1
Giáo dục pháp luật là một khâu quan trọng trong quá trình thực hiện pháp luật, có vai trò và ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong giai đoạn hiện nay.
Đây là một trong những mặt công tác được Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm, lãnh đạo kể từ khi tiến hành đổi mới đất nước. Mặt khác công tác này ngày được tang cường đáng kể, góp phần thể chế hóa đường lối của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý điều hành của Nhà nước, đẩy mạnh phát triển kinh tế, giữ vững ổn định chính trị – xã hội của đất nước.
Từ việc nghiên cứu các quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ta về giáo dục pháp luật nói chung, cho cán bộ, công chức, viên chức nói riêng có thể rút ra kết luận: Giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là một hoạt động có định hướng, có tổ chức nhằm cung cấp kiến thức pháp luật, bồi dưỡng tình cảm và hành vi hợp pháp cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhằm nâng cao ý thức pháp luật đúng đắn, thực hiện hành động phù hợp với các quy định của pháp luật, từ đó tạo ra một ý thức chấp hành, tuân thủ pháp luật theo phương châm “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong toàn xã hội.
Những nội dung lý luận cơ bản được phân tích ở Chương I là cơ sở cho việc phân tích đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao công tác giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức trên cả nước nói chung và địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam nói riêng được trình bày ở những chương tiếp theo.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 11\SAU BAO VE\DOT 4/ NGUYEN THI THANH HUONG
