Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định
1. Tính cấp thiết của Đề tài
Bản chất của nhà nước ta là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Việc quan tâm đến lợi ích của nhân dân là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước.
Khiếu nại và giải quyết khiếu nại về THADS và giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải THA là một trong các phương thức để đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (nhân dân) thực hiện quyền kiểm tra, giám sát và thực hiện quyền làm chủ của mình, hướng tới bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa nhằm xây dựng nhà nước pháp quyền.
Người phải thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức phải thực hiện nghĩa vụ trong bản án, quyết định được thi hành.
Phong tỏa tài khoản là một trong các biện pháp đảm bảo thi hành án dân sự. Quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án dân sự là quyết định của người có thẩm quyền nhằm mục đích kịp thời ngăn chặn việc tẩu tán, hủy hoại tài sản, trốn tránh việc thi hành án của người phải thi hành án, đảm bảo các bản án, quyết định của Tòa án và cơ quan có thẩm quyền được thi hành một cách triệt để và có hiệu quả.
Nhận thức sâu sắc vấn đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại; Đảng, Nhà nước ta đã đưa ra những chính sách, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật ngày càng hoàn thiện hơn để giải quyết khiếu nại, nhanh, đúng pháp luật, thấu tình đạt lý; bảo vệ và khôi phục kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân; đồng thời xử lý nghiêm minh những tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật, tạo dựng và củng cố niềm tin của nhân dân vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Nhà nước ta đã lựa chọn. Trong những năm qua, công tác giải quyết khiếu nại tố cáo của tỉnh Bình Định đạt được nhiều kết quả tốt đẹp, tuy nhiên trong quá trình giải quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại với các quyết định trong thi hành án dân sự nói riêng; đặc biệt là trong thực thi các biện pháp đảm bảo thi hành án dân sự và quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án có những khó khăn nhất định như: Sự phối hợp hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức thiếu hiệu quả; trách nhiệm phối hợp của các ngân hàng, tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin về tài khoản, số dư tài khoản của người phải thi hành án chậm chễ dẫn tới việc phong tỏa tài khoản không kịp thời; hoặc cá nhân, tổ chức từ chối không nhận quyết định phong tỏa tài khoản … tất cả những vướng mắc này một mặt gây ra việc không hiệu quả trong thi hành án, một mặt gây ra những khiếu nại đối với quyết định phong tỏa tài khoản. Theo thống kê kết quả áp dụng biện pháp đảm bảo thi hành án từ 01/10/2012 đến 30/9/2017, cho thấy: số việc áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản là 760 việc, trong đó tỉnh Bình Định có 10 việc, tương đương với 10 quyết định phong tỏa tài khoản, trong đó 02 quyết định phong tỏa bị khiếu nại.
Vậy, từ những lý do nêu trên, tác giả quyết định chọn vấn đề “Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định” làm đề tài luận văn thạc sĩ luật học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu: Mục đích của Luận văn là đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự nói chung tại tỉnh Bình Định nói riêng.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
– Phân tích cơ sở lý luận về Giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sụ; Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự. Giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sựu nói chung và Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định nói riêng để làm sáng tỏ tính pháp quy của Giải quyết khiếu nại trong thi hành án.
– Đánh giá đúng đắn, đích thực về thực trạng hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại quyết định PTTK của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ đó đi sâu phân tích những kết quả đã đạt được và những hạn chế, tồn tại trong việc nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1.Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng về giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu các nội dung về lý luận pháp luật về khiếu nại; giải quyết khiếu nại và thực tiễn Giải quyết khiếu nại phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
Phạm vi về thời gian: Trong khuổn khổ cho phép của Luận văn, tác giả nghiên cứu các vụ việc giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự; giải quyết khiếu nại phong tỏa tài khoản trong giai đoạn 2012-2016.
Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu thực tiễn giải quyết khiếu nại Quyết định phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định.
5. Phương pháp nghiên cứu đề tài
5.1. Phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật và những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về công tác giải quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự nói riêng, về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và những nghiên cứu có liên quan đến áp dụng pháp luật trong công tác Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
5.2. Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng nhiều các phương pháp khác nhau để làm rõ lý luận và thực tiễn trong quá trình Giải quyết khiếu nại quyết định PTTK tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Về ý nghĩa lý luận: Luận văn đã đề xuất các giải pháp để hoàn thiện pháp luật về phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự; hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự. Đây là những vướng mắc, khó khăn trên thực tiễn có ảnh hướng tới hiệu quả khi thực hiện các biện pháp đảm bảo thi hành án dân sự nói chung; biện pháp phong tỏa tài khoản nói riêng. Hoàn thiện pháp luật là hoàn thiện thể chế, khắc phục lỗ hổng trong cơ sở pháp lý.
6.2 Về mặt thực tiễn: Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu qủa công tác giải quyết khiếu nại quyết định PTTK tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự, nhấn mạnh các giải pháp có ý nghĩa trong quá trình thực hiện giải quyết khiếu nại.Luận văn có giá trị mang tính tham khảo đối với những cá nhân, tổ chức có nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu về vấn đề giải quyết khiếu nại quyết định PTTK của người thi hành án trong thi hành án dân sự.
7. Cơ cấu của Luận văn
Chương 1: Những vấn đề lý luận về pháp luật về giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
Chương 2: Thực trạng giải quyết khiếu nại Quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Bình Định
Chương 3: Phương hướng, giải pháp đảm bảo giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định.
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1. Quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án dân sự trong thi hành án dân sự
1.1.1. Khái niệm quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án dân sự trong thi hành án dân sự
1.1.1.1 Khái niệm phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng, ngân hàng nhà nước được hiểu là biện pháp nghiệp vụ làm cho mọi hoạt động tiền ra của cá nhân, tổ chức có mở tài khoản trong ngân hàng, kho bạc, tổ chức tín dụng khi có nghĩa vụ, có điều kiện thực hiện nghĩa vụ mà không tự nguyện thực hiện và có hành vi tẩu tán rút tiền ra khỏi tài khoản, cố tình không thực hiện nghĩa vụ của mình thì bị buộc thực hiện bằng biện pháp phong tỏa tài khoản; không cho chuyển dịch tiền trong tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc ngân hàng nhà nước Việt nam và chủ tài khoản không được phép thực hiện giao dịch với số tiền bị phong tỏa, các giao dịch đó bị vô hiệu.
1.1.1.2 Quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
Khoản 2 Điều 67 Luật thi hành án dân sự quy định: “…. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi lập biên bản, Chấp hành viên phải ra quyết định phong tỏa tài khoản, tài sản. Cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản, tài sản phải thực hiện ngay yêu cầu của Chấp hành viên về phong tỏa tài khoản, tài sản. Biên bản, quyết định phong tỏa tài khoản, tài sản trong trường hợp này phải được gửi ngay cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.
Thẩm quyền ra quyết định việc phong tỏa tài khoản:
Trên cơ sở vụ việc và điều kiện thi hành án cụ thể về tài khoản người phải thi hành án, Chấp hành viên là người duy nhất có quyền hạn quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án (tại ngân hàng, tổ chức tín dụng, Kho bạc nhà nước…)
1.2. Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi thi hành án dân sự
1.2.1. Khái niệm, nguyên tắc giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi thi hành án dân sự
1.2.1.1 Khái niệm
Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp, pháp luật ghi nhận và đảm bảo thực hiện. Khiếu nại là hiện tượng phát sinh trong đời sống xã hội, là một phản ứng của một con người trước một quyết định, hành vi nào đó mà người khiếu nại cho rằng: Quyết định hay hành vi đó không phù hợp với các quy tắc, chuẩn mực trong đời sống cộng đồng, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Điều 30, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi định rõ:
*Khái niệm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
Như vậy, chúng ta có thể đưa ra khái niệm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự: Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự là việc cơ quan có thẩm quyền thụ lý, xác minh và ra quyết định giải quyết khiếu nại đối với khiếu nại của người khiếu nại khi họ cho rằng quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan THADS hoặc CHV là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích của mình.
* Nguyên tắc giải quyết khiếu nại
Nguyên tắc giải quyết khiếu nại PTTK là những quan điểm định hướng mà chủ thể có thẩm quyền làm công tác giải quyết khiếu nại cần phải nắm rõ khi giải quyết khiếu nại. Theo quy định của Luật khiếu nại 2011 thì nguyên tắc này được thể hiện trong Điều 4 của Luật, theo đó thì việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời [20].
1.2.2. Thẩm quyền, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
1.2.2.1 Thẩm quyền giải quyết khiếu nại quyết định PTTK
Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại về THADS là thủ trưởng cơ quan THADS (Chi cục trưởng Chi cục THADS, Cục trưởng Cục THADS), Thủ trưởng cơ quan quản lý THADS (Tổng cục trưởng Tổng cục THADS), Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Về cơ bản, giải quyết khiếu nại về THADS được thực hiện theo quy trình giải quyết hai cấp, nhưng cũng có trường hợp giải quyết một cấp đã được thi hành ngay. Mỗi cấp có quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại riêng.
1.2.2.2. Thủ tục giải quyết
(1) Tiếp nhận, phân loại đơn khiếu nại;
(2) Xử lý đơn khiếu nại;
(3) Thụ lý đơn khiếu nại
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại lần đầu hoặc kể từ ngày nhận được báo cáo, hồ sơ, tài liệu có liên quan của cơ quan thi hành án dân sự cấp dưới đối với đơn khiếu nại lần hai, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải vào sổ thụ lý để giải quyết và Thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại theo mẫu quy định tại Thông tư 01/2016/TT- BTP ngày 01 tháng 02 năm 2016 của Bộ Tư pháp
* Các hoạt động bắt buộc trong quá trình giải quyết khiếu nại.
Báo cáo, giải trình, cung cấp hồ sơ tài liệu; Thực hiện việc báo cáo giải trình, cung cấp hồ sơ, tài liệu; Thủ tục xác minh, đối thoại; Báo cáo kết quả xác minh, đối thoại:
(4) Quyết định giải quyết khiếu nại
Ngày, tháng, năm ra quyết định; Họ, tên, địa chỉ của người khiếu nại, người bị khiếu nại; Nội dung khiếu nại của đương sự; Kết quả xác minh nội dung khiếu nại; Căn cứ pháp luật để giải quyết khiếu nại; Kết luận nội dung khiếu nại là đúng, đúng một phần hoặc sai toàn bộ;
(5) Phát hành, công khai, đôn đốc, theo dõi và kiểm tra việc thực hiện kết quả giải quyết khiếu nại
Trách nhiệm của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại; Trách nhiệm tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại
Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án dân sự được giao tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có trách nhiệm thực hiện và báo cáo người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.
(6) Giai đoạn cuối cùng của quy trình giải quyết khiếu nại đó là việc lưu giữ hồ sơ giải quyết nại:Lưu giữ hồ sơ giải quyết khiếu nại:
Cũng như hồ sơ thi hành án dân sự thì hồ sơ giải quyết khiếu nại cũng được lưu giữ theo quy định
Hồ sơ giải quyết khiếu nại gồm các tài liệu sau: Đơn khiếu nại hoặc văn bản ghi nội dung khiếu nại và tài liệu đi kèm theo; Phiếu nhận đơn khiếu nại Giấy mời; Biên bản gặp gỡ đối thoại; Văn bản giải trình của người bị khiếu nại; Biên bản thẩm tra, xác minh, kết luận, kết quả giám định; Quyết định giải quyết khiếu nại;Tài liệu khác có liên quan
1.2.3. Căn cứ đánh giá tính hợp pháp, hợp lý của giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
1.3. Các yếu tố tác động đến giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi thi hành án dân sự
1.3.1. Mức độ hoàn thiện của pháp luật về thi hành án dân sự và pháp luật giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự
Đây là yếu tố rất quan trọng đối với hiệu quả thi hành pháp luật. Trong thi hành pháp luật, mức độ hoàn thiện của pháp luật tỷ lệ thuận với tình trạng khiếu nại của người thi hành án. Nếu pháp luật quy định đầy đủ, chặt chẽ và đồng bộ sẽ hạn chế tình trạng phản ứng của người dân, hạn chế tình trạng khiếu nại và khiếu nại kéo dài; đồng thời mức độ hoàn thiện của pháp luật được thể hiện qua việc tuân thủ pháp luật trên thực tiễn; mức độ hoàn thiện của pháp luật sẽ hạn chế độ vênh, lỗ hổng trong quá trình thực hiện, nâng cao hiệu qủa thực hiện.
1.3.2. Năng lực áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
Trong hoạt động tư pháp, trình độ, đạo đức nghề nghiệp của các chức danh tư pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong thời gian vừa qua, trình độ, điều kiện, tiêu chuẩn của các chấp hành viên ở Việt Nam đã được nâng lên một cách đáng kể nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn công việc. Tình trạng vi phạm pháp luật của Chấp hành viên … vẫn còn xảy ra khá nhiều, đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp. Điều này đặt ra một yêu cầu lớn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ Chấp hành viên … về trình độ, phẩm chất, năng lực và cần phải có những thay đổi cơ bản để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
1.3.3. Sự phối hợp, hợp tác của các bên liên quan
Mối quan hệ trong phối hợp thi hành án dân sự cũng là phối hợp giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự nói chung và phối hợp giải quyết khiếu nại quyết định PTTK nói riêng nên cần có các giải pháp để bồi đắp, củng cố tăng cường mối quan hệ này. Vì người khiếu nại có thể đến bất kỳ cơ quan nào để gửi đơn khiếu nại về công tác thi hành án dân sự, nếu có sự phối hợp tốt với các cơ quan hữu quan ở đại phương thì tại đây họ sẽ chỉ dẫn người gửi đơn khiếu nại đến đúng nơi cần gửi đơn khiếu nại, đặc biệt ủy ban nhân dân cấp xã là nơi gần dân nhất nên nếu công chức cán bộ của họ hiểu rõ về công tác thi hành án cũng có thể giải thích, tuyên truyền cho người dân về ý thức chấp hành luật thi hành án dân sự đều này cũng làm giảm số đơn thư khiếu nại đến cơ quan thi hành án dân sự.
Tiểu kết Chương 1
Cơ sở lý luận luôn là tiền đề quan trọng để giải quyết các vấn đề vì lý luận và thực tiễn luôn gắn liền với nhau, không thể tách rời nhau, việc lý luận chính xác các vấn đề liên quan đến việc giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người thi hành án trong thi hành án dân sự như: khái niệm các thuật ngữ có liên quan, thẩm quyền giải quyết khiếu nại, quy trình giải quyết, nguyên tắc của giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản trong thi hành án dân sự. Trong Chương 1, tác giả đã đề cập nhiều các khái niệm để khẳng định cơ sở pháp lý quan trọng được thực tiễn tại tỉnh Bình Định kiểm nghiệm qua nội dung Chương 2.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH
2.1 Khái quát tình hình khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
2.1.1 Tình hình khiếu nại và khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản
2.1.1.1 Tình hình khiếu nại
Bình Định là tỉnh 1 trong 5 tỉnh, thành phố khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, nằm trong vung kinh tế trọng điểm Miền Trung. Bình Định có diện tích tự nhiên là 6.850,6 km2, toàn tỉnh có 1.962.266 người, mật độ dân số là 286 người/km2. Theo niên giảm thống kê năm 2015, toàn tỉnh có 1.962.266 người, trong đó nam chiếm 48,7%, nữ chiếm: 51,3%. Dân số ở thành thị chiếm 36%, nông thôn chiếm 64%, mật độ dân số là 286 người/km² và dân số trong độ tuổi lao động chiếm khoảng chiếm: 58.8% dân số toàn tỉnh. Ngoài dân tộc Kinh, còn có các dân tộc khác nhưng chủ yếu là Chăm, Ba Na và Hrê, bao gồm khoảng 2,5 vạn dân.
2.1.1.2 Tình hình khiếu nại quyết định PTTK tại tỉnh Bình Định
* Thực tiễn áp dụng biện pháp PTTK tại Bình Định:
Theo thống kê tập hợp các quyết định phong tỏa tài khoản tại Chi cục thi hành án dân sự các huyện, thị xã, thành phố ở tỉnh Bình Định 05 năm gần đây, tôi xin được thống kê tại mọi người có thể khái quát được mức độ áp dụng của tỉnh. Nhìn chung, việc tổ chức thực hiện biện pháp phong tỏa tài khoản đã được thực hiện theo đúng quy định pháp luật, không có sai sót, khiếu nại gì. Hầu hết các vụ việc sau khi được các chấp hành viên ra quyết định áp dụng biện pháp bảo đảm phong tỏa tài khoản thì người phải thi hành án đều tự nguyện thi hành án. Riêng trong năm 2015, theo Chi cục thi hành án dân sự huyện Phù Mỹ có 02 vụ việc áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản người phải thi hành án vẫn không chịu tự nguyện thi hành nên Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế bằng biện pháp kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án; và một vụ việc chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế khấu trừ thu nhập tiền lương hưu của người phải thi hành án.
* Các vụ việc khiếu nại Quyết định PTTK tại tỉnh Bình Định.
2.2 Phân tích thực trạng giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
2.1.1. Thực trạng thụ lý khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
Việc phân loại, thụ lý đơn khiếu nại đã được cơ quan THADS địa phương không còn có nhiều sai sót, hạn chế; kỹ năng xử lý đơn thư đầu vào của cán bộ làm công tác này không còn lúng túng như trước. Trước đây, tình trạng, ở một số đơn vị còn có tình trạng, đơn khiếu nại nhưng lại được phân loại thành đơn kiến nghị, phản ánh dẫn đến số liệu thống kê về tình hình xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại chưa chính xác; có trường hợp đơn có nội dung tố cáo nhưng do phân loại sai nên giải quyết theo trình tự giải quyết khiếu nại…
2.2.2. Thực trạng xem xét, xác minh khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
Việc xem xét, xác minh khiếu nại là nội dung quan trọng trong quá trình giải quyết khiếu nại. Xem xét xem khiếu nại có được tuân thủ đúng quy định của pháp luật về khiếu nại hay không trên cơ sở mới có biện pháp giải quyết.
Thứ nhất: Người khiếu nại quyết định PTTK
Nhìn chung, qua nghiên cứu thì chủ thể khiếu nại quyết định PTTK tuân thủ theo các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại. Tuy nhiên, người đi khiếu nại luôn xem việc mình làm là đúng và cảm thấy bị oan ức, bị chèn ép.
Thứ hai: Nội dung khiếu nại quyết định PTTK của CHV.
Việc phong tỏa tài khoản của Chấp hành viên có được thực hiện đúng quy định của pháp hay không? Thực tế cho thấy, trong quá trình áp dụng biện pháp PTTK, CHV phải có sự chuẩn bị chính xác về các thông tin liên quan đối với tài khoản của người phải thi hành án như nhân thân, số tài khoản, chủ tài khoản, số dư để áp dụng biện pháp phong tỏa chính xác
2.2.3. Thực trạng ban hành quyết định giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
Thực tế đã phân tích, cả hai trường hợp khiếu nại quyết định khiếu PTTK của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự đều được ban hành đúng quy định. Quyết định giải quyết khiếu nại được ban hành đúng thẩm quyền, nội dung khiếu nại.
2.2.4. Thực trạng thi hành quyết định giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
Trước đây, tại Bình Định, việc tổ chức thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại, đã có hiệu lực pháp luật còn chậm, hạn chế và đùn đẩy; công tác theo dõi, đôn đốc kiểm tra việc thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại cáo còn nhiều hạn chế. Thậm chí thủ trưởng một số cơ quan Thi hành án dân sự còn có biểu hiện chưa nghiêm khắc đối với những cán bộ, chấp hành viên và công chức có sai phạm trong quá trình tổ chức thi hành án, giải quyết khiếu nại tố cáo dẫn đến tình trạng công dân bức xúc, khiếu nại gay gắt, kéo dài vượt cấp hoặc chuyển từ khiếu nại, sang tố cáo, làm cho vụ việc càng phức tạp hơn.
Nhưng đến nay tình trạng trên đã được khắc phục. Việc thi hành quyết định giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự của tỉnh đã được đảm bảo thực hiện nghiêm túc.
2.3. Nhận định giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định
2.3.1. Kết quả đạt được và nguyên nhân
Thứ nhất, Lãnh đạo Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Định đã quan tâm sâu sắc đến công tác giải quyết khiếu nại nói chung; từ công tác tiếp công dân, có lịch tiếp công dân theo định kỳ hàng tháng, thường xuyên đối thoại với công dân để lắng nghe ý kiến, tâm tư nguyện vọng của dân trong công tác Thi hành án dân sự.
Thứ hai, làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về Luật Thi hành án dân sự và các quan hệ pháp luật khác có liên quan dưới nhiều hình thức phong phú, đa dạng như giải đáp pháp luật, khẩu hiệu tuyên truyền pháp luật về cao điểm Thi hành án dân sự, phối hợp với Đài phát thanh truyền hình, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể làm các phóng sự chuyên đề về thi hành án dân sự để mọi người cùng hiểu thống nhất và tự giác chấp hành pháp luật.
Thứ ba, Lãnh đạo Cục Thi hành án dân sự tỉnh Bình Định chỉ đạo phòng Kiểm tra, giải quyết khiếu nại- tố cáo và các phòng chuyên môn thuộc Cục thường xuyên và định kỳ ít nhất 6 tháng 1 lần có kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất về công tác giải quyết khiếu nại của các chi cục Thi hành án dân sự các huyện, thị xã, thành phố, nhất là những việc khiếu nại gay gắt, phức tạp để có chỉ đạo giải quyết dứt điểm không để tồn đọng kéo dài.
Thứ tư, làm tốt công tác quy hoạch đào tạo cán bộ kết hợp việc luân chuyển, chuyển đổi vị trí công tác của cán bộ, đặc biệt ở những nơi công tác Thi hành án dân sự còn yếu kém, những nơi mà cấp ủy chính quyền địa phương có ý kiến hoặc có dư luận quần chúng không tốt thì phải xem xét nhằm ngăn ngừa, hạn chế tiêu cực, không để xảy ra vi phạm.
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
Một là, hạn chế, bất cập về trình độ, kỹ năng và tinh thần, thái độ của công chức tiếp công dân ở nhiều địa phương, cán bộ tiếp công dân còn chưa am hiểu sâu về pháp luật thi hành án dân sự, về phong tỏa tài khoản và pháp luật có liên quan, để giải thích hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định pháp luật.
Hai là, hạn chế bất cập về phối hợp trong công tác tiếp công dân: Thời gian qua Cục thi hành án dân sự đã phối hợp rất tốt với Thanh tra tỉnh Bình Định; các đơn vị có liên quan khi tiếp công dân, khiếu nại tố cáo về thi hành án dân sự, Có nhiều vụ việc Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Định đã chủ động yêu cầu đại diện cơ quan thi hành án dân sự địa phương cùng tham gia tiếp công dân.
Ba là, hạn chế về cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin: Nhiều cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện chưa được đầu tư cơ sở vật chất cho công tác tiếp công dân đúng mức, nhiều nơi chưa bố trí được địa điểm tiếp công dân, hoặc bố trí phòng tiếp công dân không phù hợp, không thuận tiện cho việc công dân đến khiếu nại.
Bốn là, không thụ lý giải quyết đối với khiếu nại thuộc thẩm quyền, vi phạm Điều 140 về quyền của người khiếu nại và Điều 145 về quyền và nghĩa vụ của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.
Năm là, khi Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện làm nhiệm vụ chấp hành viên bị khiếu nại thì xét về nguyên tắc thẩm quyền thì một số Chi cục Thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh còn lúng túng là Chi cục trưởng giải quyết khiếu nại của cơ quan thi hành án dân sự đó giải quyết hay Cục trưởng Cục thi hành án dân sự giải quyết đơn khiếu nại đó.
Tiểu kết Chương 2
Bất kỳ vấn đề nào kể cả vấn đề giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự cũng như giải quyết khiếu nại Quyết định PTTK của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự cũng có những tồn tại, hạn chế và sai xót trong việc quá trình thực hiện các nghiệp vụ có liên quan.
Việc nhận thức được các tồn tại, hạn chế và sai xót, từ thực tiễn giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định sẽ làm cơ sở để tìm ra được nguyên nhân, từ đó góp phần làm cho công tác giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự nói chung, giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản cảu người phải thi hành án trong thi hành án dân sự sẽ đạt kết quả tốt hơn.
CHƯƠNG 3
PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN TRONG THI HÀNH ÁN TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH
3.1. Phương hướng bảo đảm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định
3.1.1 Khách quan, minh bạch, trách nhiệm trong giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
Công khai, minh bạch trong hoạt động giải quyết khiếu nại chính là công khai, minh bạch quy định liên quan tới thẩm quyền giải quyết khiếu nại; việc xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết quyết khiếu nại.
3.1.2. Bảo đảm lợi ích các bên liên quan trong giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự
Biện pháp phong tỏa tài khoản là một trong các biện pháp đảm bảo thi hành án dân sự hiệu quả, thực tiễn người được thi hành án rất hài lòng, cảm thấy yên tâm khi áp dụng biện pháp này. Tuy nhiên, biện pháp này có liên qua đến chủ thể đó là ngân hàng, tổ chức tín dụng. Thực tế trước đây, các ngân hàng đã có hiện tượng phớt lờ các quyết định phong tỏa, hoặc gây khó dễ cho chấp hành viên.
3.1.3. Bảo đảm tình hiệu quả của giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án dân sự trong thi hành án dân sự
Chú trọng nâng cao chất lượng quyết định, kết luận giải quyết khiếu nại cần chủ động chỉ đạo, tổ chức phối hợp giữa cơ quan cấp trên với cơ quan cấp dưới; phát huy tối đa hiệu quả việc đối thoại, gặp gở, trao đổi với người khiếu nại đặc biệt là các vụ việc đông người, phức tạp, gay gắt. Tập trung chỉ đạo tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật. Quá trình thực hiện nếu phát hiện có sai sót, bất hợp lý thì phải quyết tâm điều chỉnh, sữa sai có phương án giải quyết khác để bảo đảm quyền lợi của công dân, chấm dứt khiếu kiện, khiếu nại.
3.2. Giải pháp bảo đảm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định
3.2.1 Hoàn thiện pháp luật và về phong tỏa tài khoản, quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án dân sự
3.2.1.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về phong tỏa tài khoản, quyết định PTTK
Đối với quy định về bảo mật thông tin về tài khoản của người phải thi hành án bị áp dụng biện pháp bảo đảm, cần có hướng dẫn cụ thể về phạm vi, đối tượng được sử dụng thông tin tài khoản của người phải thi hành án, về chế độ văn thư, lưu trữ các thông tin này để xác định rõ người chịu trách nhiệm khi không thực hiện bảo mật thông tin về tài khoản của người phải thi hành án, tránh trường hợp quy tất cả trách nhiệm cho Chấp hành viên.
3.2.1.2.Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật
Cần quán triệt đồng bộ những nội dung cơ bản của luật THADS, Luật khiếu nại và các quy định về giải quyết khiếu nại, các văn bản hướng dẫn có liên quan để các chấp hành viên, cán bộ thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của ngành. Mặt khác, cần tổng kết, đánh giá công tác thi hành án các vụ việc theo từng tháng, từng quý trong năm để rút kinh nghiệm, đề ra phương pháp để thực hiện xuất sắc hơn nữa nhiệm vụ của ngành.
3.2.2 Đổi mới cơ chế tổ chức thực hiện giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
Đổi mới, hoàn thiện các quy định giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự nhằm đảm bảo tốt hơn quyền khiếu nại của công dân cũng như việc kiểm tra, giám sát trong quá trình cơ quan Thi hành án dân sự thực hiện việc giải quyết khiếu nại. Xây dựng và hoàn thiện quy trình giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự chính là để tạo điều kiện thuận tiện cho công dân trong quá trình đề nghị cơ quan Thi hành án dân sự khôi phục lại quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, đồng thời tạo thuận lợi cho công dân tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước.
3.2.3. Thực hiện tốt có hiệu quả đối thoại giữa người khiếu nại, người bị khiếu nại và người giải quyết khiếu nại
Tổ chức đối thoại tốt trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo là một trong những biểu hiện của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đề cao pháp luật, pháp chế;
– Thể hiện tính công khai, dân chủ trong hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và cao hơn nữa là thể hiện rõ phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” và khẳng định bản chất của Nhà nước ta: “Nhà nước của dân, do dân và vì dân”;
– Khi đối thoại thông qua việc trả lời và giải thích các quy định của pháp luật, các bên tham gia đối thoại còn được tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại, tố cáo nói riêng và pháp luật nói chung, ý nghĩa này đặc biệt quan trong đối với loại hình tổ chức đối thoại có đông người tham gia;
– “Đối thoại” cũng là dịp để cán bộ, lãnh đạo các cấp thể hiện bản lĩnh và phẩm chất của mình trước các bên tham gia đối thoại;
– Bản chất của “đối thoại” cũng chính là một biện pháp hoà giải trong khuôn khổ của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, và các văn bản pháp luật nhằm góp phần củng cố và tăng cường sự đoàn kết trong nhân dân, tránh đối đầu, đối địch dẫn đến hận thù…
3.2.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giải quyết khiếu nại
Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã chỉ rõ: “Chuẩn bị điều kiện về cán bộ, cơ sở vật chất để giao cho Bộ Tư pháp giúp Chính phủ thống nhất quản lý công tác thi hành án. Xác định rõ trách nhiệm của ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn và của cơ quan chuyên môn của ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trong việc thi hành các hình phạt không phải là hình phạt tù để thực hiện nghiêm túc các bản án của tòa án. Từng bước thực hiện việc xã hội hóa và quy định những hình thức, thủ tục để giao cho tổ chức không phải là cơ quan nhà nước thực hiện một số công việc thi hành án.”.
3.3. Các giải pháp riêng cho Bình Định.
Thứ nhất, đề cao trách nhiệm, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, trước hết là nhờ vai trò lãnh đạo của các cấp ủy, quản lý điều hành của chính quyền.
Thứ hai, các cơ quan nhà nước phải củng cố và chấn chỉnh công tác tiếp công dân, thực hiện nghiêm túc chế độ tiếp dân, bố trí cán bộ có đủ năng lực, trình độ, kinh nghiệm, phẩm chất đảm nhiệm công tác tiếp dân.
Thứ ba, các cơ quan Nhà nước tăng cường thanh tra trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với thủ trưởng và cán bộ, công chức có trách nhiệm của các cơ quan nhà nước cấp dưới, tập trung vào những nơi có nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp, đông người, phức tạp; chất lượng, hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo thấp; không chấp hành nghiêm túc sự chỉ đạo của cấp trên…
Thứ tư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức pháp luật của cán bộ, nhân dân; tăng cường vận động, thuyết phục công dân chấp hành pháp luật và các quyết định giải quyết của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Tiểu kết chương 3
Muốn nâng cao hiệu quả của công tác này cần thực hiện tốt các giải pháp như: Hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực THADS nói chung và pháp luật về PTTK nói riêng; kiện toàn tổ chức của cơ quan THADS; nâng cao hiệu quả trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại về THADS; tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của Cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong công tác giải quyết khiếu nại về THADS; nâng cao chất lượng của đội ngũ công chức THADS như biện pháp ngăn ngừa khiếu nại; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về THADS; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Các giải pháp này được thực hiện đồng bộ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về THADS của các cơ quan THADS trên địa bàn tỉnh Bình Định
KẾT LUẬN
Với nghiên cứu “Giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định” luận văn đã làm rõ một số vấn đề sau:
- Hệ thống hóa được những lý luận cơ bản của đề tài thông qua việc trình bày rõ lý luận khiếu nại phong tỏa tài khoản, trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định PTTK.
- Đánh giá được thực trạng giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản trong giai đoạn 2012 – 2017. Trên cơ sở phản ánh, phân tích thực trạng tiếp nhận, thụ lý, ban hành quyết định, tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản trên địa bàn tỉnh Bình Định.
- Đã phản ánh rõ và chỉ ra những kết quả đạt được trong công tác giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản trên địa bàn tỉnh Bình Định.
- Phân tích những tồn tại và nguyên nhân của tồn tại trong công tác giải quyết khiếu nại trên địa bàn tỉnh Bình Định.
- Công tác giải quyết khiếu nại là một hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, có vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ của loại cơ quan này. Việc giải quyết tốt vấn đề khiếu nại có vai trò thúc đẩy hoàn thiện về cơ chế hành chính, xây dựng một nền hành chính vững mạnh, trong sạch, chuyên nghiệp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Nhất là chúng ta đang trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân.
Xuất phát từ những căn cứ mang tính thực tiễn kết hợp với các nội dung đã được làm rõ. Luận văn đã đưa ra những quan điểm, đặc biệt đã đề xuất được các giải pháp cụ thể nâng cao giải quyết khiếu nại quyết định PTTK trên địa bàn tỉnh Bình Định.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 7\HANH CHINH\NGO KHANH SON
