Tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, Thành phố Đà Nẵng
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân ở nước ta đòi hỏi phải tiếp tục cải cách, đổi mới mạnh mẽ bộ máy nhà nước, trong đó có chính quyền địa phương.
Trong những năm qua, Đảng ta xây dựng và ban hành nghị quyết quan trọng trong lĩnh vực cải cách bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn cải cách bộ máy nhà nước cho thấy hệ thống chính quyền địa phương chưa được quan tâm cải cách đúng mức đặc biệt là cấp chính quyền cơ sở. Một số giải pháp đổi mới về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương không thật sự tạo ra những đổi mới có tính đột phá, có rất nhiều vấn đề đang đặt ra cần phải đi sâu nghiên cứu và tìm giải pháp khắc phục.
Chính quyền địa phương của Việt Nam là một bộ phận hợp thành của chính quyền nhà nước thống nhất, bao gồm các cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương do nhân dân địa phương trực tiếp bầu ra và các cơ quan, tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật nhằm quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội ở địa phương, trên cơ sở nguyên tắc tập trung dân chủ và kết hợp hài hòa giữa lợi ích nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước.
Chính quyền địa phương ở Việt Nam gồm 3 cấp đó là: tỉnh, huyện và xã. Trong đó, cấp xã có ảnh hưởng lớn tới tính hiệu quả của các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có ý nghĩa vô cùng to lớn với việc củng cố sự phát triển bền vững của xã hội, đảm bảo dân chủ và nâng cao đời sống nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Cấp xã là cấp gần dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi”. Chính vì vậy, chính quyền cấp xã mà trung tâm là UBND cấp xã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống chính quyền địa phương ở Việt Nam.
Khẳng định tầm quan trọng của Uỷ ban nhân dân cấp xã trong hệ thống chính trị ở nước ta. Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX đã đề ra phương hướng “đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở ở xã, phường, thị trấn”. Nghị quyết chỉ đạo: “Cần nâng cao hiệu lực của cơ quan hành chính theo hướng đề cao trách nhiệm và thẩm quyền của cơ quan hành chính cấp xã” Gần đây, tại hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khoá X đã ban hành Nghị quyết số 17- NQ/TW ngày 01/08/2007 về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy Nhà nước trong đó có UBND cấp xã. Hiến pháp năm 2013 ra đời tiếp tục khẳng định: “ Cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt do luật định”, tiếp theo đó ngày 19 tháng 6 năm 2015 tại kỳ họp thứ 9 – Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2016, trong đó quy định nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp xã “ Xây dựng, trình HĐND xã quyết định các nội dung tại các khoản 1,2 và 4 Điều 33 của Luật này và tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND xã; Tổ chức thực hiện ngân sách địa phương; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền cho UBND xã”. Đó là những cơ sở quan trọng để chúng ta tiếp tục xây dựng chiến lược cải cách, nâng cao hiệu quả hoạt động của UBND cấp xã ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Nhận thức được tầm quan trọng của Uỷ ban nhân dân cấp xã trong hệ thống chính trị ở nước ta, góp phần thực hiện mục tiêu “ Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh”. Vì vậy, học viên chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, Thành phố Đà Nẵng” làm luận văn thạc sĩ Luật học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn có mục đích tổng quát là xây dựng luận cứ khoa học cho các giải pháp nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng nói riêng, trên địa bàn cả nước nói chung.
Nghiên cứu làm sáng tỏ một số khía cạnh lý luận và pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã ở Việt Nam; Khảo sát và đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã ở huyện Hòa Vang. Từ đó, chỉ rõ những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân và đề xuất quan điểm , các giải pháp tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng nói riêng, trên địa bàn cả nước nói chung.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Các quan điểm về xây dựng và đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã ở Việt Nam. Pháp luật về tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã ở Việt Nam. Thực tiễn tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng. Kinh nghiệm tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã tại một số địa phương.
– Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu khía cạnh pháp lý về tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã ở Việt Nam.
– Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.
– Phạm vi thời gian: Luận văn triển khai nghiên cứu trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay. Đây là khoảng thời gian mà UBND cấp xã của Huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng được tổ chức và hoạt động theo tinh thần của Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003 và bắt đầu triển khai thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của luận văn là Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác Lênin và kết hợp các phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp quy nạp, phương pháp thống kê, phương pháp chuyên gia.
5.2. Phương pháp
Luận văn dựa trên cơ sở lý luận về khoa học tổ chức nhân sự, khoa học quản lý, các quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về chính quyền cấp xã nói chung, về tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã nói riêng, đồng thời các giải pháp có tính khả thi nhằm góp phần đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã ở huyện Hòa Vang thành phố Đà Nẵng và ở nước ta hiện nay.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu luận văn có thể được sử dụng trong nghiên cứu, giảng dạy trong khoa học luật học và khoa học quản lý hành chính công.
7. Cơ cấu của luận văn
Luận văn gồm phần mở đầu, kết luận và 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.
Chương 3: Quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ
1.1. Nhận thức lý luận về tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Ủy ban nhân dân cấp xã
1.1.1.1. Khái niệm về Ủy ban nhân dân cấp xã
UBND cấp xã là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, do HĐND cấp xã bầu ra, chịu trách nhiệm trước HĐND cấp xã và cơ quan nhà nước cấp trên về việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình.
1.1.1.2. Đặc điểm của Ủy ban nhân dân cấp xã
Tính tự chủ trong việc thực hiện quyền lực nhà nước; Tính chất phụ thuộc trong tổ chức quyền lực nhà nước; UBND cấp xã là cấp thấp nhất ở ngay trong dân; là nơi diễn ra mọi hoạt động của đời sống gắn liền mật thiết với những lợi ích, nhu cầu thường nhật của quần chúng, là hình ảnh thu nhỏ của một xã hội; tổ chức bộ máy ở cấp xã không giống như ở các đơn vị hành chính cấp trên; UBND cấp xã là nơi phát huy tính tự quản của cộng đồng dân cư, là nơi trực tiếp vận động và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân.
1.1.1.3. Vai trò của UBND cấp xã
UBND cấp xã có hai tư cách: là cơ quan chấp hành của HĐND, là cơ quan hành chính nhà nước ở cấp cơ sở; UBND cấp xã giữ vai trò chăm lo đời sống, gắn kết các mối quan hệ hài hòa của người dân; UBND cấp xã có vai trò quan trọng trong việc quyết định những chủ trương, biện pháp để địa phương xây dựng và phát triển các mặt kinh tế – xã hội, củng cố an ninh, quốc phòng và nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của người dân; UBND cấp xã có vai trò trong việc thực hiện các nhiệm vụ do chính quyền cấp trên giao.
1.1.2. Tổ chức của Ủy ban nhân dân cấp xã
Tổ chức của UBND cấp xã làm việc theo nguyên tắc tập thể. Chủ tịch là người đứng đầu UBND cấp xã chỉ đạo chung, chịu trách nhiệm trước HĐND cấp mình và UBND cấp trên. Mỗi ủy viên UBND cấp xã chịu trách nhiệm cá nhân về phần công tác của mình trước HĐND, UBND và Chủ tịch UBND cấp huyện.
1.1.3. Hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
Hoạt động UBND cấp xã, theo nghĩa chung nhất được hiểu là những công việc do các chủ thể có trách nhiệm thực hiện theo quy định pháp luật nhằm một mục đích nhất định trong đời sống xã hội. Đồng thời, “UBND hoạt động theo chế độ tập thể UBND kết hợp với trách nhiệm của Chủ tịch UBND” .
1.2. Điều chỉnh pháp luật về tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã ở Việt Nam
1.2.1. Điều chỉnh pháp luật về tổ chức của Ủy ban nhân dân cấp xã ở Việt Nam
1.2.1.1. Cơ cấu của Ủy ban nhân dân cấp xã
Cơ cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân xã “ Ủy ban nhân dân xã gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên phụ trách quân sự, Ủy viên phụ trách công an. Ủy ban nhân dân xã loại I có không quá hai Phó Chủ tịch; xã loại II và loại III có một Phó Chủ tịch” .
1.2.1.2. Chức danh và số lượng đội ngũ cán bộ, công chức của UBND cấp xã
Số lượng cán bộ, công chức cấp xã được bố trí theo loại đơn vị hành chính cấp xã; cụ thể như sau: Cấp xã loại 1: không quá 25 người; Cấp xã loại 2: không quá 23 người; Cấp xã loại 3: không quá 21 người. Việc bố trí thêm cán bộ, công chức cấp xã ở mỗi xã tăng theo số dân do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ.
1.2.2. Điều chỉnh pháp luật về hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật; thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ. Hiện đại, minh bạch, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân. Ủy ban nhân dân hoạt động theo chế độ tập thể Ủy ban nhân dân kết hợp với trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân.
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã ở Việt Nam hiện nay
1.3.1. Yếu tổ chính trị
1.3.1.1. Về chủ quyền Nhân dân trong tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân: Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, HĐND và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước
1.3.1.2. Về tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân: Góp phần đảm bảo giữ nghiêm kỷ luật trong bộ máy nhà nước, phát huy được trí tuệ tập thể tạo sự đồng thuận cao trong Đảng và trong xã hội; khắc phục được những biểu hiện nghi kỵ, hiềm khích trong sinh hoạt và hoạt động.
1.3.1.3. Sự lãnh đạo và vai trò của Đảng: Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo chính thức và toàn diện đối với Nhà nước thông qua các quyết sách chính trị và tổ chức thực hiện các quyết sách chính trị .
1.3.2. Yếu tố pháp luật
Có nghĩa là một mặt UBND sử dụng pháp luật là công cụ điều chỉnh các mối quan hệ xã hội mang tính bắt buộc đối với các đối tượng quản lý; mặt khác, UBND cũng như cán bộ, công chức phải được tổ chức và hoạt động theo pháp luật chứ không được tự do, tùy tiện vượt lên trên hay đứng ngoài pháp luật.
1.3.3.1. Yếu tố vật chất: Phương tiện làm việc là yếu tố quan trọng giúp nhà lãnh đạo, quản lý hoàn thành tốt công tác quản lý; giúp cán bộ công chức nâng cao năng suất lao động, hoàn thành yêu cầu công việc được giao.
1.3.3.2. Yếu tố nhân lực: Trong quá trình hoạt động công vụ mang tính quyền lực nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước tác động đến mọi mặt đời sống xã hội, đến quyền và lợi ích của công dân, tổ chức và cả cộng đồng xã hội .
1.3.4. Yếu tố xã hội
Môi trường xã hội cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hiệu quả làm việc của cán bộ công chức trong công sở, các yếu tố của môi trường xã hội bao gồm yếu tố văn hóa, yếu tố con người, xã hội.
Kết luận Chương 1
Chương 1 đã phân tích kỹ về định nghĩa, đặc điểm, vai trò của Ủy ban nhân dân cấp xã có vị trí rất quan trọng trong bộ máy hành chính ở nước ta hiện nay để nhấn mạnh hơn về sự cần thiết tồn tại Ủy ban nhân dân cấp xã trong giai đoạn xây dựng NNPQXHCN; đồng thời phân tích nội dung cơ bản của tổ chức và hoạt động của UBND theo quy định pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó còn chỉ ra được các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động UBND cấp ở Việt Nam. Những nội dung này cung cấp những vấn đề lý luận, pháp luật thực định về tổ chức và hoạt động UBND cấp xã ở Việt Nam. Đây sẽ là cơ sở để phân tích, đánh giá những nội dung của các chương sau.
THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA
ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TẠI HUYỆN HÒA VANG, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.1. Các yếu tố đặc thù của huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
Huyện Hoà Vang nằm bao bọc quanh phía Tây khu vực nội thành của thành phố Đà Nẵng. Phía Bắc giáp: các huyện Nam Đông, A Lưới và Phú Lộc của tỉnh Thừa Thiên Huế; Phía Nam giáp: Thị xã Điện Bàn, huyện Đại Lộc của tỉnh Quảng Nam; Phía Đông giáp: Quận Cẩm Lệ, quận Ngũ Hành Sơn của thành phố Đà Nẵng; Phía Tây giáp: Huyện Đông Giang của tỉnh Quảng Nam. Diện tích đất tự nhiên là 73.488 ha. Dân số 124.844 người, mật độ dân số 172 người/km2; Toàn huyện có 11 xã với 119 thôn, trong đó có 3 xã đồng bằng, 4 xã trung du, 4 xã miền núi.
2.1.2. Yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội
Kinh tế – xã hội của huyện Hòa Vang trong những năm qua phát triển khá, tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm ở mức 10%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 27,24 triệu đồng/người/năm (năm 2015). Toàn huyện có 29/53 trường đạt chuẩn quốc gia, có 11/11 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế; tỷ lệ hộ nghèo từ 6,3% xuống còn 0,52%. Công tác quốc phòng, an ninh đảm bảo, ổn định.
2.1.3. Hệ thống chính trị cơ sở
Hệ thống chính trị cấu thành bởi ba bộ phận, gồm: tổ chức đảng, tổ chức chính quyền, tổ chức mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội. Ba bộ phận này có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau và mỗi bộ phận có vai trò, vị trí riêng được thể hiện trong cơ chế tổ chức và phương thức hoạt động của từng bộ phận.
2.1.4. Tác động của yếu tố địa lý, dân cư; hệ thống chính trị cơ sở đến hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
Việc thực hiện chính sách của nhà nước cũng còn có mặt chưa tốt, một số chính sách chủ yếu phát triển kinh tế, chưa chú trọng phát triển xã hội nâng cao dân trí, gìn giữ bản sắc dân tộc; Chính quyền cấp xã ngoài việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã nói chung, còn phải thực hiện việc quản lý ngành nghề; Hoạt động điều hành của UBND cấp xã hiện nay vẫn chưa thực sự đi vào nề nếp, nhiều nơi còn vi phạm pháp luật. Việc ban hành các văn bản quản lý, áp dụng pháp luật còn nhiều sai trái, gây tổn thất không nhỏ cho Nhà nước và nhân dân.
2.2. Thực tiễn tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân cấp xã tại huyện hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
2.2.1. Thực trạng về tổ chức bộ máy chính quyền Ủy ban nhân dân xã
Hiện nay huyện Hòa Vang có 11 xã trong đó có 08 xã loại 1 và 03 xã loại 2, cơ cấu tổ chức và bộ máy hệ thống chính trị ở cơ sở cũng được thành lập như các địa phương trong cả nước dựa trên các quy định của pháp luật.Công chức cấp xã hiện nay có 07 chức danh bao gồm: Chức danh văn hóa – xã hội; chức danh địa chính – nông nghiệp – xây dựng và môi trường; Chức danh Văn phòng- Thống kê; chức danh tư pháp – hộ tịch. Với các chức danh chuyên môn trên tại các xã của huyện Hòa Vang hầu hết đều do các công chức chuyên trách đảm nhiệm.
2.2.3. Các mối quan hệ về tổ chức của Ủy ban nhân dân xã
2.2.3.1. Mối quan hệ giữa UBND cấp xã với các cơ quan nhà nước ở Trung ương
Trong mối quan hệ với cơ quan địa phương, các cơ quan ở Trung ương có thẩm quyền quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, địa giới hành chính, tổ chức, hoạt động của UBND các cấp trong phạm vi cả nước, trong đó có tổ chức UBND cấp xã ở địa phương.
2.2.3.2. Mối quan hệ giữa UBND với các cơ quan nhà nước ở địa phương
* Mối quan hệ giữa UBND với HĐND
Quan hệ giữa UBND và HĐND cấp xã là mối quan hệ bao gồm quan hệ trực tuyến, quan hệ theo chức năng và cả mối quan hệ hai chiều phụ thuộc. Giữa HĐND và UBND có mối quan hệ khăng khít, hữu cơ nhưng không đồng nhất, hòa lẫn mà mỗi loại cơ quan có những chức năng nhiệm vụ riêng do Nhà nước phân công.
* Mối quan hệ với Ủy ban nhân dân cấp trên
Uỷ ban nhân dân cấp xã có mối quan hệ trực tiếp với Uỷ ban nhân dân cấp huyện. Đây là mối quan hệ trực tiếp trên dưới, quanhệ pgục tùng và mệnh lệnh
2.2.3.3. Mối quan hệ với Đảng ủy – Hội đồng nhân dân – Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể xã
* Mối quan hệ với Đảng ủy: UBND xã chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng ủy trong việc thực hiện nghị quyết của Đảng, pháp luật Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của cơ quan nhà nước cấp trên.
* Mối quan hệ với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: UBND xã phối hợp chặt chẽ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân cấp xã trong thực hiện các nhiệm vụ công tác, chăm lo đời sống và bảo vệ lợi ích của nhân dân; tạo điều kiện cho tổ chức này hoạt động có hiệu quả.
* Mối quan hệ giữa Ủy ban nhân dân xã với Trưởng thôn: Trưởng thôn phải thường xuyên liên hệ với HĐND, UBND xã để tổ chức quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các văn bản chỉ đạo điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên và của HĐND, UBND xã .
2.2.4. Ưu điểm và hạn chế về tổ chức của Ủy ban nhân dân xã
2.2.4.1. Về mặt ưu điểm
Do nhận thức được ví trí, vai trò của chính quyền xã là một tế bào quan trọng cấu thành đất nước, là nơi tổ chức thực hiện thắng lợi mọi chủ trương đường lối của đảng, chính sách pháp luật của nhà nước. Chất lượng đội ngũ cán bộ được nâng lên về trình độ, phát huy tính năng động và ngày càng trẻ hóa, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt ở xã, chế độ chính sách được quan tâm và từng bước được cải thiện.
2.2.4.2. Về mặt hạn chế
Vẫn còn nhiều cán bộ chuyên môn giúp việc UBND có trình độ trung cấp. Trên các lĩnh vực kinh tế – xã hội vẫn còn không ít cán bộ chính quyền xử lý giải quyết công việc theo ý muốn chủ quan hoặc vi phạm pháp luật, chính sách của Đảng và Nhà nước một cách vô thức.
2.3. Thực trạng hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phó Đà Nẵng
2.3.1. Hoạt động thực hiện thẩm quyền của tập thể Ủy ban nhân dân
Hoạt động của tập thể UBND xã biểu hiện thông qua các kỳ họp. UBND họp mỗi tháng họp ít nhất một lần theo đúng quy định của pháp luật, thảo luận tập thể và quyết định theo đa số các vấn đề thuộc thẩm quyền thông qua hình thức biểu quyết.
2.3.2. Hoạt động của các thành viên ủy ban và của các chức danh chuyên môn
Phó Chủ tịch và các ủy viên UBND thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn do Chủ tịch phân công và chịu trách nhiệm trước Chủ tịch về công việc được giao. Các cán bộ chuyên môn của UBND thực hiện các nhiệm vụ, công vụ được giao theo quy định của từng chức danh.
2.3.3. Tổ chức thực hiện Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã và cải cách thủ tục hành chính trong Ủy ban nhân dân.
Đã gắn với công tác cải cách hành chính và thực hiện Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn, do đó đã tạo sự chuyển biến trong phong cách làm việc của các cán bộ, công chức, đảm bảo giải quyết các công việc cho công dân cũng như công việc của chính quyền được nhanh chóng, kịp thời.
2.3.4. Một số hoạt động cụ thể của Ủy ban nhân dân cấp xã
2.3.4.1. Trong lĩnh vực kinh tế: Tốc độ phát triển kinh tế của địa phương so với cùng kỳ với năm trước tăng 23%; thực hiện tốt chính sách khuyến nông, chăm lo nhân rộng mô hình hợp tác xã kinh tế, nên nền kinh tế của địa phương có nhiều khởi sắc.
2.3.4.2. Trong quản lý đất đai: UBND cấp xã đã phối hợp với các cấp chính quyền hoàn thiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cá nhân, hộ gia đình trên địa bàn Huyện.
2.3.4.3. Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục: Tất cả các xã của huyện Hòa Vang đều đã có trường tiểu học, trung học cơ sở . Duy trì chuẩn quốc gia y tế về cơ sở, tăng cường công tác khám, tư vấn sức khỏe cho nhân dân, phòng dịch bệnh.
2.3.4.4. Trong quản lý thu – chi ngân sách cấp xã: Trong công tác thu ngân sách, trên cơ sở kế hoạch được giao hàng năm, Ủy ban nhân dân xã đã tổ chức rà soát toàn bộ các nguồn thu trên địa bàn quản lý, đánh giá khả năng thực hiện các chỉ tiêu thu ngân sách. Xây dựng kế hoạch triển khai, đề ra mục tiêu phấn đấu và chỉ đạo thực hiện.
2.3.5. Ưu điểm và hạn chế về hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
2.3.5.1. Về mặt ưu điểm: Trong thời gian qua, UBND cấp xã cũng đã có những đổi mới căn bản về phong cách điều hành và chỉ đạo, từ sự chỉ đạo theo cách đối phó tình thế từng bước đã chuyển sang sự chỉ đạo theo quy chế trong đó nổi bật là trách nhiệm của chức danh Chủ tịch UBND cấp xã.
2.3.5.2. Về mặt hạn chế: Việc ban hành các quyết định, văn bản quản lý, áp dụng pháp luật còn có nhiều sai sót, có khi không đúng thẩm quyền, thể thức kể cả có nơi giải quyết một số vụ việc còn sai luật.
2.4. Một số kinh nghiệm từ thực tiễn tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
2.4.1. Những thành tựu chủ yếu đạt được
Các chủ trương, chính sách pháp luật luôn được Ủy ban nhân dân xã quan tâm chỉ đạo triển khai đã và đang đi vào cuộc sống, đến với người dân; phân định cụ thể nhiệm vụ, thẩm quyền giữa tập thể UBND và cá nhân Chủ tịch UBND theo hướng đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Tăng cường công khai, minh bạch, bảo đảm sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị – xã hội và Nhân dân trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương; Gắn quy chế dân chủ ở cơ sở với cải cách hành chính.
2.4.2. Một số hạn chế bất cập
Việc nhận thức về vị trí vai trò, nhiệm vụ của bộ máy chính quyền còn chưa đủ rõ, chưa đạt đến sự thống nhất cao; Năng lực, hiệu quả hoạt động của các chức danh chuyên môn trên một số lĩnh vực còn hạn chế; Quá trình triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở vẫn còn bộc lộ những thiếu sót, yếu kém; Tác động của nền kinh tế thị trường cũng ảnh hươgr lớn đến tâm tư tình cảm, đời sống cán bộ, công chức; Cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại thiếu thốn.
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
2.4.3.1. Nguyên nhân khách quan
Do tính chất, đặc điểm truyền thống của làng xã Việt Nam với các phong tục, tập quán nên đã nảy sinh tâm lý ngại va chạm, né tránh… đã phần nhiều tác động đến hiệu quả hoạt động của UBND cấp xã; Các quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã còn thiếu cụ.
2.4.3.2. Về nguyên nhân chủ quan
Chưa thực sự đề cao vai trò của UBND cấp xã; Năng lực và trách nhiệm lãnh đạo của một số cán bộ chủ chốt còn kém; Cán bộ công chức cấp xã chưa được nhìn nhận như một nghề nghiệp ổn định, mang tính chuyên nghiệp, mà chỉ được xem là một công việc bán thời gian, hưởng chế độ phụ cấp hoặc sinh hoạt phí chứ chưa phải là tiền lương.
2.4.4. Bài học kinh nghiệm trong tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
Phải giữ vững đoàn kết nội bộ Đảng; phát triển kinh tế – xã hội phải gắn chặt với quốc phòng, an ninh và thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội; Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo xã phải có năng lực, phẩm chất, có tâm và có tầm; thường xuyên làm tốt công tác tuyển chọn, bố trí, sắp xếp, quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.; Công tác vận động quần chúng phải luôn bám sát nhiệm vụ chính trị, sâu sát cơ sở .
Kết luận Chương 2
Qua nghiên cứu thực trạng tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng cho thấy vấn đề này đã đạt được các kết quả nhất định như từng bước hoàn thiện tổ chức và hoạt động; chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng vững vàng về trình độ chuyên môn; cải cách thủ tục hành chính ngày thông thoáng . Bên cạnh những kết quả đạt được và đáng ghi nhận trong việc tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã thời gian qua, vẫn còn một số khó khăn, hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm thực tế. Vì vậy, trong thời gian tới cần có biện pháp nhằm nâng cao tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã, nhất là trong giai đoạn ngày càng hội nhập kinh tế quốc tế là yêu cầu đòi hỏi bức thiết trong giai đoạn hiện nay.
CHƯƠNG 3
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ
HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ
3.1. Quan điểm đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
3.1.1. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã phải gắn liền với sự đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế
Phải nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý hành chính nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền, phát huy tính tự chủ của địa phương, tôn trọng pháp luật.
3.1.2. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã phải đáp ứng yêu cầu quản lý xã hội phù hợp với thực tế địa phương cấp xã
Phải căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế – xã hội và đặc thù của mỗi xã và khả năng thực tế để phù hợp với xu hướng và những yêu cầu mới trong quản lý nhà nước ở cấp xã.
3.1.3. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã phải đi đôi với nâng cao vai trò và trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã, tăng cường hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân và các cơ quan nhà nước cấp trên
Phải gắn với việc đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước khác nói chung và các cơ quan chính quyền cấp xã nói chung, trong đó có HĐND nhằm nâng cao su phối hợp, kiểm tra, giám sát việc thi hành các chủ trương, chính sách và pháp luật tại địa phương.
3.1.4. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã cần được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương.
Nhằm để tương thích với những cải cách hành chính ở cấp trên. Do đó việc trọng tâm đổi mới UBND cấp xã sẽ tạo cơ hội cho việc đổi mới nâng cao khả năng thực hiện quyền tự chủ cũng như việc thực thi nhiệm vụ quyền hạn được giao.
3.2. Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã trong thời gian tới
3.2.1. Nhóm giải pháp chung
3.2.1.1. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về Ủy ban nhân dân các cấp trong đó có những quy định chi tiết, cụ thể đối với Ủy ban nhân dân cấp xã
Cần phân cấp và quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể cũng như trách nhiệm của UBND trong việc thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở địa phương; Cần tăng biên chế cho các chức danh chuyên môn của UBND cấp xã trên cơ sở xác định cụ thể các chức danh công chức xã theo hướng ổn định và chuyên sâu về nghiệp vụ.
3.2.1.2. Tăng cường giám sát hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã
HĐND cấp xã và UBND cấp xã cùng với các tổ chức trong hệ thống chính trị ở địa phương, trong đó thể hiện trách nhiệm giám sát của các cơ quan, tổ chức có liên quan đối với hoạt động của UBND cấp xã.
3.2.1.3. Nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức của Ủy ban nhân dân cấp xã
Đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức phù hợp với quá trình phát triển kinh tế- xã hội và tiến trình cải cách hành chính; phải khách quan trong đánh giá cán bộ; Chủ tịch và phó chủ tịch UBND cấp xã cần thiết phải có kiến thức về quản lý nhà nước và kiến thức pháp luật bởi đời sống xã hội luôn biến động, các văn bản pháp luật thay đổi hàng năm.
3.2.1.4. Cải thiện quan hệ giữa Ủy ban nhân dân cấp xã với người dân
UBND cấp xã phải phối hợp với các cơ quan hữu quan rà soát và loại bỏ sự phiền hà về thủ tục hành chính khi giải quyết công việc của dân; nghiêm cấm các cơ quan, đơn vị tùy tiện để ra thủ tục hành chính ngoài những quy định đã được công bố; thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở trong nội bộ UBND xã phát huy tinh thần tự chủ, phát hiện và đấu tranh với những vi phạm, những nhiễu, tiêu cực của cán bộ, công chức; tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cảo của dân.
3.2.1.5. Hiện đại hoá nền hành chính nhà nước ở Ủy ban nhân dân cấp xã
Mọi yêu cầu của người dân sẽ được chính quyền đáp ứng một cách nhanh nhất, thuận lợi nhất thông qua các phương tiện hiện đại, ứng dụng những thành tựu của khoa học kỹ thuật tiên tiến nhất hiện nay để thực hiện các dịch vụ hành chính công.
3.2.2. Giải pháp riêng cho tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
3.2.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở : Thông qua việc quyết định quan điểm, chủ trương và giải pháp lớn trong từng giai đoạn.
3.2.2.2. Đổi mới và phát huy vai trò của HĐND cấp xã, chất lượng phản biện của các tổ chức xã hội và phát huy trí tuệ của nhân dân: Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của HĐND cấp xã gắn với nâng tầm chất lượng đại biểu HĐND.
3.2.2.3. Thực hiện đánh giá, bố trí, sử dụng, quy hoạch, đề bạt cán bộ cơ sở gắn với hiệu quả công việc và sự tín nhiệm của nhân dân: Nâng cao tinh thần trách nhiệm và phẩm chất đạo đức cán bộ, công chức ở cấp xã, cán bộ thực sự là công bộc của nhân dân.
Kết luận Chương 3
Từ nhu cầu cấp thiết của việc đổi mới tổ chức và hoạt động UBND cấp xã, dựa trên những quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, học viên đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp để tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã nói chung trên địa bàn huyện Hòa Vang nói riêng tiếp tục đẩy mạnh trong thời gian đến. Các giải pháp hướng đến hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hiệu quả, chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về năng lực, chuyên môn và phẩm chất đạo đức của người cán bộ. Bên cạnh đó, các giải pháp được đưa ra với mục đích tạo điều kiện thuận lợi để địa phương thực hiện tốt nhằm thực hiện tốt hơn công tác quản lý cấp chính quyền cơ sở; đồng thời tạo sự đồng bộ, thống nhất trong công tác tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã trên phạm vi cả nước.
KẾT LUẬN
Đất nước ta đang trên đà đổi mới, phát triển, hội nhập với khu vực và quốc tế. Sự nghiệp đổi mới theo con đường xã hội chủ nghĩa ở nước ta nhất là trong lĩnh vực kinh tế- xã hội đang đòi hỏi phải đổi mới một cách căn bản tổ chức, hoạt động của cả hệ thống chính trị nói chung và bộ máy quản lý nhà nước nói riêng trong đó có UBND cấp xã nhằm tạo ra một cơ cấu hợp lý, đủ năng lực, hoạt động thực sự có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của nền hành chính Quốc gia, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân và dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng.
UBND cấp xã với tư cách là cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương, có chức năng quản lý, điều hành mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và dân cư, trực tiếp tiếp xúc với công việc hàng ngày của nhân dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân… Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và các cơ quan Nhà nước cấp trên, UBND cấp xã đã góp một phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển kinh tế- xã hội, giữ vững an ninh trật tự và an toàn xã hội, củng cố quốc phòng, từng bước thực hiện xoá đói, giảm nghèo, ổn định và nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước.
Tuy nhiên bên cạnh những ưu điểm trên, trong quá trình phát triển trong xu thế đô thị hoá, giao lưu, hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ, hoạt động quản lý của UBND cấp xã đã và đang bộc lộ khá nhiều điểm hạn chế: quản lý còn buông lỏng, chất lượng và số lượng đội ngũ cán bộ, công chức thừa hành nhiệm vụ vừa yếu, vừa thiếu… dẫn tới hiệu quả hoạt động chưa cao.
Vì vậy, cần đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND cấp xã, phù hợp với cơ chế quản lý kinh tế thị trường là yêu cầu bức thiết đối với nền hành chính của chúng ta trong giai đoạn hiện nay, đó phải là một quá trình liên tục và lâu dài thích ứng với sự phát triển khinh tế – xã hội và phải được thực hiện trên cơ sở những căn cứ pháp lý vững chắc . Đây là vấn đề tương đối phức tạp, cần có sự chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp uỷ Đảng, các ban, ngành, đoàn thể, cơ quan, tổ chức xã hội và của cả hệ thống chính trị ở nước ta.
Đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp xã về nguyên tắc phải xuất phát từ yêu cầu chung của cải cách bộ máy nhà nước, đồng thời phải tính đến những nét đặc trưng riêng tạo ra một cơ chế thích hợp cho hoạt động quản lý các quá trình kinh tế – xã hội trên địa bàn xã của Thành phố thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa và động lực phát triển vùng nông thôn mới. Điều này có ý nghĩa rất lớn trong công cuộc cải cách nền hành chính của chúng ta.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 5\LUAT HANH CHINH\DANG QUANG HUNG\SAU BAO VE
