Các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay:Tình hình nguyên nhân và các giải pháp phòng ngừa
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Từkhi Liên Xô và các nước XHCN ở Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa xã hội hiện thực, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế tạmthời lâm vào tình trạng thoái trào, khủng hoảng sâu sắc; chủ nghĩađếquốc và các thế lực thù địch cho rằngđâylà thời điểm“tận cùng của lịch sử”, là thời cơ xóa bỏ CNXH, chủ nghĩa cộng sản. Do vậy, chúng tập trung các hoạt động chống phá các nước XHCN còn lại.
Đối với Việt Nam, do vị thếđặcbiệtvềchính trị, kinhtế,lịchsử, địa lýnên chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch luôn xác định việc thay đổi thể chế chính trị XHCN là ưu tiên hàng đầu. Để thực hiện mưu đồ đó, các thế lực thù địch không ngừng gia tăng các hoạt động xâm phạm ANQG, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, tình hình thế giới và khu vực đang có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những yếu
tố khó lường, các thế lực thù địch ráo riết chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta dưới nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt, đặc biệt làthực hiện âm mưu thông qua “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ nhằm xoá bỏ chếđộ XHCN ởViệt Nam, xoá bỏ vai trò lãnhđạo củaĐảngCộng sản. Cùngđó,ởtrong nước, các nhân tố gây mất ổn định an ninh chính trị vẫn còn tiềm ẩn trong xã hội, thậm chí trong một bộ phận cán bộ Nhà nước. Đáng chú ý là số người có thâm thù với cách mạng chưa chịu cải tạo, số đối tượng bất mãn, cực đoan, cơ hội chính trị nếukhông có những biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời sẽ là những nhân
tố phá hoại ngay trong đất nước ta, tiếp tay cho các thế lực thù địch bên ngoài gâyảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại và sự vững mạnh của chính quyền nhân dân.
Nhận thức được tính chấtđặc biệt nguy hiểm cho xã hội cũng nhưsựcần thiết phải tăng cường đấu tranh phòng, chống các tội xâm phạm ANQG, Đảng vàNhà nước ta luôn coi trọng lĩnh vực quốc phòng, an ninh và coi đó là một nội dung lãnh đạo của Đảng, một nhiệm vụ quan trọng của cách mạng Việt Nam. Đảng khẳngđịnh: “Tăng cường quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân” [104, tr.76]. Thể chế hóa quan điểm này, tại Điều 12 Luật An ninh quốc gia quyđịnh:“Mọihành vi xâm phạm an ninh quốc gia đều phảibị xử lýnghiêm minh, kịp
1
thời theo đúng quy định của pháp luật. Người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối thì bị nghiêm trị” [58, tr.6].
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã đề ra và tổ chức thực hiện nhiều biện pháp phòng ngừa và đấu tranh ngăn chặn các tội xâm phạm ANQG, bước đầu đãđem lại những kết quả nhất định, tình hình các tội xâm phạm ANQG có xu hướng giảm dần. Tuy nhiên, về tổng thể, hoạt động phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG trong những năm quavẫncònbộc lộnhữnghạnchế, thiếu sót, có nơi, có lúc còn bị động, chưa có giải pháp đồng bộ để phòng ngừa từ xa đáp ứng yêu cầu “an ninh chủ động”. Thêm vào đó, hệ thống pháp luật về bảo vệ ANQG ở nước ta còn chưa hoàn thiện, còn thiếu và chưa đồngbộ, chưa kịp thời thể chế hóa chính sách củaĐảngvề xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân, một sốquy định còn bộc lộ bất cập, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng. Thực tế này đã gây không ít khó khăn cho công tác phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG ở nước ta.
Trước thực trạng trên, Đảng ta ra chỉ thị: “Tập trung điều tra, khám phá, xử lý kịp thời, nghiêm minh các loại tội phạm, nhất là tội xâm phạm an ninh quốc gia,
tội phạm về tham nhũng, tội phạm có tổ chức, các loại tội phạm về ma túy, mua bán
người, lừađảochiếm đoạttài sản nhà nước…” [104, tr.46]. Cùng đó, Đảngyêu cầu: “Cần tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận phục vụ quốc phòng, an ninh, đốingoại,đấutranh làm thấtbạiâm mưu “diễn biến hòa bình”củacácthếlựcthùđịch.”[104, tr.54]. Yêu cầu này đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu lý luận, góp phần làm rõ nghệ thuật bảo vệ an ninh quốc gia, trong đó có lý luận về phòng ngừa tình hình
tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG nói riêng.
Như vậy, cả về lý luận, pháp luật thực định, thực tiễn phòng ngừa các tội xâm phạm ANQGđềuđặt ra yêu cầu cần thiết của việc nghiên cứu đề tài: “Các tội xâm phạm an ninh quốc giaở Việt Nam hiện nay: Tình hình, nguyên nhân vàcác giải pháp phòng ngừa”.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án – Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận án là xây dựng, thiết kế các biện pháp phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong thời gian tới.
Để đạt được mục đích nêu trên, luận án thực hiện những nhiệm vụ cụ thể sau:
+ Tổng quanvềtình hình nghiên cứu của các công trình trong và ngoài nước có liên quan đến hoạt động phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG, đánh giá khái quát phạm vi và mức độ nghiên cứu của những công trình này nhằm xác định những nội dung được kế thừa và xác định nhữngvấnđề cần được tiếp tục nghiên cứu trong luận án.
+ Làm rõ tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2015. Từ những vấn đề lý luận về tình hình các tội xâm phạm ANQG, làm rõcác thông số: thực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, đồng thời đánh giá tình hình tội phạmẩn của nhóm tội phạm này.
+ Xác định những vấn đề lý luận về nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQG. Từ đó, phân tích làm rõ những nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam hiện nay xét trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
+ Đề xuất các biện pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án – Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là tình hình các tội xâm phạm ANQG ởViệt Nam hiện nay, nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm này và các biện pháp phòng ngừa trong thời gian tới.
– Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung: Luận án tiếp nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến tình hình, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG ởViệt Nam theo cách tiếp cận của khoa học Tội phạm học thuộc chuyên ngành Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm.
Về không gian: Luận án nghiên cứu tình hình, nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG trên phạm vi toàn quốc.
Về thời gian: Luận án sử dụng số liệu thống kê của TAND tối cao trong 10 năm, từ năm 2006 đến năm 2015.
4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án – Phương pháp luận
Phương pháp luận củaviệc nghiên cứu đề tài là phép duyvậtbiện chứng, phép duy vật lịch sử, các quan điểmcủa chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước vềpháp luật, tội phạm, hình phạt vàđườnglốiđấutranh phòng, chống các tội xâm phạm ANQG trong từng thời kỳ; những thành tựu của triết học, lịch sử, các học thuyết chính trị và pháp lý, luật
hình sự, luật tố tụng hình sự, tội phạm học, logic học… Luận án được trình bày trên cơ sở nghiên cứu các văn bản pháp luật hình sự, luật tố tụng hình sự; các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền; những luậnđiểm khoa học trong các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước.
– Phương pháp nghiên cứu
Để trực tiếp giải quyết các mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, tác giả sửdụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:
+ Phương pháp thống kê: sửdụng chủ yếu trong Chương 2 của luận án đểlàm rõ các thông số của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong giaiđoạn hiệnnay như thống kê số vụ phạm tội, số người phạm tội, thống kê mộtsố đặcđiểmthuộc cơ cấu củatình hình các tội xâm phạm ANQG (từng loại tội phạmcụthể xâm phạm ANQG, các mức hình phạt tòa án áp dụngđối vớicác đốitượng
phạm các tội xâm phạm ANQG, các đặc điểm thuộc nhân thân người phạm tội…).
+ Phương pháp hệ thống: sửdụng khi đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến các tội xâm phạm ANQG tại Chương 1 của luận án.
+ Phương pháp nghiên cứu lịch sử: được áp dụng khi nghiên cứu lịch sử lập pháp hình sự có liên quan đến các tội xâm phạm ANQG trong Chương 2 của luậnán, nghiên cứu các quan điểm về THTP, nguyên nhân và điều kiện về THTP, biện pháp phòng ngừa THTP trong Chương 2, Chương 3, Chương 4 của luận án.
+ Phương pháp nghiên cứu điển hình: được sử dụng nhằm làm rõ một số nội dung trong luận án như: nghiên cứu điển hình địa bàn tập trung nhiều tội phạm xâm phạm ANQG, nghiên cứu điển hình đặc điểm nhân thân của một số đối tượng phạm các tội xâm pham ANQG trong Chương 2 và Chương 3 của luận án.
+ Phương pháp nghiên cứu so sánh: đượcsửdụng để so sánh hệsố nguy hiểm của các tội xâm phạm ANQG so với các tội phạm nói chung trên phạm vi toàn quốc, so sánh hệ số nguy hiểm, phổ biến giữa các tội phạm cụ thể thuộc nhóm các tội xâm phạm ANQG trong Chương 2 của luận án.
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp:được sửdụng trong việc phân tích, tổng hợp các số liệu thống kê về tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam, các bảnán có hiệu lực củaTòa án tại Chương 2 và Chương 3; phân tích thực trạng hoạtđộng phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam hiện nay trong Chương 3; phân tích, tổng hợp các biện pháp phòng ngừa tình hình các tộixâm phạm ANQG trong thời gian tới tại Chương 4.
+ Phương pháp chuyên gia: được sử dụng khi đánh giá phần ẩn của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong Chương 2, nguyên nhân và điềukiện của tình hình tội phạm xâm phạm ANQG trong Chương 3, dự báo tình hình các tội xâm phạm ANQG và các biện pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam thời gian tới trong Chương 4 của luận án.
Ngoài ra, luận án còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khác của tội phạm học như phương pháp quy nạp, diễn dịch, phương pháp mô tả, phương pháp nghiên cứu hồ sơ vụ án để làm rõ tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam, môtảcác đặc điểm nhân thâncủangườiphạmtộixâm phạm ANQG, xác định nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam.
5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
Một là, luận án cung cấp những thôngsố mớinhất của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến năm 2015, đặc biệt là những đánh giá về phần ẩn của tình hình các tội xâm phạm ANQG.
Hai là, làm rõ và sắp xếp những nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam trong thời gian qua theo các lĩnh vực riêng biệt như: chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hóa, tâm lý, xã hội, pháp lý, tổ chức, quản lý .
Ba là, dựbáo tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong thời gian tới bằng cách đánh giá có tính thời sự những tác động về các mặt chính trị, kinh tế, xã hội. Đồng thời, đưa ra những dựbáo cụ thể vềthực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất của loại tội phạm này trong thời gian tới.
Bốn là, kiến nghị giải pháp phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG ởViệt Nam trong thời gian tới trên nhiều phương diện, đa ngành, đa lĩnh vực.
6. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận án – Ý nghĩa lý luận
Luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học về các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam với mục đích đưa ra các luận cứkhoa họcvànhững phương hướng, giải pháp về lý luận cũng như thực tiễn nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về các tội xâm phạm ANQG, đưa ra các kiến nghị, giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa loại tội phạm này, đáp ứng yêu cầu xây dựng vàhoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của dân, do dân và vì dân.
Ý nghĩa thực tiễn
Luận án là công trình khoa học có thể được sử dụng để tham khảo trong hoạt động phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam trong giaiđoạn hiện nay.Đồng thời, luận án cũng có giá trị tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học
tập về khoa học luật hình sự và tội phạm học.
7. Cơ cấu của luận án Luận án gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu
Chương 2: Tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam hiện nay
Chương 3: Nguyên nhân và điều kiện củatình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam hiện nay
Chương 4: Các biện pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam
TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
Hiện nay, có nhiều công trình khoa họcở Việt Nam lựa chọn các tội xâm phạm ANQG là đối tượng nghiên cứu vàđề cập dướicác khía cạnh khác. Sắp xếp theo các góc độ nghiên cứu của các ngành khoa học khác nhau, có thể chỉ ra các nhóm công trình khoa học dưới đây:
1.1.1. Các công trình nghiên cứu các tộiphạm xâm phạm an ninh quốc gia dưới góc độ khoa học Luật Hình sự
1.1.2. Các công trình nghiên cứu về các tộixâm phạm an ninh quốc gia dưới góc độ khoa học Luật Tố tụng hình sự
16
1.1.3. Các công trình nghiên cứu các tội xâm phạm an ninh quốc gia dưới góc độ khoa học Luật Thi hành án hình sự
1.1.4. Các công trình nghiên cứu các tội xâm phạm an ninh quốc gia dưới góc độ tiếp cận của tội phạm học
1.1.5. Các công trình nghiên cứu về các tộixâm phạm an ninh quốc gia dưới góc độ khoa học nghiệp vụ an ninh
1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
1.3. Đánh giá chung tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1.3.1. Đánh giá các kết quả nghiên cứu đã đạt được
Qua nghiên cứu các tài liệu, công trình có liên quan đến đề tài nghiên cứu về các tội xâm phạm ANQGởViệt Namtừtrước đếnnay trên thế giới cũng nhưở Việt Nam mà tác giả tiếp cận được, tác giả xin đưa ra một vài đánh giá về những kết quả nghiên cứu trước đây đã đạt được:
* Về tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam
– Kết quả nghiên cứu của các công trình trên đã giải quyết một số nội dung có ý nghĩa cho việc nghiên cứu luận án của tác giả như: chỉ ra đặc điểm của các tội xâm phạm ANQG, một số đặc điểm về nhân thân của các đối tượng phạm tội xâm phạm ANQG. Đây là những nội dung quan trọng để tác giả có thể kế thừa và phát triển khi nghiên cứu về thông số cơ cấu của THTP xâm phạm ANQG ở Việt Nam.
– Các nghiên cứu đã làm rõ tình hình một số tội trong nhóm các tội xâm phạm ANQG như: tội hoạt động nhằm lật đổchính quyền nhân dân (Điều 79 Bộluật hình sự), tội gián điệp (Điều 80 Bộ luật hình sự), Tội bạo loạn (Điều 82 Bộ luật hình sự), tội phá hoại cơ sở vật chất kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 85 Bộ luật hình sự), tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xãhội chủnghĩa Việt Nam (Điều 88 Bộ luậthình sự). Các nghiên cứu này đã đưa ra những số liệu về số vụ, số người phạm từng tộitrong nhóm các tội xâm phạm ANQG, từ đó đánh giá mức độ, cơ cấu, tính chất của mỗi loại tội phạm này.
– Một số nghiên cứu cũng đề cập đến tình hình các tội xâm phạm ANQG nói chung, trong đó chủ yếu tập trung phân tích diễn biến của loại tội phạm này qua một khoảng thời gian nhất định, từđó khẳng địnhcác tội xâm phạm ANQG tăng, giảm không đều. Trongsựso sánhvớicác nhóm tội phạm khác, các tác giả có cùng nhậnđịnh rằng nhóm các tội xâm phạm ANQG chiếmtỉ lệ thấp trong cơ cấu các tội phạm nói chung xảy ra ở Việt Nam.
-Mộtsố nghiên cứu đề cập đến tình hình các tội xâm phạm ANQGxảyra trên địa bàn một tỉnh, khu vực. Cùng với các số liệu phản ánh tình hình các tội xâm phạm an ninh quốc gia, các tác giả đã phân tích đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của các tỉnh, địa bàn được nghiên cứu và chỉ ra rằng các tội xâm phạm ANQG xảy ra có những đặc điểm, tính chất gắn liền với mỗi tỉnh, khu vực đó.
– Lịch sửlập pháp hình sựcủa các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam cũng được các tác giả đềcập trong các công trình nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu đãchỉrõ tình hình chính trị, kinh tế, xã hội mang tính đặc trưngcủatừng giai đoạn lịchsửcó ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình cáctộixâm phạm ANQG trong mỗi thờikỳ đó.
Từ đó lý giải mộtcách thấu đáo diễn biến của các tội xâm phạm ANQG gia trong một khoảng thời gian nhất định.
– Một số nghiên cứu làm rõ thực trạng đấu tranh phòng, chống các tội xâm phạm ANQGcủalực lượng công an, trong đó chủ yếu tập trung đề cập đến những thành tựu và những điểmhạn chế, thiếu sót của lực lượng an ninh trong công tác phòng, chống loại tội phạm này.
– Một số nghiên cứu đề cập đến thực trạng của các hoạt động của các lực lượng chuyên trách trong công tác phòng, chống các tội xâm phạm ANQG như: Công tác bắt, tạmgiữ,tạmgiam hay áp dụng các biện pháp ngăn chặnđốivớicácđốitượngxâm phạm ANQG; hoạtđộngđiềutra cáctộixâm phạm ANQG; hoạtđộnglấylờikhai người làm chứng trong các tội xâm phạm ANQG; quá trình chứng minh các vụ án xâm phạm ANQG.
* Về nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam
– Một số nghiên cứu đã chỉ ra nguyên nhân của tình hình các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam hoặc nguyên nhân của một tội trong nhóm các tội xâm phạm ANQG. Do lý luận vềnguyên nhân và điều kiện của THTP ở Việt Nam còn chưa thống nhất đã dẫn đếntình trạng các công trình nghiên cứu đã lựa chọn những cách tiếp cậnnguyên nhân và điều kiện của THTP khác nhau. Mặcdù vậy, những nguyên nhân chủ yếu của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam cũngđãđược các tác giả tập trung làm rõ một phần, đánh giá trên một số lĩnh vực nhất định.
* Về giải pháp phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam
Nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến những giải pháp phòng ngừa các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam hoặc trênđịa bàn một tỉnh, một khu vực nhấtđịnh. Cũng có công trình đưa ra những giải pháp phòng ngừa mộtloại tộicụ thểtrong nhóm các tội xâm phạm ANQG. Các giải pháp phòng ngừa tập trung vào một số hướng như: tiếp tục đổi mới và thực hiện có hiệu quả các chính sách kinh tế – xãhội; tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ ANQG; tuyên truyền, phát động toàn dân tích cực tham gia phòng, chống các tội xâm phạm ANQG; kiện toàn công tác tổ chức cán bộ, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực; tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan bảo vệ pháp luật, nhất là lực lượng Công an trong trong việc phát hiện, xửlý các tội xâm phạm ANQG. Các giải pháp phòng ngừa trên là định hướng và là nguồn kế
35
thừa lớn cho các công trình khoa học sau này nhằm đề xuất và đưa ra các giải pháp phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam một cách sát thực và hiệu quả.
1.3.2. Những vấn đề đặt ra nghiên cứu trong luận án
Do nhữnghạnchế nhất địnhvề thời gian hoặc do giới hạn phạm vi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu khác nhau mà những công trình trên vẫn chưa trình bày một cách có hệ thống và toàn diện về thực trạng quy định của pháp luật hình sựđối với các tội xâm phạm ANQG qua các thời kỳ lịch sử cũng như tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam. Từ đó, đặt ra cho nghiên cứu sinh những vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu khi lựa chọn đề tài “Các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay: Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa”. Cụ thể là:
* Về tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam
– Mộtsốnghiên cứu đã đề cập đến lịch sửlập pháp hình sự có liên quan đến các tội xâm phạm ANQGở ViệtNam, song việc tiếpcậnchỉ đơn thuần là kể tên vànêu nội dung các văn bản pháp luật quy định về các tội xâm phạm ANQG qua chiều dài lịch sửmà chưa cósựđánh giá cụ thể về những ưu, nhược điểmcủa việc quyđịnh này. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra cho luận án là: trên cơ sở kế thừa các công trình nghiên cứu trên, tác giả phân tích một cách khoa học các quy định của pháp luật hình sự về các tội xâm phạm ANQG và lý giải về những thay đổi gắn với từng thời kỳ lịch sử. Đặc biệt, đối với pháp luật hình sự hiện hành, tác giả sẽ chỉ ra những vướng mắc cả về lý luận và thực tiễn khi áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về các tội xâm phạm ANQG.
– Có rất nhiều công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam song cho đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên biệt dưới gócđộ tội phạm học. Do đó, mặc dù các số liệu về số vụ, số người phạm tội được sửdụng để đánh giá về thực trạng các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam song hầu hết mới làm rõ đượcthông số về mức độ, diễn biến của THTP này. Thực tế này đặt ra yêu cầu đối với tác giả khi lựa chọn các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam làmđối tượng nghiên cứu củaluận án sẽphải làm rõ các thông số khác của THTP xâm phạm ANQG (cơ cấu, tính chất của tội phạm).
– Thông số về tội phạm ẩn đối với các tội xâm phạm ANQG là vấn đề hoàn toàn mới mẻ mà cho đến nay chưa có bất cứmột công trình khoa học nào đề cập đến. Từthực tế đó, luận ánsẽtậptrung nghiên cứu và đánh giá một cách khách quan, toàn diện về THTP ẩn đối với các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam.
36
* Về nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam Do lý luận về nguyên nhân và điều kiện củaTHTP chưa có sựthống nhất
nên các công trình nghiên cứu vềnguyên nhân và điều kiện củatình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam cũng chưa có sự đồng nhất.
Để giảiquyết tình trạng này, luận án sẽ đưa ra định hướng về việc tiếp cận lýluận về nguyên nhân và điều kiện của THTP nói chung, dựa vàođó sẽ xác định chính xác, thấu đáo các nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam hiện nay. Dựa trên định hướng lý luậnđãlựa chọn, tácgiảsẽtiếp cậnđể phân tích các nguyên nhân vàđiềukiệncủatình hình cáctộixâm phạm ANQG ở Việt Nam hiện nay theo các lĩnh vực cụ thể như: chính trị, kinh tế, xã hội, tâm lý, pháp luật, tổ chức, quản lý.
* Về các giải pháp phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam
Do các nghiên cứu trước đây tiếpcậncáctộixâm phạm ANQG dưới những góc độ nhất định như: hoạt động xâm phạm ANQGcủa mộtloại chủ thể nhất định, hoạt động xâm phạm ANQG trên một địa bàn tỉnh, một khu vực nhất định, một hoạtđộng cụthểtrong chuỗi hoạtđộngxâm phạm ANQG, hoạtđộngxâm phạm ANQG trong một tội phạm cụthểthuộc nhóm các tội xâm phạm ANQG cho nên các giải pháp phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam chưa được đề cập đến một cách toàn diện, hiệu quả.
Bên cạnhđó,các nghiêncứuvềcáctộixâm phạm ANQGhầuhếtlà của các sản phẩm khoa học của Học viện an ninh nhân dân và Đại học An ninh nhân dân. Do đó, định hướng nghiên cứu của các công trình này chủ yếu nhằm vào các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ mang tính chuyên biệt của lực lượng an ninh. Chính vì vậy, trong luận áncủamình tácgiảsẽtậptrung vào các biện pháp
phòng ngừa chung–mảng biện pháp phòng ngừa hiện còn chưa cósựnghiên cứu một cách thấu đáo.
37
Phòng ngừa các tội xâm phạm ANQG là một trong những vấn đề cơ bản, quan trọng, thể hiện đường lối, chủ trương, chính sách của mỗi quốc gia nên luônđược các nhà nghiên cứu trên thế giới và trong nước quan tâm, nghiên cứu dưới các khía cạnh và mức độkhác nhau. Tuy nhiên, do đây là một vấn đề hệ trọng, “nhạy cảm” nênđến nay vẫn chưa có cá nhân, tổ chức nào nghiên cứu một cách hệ thống, sâu sắc và toàn diện. Kết quả nghiên cứu trong Chương 1 của luận án đã xác định:
Thứ nhất, đốivớicác công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm ANQG ởtrong nước, tác giả đã thống kê, phân tích làm rõ những nội dung cơ bản liên quan đến các tội xâm phạm ANQG được phản ánh qua các công trình này qua các góc độ nghiên cứu củakhoa học Luật Hình sự, khoa học LuậtTố tụng hình sự, khoa học luật thi hành án hình sự, khoa học tội phạm học, khoa học nghiệp vụ an ninh.
Thứ hai,đối với các công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm ANQG ởnước ngoài, do ANQG là vấn đề có liên quan đến quan điểm chính trị, đường lối đối ngoại của mỗi quốc gia cho nên đến nay, các công trình khoa họcnghiên cứu vềlĩnh vực này ítcó sựhợp tác, trao đổi trên phạm vi quốc tế. Vì vậy, nguồn tài liệuởnước ngoài về các tội xâm phạm ANQG còn rất hạn chế và tản mạn. Hơn nữa, quanđiểm và các giải pháp về các vấn đề có liên quan đến các tội xâm phạm ANQG của các nước rất khác nhau nên khả năng nghiên cứu, ứng dụng lý luận của thế giới vàođiều kiện thực tế ở Việt Nam cũng không nhiều.
Thứ ba, đánh giá các kếtquảnghiên cứu đãđạt được, trong đó khẳng định các công trình nghiên cứu mới chỉ mang tính chất bao quát ở phương diện lý luận hoặc thực tiễn hoạt động phòng ngừa tội phạm nói chung hoặc phòng ngừa tội phạm cụ thểkhác mà không phải là các tội xâm phạm ANQG. Cũng có nhiều công trình khoa học chọn đối tượng nghiên cứu là các tội xâm phạm ANQG nhưng lại không đề cập sâu đến hoạt động phòng ngừa tình hình loại tội phạm này.
Thứ tư, chỉ ra được các địnhhướngcầnđượctiếp tục nghiên cứu trong luậnán. Cụ thể là làm rõ tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam hiện nay theo lýluận của tội phạm học, phân tích một cách có toàn diện các nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm ANQGở Việt Nam hiện nay, đồng thời hệ thống hóa các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm này trong thời gian tới.
38
TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM
AN NINH QUỐC GIA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1. Những vấn đề lý luận có liên quan đến tình hình các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay
2.1.1. Khái quát về các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Xâm phạm ANQG là những hoạt động gây nguy hại đến sựổn định, vững mạnh về chính trị, kinh tế, xã hội và chủ quyền của quốc gia. Vì vậy, ngaytừkhi giành được chính quyền, Đảng và Nhà nước ta đã đặt sự quan tâm hàng đầu với loại
tội phạm này, thể hiện bằng việc ban hành nhiều văn bản pháp luật quyđịnh mức hình phạt nghiêm khắc đối với những người có hành vi xâm phạm ANQG như: Sắc lệnh số21 ngày 14/2/1946, Sắc lệnh số 151 ngày 12/4/1953,Sắclệnh số 133 ngày
20/1/1955… Đặc biệt, ngày 27/6/1985, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự, trong đó dành một chương trong phần cáctộiphạm quy định về cáctộixâm phạm ANQG (từ Điều 72 đến Điều 100). BLHS năm 1999 được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam thông qua ngày 21/12/1999 tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa X cũng dành Chương XI quyđịnh vềcác tội xâm phạm ANQG. Theo BLHS năm 1999, các tội xâm phạmvề ANQG bao gồm 14 tội danh cụ thể, được quyđịnhtừĐiều 78 đến Điều 91 BLHS.
Khoản 1 Điều 3 Luật An ninh quốc gia năm 2004 quy định: “An ninh quốc gia là sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam,sựbất khảxâm phạmđộclập, chủquyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.”Khoản 3 Điều 3 Luật ANQG năm 2004 cũng quy định: “Hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia là những hành vi xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam.”Từđó, khái niệm các tội xâm phạm ANQG có thể hiểu như sau:
Các tội xâm phạm ANQG là những hành vi xâm phạm chế độ chính trị, chếđộ kinh tế, nền văn hoá, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹnlãnh thổ của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam; đe dọa sựổnđịnh,
39
phát triển bền vững của chế độ XHCN và Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, sựbất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Khái niệm các tội xâm phạm ANQG nêu trên thể hiện các dấu hiệu pháp lýđặc trưng của các tội xâm phạm ANQG, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để phân biệt các tội xâm phạm ANQG với các tội phạm khác. Cụ thể là:
Về khách thể, các tội xâm phạm ANQG xâm hại các quan hệxã hội đảm bảo sự
tồn tại, ổn định và phát triển vững mạnh của chính quyền nhân dân.Đó là độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, chế độ chính trị, quốc phòng, an ninh.
Về mặtkhách quan, hành vi khách quancủaloại tội phạm này được thể hiện thông qua việc thực hiện các hành vi khác nhau như: câu kết với nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân, thu thập tình báo, phá hoại, gây cơsở đểhoạtđộng tình báo, phá hoại, bạo loạn, hoạt động phỉ, khủng bố,phá hoại cơ sở vật chất, kỹthuật củanướcCHXHCN Việt Nam; phá hoại việc thực hiện các chính sách kinhtếxã hội, phá hoại chính sách đoàn kết; tuyên truyền chống phá nhà nước CHXHCN Việt Nam, phá rối an ninh, chống phá trại giam, trốn đi nước ngoàihoặc trốn ở lại
nước ngoài… nhằm chống chính quyền nhân dân.
Về mặt chủ quan, các hành vi xâm phạm ANQG đều được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp, mục đích nhằm lật đổ hoặc làm suy yếu chính quyền nhân dân. Mụcđích là dấu hiệu đặc trưng, bắt buộc đối với loại tội phạm này.
Về chủ thể của các tộixâm phạm ANQG là những người từđủ 14 tuổi trởlên, có năng lực trách nhiệm hình sự, baogồm cảcông dân Việt Nam, ngườinước ngoài, người không quốc tịch.
So với các loại tội phạm khác thì các tội xâm phạm về ANQG tương đối ổn định vềhành vi và hình phạt. Cáctộixâm phạm ANQG có số lượng ít hơn nhưng tính chất và hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, đe dọa đến sựổn định và vững mạnh của chính quyền nhân dân.Cấuthành tăng nặng vàcấuthành giảm nhẹcủatội phạm nàyđược xây dựng trên cơ sở vai trò của người phạm tội: Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng là những tình tiết định khung tăng nặng hình phạt, còn người đồng phạm khác là tình tiết định khung giảm nhẹ hình phạt.
40
So sánh tổng thể 20 tội danh có khung hình phạt cao nhất là tử hình được quyđịnh trong BLHS năm 1999, nhóm tội xâm phạm ANQG có tỷ lệ hình phạt tử hình rất cao (7/14 tội). Điều đó cho thấy bảo vệ ANQG là nhiệm vụ hết sức quan trọng và thể hiện chính sách hình sự của Đảng, Nhà nước ta cương quyết nghiêm trị các phần tử chống phá cách mạng, xâm phạm ANQG.
Ngoài hình phạt chính còn có các hình phạt bổ sung như: Tướcmộtsố quyền công dân, quản chế, cấm cư trútừ1 đến5 năm, tịch thumộtphần hoặc toànbộtài sản. Hình phạt bổ sungđược quy định ở mộtđiều luậtriêng biệt và có thể được áp dụng cho tất cả các tội xâm phạm ANQG.
2.1.2. Những vấn đề lý luận về tình hình các tội xâm phạm an ninh quốc gia * Khái niệm tình hình các tội xâm phạm ANQG
THTP là khái niệm cơ bản đầu tiêncủakhoa học tội phạm học. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn còn tồn tại rất nhiều quan niệm khác nhau khi tiếp cận nghiên cứu khái niệm này. Chúng tôi nhất trí với quan điểmcủa GS, TS Võ Khánh Vinh khiđưa ra khái niệm về THTP như sau: “Tình hình tội phạm làmộthiện tượng xã hội, pháp lý – hình sự được thay đổi về mặtlịch sử, mang tính chất giai cấp bao gồm
tổng thể thống nhất (hệ thống) các tội phạm thực hiện trongmộtxã hội (quốc gia) nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định” [107, tr.60].
Từcách tiếp cận trênđồng thời dựa vào đặcđiểm các tội xâm phạm ANQG là một nhóm tội phạm xâm phạm các quanhệxã hội có cùng tính chất, có thể khái quát tình hình các tội xâm phạm ANQG như sau:
Tình hình các tội xâm phạm ANQG là một khái niệm của tội phạm học dùngđể chỉ tổng thể cáctội phạm cụthể xâm phạm ANQG xảy ra trong một không gian (một quốc gia, một khu vực, một vùng, …) nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định.
Trên cơ sở phạm vi nghiên cứu của luận án, có thể thấy tình hình các tội xâm phạm ANQG được đềcập đếnchính là tổng thể các tội xâm phạm ANQGxảyra trong phạm vi cả nước từ năm 2006 đến năm 2015.
Tình hình các tội xâm phạm ANQG là khái niệm được hình thành từ tổng thểthống nhất các tội xâm phạm ANQGđã được thực hiện trong xã hội. Cũng nhưTHTP nói chung, tình hình các tội xâm phạm ANQG cũngđược thểhiện qua phần hiện và phần ẩn.
41
* Lý luận về phần hiện của tình hình các tội xâm phạm ANQG
Phần hiện của THTP là phần tội phạm đã bị cơ quan chức năng phát hiện, xửlý và có trong thống kê hình sự. Các số liệu liên quan đến phần hiện của THTPđược phản ánh thông qua các thông số của THTP.
Theo quan điểm của GS, TS Võ Khánh Vinh: “Sự thống nhất biện chứng của tất cả các yếu tốcấu thành tình hình tội phạm biểu hiện ởcác thông số(đặcđiểm)về lượng và cá thông số (đặc điểm)vềchất của nó. Tất cả các thông số vềlượng và về chất của tình hình tội phạm cũng ở trong sự thống nhất biện chứng. Sựthay đổi của một trong những thông số đó ở dạng tổng thể hay dạng từng phầnđều dẫn đến sự thay đổi của tình hình tội phạm nói chung” [107, tr60]
Dựa trên cách xác định đó, theo GS, TS Võ Khánh Vinh, những thông số vềlượng của THTP là thực trạng (mức độ) và động thái (diễn biến); những thông số vềchất của THTP là cơ cấu và tính chất.
Chúng tôi hoàn toàn nhất trí với cách tiếp cận trên vàtừđó khẳng định tình hình các tội phạm xâm phạm ANQG bộclộ bản chất thông qua những thông sốphản ánhvềlượngvà chất của nó, trongđócác thôngsốphản ánhmặtđịnh lượng của các tội xâm phạm ANQG được biểu thị bằng các khái niệm thực trạng (mức độ) và động thái (diễn biến) của tình hình các tội xâm phạm ANQG, còn các thông sốphản ánh mặt định tính của các tội xâm phạm ANQG được biểu thị bằng các khái niệm cơ cấu, tính chất của tình hình các tội xâm phạm ANQG. Như vậy, thực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất của tình hình các tội xâm phạm ANQG hợp thành nội dung cơ bản của tình hình đó.
Thực trạng (mức độ) của tình hình các tội xâm phạm ANQG là số lượng các
tội phạm xâm phạm ANQG đã được thực hiện và những người thực hiện các tội phạm đó trên một địa bàn nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định. Thực trạng củatình hình các tội xâm phạm ANQG không chỉđượcđánh giá theosốlượng chung củacác tội phạm đã được thực hiện mà cònđược đánh giá theo sốlượng từngtội phạm cụ thểxâm phạm ANQG, theo tỷ trọngcủachúng trong tổng số các tội phạm nói chung.
Động thái (diễn biến) của tình hình các tội xâm phạm ANQGlà sựvận động, sựthay đổi của thực trạng và cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm ANQG trong một khoảng thời gian nhất định (một năm, hai năm, năm năm, mười năm, …).Động
42
thái củatình hình các tội xâm phạm ANQG chịu sựtác động, ảnhhưởng củahai loại nhân tố. Loại nhân tố thứ nhất là các nguyên nhân và điều kiện của THTP, cơcấu nhân chủng học của dân cư và các quá trình, hiện tượng xã hội khác ảnh hưởngđến tình hình các tội xâm phạm ANQG. Loại nhân tố thứ hai là những thay đổi của pháp luật hình sựcó liên quanđếnviệcmởrộng hoặc thuhẹpphạm vi trừng trị bằng hình sựđối với những hành vi nguy hiểm cho xã hội. Bức tranh thống kê vềđộng thái của tình hình các tội xâm phạm ANQG cũng gắn liền với hiệu quả hoạtđộng của các cơ quan bảo vệ pháp luật, với việc làm sáng tỏ và đăng ký kịp thời các tội phạm đã được thực hiện, với việc điều tra chúng, việc kết án những người phạm
tội, bảo đảm tính không thoát khỏi của hình phạt.
Cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm ANQG là tỷ trọng và mối tương quan của các loại tội xâm phạm ANQG khác nhau trong số lượng chung của chúng trong một khoảng thời gian nhất định và ở một không gian nhất định. Các chỉ số về cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm ANQG cho thấyđặc điểmlượng – chất của tính nguy hiểm cho xã hội của tình hình các tội xâm phạm ANQG. Điều đó có ý nghĩa
rất cơbảnđối với việctổ chức phòng ngừa và giúp choviệc địnhhướng chính cần tập trung trong công tác đấu tranh với tình hình các tội xâm phạm ANQG.
Tính chất của tình hình các tội xâm phạm ANQG thểhiện ở số lượngcác tội xâm phạm ANQG cómứcđộnguy hiểmđặcbiệt cho xãhội(nhữngtộicó khung hình phạt cao nhất làtửhình) trong cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm ANQG, cũng như ở các đặc điểm nhân thân của nhữngngườithực hiện tội phạm. Tính chất của tình hình các tội xâm phạm ANQG được làm sáng tỏ thông qua cơcấucủanó.
Cơ cấu, tính chất của tình hình các tội xâm phạm ANQG có thể thay đổi tùy thuộc vào cácđặcđiểm cụthể của từng giai đoạn phát triểncủaxã hội. Chúng cóthể không giống nhau ở những không gian khác nhau.
* Lý luận về phần ẩn của tình hình các tội xâm phạm ANQG
Vấn đề tội phạm ẩn lâu nay chưa được quan tâm, thậm chí trong nhiều trường hợp, các cơ quan chức năng còn né tránh vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Đây là một sựthiếuhụtnghiêm trọng côngcụphòng, chốngtộiphạm nói chung và cáctộixâm phạm ANQG nói riêng. Dựa vào nguyên lý nhận thức luậncủachủ nghĩa Mác – Lênin, căn cứ theo lý luận chung về THTP ở Việt Nam và qua thực tiễn phòng, chống tội phạm ở nước ta cho thấy chắc chắn còn có một phần ẩn của THTP.
43
Để tiếpcậnlý luậnphục vụcho việc đánh giá phầnẩncủa tình hình các tội xâm phạm ANQG ở Việt Nam hiện nay, chúng tôi đồng tình vớiquan điểmcủa PGS, TS Phạm Văn Tỉnh: “Tình hình tội phạm ẩn là tổng quát những hành vi phạm tội cùng các chủthể của những hành vi đóthực tế đã được thực hiện vàomột
khoảng thời gian nhất định và trong một vùng hành chính – lãnh thổ nhất định màchưa bị các cơ quan chức năng phát hiện, chưa bị xửlý hình sựhoặc không cótrong thống kê hình sự” [111, tr.35].
Như vậy, số liệu của các cơ quan chức năng đưa vào thống kê hình sự các tội xâm phạm ANQG chỉlà mộtphần trong sốcác tội xâm phạm ANQG thực sựđã xảy ra, còn một phần các tội xâm phạm ANQG đã được thực hiện nhưng vì nhiều lý do khác nhau đã không bị phát hiện, chưa bị xử lý hìnhsựhoặc chưa được đưa vào thống kê hình sự, đó chính là phần ẩn của tình hình các tội xâm phạm ANQG.
Độ ẩn,lý do ẩn, thời gian ẩn và vùng ẩn là các tiêu chí chungcủaphạm trù THTPẩn nói chung và của tình hìnhẩn củacác tội xâm phạm ANQG nói riêng. Việc xác định độ ẩn của từng loại tội phạm hoặc từng nhóm tội phạm cần phải dựa vào mức độ bộc lộ củasựphạm tội và các quan hệ của nó với các chủ thể khác có
liên quan như người bị hại, nhân chứng v.v…
Theo nghiên cứu của Viện Nhà nước và pháp luật, các nhà khoa học đã đưa ra mức độ ẩncủa THTP có bốn cấp độ, trongđó cấp độI là cấp các tội phạm có độẩn thấp nhất và cấp độ IV là cấp độ của các tội phạm có độ ẩn cao nhất [77,tr.57]. Theo PGS, TS Phạm Văn Tỉnh, nhóm tội phạm có độẩn cấp I là“các tội
phạm mà việc thực hiện nó mang tính lộ liễu cao nhất, gây ra nhiều thông tin nhất” [80,tr.57]. Nhóm tội phạm có độ ẩn cấp độ II là “những tội phạm mà việc thực hiện chúng không được thực hiện rõ như nhóm I, tính tích cực của người bị hại kém hơn”[80,tr.58]. Nhóm tội phạm có độ ẩn cấp độ III là “những tộiphạm mà việc thực hiện chúng không gây ra những hiện tượng thông tin lớn, thường chỉ có hai người biết là người phạm tội vàngười bịhại mà phía bị hại không những không tốgiác mà còn muốn giữ kín sựkiện phạm tội”[80,tr.58]. Tội phạm có độ ẩn cấp độIV “rơi vào nhữngtrường hợp mà mức độbộclộ của sựkiện phạm tội, củahậuquảnguy hiểm cho xã hội và cả tính tích cực củaphía người bị hại đềutiệm tiến đến không” [80,tr.58]. Tuy nhiên, tiêu chícụ thểđể xác định mộttội phạm ẩn ở cấp độ
44
nào chưa được thống nhất nên việc xác định cấp độ ẩn của tội phạm còn mang tính chủ quan.
Tóm lại, trong quá trình nghiên cứu tìm ra quy luật nội tại của tình hình các tội xâm phạm ANQG để đấu tranh phòng, chống có kết quả, không thể không sử dụng các số liệu thống kê hình sự. Những số liệu thống kê này là một công cụ cần thiết, quan trọng đểnhận thức và xem xét tình hình các tộixâm phạm ANQG. Có điều trên thực tế, chỉ có một phần tội phạm xâm phạm ANQG xảy ra được các cơ quan chức năng (CQĐT, VKS, TA) phát hiện, điều tra, truytố,xét xử, được đưa vào thống kê hình sự vàđược gọilà phần tội phạm rõ (phần hiện). Còn một phần các tội xâm phạm ANQG khác xảy ra trên thực tế, nhưng vì nhiều lý do khác nhau mà các cơ quan chức năng chưa phát hiện được, do đó chưa đưa vào thống kê hình sự, đó là phần tội phạm ẩn. Quan hệ giữa phần tội phạm hiện và phần tội phạm ẩn là quan hệbù trừ trong một chỉnh thể, tức là khi phần tội phạm hiệnlớnthì phần tội phạm ẩn nhỏ và ngược lại. Vì vậy, cần phảihướng tớiviệc loại trừ, phát hiện các tội phạm ẩn, coi đây là mục tiêu trước mắt cũng như lâu dài của cuộc đấu tranh phòng, chống các tội xâm phạm ANQG.
2.2. Phần hiện của tình hình các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay
D:\TÀI LIỆU NGÀNH LUẬT\TÀI LIỆU NGÀNH LUẬT 2\CÁC TỘI XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA
Các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay:Tình hình nguyên nhân và các giải pháp phòng ngừa Các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay:Tình hình nguyên nhân và các giải pháp phòng ngừa Các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay:Tình hình nguyên nhân và các giải pháp phòng ngừa Các tội xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay:Tình hình nguyên nhân và các giải pháp phòng ngừa
