Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học thành phố Quảng Ngãi
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, nền kinh tế – xã hội đang phát triển không ngừng, với tốc độ phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng của khoa học kỹ thuật; trong bối cảnh bùng nổ của công nghệ, thông tin truyền thông đã đem đến cho cho chúng ta nhiều cơ hội mới nhưng cũng chứa đựng nhiều yếu tố bất lợi, sự phát triển ấy, đã tác động, ảnh hưởng đến nhiều mặt trong đời sống của cá nhân và của xã hội. Trong đó, vấn đề về đời sống tinh thần của con người cũng bị tác động. Xã hội càng phát triển thì các vấn đề của đời sống tâm lý, tình cảm cũng nảy sinh phong phú, đa dạng và nhiều bức xúc hơn.
Thực tế cho thấy hiện nay học sinh trong nhà trường phổ thông có thể có những rối loạn về tâm lý, rối loạn phát triển và kỹ năng, những rối loạn cảm xúc như lo âu, trầm cảm hay những rối loạn về hành vi như gây rối, bỏ học, trộm cắp, ngang bướng…trước đây chúng ta chỉ tập trung vào lứa tuổi THPT và THCS; Nhiều người cho rằng, học sinh tiểu học ít gặp phải các vấn đề tâm lý. Tuy nhiên, các em HS tiểu học là lứa tuổi chuyển tiếp từ trẻ mầm non sang môi trường học tập mới các em có sự thay đổi rất lớn về tâm sinh lý, nhận thức và cảm xúc. Trong cuộc sống từ sinh hoạt gia đình đến việc học ở trường và hoạt động trên lớp, các em luôn phải đối mặt với nhiều vấn đề khúc mắc, tình huống bất ngờ như: áp lực học tập, bố mẹ la rầy, hay bị bạn bè chọc ghẹo, bắt nạt, thiếu tự tin, thiếu kỹ năng kết bạn, giao tiếp lúng túng về tâm lý, mà không biết cách nhìn nhận và giải quyết như thế nào cho hợp lý. Theo khảo sát hiện nay hầu hết ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi đều chưa quan tâm, hoặc có chăng cũng chỉ là những con số ít ỏi chưa đáp ứng đủ nhu cầu của đông đảo HS tiểu học, một số trường có lập các phòng tư vấn tâm lý học sinh nhưng hoạt động chưa có hiệu quả cao, do công tác quản lý các hoạt động tư vấn tâm lý chưa được đầu tư đúng mức và do bất cập về đội ngũ tham gia hoạt động tư vấn tâm lý chưa qua trường lớp đào tạo hoặc chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về công tác tư vấn. Việc quản lý các hoạt động tư vấn tâm lý ở các trường tiểu học chỉ mang tính đối phó, hình thức.
Vì vậy việc xây dựng các hoạt động tư vấn tâm lý học cho HS trong trường sẽ giúp cho giáo viên và HS hiểu biết rõ hơn về những vấn đề liên quan đến sự hình thành và phát triển nhân cách của các em để giúp đỡ và hướng cho các em phát triển một cách đúng đắn, lành mạnh, hiểu về bản thân và người khác tốt hơn.
Trước những thực trạng nêu trên, tôi đã chọn đề tài ”Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học thành phố Quảng Ngãi”, cho luận văn tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý giáo dục.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa các cơ sở lý luận và khảo sát thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi nhằm đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh trong giai đoạn hiện nay.
3.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học.
3.2. Đối tượng khảo sát: Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học thành phố Quảng Ngãi.
Hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi trong thời gian qua thực hiện theo chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, SGD&ĐT, PGD&ĐT, cũng đã có những quan tâm nhất định, tuy nhiên còn gặp nhiều bất cập khó khăn về đội ngũ, chương trình, nội dung và các điều kiện tổ chức; công tác quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cũng còn chưa đồng bộ. Nguyên nhân là do bộ phận CBQL, GV và nhân viên còn chưa nhận thức đầy đủ về hoạt động tư vấn tâm lý trường học, đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm chưa được tập huấn bồi dưỡng nâng cao năng lực tư vấn học sinh; chưa có sự kết nối với các chuyên gia tâm lý để hoàn thiện công tác tư vấn tâm lý trong nhà trường…Nếu nghiên cứu một cách xác đáng cơ sở lý luận, đánh giá chính xác và khoa học thực trạng vấn đề nghiên cứu, thì có thể đề xuất được các biện pháp có tính cấp thiết và tính khả thi cao.
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh Tiểu học.
5.2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
5.3. Đề xuất biện pháp hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Phạm vi nội dung nghiên cứu: Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Phạm vi về không gian và thời gian nghiên cứu: Đề tài được triển khai nghiên cứu tại các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi từ năm học 2022 – 2023.
– Chủ thể quản lý của các biện pháp đề xuất là: Hiệu trưởng các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Phạm vi mẫu khảo sát: Tại các 2 trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
7.1. Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
7.2.2. Phương pháp nghiên cứu hồ sơ: Thu thập số liệu từ hồ sơ lưu trữ về quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học để nghiên cứu.
7.2.3. Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp hiệu trưởng các trường tiểu học ở Thành phố Quảng Ngãi.
7.2.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý công tác tư vấn tâm lý.
8. Dự thảo nội dung nghiên cứu
Phần mở đầu
Phần nội dung
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
Kết luận và khuyến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH TIỂU HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI
1.1. Tổng quan về nghiên cứu
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.4. Công tác tư vấn tâm lý trong trường học
Khái niệm tư vấn tâm lý
1.2.4.2. Tư vấn tâm lý học đường
1.2.5. Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý trong trường học
1.3. Hoạt động tư vấn tâm lý trong trường tiểu học
1.3.1. Mục tiêu của tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường Tiểu học
* Giúp học sinh kịp thời giải tỏa và khắc phục các vấn đề tâm lý
* Hỗ trợ nhà trường có hướng giáo dục phù hợp
* Giúp các em có cái nhìn toàn diện về bản thân và nâng cao các kỹ năng cần thiết
1.3.2. Nội dung của hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường Tiểu học
Ngày 18/12/2017, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 31/2017/TT-BGDĐT về hướng dẫn thực hiện công tác tư vấn tâm lý cho học sinh trong trường phổ thông, có 05 nội dung cơ bản.
1.3.3. Các hình thức tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường tiểu học
Hình thức tư vấn tâm lý cho học sinh thực hiện theo Thông tư số 31/2017/TT-BGDĐT ngày 18/12/2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo có 05 hình thức thực hiện tư vấn tâm lý
1.3.3.1. Căn cứ theo tính chất tư vấn tâm lý có các hình thức tư vấn:
1.3.3.1.1. Tư vấn trực tiếp
1.3.3.1.2. Tư vấn gián tiếp
1.3.3.2. Căn cứ theo đối tượng tư vấn
1.3.3.2.1. Tư vấn cá nhân
1.3.3.2.2. Tư vấn nhóm
1.3.3.2.3. Tư vấn gia đình
1.3.3.3. Căn cứ theo chủ thể tham gia hoạt động tư vấn tâm lý học đường ở trường học.
1.3.3.3.1. Tư vấn tâm lý chuyên nghiệp
1.3.3.3.2. Tư vấn tâm lý không chuyên nghiệp
1.3.4. Các lực lượng thực hiện công tác tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường Tiểu học
Ban giám hiệu nhà trường, đại diện cha mẹ học sinh, giáo viên chủ nhiệm, TPT Đội TNTPHCM, nhân viên y tế và các tư vấn viên. Trong đó hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh.
1.3.5. Đặc điểm tâm sinh lý học sinh Tiểu học và những khó khăn tâm lý điển hình
Học sinh tiểu học là trẻ em từ 6 đến 11 tuổi. Học sinh tiểu học là một thực thể hồn nhiên, ngây thơ và trong sáng. Ở mỗi trẻ em tiềm tàng khả năng phát triển về trí tuệ, lao động, rèn luyện và hoạt động xã hội để đạt một trình độ nhất định. Trẻ em ở lứa tuổi tiểu học là thực thể đang hình thành và phát triển cả về mặt sinh lý, tâm lý, xã hội các em đang từng bước gia nhập vào xã hội thế giới của mọi mối quan hệ. Do đó, học sinh tiểu học chưa đủ ý thức, chưa đủ phẩm chất và năng lực như một công dân trong xã hội, mà các em luôn cần sự bảo trợ, giúp đỡ của người lớn, của gia đình, nhà trường và xã hội. Học sinh tiểu học dễ thích nghi và tiếp nhận cái mới và luôn hướng tới tương lai. Nhưng cũng thiếu sự tập trung cao độ, khả năng ghi nhớ và chú ý có chủ định chưa được phát triển mạnh, tính hiếu động, dễ xúc động còn bộc lộ rõ nét. Trẻ nhớ rất nhanh và quên cũng nhanh. Sự hình thành đặc điểm về tính cách của trẻ như trầm lặng, sôi nổi hay mạnh dạn… thường có từ rất sớm, ngay cả trước tuổi đi học. Tuy nhiên, những nét tính cách này chưa ổn định và có thể thay đổi dưới nhiều tác động của môi trường giáo dục, gia đình và xã hội. Học sinh tiểu học có rất nhiều đặc trưng tốt như: sự hồn nhiên, chân thực, lòng vị tha, tính ham hiểu biết…
1.3.6. Điều kiện tổ chức công tác tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường Tiểu học
1.3.6.1. Về tổ chức, cán bộ
1.3.6.2. Về cơ sở vật chất, kinh phí
1.3.7. Đánh giá công tác tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường Tiểu học
1.4. Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý ở trường tiểu học
1.4.1.1. Mục tiêu giáo dục
1.4.1.2. Mục tiêu xã hội
1.4.1.3. Mục tiêu kinh tế
1.4.2. Quản lý nội dung tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường tiểu học
1.4.3. Quản lý hình thức tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường tiểu học
1.4.4. Quản lý đội ngũ tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường tiểu học
1.4.5. Quản lý kết quả đánh giá khó khăn tâm lý và nhu cầu tư vấn tâm lý của học sinh ở trường tiểu học
1.4.6. Quản lý điều kiện tổ chức hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường tiểu học
1.4.7. Quản lý đánh giá hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở trường tiểu học
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Cuộc sống hiện đại với muôn vàn khó khăn, thử thách khiến đời sống tâm lí của học sinh chịu nhiều áp lực, áp lực từ việc học tập, các quan hệ xã hội, các thông tin trên các trang mạng xã hội, sự hình thành phát triển mạnh mẽ về thể chất, tâm sinh lý của học sinh hiện nay thì công tác tư vấn tâm lý cho học sinh trong các tiểu học là rất cần thiết và cấp bách. Đó là những đòi hỏi tất yếu nhằm giải tỏa những bức xúc, vướng mắc trong học tập, sinh hoạt, trong giao tiếp bạn bè, trải nghiệm hướng nghiệp, trong các mối quan hệ…, có được sự thăng bằng về tâm lý, sự hiểu biết và phương hướng phát triển nhân cách đúng đắn. Nhu cầu cần tư vấn của học sinh ngày càng trở nên cấp bách trước thực trạng hiện nay khi các em học sinh đang gặp nhiều khó khăn cần hỗ trợ và giúp đỡ. Có thể nói công tác TVTL là một bộ phận của quá trình giáo dục trong nhà trường, có vai trò quan trọng trong việc tạo nên những con người đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện. Tuy nhiên việc làm thế nào để việc quản lý hoạt động TVTL mang lại hiệu quả tốt nhất, phát huy được hết tác dụng và đáp ứng được nhu cầu của học sinh là điều hết sức cần thiết. Trên cơ sở lý luận về quản lý hoạt động TVTL, chúng tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động TVTL tại các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi nhằm đề xuất những biện pháp góp phần nâng cao hoạt động giáo dục và công tác quản lý giáo dục tại các nhà trường.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI
2.1. Mô tả quá trình điều tra, khảo sát thực trạng
– Tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động TVTL của học sinh tiểu học ở một số nội dung sau:
– Công tác TVTL ở các trường tiểu học .
– Quản lý hoạt động TVTL của các trường tiểu học thành phố Quảng Ngãi.
– Nhu cầu tư vấn tâm lý của học sinh tiểu học trong các lĩnh vực: học tập, quan hệ với bạn bè, quan hệ với thầy cô, quan hệ với cha mẹ và về bản thân.
Lý do cần được tư vấn tâm lý của học sinh tiểu học trong các lĩnh vực.
– Mong muốn của học sinh về hoạt động TVTL ở trường tiểu học. Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp định hướng cho công tác quản lý hoạt động TVTL ở các trường tiểu học Thành phố Quảng Ngãi.
Thực trạng hoạt động TVTL cho học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng nhận thức của cán bộ QL, GV, NV và học sinh về hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng thực hiện mục tiêu tư vấn tâm lý ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng thực hiện nội dung của hoạt động tư vấn tâm lý ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng thực hiện các hình thức tư vấn tâm lý ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng đội ngũ tư vấn viên ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng về những khó khăn tâm lý của học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng về điều kiện tổ chức công tác tư vấn tâm lý ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
– Thực trạng đánh giá công tác tư vấn tâm lý ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi.
2.1.4. Quy trình, thời gian và địa bàn tiến hành khảo sát
* Quy trình khảo sát:
* Địa bàn tiến hành khảo sát:
2.2. Sơ lược về tình hình phát triển Kinh tế – Xã hội và giáo dục – Đào tạo của thành phố Quảng Ngãi
2.2.1. Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên của Thành phố Quảng Ngãi
2.2.2. Tình hình kinh tế – xã hội của thành phố Quảng Ngãi
2.2.3. Khái quát về tình hình Giáo dục và Đào tạo của thành phố Quảng Ngãi
2.2.4. Tình hình phát triển giáo dục tiểu học thành phố Quảng Ngãi
2.2.5. Quy mô trường lớp, điều kiện, phương tiện phục vụ dạy học
2.2.5.1. Quy mô trường, lớp
Bảng 2.1. Tổng số khối, lớp Tiểu học của TP.Quảng Ngãi năm học 2022-2023
Bảng 2.2. Thống kê số liệu trường, lớp đạt chuẩn Quốc gia
2.2.5.2. Điều kiện, phương tiện phục vụ dạy học
Bảng 2.3. Thống kê phòng học, phòng chức năng
Bảng 2.4. Thống kê thiết bị dạy học
2.3. Thực trạng hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\LOP QUANG NGAI\SAU BAO VE\Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh ở các trường Tiểu học thành phố Quảng Ngãi\TOM TAT
