Quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Tây Hòa tỉnh Phú Yên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh CNH – HĐH và hội nhập quốc tế với mục tiêu tổng quát của định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực ASEAN về công nghiệp. Giáo dục – đào tạo giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Giáo dục đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức dân tộc, tinh thần trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, đặt nền tảng cho sự đổi mới và phát triển khoa học công nghệ của đất nước đồng thời có tác dụng mạnh mẽ đến tiến trình phát triển quốc gia.
Thực tế trong những năm gần đây, giáo dục huyện Tây Hòa đạt được một số thành tích rất đáng khích lệ, các trường THPT trên địa bàn huyện Tây Hòa đã áp dụng đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của huyện. Song công tác giáo dục để nâng cao nhận thức về học tập cho con em vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, thiếu sự đồng bộ. Vì vậy, dẫn đến chất lượng học tập của các em còn thấp so với mặt bằng kiến thức chung của toàn tỉnh. Đặc biệt, công tác QL dạy học của hiệu trưởng ở các trường THPT vẫn còn những vấn đề bất cập, các biện pháp QL chưa được khoa học, đồng bộ, có nhiều lúng túng, không đáp ứng được với sự phát triển chung, cần phải trao đổi, bổ sung, rút kinh nghiệm kịp thời để đáp ứng với yêu cầu, đòi hỏi của sự phát triển kinh tế, văn hoá, giáo dục và tinh thần đổi mới hiện nay.
Do đó, cần phải có những biện pháp, hình thức QL phù hợp, đặc biệt là đẩy mạnh công tác QL của hiệu trưởng các trường, để nâng cao chất lượng học tập cho HS, góp phần cùng với nhà trường trong việc nâng cao chất lượng toàn diện và cũng cung cấp nguồn nhân lực cho công tác phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở huyện Tây Hòa nói riêng và tỉnh Phú Yên nói chung.
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên chúng tôi chọn vấn đề nghiên cứu:“Quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” làm đề tài luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận QLGD và thực tiễn về QL hoạt động dạy học, đề tài đề xuất các biện pháp QL HĐDH tại các trường THPT ở huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên góp phần nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Hoạt động dạy học tại trường trung học phổ thông.
Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông ở huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
4. Phạm vi nghiên cứu
– Đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
– Nghiên cứu thực trạng QL HĐDH của các trường từ giai đoạn 2017 – 2020 và đề xuất các biện pháp quản lý cho giai đoạn 2020 – 2025.
5. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Tây Hòa được các Hiệu trưởng rất quan tâm và đã đạt được những thành tựu đáng kể. Song đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông thì công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, dẫn đến, chất lượng dạy học của các trường chưa được cải thiện, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp QL phù hợp với đặc thù, thực tiễn của huyện Tây Hòa thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học trong các trường THPT của tỉnh, đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
– Nghiên cứu cơ sở lý luận về việc QL hoạt động dạy học trong trường THPT.
– Khảo sát thực trạng QL hoạt động dạy học tại các trường THPT trên địa bàn huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
– Đề xuất các biện pháp QL hoạt động dạy học tại các trường THPT trên địa bàn huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
– Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.
– Phương pháp phỏng vấn.
– Phương pháp quan sát.
– Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
– Phương pháp nghiên cứu hồ sơ .
7.3. Phương pháp xử lý thông tin
8. Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo. Đề tài được cấu trúc có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1.1. Khái niệm quản lý
Quản lý là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý.
1.2.1.2. Chức năng quản lý
Chức năng quản lý là một loại hoạt động quản lý đặc biệt, là hình thái biểu hiện sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý. Đó là tập hợp những nhiệm vụ khác nhau mà chủ thể quản lý phải tiến hành trong quá trình quản lý.
1.2.1.3. Biện pháp quản lý
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học là tổ hợp các phương pháp tiến hành của chủ thể quản lý, nhằm tác động đến đối tượng quản lý để các hoạt động dạy học đạt được hiệu quả cao nhất. Các biện pháp quản lý phải có mục tiêu cụ thể, rõ ràng, có cơ sở khoa học và tính thực tiễn, khả thi.
1.2.2.1. Khái niệm quản lý giáo dục
QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. QLGD là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã hội.
1.2.2.2. Quản lý nhà trường
Quản lý nhà trường có thể hiểu là một hệ thống những tác động sư phạm hợp lý và có tính hướng đích của chủ thể quản lý đến tập thể GV, HS, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm huy động và phối hợp sức lực, trí tuệ của họ vào hoạt động của nhà trường, hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu dự kiến.
1.2.2.3. Các nguyên tắc quản lý giáo dục
Nguyên tắc quản lý giáo dục là những luận điểm cơ bản, những yêu cầu, những tiêu chuẩn chỉ đạo việc xây dựng và tổ chức hoạt động của các cơ quan quản lý giáo dục.
Hoạt động dạy và học là một trong những hoạt động giao tiếp sư phạm mang ý nghĩa xã hội. Hai hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tồn tại song song và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất. Kết quả hoạt động học của HS cũng là kết quả hoạt động dạy của thầy và ngược lại.
1.2.4. Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT
QL HĐDH chính là QL một cách có hiệu quả các thành tố, cấu trúc của HĐDH, tạo điều kiện và tác động cho sự cộng tác tối ưu giữa GV và HS, nhằm đạt được mục tiêu dạy học đã đề ra.
1.3. Hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông trong bối cảnh đổi mới giáo dục
1.3.1. Mục tiêu của hoạt dộng dạy học ở trường THPT
Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”
1.3.2. Nội dung dạy học ở trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục
Nội dung giáo dục cấp Trung học phổ thông gồm 7 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc (ngữ văn; toán; ngoại ngữ 1; giáo dục thể chất; giáo dục quốc phòng và an ninh; hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp; nội dung giáo dục của địa phương); 2 môn học tự chọn (tiếng dân tộc thiểu số, ngoại ngữ 2); 5 môn học lựa chọn từ 3 nhóm môn học (mỗi nhóm chọn ít nhất 1 môn học): Nhóm môn khoa học xã hội (lịch sử, địa lí, giáo dục kinh tế và pháp luật); Nhóm môn khoa học tự nhiên (vật lí, hoá học, sinh học); Nhóm môn công nghệ và nghệ thuật (công nghệ, tin học, nghệ thuật). Thời lượng giáo dục 1 buổi/ngày, mỗi buổi không bố trí quá 5 tiết học; mỗi tiết học 45 phút (có hướng dẫn các trường đủ điều kiện thực hiện dạy học 2 buổi/ngày).
1.3.3. Hình thức, phương pháp dạy học ở trường THPT
Chương trình giáo dục phổ thông-mà trước hết là chương trình tổng thể được xây dựng theo định hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triển chương trình của các nước tiên tiến, nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội: “tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà trí, đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”. Đổi mới phương pháp dạy học là một giải pháp được xem là then chốt, có tính đột phá cho việc thực hiện chương trình này.
1.3.4. Các điều kiện phục vụ dạy học ở trường THPT
1.3.4.1. Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học
Có thể nói rằng CSVC-TBDH là điều kiện và phương tiện lao động sư phạm của GV và phương tiện học tập của HS, là một trong những thành tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học.
Yếu tố môi trường giáo dục cho hoạt động dạy học tuy không trực tiếp làm thay đổi quá trình dạy học, tới nhận thức, quá trình học tập của học sinh, song các yếu tố này có ý nghĩa quan trọng làm cho hoạt động dạy học đạt kết quả cao. Quản lý tốt các yếu tố này có tác động tích cực với việc nâng cao chất lượng dạy học.
1.3.5. Kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học
Kiểm tra đánh giá trong HĐDH có ý nghĩ vô cùng quan trọng đối với HS, GV và CBQL.Vì vậy CBQL cần chú trọng về cách thức thực hiện và phải liên tục thực hiện hoạt động này trong công tác QL nhà trường của mình.
1.4. Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT
1.4.1. Quản lý mục tiêu dạy học
Việc xác định đúng đắn mục tiêu giáo dục phù hợp với sự phát triển của thời đại, của đất nước để định hướng cho hoạt động giáo dục là vấn đề có tính chiến lược của các nhà quản lý giáo dục.
1.4.2. Quản lý nội dung dạy học
1.4.2.1. Quản lý việc chuẩn bị bài lên lớp
1.4.2.2. Quản lý việc thực hiện nền nếp dạy học của GV
1.4.3. Quản lý phương pháp, hình thức dạy học
1.4.3.1. Quản lý phương pháp dạy học
Quản lý PPDH trong nhà trường là QL việc thực hiện PPDH của GV sao cho phù hợp với nội dung, chương trình và đặc trưng từng bộ môn đồng thời phù hợp với sự phát triển của xã hội.
1.4.3.2. Quản lý hình thức dạy học
Các giờ học chuyển từ chủ yếu diễn ra trên lớp học truyền thống sang việc đa dạng hóa các hình thức dạy học, kết hợp cả trong và ngoài lớp học, ngoài nhà trường: dạy học tại di sản, dạy học gắn với sản xuất kinh doanh, tăng cường các hoạt động xã hội, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nghiên cứu khoa học, hoạt động trải nghiệm sáng tạo…
1.4.4. Quản lý hoat động kiểm tra, đánh giá dạy học
Kiểm tra đánh giá là khâu then chốt trong các thành tố của việc dạy học, việc dạy học định hướng phát triển năng lực của học sinh chỉ thành công được khi việc kiểm tra đánh giá cũng phải được đổi mới một cách đồng bộ. Những năm gần đây, dạy học và kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực học sinh đã được các nhà trường áp dụng rộng rãi. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo năng lực, nhằm giúp giáo viên hiểu được triết lý và tầm quan trọng của đổi mới đánh giá học sinh, hướng quá trình kiểm tra đánh giá vào phát hiện các năng lực của người học; việc xây dựng và thống nhất bộ tiêu chí cụ thể, chi tiết để đánh giá từng bài và môn học theo hướng tiếp cận năng lực vẫn chưa được quan tâm.
1.4.5. Quản lý các điều kiện, phương tiện hỗ trợ HĐDH
Quản lý CSVC, trang thiết bị dạy học bao gồm: Bảo đảm trang bị, phương tiện học tập, sách giáo khoa, tài liệu, thư viện, văn phòng phẩm, thời gian và các yếu tố khác, tạo không khí, môi trường thuận lợi cho cả quá trình dạy học của giáo viên và học tập của học sinh.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo yêu cầu đổi mới giáo dục
1.5.1. Yếu tố khách quan
1.5.1.1. Xu thế đổi mới và hội nhập quốc tế trong GD
1.5.1.2. Yếu tố luật pháp, cơ chế QLGD được vận dụng để điều chỉnh HĐDH
1.5.1.3. Bộ máy tổ chức và đội ngũ nhân lực dạy học
1.5.1.4. Nguồn tài lực và vật lực dạy học
1.5.1.5. Yếu tố môi trường GD nói chung và môi trường dạy học nói riêng
1.5.1.6. Yếu tố công nghệ thông tin và truyền thông
1.5.1.7. Điều kiện kinh tế – văn hóa xã hội ở địa phương
1.5.2. Các yếu tố chủ quan
1.5.2.1. Năng lực của giáo viên
1.5.2.2. Năng lực quản lý của người Hiệu trưởng
Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TÂY HÒA TỈNH PHÚ YÊN
2.1. Tổng quát về quá trình khảo sát
2.1.1. Mục tiêu khảo sát
Để tìm hiểu thực trạng HĐDH và QL HĐDH của hiệu trưởng ở các trường THPT huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên, chúng tôi đã thực hiện qui trình nghiên cứu các biện pháp đã và đang áp dụng trong điều kiện hiện nay tại các trường khảo sát.
2.1.2. Nội dung khảo sát
Thực trạng giáo dục THPT ở huyện Tây Hòa, thực trạng hoạt động dạy học, đội ngũ CBQL, GV, HS; thực trạng quy mô trường lớp và chất lượng học tập của HS; thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT; Thực trạng về mức độ thực hiện các nội dung quản lý, biện pháp quản lý HĐDH trong các trường THPT.
2.1.3. Phương pháp khảo sát
– Quan sát, tiến hành thu thập, nghiên cứu các kế hoạch và các hồ sơ liên quan đến hoạt động quản lý dạy và học ở trường THPT;
– Dùng phiếu điều tra lấy ý kiến từ CBQL, GV, HS của 03 trường;
– Phỏng vấn trao đổi trực tiếp: chọn ngẫu nhiên một số CBQL, GV của 03 trường;
– Nghiên cứu hồ sơ: Quan sát, tiến hành thu thập, nghiên cứu các kế hoạch và các hồ sơ liên quan đến hoạt động quản lý dạy và học ở trường THPT.
2.1.4. Tổ chức khảo sát
– Thời gian khảo sát: từ tháng 06 năm 2020 đến tháng 08 năm 2020.
– Không gian khảo sát: 03 trường THPT ở huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên: THPT Lê Hồng Phong, THPT Phạm Văn Đồng và THPT Nguyễn Thị Minh Khai.
– Đối tượng khảo sát tổng cộng có 243 người (cỡ mẫu: N = 243), trong đó: HT: 03 người, PHT: 09 người, GV của 03 trường: 231 người.
– Tìm hiểu thực tế việc tự đánh giá nhận thức của CBQL về tầm quan trọng của từng nội dung trong QL HĐDH và tìm hiểu thực tế tự đánh giá nhận thức của GV về sự cần thiết phải đổi mới PPDH.
2.2. Khái quát tình hình phát triển kinh tế – xã hội và GD&ĐT huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.2.1. Khái quát về địa lý, văn hóa – xã hội huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.2.2. Tình hình phát triển giáo dục THPT ở huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.2.2.1. Khái quát về giáo dục huyện Tây Hòa
2.2.2.2. Khái quát về các trường THPT huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.3. Thực trạng hoạt động dạy học tại các trường THPT của huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.3.1. Thực trạng việc xác định mục tiêu của hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông
2.3.2. Thực trạng thực hiện nội dung, chương trình dạy học ở trường trung học phổ thông
2.3.3. Thực trạng sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học ở trường trung học phổ thông của huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.3.4. Thực trạng về điều kiện phục vụ dạy học ở trường ở trường trung học phổ thông của huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.3.5. Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động dạy học
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông của huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
2.4.1. Thực trạng quản lý việc xác định mục tiêu dạy học trong từng môn học, bài học
Mục tiêu dạy học là bản thiết kế, là tiền đề của mọi quá trình quản lý. Vì thế, ngay từ đầu năm học, Hiệu trưởng đã giao cho phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn chỉ đạo các TCM và GV xây dựng mục tiêu dạy học dựa trên việc quán triệt các văn bản chỉ đạo của cấp trên, kế hoạch năm học của nhà trường. Qua khảo sát ý kiến của các TTCM, đa số các TTCM cho rằng: Căn cứ vào mục tiêu, giáo viên có thể xác định chính xác những gì cần phải dạy và dạy đến mức độ nào, lựa chọn và thực hiện được những phương pháp dạy học phù hợp để học sinh học tập có kết quả nhất; Đánh giá được kết quả học tập của học sinh viên một cách khách quan, chính xác, từ đó giúp học sinh học tập một cách hiệu quả; Tự đánh giá được năng lực và kết quả giảng dạy của mình để cải tiến phương pháp dạy học, tự hoàn thiện năng lực của mình.
2.4.2. Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung, chương trình giảng dạy
Nói chung việc QL của hiệu trưởng về chương trình, kế hoạch giảng dạy đối với GV chưa được chú trọng thường xuyên bởi thế chưa tạo được động lực để tất cả các thành viên trong nhà trường cùng nỗ lực phấn đấu thực hiện mục tiêu chung của tổ chức.
2.4.3. Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học
Quản lý đổi mới PPDH và hình thức tổ chức dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT ở huyện Tây Hòa đã có những thay đổi đáng kể, đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường quan tâm nhiều đến việc chỉ đạo và tổ chức thực hiện hoạt động đổi mới PPDH và hình thức tổ chức dạy học. Một bộ phận GV có năng lực, có kinh nghiệm và tâm huyết đã tích cực đầu tư đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực của HS. Tuy nhiên, quản lý hoạt động đổi mới PPDH và hình thức tổ chức dạy học vẫn còn một số hạn chế như: Việc lập kế hoạch, chỉ đạo và KT-ĐG hoạt động đổi mới PPDH và hình thức dạy học chưa chi tiết, thiếu tính đồng bộ; Việc kiểm tra giám sát chưa chặt chẽ nên hiệu quả chưa cao; Kỹ năng sử dụng PPDH tích cực của GV chưa mang lại hiệu quả, một bộ phận GV còn ngại khó, ngại khổ, ngại thay đổi, chưa thật sự năng động; Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường còn nghèo, hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại còn thiếu, chưa có đủ để phục vụ, đáp ứng cho công việc giảng dạy, một số trường còn chưa có phòng học chức năng, phòng thí nghiệm, phòng thực hành cho một số bộ môn…
2.4.4. Thực trạng quản lý các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học
Hiện nay, toàn ngành vẫn đang tiếp tục thực hiện các cuộc vận động “Mỗi Thầy, Cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo”, “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”… vì thế việc tạo được môi trường đoàn kết, vững mạnh, có tinh thần trách nhiệm cao cùng nhau thực hiện tốt công việc dạy và học; xây dựng cảnh quan trong và ngoài nhà trường; chăm lo tới công tác vệ sinh môi trường; phối hợp với gia đình, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội, các nhà hảo tâm để tạo dựng môi trường giáo dục vững mạnh là các mục được các nhà trường rất quan tâm.
2.4.5. Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
Cần sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau. Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết và bài tập thực hành. Kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan. Hiện nay ở Việt Nam có xu hướng chọn hình thức trắc nghiệm khách quan cho các kỳ thi tốt nghiệp hay thi tuyển đại học. Trắc nghiệm khách quan có những ưu điểm riêng cho các kỳ thi này. Tuy nhiên trong đào tạo thì không được lạm dụng hình thức này. Vì nhược điểm cơ bản của trắc nghiệm khách quan là khó đánh giá được khả năng sáng tạo cũng như năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.
2.5. Thực trạng các yếu ảnh hưởng đến quản lý trường trung học phổ thông huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
2.5.1. Thực trạng thực hiện các định chế giáo dục và đào tạo
Đa số CBQL và GV được hỏi ý kiến đều nhận thức được tầm quan trọng của công tác QL việc thực hiện các chế định về GD&ĐT thể hiện qua việc nắm vững và thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy định của các cấp QL về GD&ĐT. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn một số tồn tại như: CBQL, GV chưa thực hiện hết nhiệm vụ quyền hạn đã được quy định trong Điều lệ trường trung học; công tác nghiên cứu, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của CBQL và GV về thực hiện đổi mới chương trình GD phổ thông chưa thường xuyên, liên tục; tổ chức kiểm tra, thi cử chưa thật sự nghiêm túc, đúng quy chế, còn nặng về thành tích. Do vậy, trong thời gian tới, hiệu trưởng các trường cần tập trung nghiên cứu, triển khai một cách đầy đủ các văn bản của Đảng, Quốc hội, Nhà nước liên quan đến GD&ĐT…
2.5.2. Thực trạng QL bộ máy tổ chức nhân lực nhà trường
Hiệu trưởng các trường đều nhận thức đủ về tầm quan trọng của việc QL bộ máy tổ chức và nhân lực của nhà trường. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, hiệu trưởng các trường chưa thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch củng cố và phát triển đội ngũ CBQL, GV, nhân viên trong nhà trường; tổ chức biên chế lớp học chưa theo đúng quy định – lớp học quá đông trên 44 HS; việc lựa chọn GV bố trí vào các vị trí lãnh đạo nhà trường, lãnh đạo tổ chuyên môn đôi lúc chưa khách quan, chưa phù hợp với năng lực của GV; việc phối hợp và tạo điều kiện để các đoàn thể còn chưa đồng bộ.
2.5.3. Thực trạng QL các nguồn lực (vật lực, tài lực)
Hiệu trưởng các trường chỉ xây dựng kế hoạch tác nghiệp, kế hoạch ngắn hạn mà không xây dựng kế hoạch dài hạn thậm chí không có kế hoạch phát triển CSVC, TBDH. Việc sử dụng TBDH chưa phát huy được hiệu quả, công tác bảo quản CSVC, TBDH còn nhiều bất cập; công tác xã hội hóa GD tuy có được thực hiện nhưng hiệu quả thu được rất thấp.
2.5.4. Thực trạng QL công tác thi đua khen thưởng trong GV và HS
Hiệu trưởng các trường rất quan tâm đến việc xây dựng nội dung thang điểm thi đua. Tuy nhiên, nội dung, thang điểm thi đua của các trường chưa đảm bảo tính khoa học và chưa phù hợp với tình hình thực tế của trường. Nhà trường đã thành lập được quỹ khen thưởng nhưng còn nghèo chưa đủ sức để khen thưởng đúng mức cho các tổ chức, cá nhân đạt thành tích trong các phong trào; các phong trào thi đua được tổ chức nhưng chưa sơ, tổng kết và khen thưởng kịp thời.
2.5.5. Thực trạng QL công tác xây dựng môi trường sư phạm
Tuy đã cố gắng nhưng Hiệu trưởng các trường chưa có những biện pháp hữu hiệu để tập trung sức mạnh của tập thể; nội quy, quy chế của nhà trường chưa đảm bảo tính khoa học, thiếu khách quan và chưa phù hợp với điều kiện thực tế nhà trường; việc phát huy dân chủ có thực hiện nhưng chưa đầy đủ; việc xây dựng cảnh quan xanh – sạch – đẹp đạt kết quả chưa cao.
2.6. Đánh giá chung
2.6.1. Ưu điểm
2.6.2. Khó khăn, hạn chế
2.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3
CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TÂY HÒA TỈNH PHÚ YÊN
Trên cơ sở lý luận về QL HĐDH và thực tiễn công tác quản lý HĐDH ở trường THPT huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên cho thấy, luận văn để xuất một số biện pháp tăng cường QL HĐDH. Các biện pháp đề xuất phải đảm bảo theo các nguyên tắc sau:
3.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý
3.1.1. Nguyên tắc về mặt pháp lý
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và hiệu quả
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
3.2.1. Biện pháp 1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh về yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay
3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
Đổi mới GD&ĐT nói chung, đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng là một nhiệm vụ nặng nề, khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải có sự đồng tâm, nhất trí, đoàn kết phấn đấu của cả đội ngũ CBQL và đội ngũ giáo viên trong nhà trường. Cho nên yêu cầu đổi mới đòi hỏi đặt ra những thay đổi trong nhận thức và hành động đội ngũ giáo viên phải tích cực điều chỉnh mọi hoạt động, đặc biệt là hoạt động dạy học.
3.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện
– Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cán bộ, giáo viên, học sinh về vai trò, vị trí, tầm quan trọng trong công tác dạy và học, vai trò và trách nhiệm thực hiện công cuộc đổi mới dạy và học. Hiệu trưởng cần tổ chức cho GV học tập quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển GD&ĐT; giúp họ nhận thức đầy đủ, đúng đắn về nhiệm vụ đang thực hiện.
– Giáo dục lập trường tư tưởng, phẩm chất, đạo đức, quan hệ giao tiếp, lối sống cho đội ngũ giáo viên và học sinh.
– Hiệu trưởng phải nhận thức rõ vai trò của mình trong việc thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông.
3.2.1.3. Điều kiện thực hiện
3.2.2. Biện pháp 2. Áp dụng chu trình PDCA (Plan – Do – Check – Act) trong quản lý hoạt động dạy học
3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
Áp dụng chu trình PDCA trong quản lý hoạt động dạy học giúp cho chủ thể quản lý tiến hành công việc một cách khoa học, chủ động, tránh tình trạng lúng túng, bị động, quyết định tùy tiện khi giải quyết công việc. Áp dụng chu trình PDCA trong quản lý hoạt động dạy học còn tạo điều kiện dễ dàng cho nhà quản lý kiểm tra cấp dưới trong thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy trong quản lý hoạt động dạy học phải làm tốt công tác xây dựng kế hoạch quản lý.
3.2.2.2. Nội dung và cách thực hiện
Hiệu trưởng cần phải xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động dạy học hàng năm. Kế hoạch được xây dựng căn cứ vào kế hoạch năm học do cấp trên chỉ đạo và cần dựa vào thực tế nhà trường.
3.2.2.3. Điều kiện thực hiện
3.2.3. Biện pháp 3. Thực hiện đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học
3.2.3.1. Mục tiêu của biện pháp
Thực hiện đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học làm cho các hình thức thêm phong phú, đa dạng. Hình thức dạy học truyền thống là dạy học trên lớp, hạn chế của hình thức này là học sinh thiếu linh hoạt, hoạt động tập thể khó thực hiện, tổ chức cho học sinh làm thí nghiệm thực hành khó khăn và mất nhiều thời gian. Do vậy để nâng cao chất lượng dạy học cần phải đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học.
3.2.3.2. Nội dung và cách thực hiện biện pháp
– Công tác quản lý của hiệu trưởng nhà trường trong việc tổ chức đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học của GV, TCM.
– Công tác triển khai việc tổ chức đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học của GV, GVCN, TCM.
3.2.3.3. Điều kiện thực hiện
3.2.4. Biện pháp 4. Chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông
3.2.4.1. Mục tiêu của biện pháp
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, thì việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho GV là việc làm cần thiết nhằm đảm bảo cho đội ngũ giáo viên đáp ứng được các yêu cầu của đổi mới.
Xây dựng được đội ngũ giáo viên có phẩm chất và năng lực tốt, giàu lòng yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao trong việc đào tạo thế hệ trẻ, đặc biệt có phẩm chất, nhân cách tốt, có ý thức và thường xuyên phấn đấu để trở thành giáo viên giỏi toàn diện, tay nghề vững vàng, đáp ứng được yêu cầu đổi mới của sự nghiệp giáo dục, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
3.2.4.2. Nội dung và cách thực hiện
Trong trời đại hiện nay kiến thức khoa học ngày càng tăng lên nhanh chóng mà khả năng mỗi con người là có giới hạn, vì thế nhà trường phải bồi dưỡng đội ngũ giáo viên nhằm giúp họ xác định được những hệ thống thông tin chung phục vụ cho HĐDH của họ. Khắc phục những thiếu sót về mặt quan điểm, nội dung, PPDH, cập nhật những kiến thức mới, những tiến bộ khoa học kỹ thuật, trang bị cho GV những khả năng và phẩm chất của con người năng động và sáng tạo.
3.2.4.3. Điều kiện thực hiện
3.2.5. Biện pháp 5. Tổ chức đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mỗi học sinh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
3.2.5.1. Mục tiêu của biện pháp
Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin cùng với một số ngành khoa học khác đã có tác động mạnh mẽ đến ngành giáo dục. Do vậy, để đáp ứng được yêu cầu thực tế như hiện nay đòi hỏi người dạy phải có sự lựa chọn, cải tiến phương pháp dạy học nhằm phát huy vai trò chủ đạo của người thầy, phát huy vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của mỗi HS; Nhằm mục đích giúp các em nhận thức được những vấn đề đa dạng, phức tạp của cuộc sống, nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của việc tự học và tự học suốt đời.
3.2.5.2. Nội dung của biện pháp
Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học và sự hiểu biết của GV về phương pháp dạy học, những ưu điểm, nhược điểm của từng phương pháp, để họ có cách lựa chọn phù hợp với từng nội dung bài giảng, với từng đối tượng học sinh, dưới hình thức bồi dưỡng chuyên đề, hội thảo về phương pháp dạy học tích cực.
3.2.5.3. Cách thực hiện biện pháp
3.2.5.4. Điều kiện thực hiện
3.2.6.Biện pháp 6. Đổi mới hoạt động tổ chuyên môn theo hướng áp dụng mô hình NCBH
3.2.6.1. Mục tiêu của biện pháp
Kiểm tra, đánh giá là chức năng quan trọng của công tác quản lý hoạt động TCM theo NCBH trong nhà trường. Việc tăng cường KT-ĐG hoạt động TCM theo NCBH có ý nghĩa rất lớn đối với quản lý nhà trường nói chung và công tác quản lý TCM nói riêng. Qua KT-ĐG, TTCM có thể xác định mức độ đạt được của mục tiêu cũng như hiệu quả của việc quản lý. Những nội dung, công việc gì đã làm tốt, những gì còn hạn chế, bất cập. Từ đó có thể có những tác động quản lý sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của trường mình.
3.2.6.2. Nội dung của biện pháp
3.2.6.3. Cách tiến hành biện pháp
3.2.6.4. Điều kiện thực hiện biện pháp
3.2.7. Biện pháp 7. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông
3.2.7.1. Mục tiêu của biện pháp
Kiểm tra là một trong bốn chức cơ bản của quản lý, kiểm tra nhằm thu thập thông tin về đối tượng, qua đó đánh giá mức độ đạt được so với mục tiêu đề ra, giúp chủ thể quản lý đưa ra những quyết định kịp thời điều chỉnh hành vi của đối tượng quản lý nhằm đưa hệ thống tiến đến mục tiêu. Từ đó động viên khuyến khích, tư vấn thúc đẩy phong trào dạy tốt và học tốt tạo sự công bằng trong thi đua.
3.2.7.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Kế hoạch kiểm tra, thanh tra được Hiệu trưởng xây dựng một cách cụ thể như: Số lượng giáo viên được kiểm tra, thanh tra; nội dung, hình thức kiểm tra; thời gian kiểm tra, thanh tra… và được công bố để tất cả các thành viên trong Hội đồng sư phạm theo dõi và thực hiện vào đầu mỗi năm học.
3.2.7.3. Điều kiện thực hiện
3.2.8. Biện pháp 8. Xây dựng và trang bị các điều kiện thiết yếu phục vụ cho hoạt động dạy và học
3.2.8.1. Mục tiêu của biện pháp
Đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy, đáp ứng được yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp dạy học theo sự đổi mới chung của xã hội. Phát huy vai trò của thiết bị dạy học để thiết bị dạy học là công cụ để giáo viên và học sinh nâng cao chất lượng dạy học. Do vậy, Ban giám hiệu cần phải quan tâm tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị để cải tiến quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường, đặc biệt quan tâm đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ dạy học như máy chiếu đa năng, máy projecter, máy tính sách tay…
3.2.8.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
3.2.8.3. Điều kiện thực hiện
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
Tám biện pháp nêu trên có quan hệ biện chứng với nhau, ràng buộc nhau, bổ trợ cho nhau trong quá trình thực hiện; nếu thực hiện thiếu một trong các nhóm biện pháp đó, thì việc QL HĐDH trong giai đoạt tích cực đổi mới hiện nay sẽ không thực sự hiệu quả.
3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất
3.4.1. Tổ chức khảo nghiệm
3.4.1.1. Mục tiêu khảo nghiệm
3.4.1.2. Nội dung khảo nghiệm
3.4.1.3. Phương pháp khảo nghiệm
3.4.1.4. Tổ chức khảo nghiệm
3.3.1.5. Xử lý kết quả
+ Rất cần thiết: 3 điểm; Cấp thiết: 2 điểm; Không cấp thiết: 1 điểm;
+ Rất khả thi: 3 điểm; Khả thi: 2 điểm; Không khả thi: 1 điểm;
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm
Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
Qua kết quả khảo nghiệm cho thấy:
– Về mức độ cấp thiết: Các biện pháp nghiên cứu đề xuất trên đều được đánh giá ở mức khá và tốt, chúng có tác dụng hỗ trợ cho nhau. Trong đó biện pháp Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn theo hướng áp dụng mô hình NCBH được đánh giá ở mức khá – tốt (đạt 2.81điểm); biện pháp Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mỗi học sinh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục được đánh giá ở mức khá – tốt (đạt 4.79 điểm); biện pháp Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông ở mức khá – tốt (đạt 2.79 điểm). Điểm trung bình của cả tám biện pháp (đạt 2.64 điểm).
– Về mức độ khả thi: Đa số các nội dung khảo sát của các biện pháp được đánh giá ở mức khá – tốt. Tuy nhiên biện pháp Chỉ đạo đảm bảo các điều kiện cần thiết phục vụ cho hoạt động dạy và học có 34 ý kiến cho rằng không khả thi.
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
2.2. Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên
2.3. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo
2.4. Đối với hiệu trưởng, giáo viên các trường THPT huyện Tây Hòa
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\K37 PHU YEN\TRAN CONG TOAN\TOM TAT
