Quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú tại các trường trung học cơ sở huyện Kbang
Lý do chọn đề tài
Trong Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, Đảng ta đã xác định: “Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tiếp tục hoàn chỉnh hệ thống mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, kỹ thuật các cấp học, mở thêm các trường nội trú, bán trú và có chính sách bảo đảm đủ giáo viên cho các vùng này”. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 cũng đã nêu rõ sự coi trọng đối với sự phát triển giáo dục và đào tạo miền núi, dân tộc thiểu số, nhằm nhanh chóng đưa miền núi, vùng dân tộc thiểu số thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, từng bước rút ngắn dần khoảng cách về mọi mặt giữa các vùng miền.
Quản lý tốt về các mặt: học tập chính khóa,hoạt động tự học, tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp… của học sinh bán trú sẽ góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi chọn “ Quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú tại các trường trung học cơ sở huyện Kbang, tỉnh Gia Lai” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động tự học và khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý các hoạt động tự học của học sinh, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, tỉnh Gia Lai.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu: Quá trình quản lý hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở.
Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý của hiệu trưởng trường trung học cơ sở đối với quá trình tự học của học sinh.
4. Giả thuyết khoa học
Thực tế hiện nay kết quả học tập của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, tỉnh Gia Lai còn nhiều hạn chế.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
– Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh ban trú;
– Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, tỉnh Gia Lai trong giai đoạn hiện nay.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận, bao gồm:
Nghiên cứu,hệ thống hóa quan điểm lí luận liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm
Các phiếu điều tra, phiếu hỏi dành cho cán bộ quản lý, giáo viên, các phòng, ban chức năng liên quan, các em học sinh bán trú về hoạt động tự học, quản lý hoạt động tự học và những biện pháp được đề xuất về công tác quản lý hoạt động tự học trong các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú.
6.3. Các phương pháp thống kê toán học
Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu thu được từ khảo sát thực tế, tạo cơ sở cho việc phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu của đề tài về mặt định tính.
7. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu, khảo sát thực trạng hoạt động tự học của học sinh và công tác quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động tự học trong trường trung học cơ sở có học sinh bán trú từ 2015 – 2018; đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường này trong giai đoạn 2018 – 2020.
8. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm 3 phần chính:
Phần mở đầu
Phần nội dung (gồm 3 chương):
Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú tại các trường trung học cơ sở huyện Kbang, tỉnh Gia Lai
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, tỉnh Gia Lai
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, tỉnh Gia Lai
Phần kết luận và khuyến nghị
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH BÁN TRÚ TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con người xét trên nhiều phạm vi, cá nhân, tập đoàn, quốc gia, nhóm quốc gia. Hoạt động quản lý xuất hiện khi loài người hình thành hoạt động nhóm.
Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
Quản lý nhà trường là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến giáo viên và học sinh, bao gồm quản lý quá trình dạy học, giáo dục, cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục, tài chính trường học, lớp học, quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng xã hội nhằm đạt được mục tiêu giáo dục.
Quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc chấp hành những quy định, quy chế về hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh nhằm đảm bảo cho các hoạt động đó được thực hiện một cách nghiêm túc, tự giác, có chất lượng và hiệu quả..
Tự học
Tự học độc lập nhằm thoả mãn nhu cầu hiểu biết riêng, mở rộng tri thức của người học. Đây là dạng tự học ở mức độ cao nhất, hoạt động tự học có tính độc lập cao, đòi hỏi tính tự giác cao của người học.
Quản lý hoạt động tự học
Quản lý hoạt động tự học là một hệ thống các tác động sư phạm có mục đích, phương pháp, kế hoạch của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường đến toàn bộ quá trình tự học của học sinh nhằm thúc đẩy học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự chiếm lĩnh tri thức bằng sự cố gắng nỗ lực của chính bản thân.
- Học sinh bán trú trường trung học cơ sở
Học sinh bán trú có nhiều điểm khác biệt so với học sinh nội trú. Học sinh nội trú là học sinh hiện đang theo học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú cấp huyện và cấp tỉnh, là con em các dân tộc thiểu số, con em các dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn được tuyển vào học ở trường phổ thông dân tộc nội trú với số lượng nhất định. nhà trường; mọi sinh hoạt và học tập đều diễn ra trong phạm vi khuôn viên nhà trường, có sự quản lý của nhà trường; được học 2 buổi trên ngày theo nội dung, chương trình quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo; được hưởng các chế độ ưu tiên theo quy định của Nhà nước.
1.2.7. Quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú ở trường trung học cơ sở
Trong trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, do có số lượng học sinh bán trú it nên việc quản lý hoạt động học tập của học sinh bán trú hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh bán trú nói riêng và học sinh nhà trường nói chung.
1.2.8. Đặc điểm của các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú
Các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú thường đóng trên địa bàn trung tâm các xã, thường có trên 60% học sinh là người dân tộc thiểu số, học sinh chủ yếu cư trú tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế đặc biệt khó khăn.
1.3. Hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú
1.3.1. Ý nghĩa và vai trò của tự học
Tự học không chỉ có vai trò quan trọng đối với học sinh trong quá trình học tập ở trường trung học cơ sở có học sinh bán trú mà còn có ý nghĩa lâu dài trong cuộc đời của các em, là nền tảng để các em tiếp tục học ở bậc cao hơn và học tập suốt đời. Đồng thời, tự học cũng giúp học sinh rèn luyện những phẩm chất và năng lực cần thiết của người cán bộ trong tương lai.
1.3.2. Đặc điểm, nội dung, phương pháp, hình thức tự học của học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú
Trong giao tiếp, học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú gặp nhiều khó khăn. Các em muốn thể hiện tình cảm nhưng rất khó nói ra bằng lời. Từ đó, các em hay xấu hổ, không mạnh dạn trao đổi với thầy cô giáo, với bạn bè. Điều đó gây ảnh hướng không ít tới việc tiếp thu kiến thức trong quá trình học tập ở trên lớp cũng như tự học ở nhà của các em ..
1.4. Quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú.
Mục tiêu quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú là đảm bảo quá trình tự học được vận hành đồng bộ, có hiệu quả, giúp nâng cao rõ rệt chất lượng học tập, làm thay đổi theo chiều hướng tích cực ở học sinh cả về nhận thức, thái độ và hành vi và cách ứng xử với bạn bè, thầy cô giáo trong nhà trường.
1.4.1. Mục tiêu, yêu cầu quản lý hoạt động tự học của học sinh
Cần coi trọng công tác quản lý hoạt động tự học trong hoạt động giáo dục của nhà trường; tự học phải được xem là nội dung phải thực hiện thường xuyên, có các biện pháp quản lý tích cực, đồng bộ.
1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động tự học
Để hoạt động tự học đạt kết quả cao đòi hỏi học sinh phải có động cơ, thái độ học tập đúng đắn, phải có nhu cầu và hứng thú học tập, phải nhận thức rõ được mục đích của hoạt động học tập và ý thức một cách đầy đủ về việc học của mình, phải có ý chí vượt những khó khăn, trở ngại trong quá trình tự học nhằm đạt được các mục tiêu học tập đã đề ra.
1.4.3. Mục tiêu, vị trí, tính chất, nhiệm vụ của trường trung học cơ sở có học sinh bán trú
Tổ chức và quản lý hoạt động nội trú, bao gồm việc tổ chức đời sống nội trú, nề nếp sinh hoạt, giữ gìn vệ sinh trong trường, trong khu nội trú, bảo vệ môi trường.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học và quản lý tự học của học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở có học sinh bán trú. Trên cơ sở xác định chủ thể của hoạt động tự học là chính bản thân người học (học sinh).
1.5.1. Các yếu tố khách quan
Đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, các nghị quyết, chỉ thị, thông tư, hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo… có liên quan tới hoạt động dạy học của trường trung học phổ thông; các chính sách riêng đối với học sinh và cán bộ, giáo viên ở các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú.
1.5.2. Các yếu tố chủ quan
Các yếu tố chủ quan là những yếu tố bên trong quyết định trực tiếp đến kết quả hoạt động tự học của chủ thể – người học.
1.5.3. Các yếu tố về phía môi trường, điều kiện giảng dạy và học tập
Đối với các học sinh ở bán trú, hoạt động học tập diễn ra trong điều kiện xa sự quản lý, quan tâm, giám sát của gia đình; các điều kiện ăn ở, sinh hoạt không thực sự đầy đủ như ở gia đình nên ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng, hiệu quả học tập (kể cả các học sinh ở trọ trong khu bán trú của nhà trường và các học sinh ở trọ ở nhà người quen hoặc trọ gần trường).
1.5.4. Các yếu tố về phía học sinh
Trong học tập, các em học sinh bán trú nhiều khi chưa thực sự tích cực, chủ động, chưa có phương pháp học tập đúng đắn, động cơ và mục đích học tập chưa rõ ràng; ngại giao tiếp, trao đổi với bạn bè và thầy cô.
1.5.4.1. Tính kiên trì, tính kỷ luật trong học tập
Học sinh ở bán trú chủ yếu là học sinh dân tộc thiểu số (chiếm từ 55 đến 70%); trình độ nhận thức của các em còn nhiều hạn chế, các nét tâm lý như ý chí, óc quan sát, tính kiên trì, tính kỷ luật, các kỹ năng sống cần thiết.
1.5.4.2. Tính tích cực, chủ động trong học tập
Trong học tập, các em học sinh bán trú nhiều khi chưa thực sự tích cực, chủ động, chưa có phương pháp học tập đúng đắn, động cơ và mục đích học tập chưa rõ ràng; ngại giao tiếp, trao đổi với bạn bè và thầy cô.
1.5.5. Các yếu tố về phía nhà quản lý, giáo viên
1.5.6. Các yếu tố về phía phụ huynh học sinh và chính quyền địa phương
Đối với học sinh bán trú ở các trường trung học cơ sở thì thời gian này các em lại ở, học tập tại các khu bán trú của nhà trường hoặc ở trọ gần khu vực trường (ở nhà người quen hoặc trọ nhà dân), thiếu đi sự quan tâm chăm lo thường xuyên của gia đình, người thân.
1.5.6.1. Vai trò của phụ huynh trong công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú
Ở cấp học trung học cơ sở, về mặt sinh lý cơ thể cũng như đời sống tâm lý của các em có những biến đổi rất mạnh mẽ, chuyển từ trẻ con sang người lớn. Đây là thời kỳ khủng hoảng trong quá trình phát triển của tuổi thanh thiếu niên.
1.5.6.2. Vai trò của chính quyền địa phương trong công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú
Gia đình là nơi đem đến cho trẻ những bài học đầu tiên, thường xuyên và liên tục từ lúc sinh ra đến lúc trưởng thành.
Tiểu kết Chương 1
Cán bộ quản lý phải nắm vững các vấn đề lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường để vận dụng vào việc chỉ đạo tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục của nhà trường. Nhận thức đầy đủ về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng, mối quan hệ của các lực lượng trong việc tham gia quản lý học sinh bán trú nói chung và hoạt động tự học của học sinh bán trú nói riêng. Quản lý hoạt động tự học của học sinh bán trú là một yếu tố đặc thù đối với các trường trung học cơ sở có học sinh ở bán trú. Quản lý tốt hoạt động học tập của học sinh bán trú sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.
Những vấn đề nêu trên là cơ sở lý luận cho việc đánh giá thực trạng hoạt động tự học của học sinh và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, tỉnh Gia Lai nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của các nhà trường trong giai đoạn hiện nay.Nhất là các trường vùng sâu, vùng xa đề từng bước nâng cao chất lượng chung cho các trường trung học cơ sở toàn huyện trong thời gian tới và những năm tiếp theo.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CÓ HỌC SINH BÁN TRÚ TẠI HUYỆN KBANG
2.1. Khái quát về quá trình khảo sát
2.1.1. Mục đích khảo sát
Đánh giá thực trạng hoạt động tự học, cơ sở vật chất phục vụ tự học và công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở huyện Kbang, tỉnh Gia Lai làm cơ sở thực tiễn để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động của học sinh.
2.1.2. Nội dung khảo sát
– Nhận thức của học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý về hoạt động tự học;
– Mức độ thực hiện nội dung, phương pháp, kế hoạch và hình thức tự học của học sinh;
2.1.3. Đối tượng khảo sát
850 học sinh thuộc diện bán trú ở tại trường gồm các khối lớp 6, 7, 8 và 9 các trường, 60 cán bộ quản lý, giáo viên các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú trên địa bàn huyện Kbang, tỉnh Gia Lai.
2.1.4. Phương pháp khảo sát
– Khảo sát bằng bảng hỏi. Thiết kế 2 mẫu phiếu trưng cầu ý kiến: mẫu 1 (M1) dành cho học sinh; mẫu 2 (M2) dành cho giáo viên và cán bộ quản lý.
– Trao đổi, phỏng vấn trực tiếp học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý để làm rõ thêm những thông tin điều tra, khảo sát.
2.1.5. Thời gian khảo sát
Từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 12 năm 2018.
2.2. Khái quát về tình hình kinh tế-xã hội huyện Kbang và hệ thống trường trung học cơ sở có học sinh bán trú của huyện Kbang
2.2.1. Tổng quan về tình hình kinh tế – xã hội tỉnh Gia Lai
Kbang là huyện nghèo vùng sâu, vùng xa nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Gia Lai cách thành phố Pleiku 120 km; phía Bắc giáp tỉnh Kon Tum và Quảng Ngãi, phía Nam giáp Thị xã An Khê và huyện Đăk Pơ, phía Tây giáp huyện Mang Yang, phía Đông giáp với tỉnh Bình Định. Tổng diện tích đất tự nhiên là 1.841,86 km2 (chiếm gần 12% diện tích của tỉnh Gia Lai).
2.2.2. Khái quát về các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang
Là một huyện miền núi với gần 45% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, hệ thống trường trung học cơ sở có học sinh bán trú của huyện Kbang đã được quan tâm đầu tư xây dựng, đáp ứng mục tiêu tạo nguồn đào tạo cán bộ cho địa phương và nhu cầu học tập của con em đồng bào các dân tộc.
2.2.3. Thực trạng hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú tại huyện Kbang
Tự học có vai trò vô cùng quan trọng đối với học sinh khi học tập ở trường trung học cơ sở có học sinh bán trú. Học sinh muốn tự học và tự học đạt kết quả cao phải có nhận thức đúng đắn về vai trò và tầm quan trọng của hoạt động tự học
Thực trạng hoạt động tự học của học sinh
Nội dung tự học của học sinh có tính quyết định đến kết quả học tập của các em. Bởi khi các em xác định được cần phải học cái gì, có nghĩa là đã có thể đầu tư đúng hướng nỗ lực của bản thân.
2.3.Thực trạng quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang
2.3.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang
Có thể thấy, cán bộ quản lý và giáo viên các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang nhìn chung đều nhận thức được vai trò của công tác quản lý hoạt động tự học. Hầu hết cán bộ quản lý và giáo viên đều cho rằng “giúp hình thành ý thức tự giác, thói quen tự học cho học sinh” là yêu cầu có vai trò rất quan trọng (95% ý kiến). Tuy nhiên, cũng có đến 41,7% cán bộ quản lý và giáo viên chưa nhất trí cao với quan điểm cho rằng hoạt động tự học có vai trò “giúp học sinh hoàn thiện tri thức và phát triển nhân cách”. Đặc biệt 6,7% giáo viên đánh giá thấp vai trò của hoạt động tự học trong việc “giúp học sinh hình thành ý thức tổ chức kỷ luật”.
2.3.2.Thực trạng quản lý xây dựng, bồi dưỡng động cơ tự học cho học sinh
Trong những năm qua, thực hiện hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang đã tổ chức “Tuần sinh hoạt tập thể đầu năm học”. Hoạt động này nhằm giúp học sinh nâng cao nhận thức về truyền thống của nhà trường.
Qua trao đổi ý kiến, nhiều giáo viên cho rằng việc bồi dưỡng động cơ tự học cho học sinh cần thực hiện thường xuyên, không chỉ trong “Tuần sinh hoạt tập thể đầu năm học” .
2.3.3.Thực trạng quản lý kế hoạch tự học của học sinh
Kết quả khảo sát cho thấy có 61,7% cán bộ quản lý và giáo viên cho rằng nhà trường thường xuyên quan tâm phổ biến quy định chung và chỉ đạo giáo viên hướng dẫn học sinh lập kế hoạch tự học, nhưng kết quả thực hiện còn hạn chế: có 38,3% đánh giá ở mức trung bình.
2.3.4.Thực trạng quản lý nội dung, phương pháp tự học của học sinh
Số liệu khảo sát cho thấy, có 71,6% cán bộ quản lý và giáo viên cho rằng việc chỉ đạo dạy học bám sát theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình được quan tâm thường xuyên và đạt kết quả tương đối tốt.
2.3.5.Thực trạng quản lý công tác phối hợp các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức, hướng dẫn hoạt động tự học của học sinh
Kết quả khảo sát cho thấy, có 58,3% cán bộ quản lý và giáo viên cho rằng nhà trường thường xuyên xây dựng kế hoạch phối hợp tổ chức, hướng dẫn học sinh tự học. Tuy nhiên, đánh giá kết quả thực
2.3.6.Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ tự học của học sinh
Qua quan sát thực tế, chúng tôi nhận thấy có sự chênh lệch tương đối lớn về cơ sở vật chất giữa bốn trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang thì hầu hết đều được đầu tư xây dựng cơ bản, cơ sở vật chất và phương tiện phục vụ học tập của học sinh khá tốt.
2.4.Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang
2.4.1. Những điểm mạnh
- Đa số học sinh nhận thức được vai trò của tự học, có sự nỗ lực phấn đấu để đạt kết quả cao trong quá trình học tập ở trường trung học cơ sở có học sinh bán trú.
Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú đảm bảo về số lượng và cơ cấu; có năng lực và tinh thần trách nhiệm trong giảng dạy và giáo dục học sinh.
2.4.2. Những điểm yếu
- Nhiều học sinh chưa có động cơ học tập đúng đắn; chưa xác định nội dung, phương pháp, hình thức tự học phù hợp. Đa số học sinh còn thiếu kỹ năng tự học, đặc biệt là kỹ năng lập kế hoạch, kỹ năng đọc sách và tài liệu tham khảo. Vì vậy, hiệu quả tự học của học sinh còn thấp.
2.4.3.Phân tích nguyên nhân thực trạng
Con người sinh ra và lớn lên trong môi trường gia đình, nhà trường và xã hội ở mỗi môi trường nhỏ này đều diễn ra quá trình giáo dục, giáo dưỡng con người, trong đó giáo dục nhà trường giữ vai trò hết sức đặc biệt. Gia đình là nơi đem đến cho trẻ những bài học đầu tiên, thường xuyên và liên tục từ lúc sinh ra đến lúc trưởng thành. Còn xã hội mà các em tham gia, cộng đồng mà các em sinh sống cũng có nội dung giáo dục với hình thức riêng của nó và có những ảnh hưởng đáng kể đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách các em.
Hoạt động tự học đòi hỏi sự phấn đấu nỗ lực, liên tục của bản thân mỗi học sinh. Tuy nhiên thực tế cho thấy vẫn còn nhiều học sinh chưa nhận thức được đầy đủ vai trò của hoạt động tự học, còn thiếu tinh thần tích cực, nỗ lực, tự giác, phấn đấu vươn lên trong học tập. Giáo viên chưa quan tâm được nhiều đến nội dung tự học của học sinh, chưa chú trọng trong rèn kỹ năng tự học cho học sinh, việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động tự học của học sinh chưa thường xuyên. Cơ sở vật chất cho hoạt động tự học của học sinh còn nhiều hạn chế.
Tiểu kết Chương 2
Tự học là tự mình vận động để tìm đến kiến thức và rèn luyện để hình thành các kĩ năng cho mình. Tự học là sự thể hiện đầy đủ nhất vai trò chủ thể trong quá trình nhận thức của học sinh. Trong quá trình đó, người học hoàn toàn chủ động và độc lập, tự lực tìm tòi, khám phá để lĩnh hội tri thức dưới sự chỉ đạo, điều khiển của giáo viên.
CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CÓ HỌC SINH BÁN TRÚ HUYỆN KBANG
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý giáo dục và thực tiễn tổ chức, hoạt động của trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, chúng tôi xác định các nguyên tắc cần thiết nhằm lựa chọn các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang trong giai đoạn hiện nay như sau:
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
Các biện pháp đề xuất phải phù hợp với chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, mục tiêu đào tạo của trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, đồng thời phải phù hợp với điều kiện vật chất, khả năng tài chính, nguồn nhân lực hiện có, với đặc điểm học sinh dân tộc thiểu số, đặc thù tổ chức quản lý của nhà trường.
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển
Các biện pháp phải được xây dựng trên cơ sở kế thừa truyền thống quản lý tổ chức giảng dạy, học tập, kết quả học tập của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, phát huy được những ưu điểm, thành quả của hệ thống quản lý hiện tại, đồng thời phát triển tiềm năng của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, năng lực sẵn có ở học sinh, tạo nên sự đổi mới không ngừng theo hướng nâng cao liên tục chất lượng của công tác quản lý hoạt động tự học trong nhà trường.
3.1.3.Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
Các biện pháp phải đảm bảo tính đồng bộ giữa ý tưởng, mục tiêu, nội dung và kết quả; đồng bộ từ công tác quản lý, tổ chức, triển khai và các điều kiện để thực hiện. Từng biện pháp có vai trò tác động ở phương diện nhất định đến quá trình quản lý hoạt động tự học của học sinh, song tổng thể các biện pháp đề xuất phải tạo ra được sự thay đổi đồng bộ hoạt động này, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
3.2.Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang
Nhằm nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh để mọi người thấy được ý nghĩa, vai trò của hoạt động tự học, hướng tới nhận thức chung đúng đắn, đầy đủ và thống nhất về tầm quan trọng của hoạt động tự học đối với học sinh. Qua đó, giáo dục cho học sinh có động cơ, thái độ học tập đúng đắn.
3.2.1.Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động tự học đối với học sinh
Nhận thức là hoạt động đặc trưng của con người. Nhờ có nhận thức mà con người có thể cải tạo được thế giới xung quanh và cao hơn nữa là có thể cải tạo được chính bản thân mình, phục vụ được nhu cầu của chính mình. Nhận thức của mỗi con người có vai trò định hướng cho hoạt động của bản thân. Có nhận thức đúng đắn, con người mới có ý thức tự giác về hoạt động của mình.
Ở trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, do đặc điểm tâm lý đối tượng học sinh (đã phân tích ở mục 1.4.2 chương 1), các em chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hoạt động tự học trong học tập, chưa xác định động cơ học tập đúng đắn, còn ỷ lại chờ vào chính sách ưu tiên của Nhà nước. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động tự học đối với học sinh là việc cần làm đầu tiên, có ý nghĩa tiền đề của công tác quản lý hoạt động tự học. Người tự học hoàn toàn có khả năng làm chủ bản thân mình và biết mình cần gì, mình muốn học như thế nào và vào thời điểm nào cũng được.
3.2.2.Tăng cường quản lý đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh
Đổi mới phương pháp dạy học được xác định là một trong những giải pháp thực hiện chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 của nước ta. Trong những năm qua, hoạt động đổi mới phương pháp dạy học đã được ngành giáo dục quan tâm tổ chức và thu được những kết quả bước đầu.
3.2.3. Xây dựng và quản lý kế hoạch, nội dung tự học của học sinh
Hàng tuần, giáo viên chủ nhiệm đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tự học của học sinh; tuyên dương kịp thời những học sinh thực hiện tốt kế hoạch, nhắc nhở phê bình những học sinh chưa thực hiện tốt; hướng dẫn học sinh điều chỉnh kế hoạch và giải quyết các tình huống nảy sinh trong quá trình tự học.
3.2.4. Bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng tự học cho học sinh
Hình thành phương pháp, rèn luyện kỹ năng tự học có thể xem là biện pháp quan trọng nhất trong việc nâng cao năng lực tự học cho học sinh.
3.2.5. Phối hợp các lực lượng giáo dục trong quản lý hoạt động tự học của học sinh
Ở trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, các lực lượng giáo dục trong nhà trường tùy theo chức năng, nhiệm vụ của mình đều có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động tự học của học sinh.
3.2.6. Nâng cao hiệu quả quản lý cơ sở vật chất, thiết bị hỗ trợ hoạt động tự học của học sinh
Ở các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú, mỗi phòng học được phân cố định cho một lớp sử dụng trong cả năm học. Hầu hết các hoạt động học tập trong ngày của học sinh chủ yếu được tổ chức ở lớp học (kể cả buổi tối).
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
Hoạt động tự học của học sinh chịu sự tác động của cả yếu tố chủ quan và khách quan, trong đó yếu tố chủ quan đóng vai trò cốt lõi, yếu tố khách quan có vai trò ảnh hưởng. Các biện pháp quản lý hoạt động tự học mà chúng tôi nêu ra là tác động chủ quan có vai trò thúc đẩy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
3.4. Khảo nghiệm sự hợp lý và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
Qua nghiên cứu cơ sở lý luận và phân tích thực trạng quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang, chúng tôi đề ra 8 biện pháp quản lý cơ bản nhằm góp phần nâng cao chất lượng tự học của học sinh. Do thời gian nghiên cứu có hạn, chưa có điều kiện để thực nghiệm kiểm chứng mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất, nên chúng tôi kiểm chứng ở mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang bằng phương pháp xin ý kiến chuyên gia.
Để đảm bảo tính khách quan trong việc đánh giá, chúng tôi xin ý kiến của 60 cán bộ quản lý và giáo viên các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang có kinh nghiệm quản lý và giảng dạy từ 10 năm trở lên ở các trường thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
Tiểu kết Chương 3
Tự học là một cách học rất quan trọng, nếu bản thân mỗi học sinh không tự tạo cho mình được một thói quen tự học thì sẽ bị lệ thuộc vào những điều mà thầy cô đã dạy cho mình và quan trọng hơn là sẽ không nắm vững được bài. Tự học sẽ giúp học sinh có tính chủ động trong học tập, là con đường dẫn tới sáng tạo, khơi nguồn lòng đam mê, tìm tòi những điều mới lạ. Chính vì thế, tự học là khâu quan trọng nhất trong việc học, tìm hiểu kiến thức. Với mỗi người, bất kể cách học gì thì cũng phải tự học. Chỉ có tự học mới giúp ta hiểu rõ được kiến thức, hiểu được các sự vật, sự việc xảy ra trong cuộc sống và hướng tới một tương lai tươi sáng.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về tự học và quản lý hoạt động tự học của học sinh, kết hợp với khảo sát thực trạng trong các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:
1.1. Tự học là hoạt động độc lập, thể hiện nỗ lực cá nhân của người học trong quá trình nhận thức, học tập để cải biến nhân cách, nó vừa là phương tiện vừa là mục tiêu của quá trình đào tạo.
Hoạt động tự học là một bộ phận hữu cơ của quá trình dạy học, nó là quá trình tự giác, độc lập chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo của người học. Hoạt động tự học có vai trò quan trọng trong việc phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học.
Quản lý hoạt động tự học là một hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý đến toàn bộ quá trình tự học của học sinh nhằm thúc đẩy học sinh tự giác, tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức bằng sự cố gắng nỗ lực của chính bản thân, giúp các em hoàn thành nhiệm vụ học tập.
1.2. Thực trạng hoạt động tự học và công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang, bên cạnh những mặt tích cực còn có những hạn chế. Nhiều học sinh chưa xác định rõ động cơ, mục đích học tập, chưa thật sự tự giác trong học tập, chưa nắm vững và sử dụng tốt các phương pháp học tập tích cực. Đa số các em vẫn quen với cách học thụ động. Hiệu quả học tập còn thấp. Công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh vẫn còn một số yếu kém, bất cập nên hoạt động tự học ở các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang chưa có chiều sâu và chất lượng tự học chưa đáp ứng được yêu cầu.
1.3. Để nâng cao chất lựợng tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang, công tác quản lý hoạt động tự học cần tập trung thực hiện tốt các biện pháp sau:
– Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động tự học đối với học sinh;
– Tăng cường quản lý đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh;
– Chỉ đạo xây dựng và quản lý kế hoạch, nội dung tự học của học sinh;
– Tổ chức bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng tự học cho học sinh;
– Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục trong quản lý hoạt động tự học của học sinh;
– Nâng cao hiệu quả quản lý cơ sở vật chất, thiết bị hỗ trợ hoạt động tự học của học sinh;
– Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng khuyến khích tự học;
– Đẩy mạnh phong trào thi đua, trao đổi kinh nghiệm tự học trong nhà trường.
1.4. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang cho thấy: Cán bộ quản lý và giáo viên đều khẳng định các biện pháp được đề xuất là cấp thiết và khả thi, phù hợp với hoàn cảnh của nhà trường trong giai đoạn hiện nay. Các biện pháp quản lý này được thực hiện đồng bộ sẽ mang lại kết quả tốt trong quản lý hoạt động tự học của học sinh và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường.
2.Khuyến nghị
2.1. Đối với Ủy ban nhân dân huyện Kbang
Tiến hành quy hoạch tổng thể các cơ sở giáo dục, đầu tư kinh phí để cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị dạy học cho các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú tương xứng với các trường phổ thông dân tộc bán trú.
2.2. Đới với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kbang
– Bên cạnh việc tổ chức Hội nghị giao ban hàng năm các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú huyện Kbang, Phòng Giáo dục và Đào tạo cần có kế hoạch tổ chức hội thảo chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học, về quản lý hoạt động tự học… trong hệ thống các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú.
2.3. Đối với các trường trung học cơ sở có học sinh bán trú ở huyện Kbang
- Đối với cán bộ quản lý
– Vận dụng các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh một cách linh hoạt, sáng tạo; căn cứ vào tình hình cụ thể của từng nhà trường để lựa chọn, phối hợp các biện pháp phù hợp trên cơ sở phát huy sức mạnh của tất cả các lực lượng giáo dục trong nhà trường;
- Đối với giáo viên
– Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng để không ngừng nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện chuyên môn nghiệp vụ của bản thân; tích cực tìm hiểu đặc điểm tâm lý của học sinh dân tộc thiểu số để tổ chức các hoạt động dạy học và giáo dục phù hợp với đối tượng học sinh;
- Đối với học sinh
– Khắc phục những rào cản về mặt tâm lý của bản thân trong quá trình tự học: thiếu tự tin về khả năng tự học (bệnh tự ti); nhút nhát, ngại ngùng khi hỏi thầy, hỏi bạn; tâm lý dễ thỏa mãn khi cảm thấy có ít nhiều chiều sâu về kiến thức…
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\K34 KON TUM\K34 Kon Tum Sau BV\Lương Xuân Chức
