Quản lý hoạt động dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa
Đã có các đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, về phát triển đội ngũ giáo viên, về quản lý chất lượng trong nhà trường. Các tác giả đã đề xuất những giải pháp theo các quan điểm, các tiếp cận khác nhau, trên những địa bàn khác nhau. Tuy nhiên, vấn đề quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường THCS còn ít được chú ý. Vì vậy, nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh cấp THCS sẽ góp phần hướng đến đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên” làm đề tài luận văn tốt nghiệp khóa đào tạo thạc sĩ QLGD.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS.
Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên đã có những kết quả tích cực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS.
5.2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
5.3. Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu tài liệu, các văn bản Nhà nước, Nghị quyết của Đảng về quản lý Giáo dục và quản lý dạy học ở trường phổ thông và trường THCS.
Tham khảo một số công trình nghiên cứu, các sách báo có liên quan đến đề tài.
6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin về các vấn đề nghiên cứu của luận văn.
6.2.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn: dành cho cán bộ quản lý; dành cho giáo viên; dành cho học sinh nhằm thu thập thông tin về thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
6.2.3. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Nhằm trưng cầu ý kiến của các chuyên gia về quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS.
6.3. Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ
6.3.1. Phương pháp xử lý số liệu thống kê
6.3.2. Phương pháp so sánh để xử lý các kết quả nghiên cứu
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh THCS.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý, quản lí giáo dục và quản lí nhà trường
Hiện nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý tùy theo quan điểm và cách tiếp cận.Như vậy, với mỗi cách nhìn nhận khác nhau của các tác giả về quản lý nhưng đều đưa ra được nội dung của quản lý, trong đề tài này được hiểu như sau: Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức, và sử dụng tất cả các nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt được mục đích của tổ chức.
Khái niệm quản lý giáo dục có nhiều cách tiếp cận khác nhau: các tác giả có những khái niệm khác nhau về quản lý giáo dục nhưng đều diễn đạt một nội dung cơ bản, được hiểu như sau: Quản lý giáo dục gắn liền với việc quản lý con người, đặc biệt là lao động sư phạm của người giáo viên mang tính liên tục, không tách bạch về thời gian.
Khái niệm quản lý nhà trường được nhiều tác giả trong và ngoài nước diễn tả theo nhiều góc độ khác nhau. Quản lý nhà trường là một trong những vấn đề cơ bản nhất của Quản lý giáo dục. Khi nghiên cứu về nội dung khái niệm quản lý giáo dục, khái niệm trường học được hiểu là tổ chức cơ sở mang tính Nhà nước – xã hội trực tiếp làm công tác giáo dục – đào tạo thế hệ trẻ cho tương lai của đất nước. Quản lí nhà trường là một bộ phận của QLGD, nhà trường chính là nơi tiến hành giáo dục – đào tạo có nhiệm vụ trang bị kiến thức cho một nhóm dân cư nhất định.
1.2.2. Khái niệm hoạt động dạy học và hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
1.2.2.1. Khái niệm năng lực
Khái niệm Năng lực được nhiều tác giả trong và ngoài nước diễn tả theo nhiều góc độ khác nhau Năng lực là gắn liền với những đặc điểm riêng và khả năng của mỗi người. Điều kiện bên trong được hiểu gồm tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm, động cơ và ý chí của mỗi cá nhân.
1.2.2.2. Hoạt động dạy học
HĐDH bao gồm toàn bộ việc giảng dạy, giáo dục của thầy, việc học tập, rèn luyện của trò theo nội dung giáo dục toàn diện. HĐDH là một trong những hoạt động giáo dục giữ vai trò chủ đạo, cơ bản nhất, có vị trí nền tảng trong nhà trường, nó ảnh hưởng tới tất cả các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường.
1.2.2.3. Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
HĐDH theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn.
1.2.2.4. Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Quản lý HĐDH theo định hướng phát triển năng lực của người học là một quá trình nhà quản lý thực hiện các chức năng quản lý, tác động đến giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác để triển khai thực hiện hoạt động dạy học theo chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực, sử dụng các phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực, chú ý tích cực hóa hoạt động trí tuệ của học sinh và rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống.
1.3. Lý luận về hoạt động dạy học THCS theo định hướng phát triển năng lực
1.3.1. Mục tiêu hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường
Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, mục tiêu của giáo dục THCS giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh tri thức và kĩ năng nền tảng…
1.3.2. Nội dung hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
Nội dung gắn với thực tiễn, chương trình dạy học theo định hướng năng lực tập trung vào chất lượng đầu ra, tuy nhiên nó không chỉ thể hiện ở kết quả đầu ra mà còn phụ thuộc ở quá trình thực hiện, nội dung dạy học được xây dựng thành các hoạt động, chủ đề, nhiệm vụ đa dạng gắn với thực tiễn.
1.3.3. Hình thức tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
Có nhiều hình thức tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh
1.3.4. Phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những phương pháp dạy học phù hợp.
1.3.5. Phương tiện và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
Để đổi mới PPDH theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực người học cần phải tăng cường hiệu quả của các phương tiện dạy học, đặc biệt là ICT để hỗ trợ đổi mới việc lựa chọn và thiết kế nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, tạo điều kiện cho học sinh được học tập qua các nguồn học liệu đa dạng, phong phú.
1.3.6. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
Trong đánh giá thành tích học tập của học sinh không chỉ đánh giá kết quả mà chú ý cả quá trình học tập.
1.4. Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
1.4.1. Quản lý mục tiêu hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS
Để quản lý mục tiêu, dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh cần phải thực hiện chương trình giáo dục phổ thông một cách linh hoạt và sáng tạo.
1.4.2. Quản lý nội dung hoạt động dạy của giáo viên theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Nhà trường huy động các lực lượng tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường.
1.4.3. Quản lý hình thức tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Chỉ đạo giáo viên đa dạng hoá hình thức tổ chức dạy học, chuyển hình thức tổ chức giáo dục từ chủ yếu là dạy học trên lớp sang những hình thức dạy học khác trong điều kiện cho phép.
1.4.4. Quản lý phương pháp hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Chỉ đạo tổ, nhóm chuyên môn tổ chức sinh hoạt chuyên môn dựa trên phân tích hoạt động học tập của học sinh, tạo điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất, phương tiện dạy học cho các tổ, nhóm chuyên môn và giáo viên để triển khai công việc.
1.4.5. Quản lý phương tiện và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Nội dung quản lý phương tiện và các điểu kiện hỗ trợ dạy học: quán triệt, tuyên truyền, phổ biến làm thay đổi nhận thức của cán bộ, giáo viên; bồi dưỡng giáo viên, nhân viên làm công tác thiết bị; chỉ đạo thực hiện nghiêm túc các bài thí nghiệm, thực hành; kiểm tra, đánh giá công tác sử dụng CSVC, TBDH…..
1.4.6. Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Căn cứ vào các văn bản chỉ đạo của cấp trên và kế hoạch của các tổ chuyên môn, nhà trường để xây dựng kế hoạch KTĐG kết quả học tập của học sinh của phù hợp với kế hoạch giáo dục từng môn học, hoạt động giáo dục của nhà trường.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
1.5.1. Yếu tố chủ quan
1.5.1.1. Nhận thức của đội ngũ CBQL và giáo viên về dạy học theo định hướng phát triển năng lực
1.5.1.2. Trình độ, năng lực của giáo viên:
1.5.1.3 Phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lí:
1.5.1.4 Cơ chế quản lý và sự phân cấp trong quản lý
1.5.1.5. Phẩm chất và năng lực của học sinh
1.5.2.1. Trình độ, năng lực, phẩm chất của Hiệu trưởng
1.5.2.2. Về điều kiện dạy học thực tế của nhà trường
1.5.2.3. Về mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
Tiểu kết Chương 1
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
2.1. Khái quát về quá trình điều tra, khảo sát thực trạng
2.1.1. Mục đích khảo sát
Nhằm đánh giá thực trạng HĐDH và quản lý HĐDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong các trường THCS thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên, qua đó xác định được những ưu điểm, bất cập, hạn chế và nguyên nhân của những công tác này để xây dựng cơ sở thực tiễn cho đề tài.
2.1.2. Nội dung khảo sát
Thực trạng HĐDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên.
Thực trạng quản lý hoạt HĐDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên
2.1.3. Phương pháp khảo sát
Trên cơ sở kết quả của phiếu điều tra, xử lý phiếu điều tra, định hướng tổng hợp kết quả nghiên cứu, chúng tôi tiến hành thống kê, tổng hợp, phân tích thông tin (số liệu) thành các biểu bảng để thuận lợi cho việc so sánh, đối chiếu, nhận xét.
2.1.4. Đối tượng khảo sát
Đối tượng khảo sát là CBQL cấp trường, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên bộ môn của 11 trường THCS trên địa bàn thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên
2.1.5. Xử lý kết quả khảo sát
Nhận, kiểm tra phiếu khảo sát có hợp lệ hay không, phiếu hợp lệ là những phiếu trả lời đầy đủ các câu hỏi, loại bỏ các phiếu chỉ trả lời một phương án khảo sát. Sau đó, phân loại các loại phiếu theo đối tượng khảo sát, nhập vào bảng tính excel, thống kê số lượng trả lời từng phương án theo từng câu theo từng đối tượng khảo sát.
2.2. Khái quát tình hình kinh tế – xã hội và GD-ĐT thành phố Tuy hòa, tỉnh Phú Yên
2.2.1. Tình hình phát triển kinh tế – xã hội thành phố Tuy hòa, tỉnh Phú Yên
Trong những năm qua ngành giáo dục thành phố Tuy Hòa đã không ngừng phát triển về mọi mặt cùng với sự phát triển của cả nước. Mạng lưới trường, lớp, quy mô ngày càng phát triển.
2.2.2. Tình hình phát triển giáo dục thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên
Tổng số cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên thuộc quản lý của thành phố là 1.644 người (cán bộ quản lý: 101 người; giáo viên: 1.359 người; nhân viên: 184 người). Hiện nay, toàn ngành có 57 đơn vị trường học.
Trong đó Giáo dục Trung học cơ sở: gồm 11 trường Trung học cơ sở công lập với 244 lớp/9.522 học sinh; 04 trường Tiểu học và Trung học cơ sở công lập.
2.3. Thực trạng hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy hòa, tỉnh Phú Yên
2.3.1. Thực trạng về mục tiêu hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học cơ sở
Thông qua kết quả khảo sát bảng 2.6 cho thấy, cả 5 nội dung quản lý thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh đã được hầu hết các CBQL quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, mức độ thực hiện các nội dung quản lý đó chưa được đồng đều.
2.3.2. Thực trạng về nội dung hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học cơ sở
Thông qua kết quả khảo sát bảng 2.7 cho thấy kết quả thực trạng thấy trong giảng dạy phần lớn giáo viên ít thực hiện dạy học tích và chưa thực hiện dạy học liên môn hiệu trưởng cần quan tâm chỉ đạo thực hiện vấn đề này.
2.3.3. Thực trạng về hình thức tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học cơ sở
Trong dạy học, giáo viên chưa phát triển năng lực cho học sinh thông qua hoạt động dạy học thực hành, thí nghiệm cũng như chưa phối hợp linh hoạt các HTTC dạy học tích cực nhằm rèn luyện và phát triển nhận thức, kỹ năng ứng dụng trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống.
2.3.4. Thực trạng về phương pháp hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học cơ sở
Mục đích học tập của học sinh cũng chỉ phục vụ cho thi, kiểm tra nên những kỹ năng khác trong cuộc sống các em còn chưa được tiếp cận nhiều.
2.3.5. Thực trạng về phương tiện và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Việc khai thác sử dụng đa dạng các thiết bị, đồ dùng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh còn nhiều hạn chế. Đây cũng là khâu yếu của các nhà trường do thói quen dạy học theo phương pháp cũ của giáo viên.
2.3.6. Thực trạng về kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học cơ sở
Với Thông tư 26/2020/TT-BGDDT đã quy định cụ thể hơn, có cơ sở chính xác cũng như hành lang pháp lý để thực hiện. Việc đa dạng trong hình thức đánh giá đòi hỏi giáo viên, học sinh và ban giám hiệu nhà trường phải thay đổi.
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy hòa, tỉnh Phú Yên
2.4.1. Thực trạng quản lý mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Mục tiêu chương trình dạy học định hướng kết quả đầu ra không quy định những nội dung dạy học chi tiết mà quy định những kết quả đầu ra mong muốn của quá trình đào tạo, trên cở sở đó đưa ra những hướng dẫn chung về việc lựa chọn nội dung, phương pháp tổ chức và đánh giá kết quả dạy học nhằm đảm bảo thực hiện được mục tiêu dạy học tức là đạt được kết quả đầu ra mong muốn.
2.4.2. Thực trạng quản lý nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Theo tinh thần của đổi mới cải cách giáo dục, bắt đầu từ năm học 2011 – 2012 các THCS thực hiện nội dung giảm tải và yêu cầu khi dạy phải thực hiện theo chuẩn kiến thức – kỹ năng và thực hiện nội dung chương trình 37 tuần.
2.4.3. Thực trạng quản lý các hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Dạy học phải thông qua tổ chức hoạt động học tập, chú ý rèn luyện phương pháp tự học cho HS; quan tâm đến dạy học cá thể kết hợp với dạy học hợp tác; kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh của trò.
2.4.4. Thực trạng quản lý phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Biện pháp tổ chức dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học của nhiều giáo viên chưa tốt.
2.4.5. Thực trạng quản lý phương tiện và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Thiết bị dạy học góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học nên cũng đã được Hiệu trưởng quan tâm quản lý.
2.4.6. Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Việc sử dụng các phương tiện quản lý và thực hiện tốt các chức năng quản lý, HT có thể thông qua tổ chức để quản lý con người và quản lý công việc.
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Việc phân công giảng dạy sao cho có hiệu quả cao là một bước quan trọng trong quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng.
2.6. Đánh giá chung thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
2.6.1. Ưu điểm
Về quản lý hoạt động dạy học của giáo viên:
– Hiệu trưởng đã quản lý bằng kế hoạch cụ thể, khoa học, phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường. Việc phân công nhiệm vụ cho giáo viên đã dựa vào nhiệm vụ, vào năng lực chuyên môn của giáo viên cùng với sự đánh giá khách quan của tập thể ban giám hiệu nên chất lượng giáo dục của các trường đều khá cao.
– Hiệu trưởng đã quan tâm chỉ đạo thực hiện nghiêm túc đúng chương trình và thời gian quy định của Bộ Giáo dục & Đào tạo, thực hiện dạy học và kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức kĩ năng. Đã quan tâm chỉ đạo giáo viên, lựa chọn hình thức tổ chức dạy học, kĩ thuật dạy học và PPDH tích cực phù hợp với đối tượng học sinh, phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh.
– Công tác bồi dưỡng phát triển đội ngũ giáo viên luôn được các Hiệu trưởng quan tâm. Các trường đều có kế hoạch chủ động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo các hình thức bồi dưỡng đa dạng, bố trí sắp xếp giáo viên đi học Cao học để nâng chuẩn, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
– Các hiệu trưởng đều đã nhận thức rõ và quan tâm quản lý việc chỉ đạo đổi mới PPDH, KTĐG theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh. Đã nghiêm túc chỉ đạo thực hiện xây dựng ma trận đề, xây dựng ngân hàng đề, tổ chức KTĐG học sinh chính xác, khách quan, khoa học, công bằng, toàn diện, công khai, đảm bảo tính giáo dục, tính phát triển.
Về quản lý hoạt động học của học sinh:
Nhà trường đã xây dựng được nội quy học tập cho học sinh, có kế hoạch quản lý nề nếp học tập tốt. Tổ chức nhiều hoạt động dạy học thúc đẩy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác tạo hứng thú học tập của học sinh.
Học sinh đã được quan tâm hướng dẫn cách học, cách sử dụng tài liệu tham khảo, cách truy cập thông tin trên mạng Internet và được làm quen với các hình thức thi tự luận, trắc nghiệm.
Hiệu trưởng đã coi trọng vai trò của người giáo viên chủ nhiệm, của đoàn thanh niên trong việc duy trì và quản lý nề nếp học sinh, chỉ đạo thực hiện tốt việc phối hợp 3 môi trường giáo dục nhà trường – gia đình – xã hội trong việc quản lý học sinh học tập tại nhà.
Về quản lý cơ sở vật chất – Trang thiết bị dạy học:
Phòng học, phòng làm việc, phòng chức năng và thư viện đều được Hiệu trưởng quan tâm để phục vụ tốt cho hoạt động dạy học.
Chỉ đạo cán bộ thiết bị, thư viện có nhiều biện pháp tích cực để thúc đẩy việc sử dụng đồ dùng dạy học, việc sử dụng sách tham khảo để phục vụ cho giảng dạy và học tập hiệu quả.
Cảnh quan môi trường các trường tốt, luôn xanh- sạch – đẹp – thân thiện – không tệ nạn xã hội, nên học sinh yêu lớp, yêu trường, nỗ lực vươn lên trong học tập.
2.6.2. Hạn chế
Thực trạng trên đây dẫn đến hệ quả là không rèn luyện được tính trung thực trong thi, kiểm tra; nhiều học sinh THCS còn thụ động trong việc học tập; khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng tri thức đã học để giải quyết các tình huống thực tiễn cuộc sống còn hạn chế.
2.6.3. Nguyên nhân của hạn chế
– Nhận thức về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và ý thức thực hiện đổi mới của một bộ phận cán bộ quản lí, giáo viên chưa cao. Năng lực của đội ngũ giáo viên về vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, sử dụng thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông trong dạy học còn hạn chế.
Tiểu kết Chương 2
CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ TUY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
Việc dạy học hướng đến “lấy người học làm trung tâm”. Thực hiện có hiệu quả phương châm “học đi đôi với hành”, “lý luận gắn với thực tiễn”.
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh cần dựa trên tư tưởng chỉ đạo và chủ trương định hướng phát triển giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và tính toàn diện
Các hoạt động dạy học phải được đổi mới từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, cách thức tổ chức thực hiện và kiểm tra, đánh giá … và tác động đến đội ngũ GV và cán bộ quản lý cần có biện pháp đồng bộ và thống nhất.
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
Tính đồng bộ được thể hiện ở việc cùng một lúc đổi mới ở nhiều mặt, nhiều phương diện khác nhau.
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và hiệu quả
Các biện pháp đề xuất phải có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn công tác quản lý, chỉ đạo hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở thành phố Tuy Hòa và có thể thực hiện được ở các trường THCS trên địa bàn.
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ CBQL, giáo viên về ý nghĩa của việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.1.1. Mục tiêu của biện pháp
Đổi mới quản lý HĐDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh chỉ thành công khi có được sự nhận thức đúng đắn của đội ngũ GV về mục tiêu, yêu cầu, ý nghĩa của việc quản lý HĐDH.
3.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Nâng cao nhận thức cho GV về tầm quan trọng và trách nhiệm hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.1.3. Cách thực hiện biện pháp
Tổ chức tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm, thực hiện giờ dạy mẫu mà trọng tâm là hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh .
3.2.1.4. Điều kiện thực hiện
Nhà trường có chính sách động viên, khuyến khích và khen thưởng các giáo viên. tổ chức tốt các phong trào thi đua dạy giỏi, dự giờ, hội thảo về đổi mới PPDH.
3.2.2. Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.2.1. Mục tiêu của biện pháp
Tổ chức việc đổi mới HĐDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh nhằm phát huy mọi tiềm năng và sức mạnh của cá nhân, tập thể tham gia để mỗi giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới.
3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Chú trọng đến năng lực đổi mới PPDH, KTĐG hướng tới dạy học phát triển phẩm chất và năng lực người học trong năng lực dạy học. Căn cứ vào nội dung bồi dưỡng để xác định hình thức, PPBD phù hợp, chú trọng đến việc đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng và tăng cường đổi mới PPBD theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của giáo viên.
3.2.2.3. Điều kiện thực hiện
CBQL và giáo viên có nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc đổi mới PPDH, đặt biệt là trong việc thực hiện Chương trình, SGK giáo dục phổ thông 2018
Đảm bảo các điều kiện để triển khai về tài chính, cơ sở vật chất, phương tiện dạy học và các nguồn lực khác.
3.2.3. Tăng cường bồi dưỡng các kỹ năng, phương pháp dạy học cho giáo viên theo định hướng phát triển năng lực học sinh
3.2.3.1. Mục tiêu của biện pháp
Bổi dưỡng các kỹ năng, phương pháp dạy học cho giáo viên nhằm nâng cao năng lực dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH trong các nhà trường.
3.2.3.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên các phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học cho giáo viên như dạy học giải quyết vấn đề, dạy học theo tình huống, dạy học gắn với thực tiễn, kết hợp đa dạng các hương pháp và hình thức dạy học, chú trọng các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn…
3.2.3.3 Điều kiện thực hiện biện pháp
Công tác quản lý bồi dưỡng trực tuyến phải thống nhất theo phân cấp quản lý, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận phụ trách và có sự tham gia với tinh thần tự giác, nhiệt tình của bồi dưỡng.
3.2.4. Tăng cường và phát huy các nguồn lực phục vụ cho hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
3.2.4.1. Mục tiêu của giải pháp
Đảm bảo đầy đủ về con người và CSVC, thiết bị phục vụ cho dạy học, đáp ứng được yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục của nhà trường.
3.2.4.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
3.2.4.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
Có đủ đội ngũ CBQL, giáo viên, và giáo viên cốt cán có phẩm chất năng lực tham gia công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.5. Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.5. 1. Mục tiêu của biện pháp
Đổi mới KTĐG theo hướng phát triển năng lực học sinh thực hiện đồng bộ theo đổi mới dạy học, giáo dục để đáp ứng yêu cầu đổi mới.
3.2.5.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Giáo viên phải hình thành ở học sinh khả năng tự kiểm tra, tự đánh giá, giáo viên giúp học sinh hiểu rõ nhiệm vụ và có thể tự mình tổ chức các hoạt động học của mình dưới sự hướng dẫn.
3.2.5.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
Giáo viên nhà trường phải nắm vững nội dung đổi mới KTĐG nhất là việc thiết kế câu hỏi, bài kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực học sinh, việc sử dụng các hình thức và phương pháp đánh giá mới.
3.2.6. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
3.2.6.1. Mục tiêu của giải pháp
Tăng cường ứng dụng CNTT trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh giúp cho dạy học hiệu quả hơn.
3.2.6.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Để phục vụ dạy và học, trong các nhà trường cần được trang bị các thiết bị CNTT.
3.2.6.3. Điều kiện để thực hiện
– Thiết lập được những quy định, cơ chế về ứng dụng CNTT trong bồi dưỡng như: quy định về quyền hạn trách nhiệm và nghĩa vụ của từng bộ phận, từng cá nhân về việc xây dựng, cập nhật, bảo vệ tài nguyên, bản quyền, bảo mật thông tin, an ninh mạng…
3.2.7. Đẩy mạnh các hoạt động giáo dục trong nhà trường theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.7.1. Mục tiêu của giải pháp
Đẩy mạnh các hoạt động giáo dục trong nhà trường nhằm thúc đẩy, hỗ trợ việc đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.7.2. Nội dung và cách thức thực hiện
Để thực hiện các nội dung giáo dục có hiệu quả, nhà trường cần thành lập các câu lạc bộ thể dục thể thao, câu lạc bộ STEM, tiếng Anh, kỹ năng sống…. để học sinh cùng nhau học tập, vui chơi và gắn việc học với thực tiễn, với cuộc sống. Qua sinh hoạt các câu lạc bộ, học sinh hứng thú hơn trong học tập theo sở thích, sáng tạo và phát huy được năng lực của mình.
3.2.7.3. Điều kiện để thực hiện
Đội ngũ CBQL và giáo viên phải có nhận thức cao về tầm quan trọng của các họat động giáo dục trong nhà trường như : giáo dục STEM, kỹ năng sống…
Có đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị để phục vụ cho hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác.
3.3. Mối quan hệ của các biện pháp
Các giải pháp có mối liên hệ chặt chẽ với nhau tạo thành một chỉnh thể thống nhất. Giải pháp “Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh” là giải pháp mang tính đột phá, mở đường cho quá trình đổi mới dạy học .
3.4. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
Kiểm chứng tính cấp thiết và tính khả thi của việc áp dụng các giải pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh tại thành phố Tuy Hòa đáp ứng đổi mới giáo dục.
3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm
Dùng phương pháp lấy phiếu trưng cầu ý kiến của 120 đối tượng là CBQL, giáo viên, học sinh (tùy theo từng nhóm biện pháp khảo sát) các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
3.4.3. Nội dung và kết quả khảo nghiệm
Nội dung phiếu hỏi về tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học đã được đề xuất.
Về tính cần thiết: với câu hỏi ở 3 mức độ, mỗi biện pháp trả lời “rất cần thiết” được tính 3 điểm, “cần thiết” được tính 2 điểm, “ít cần thiết” được tính 1 điểm.
Về tính khả thi: với câu hỏi ở 3 mức độ, mỗi biện pháp trả lời “rất khả thi” được tính 3 điểm, “khả thi” được tính 2 điểm, “ít khả thi” được tính 1 điểm. Kết quả kiểm tra khảo sát được đánh giá tính cấp thiết, tính khả thi dựa vào điểm
Tiểu kết Chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Đề tài khoa học đã nghiên cứu một cách có hệ thống các vấn đề lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường; nội dung và phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực; quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh; hoạt động dạy của giáo viên; hoạt động học của học sinh; quản lý cơ sở vật chất – trang thiết bị phục vụ dạy học; biện pháp quản lý hoạt động dạy học và yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh của các trường THCS. Bên cạnh đó đề tài cũng đi sâu nghiên cứu một số vấn đề lý luận về các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Việc nghiên cứu lý luận nói trên đã định hướng giúp cho người nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã nghiên cứu, tác giả đã đề xuất 7 biện pháp quản lí hoạt động dạy học dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh của các trường THCS thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, đó là các biện pháp:
1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ CBQL, giáo viên về ý nghĩa của việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
2. Lập kế hoạch đổi mới mục tiêu quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3. Tổ chức tăng cường bồi dưỡng các kỹ năng, phương pháp dạy học cho giáo viên theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
4. Chỉ đạo tăng cường và phát huy các nguồn lực phục vụ cho hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
5. Tăng cường đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
6. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
7. Đẩy mạnh các hoạt động giáo dục trong nhà trường, ngoài nhà trường theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Kết quả khảo nghiệm nhận thức của các khách thể về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp cho thấy các biện pháp mà đề tài đề xuất đã được các nhà quản lý, CBQL, giáo viên khẳng định sự cần thiết và tính khả thi của chúng. Kết quả nghiên cứu được xây dựng trên những luận cứ khoa học và phù hợp với yêu cầu của ngành giáo dục.
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Phòng GD-ĐT thành phố Tuy Hòa
2.2. Đối với cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở thành phố Tuy Hòa
2.3. Đối với đội ngũ giáo viên các trường trung học cơ sở thành phố Tuy Hòa
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\TRAN THI TÍN\SAU BAO VE\TOM TAT
