Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình
1. Tính cấp thiết của đề tài
Rừng là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là một hệ sinh thái có vai trò rất lớn về bảo vệ và cải tạo môi trường sống, cung cấp lâm sản và phòng hộ môi trường… Công tác quản lý, bảo vệ rừng là vấn đề luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm.
Tỉnh Quảng Bình nằm ở khu vực Bắc Trung Bộ có tổng diện tích tự nhiên gần 806.527 ha, đất quy hoạch cho lâm nghiệp 641.132 ha, trong đó: rừng tự nhiên 476.577 ha, rừng trồng 74.877 ha và đất chưa có rừng 89.678 ha; độ che phủ rừng đạt trên 68%. Rừng ở tỉnh Quảng Bình có chất lượng và trữ lượng gỗ tương đối lớn so với cả nước, đặc biệt có di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẽ Bàng là nơi tập trung nhiều loài gỗ có giá trị cao và nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm sinh sống. Những năm qua, công tác quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình luôn được các cấp uỷ Đảng, Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng quan tâm chỉ đạo và thực hiện quyết liệt, đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, tình hình vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý rừng và bảo vệ rừng vẫn diễn ra ngày càng phức tạp. Trong khi đó, công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật và thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng và bảo vệ rừng còn nhiều bất cập, vướng mắc; nhận thức pháp luật của người dân, cộng đồng doanh nghiệp và một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức kiểm lâm còn nhiều hạn chế gây ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng và bảo vệ rừng.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Bình nơi tác giả đang công tác là rất cần thiết cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn để có thể đánh giá đầy đủ, đúng thực trạng và đề xuất những giải pháp đảm bảo áp dụng đúng đắn các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng. Với những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình” để làm luận văn tốt nghiệp. Đây là vấn đề mang tính cấp bách vừa phù hợp với yêu cầu cải cách nền hành chính Nhà nước vừa phù hợp với thực tiễn của địa phương.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa, phân tích, đánh giá làm sáng tỏ những vấn đề về lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm đảm bảo việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình; đồng thời kiến nghị một số nội dung nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích nêu trên, luận văn có nhiệm vụ cụ thể sau:
– Khái quát những vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
– Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thực thi và áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.
– Đề xuất và luận chứng một số giải pháp phù hợp với thực tiển nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Là những vấn đề về lý luận và thực tiễn về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng; các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
– Luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Bình.
– Số liệu nghiên cứu được giới hạn sử dụng trong mốc thời gian từ năm 2011 đến nay.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận: Luận văn thực hiện dựa trên cơ sở phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác – Lênin, lý luận chung về nhà nước và pháp luật của khoa học pháp lý xã hội chủ nghĩa.
5.2. Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu của triết học Mác – Lênin, kết hợp các phương pháp lịch sử – thực tiễn; phân tích tổng hợp; thống kê, so sánh…
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận: Trên cơ sở hệ thống hóa các khái niệm và phân tích đặc điểm của thực thi và áp dụng pháp luật chuyên ngành, luận văn góp phần làm phong phú thêm lý luận về thực hiện và áp dụng pháp luật.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu, góp phần nâng cao nhận thức, khã năng thực thi và áp dụng pháp luật xử phạt phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương.
Chương 1: Những vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Chương 2: thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo về rừng tại tỉnh Quảng Bình
Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT
VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ
VÀ BẢO VỆ RỪNG
1.1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
“Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính” [22, tr.7].
Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng có thể hiểu là hành vi vô ý hoặc cố ý của cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản chưa gây thiệt hại hoặc đã gây thiệt hại đến rừng, lâm sản, môi trường rừng nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự.
1.1.2. Đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng phải hội tụ đủ 4 yếu tố cấu thành vi phạm hành chính, gồm:
– Khách thể: trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản được pháp luật bảo vệ.
– Mặt khách quan: là những hành vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng được thể hiện dưới dạng hành động hoặc không hành động.
– Chủ thể: là các tổ chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật hành chính.
– Mặt chủ quan: hành vi có lỗi thể hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô ý vi phạm quy định của pháp luật trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
1.1.3. Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
a) Các hành vi vi phạm quy định về quản lý rừng, sử dụng rừng, bao gồm:Lấn, chiếm rừng; Khai thác trái phép cảnh quan, môi trường và các dịch vụ lâm nghiệp; Vi phạm quy định về chi trả dịch vụ môi trường rừng; Vi phạm quy định về thiết kế khai thác gỗ; Vi phạm các quy định khai thác gỗ; Khai thác rừng trái phép.
b) Các hành vi vi phạm quy định về phát triển rừng, bảo vệ rừng, bao gồm: Vi phạm quy định về trồng rừng mới thay thế diện tích rừng chuyển sang mục đích khác; Vi phạm quy định của Nhà nước về trồng rừng; Vi phạm các quy định của Nhà nước về phòng cháy, chữa cháy rừng gây cháy rừng; Vi phạm các quy định chung của Nhà nước về bảo vệ rừng; Chăn thả gia súc trong những khu rừng đã có quy định cấm; Vi phạm quy định về phòng trừ sinh vật hại rừng; Phá hủy các công trình phục vụ việc bảo vệ và phát triển rừng; Phá rừng trái pháp luật.
c) Các hành vi vi phạm quy định về quản lý lâm sản, bao gồm: Vi phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật rừng; Vận chuyển lâm sản trái pháp luật; Mua, bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh lâm sản trái với các quy định của Nhà nước; Vi phạm thủ tục hành chính trong quản lý rừng, sử dụng rừng; mua, bán, vận chuyển, chế biến, kinh doanh, cất giữ lâm sản.
1.2. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.2.1. Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
“Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính” [22, tr.8].
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng có thể hiểu là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn cứ các quy định của pháp luận hiện hành, quyết định các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với các cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.
1.2.2. Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính được quy định tại Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
1.2.3. Hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng, bao gồm:
– Hình thức xử phạt chính: Cảnh cáo hoặc Phạt tiền.
– Hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Các hình thức xử phạt bổ sung trên có thể được quy định là hình thức xử phạt chính hoặc hình thức xử phạt bổ sung tùy từng trường hợp cụ thể.
– Ngoài hình thức xử phạt chính và hình thức xử phạt bổ sung, các nhân, tổ chức vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại Nghị định 157/2013/NĐ-CP.
1.2.4. Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.2.5. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thuộc về hai cơ quan chính là: (i) Ủy ban nhân dân các cấp và (ii) lực lượng kiểm lâm. Ngoài ra, có cơ chế phối hợp và phân định thẩm quyền giữa lực lượng Kiểm lâm, Thanh tra chuyên ngành, Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng, Quản lý thị trường về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
1.2.5.1. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Kiểm lâm
1.2.5.2. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp
1.2.5.3. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của một số cơ quan chức năng
1.2.5.4. Xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính
1.2.5.5. Giải quyết những trường hợp vượt thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính
1.2.6. Các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính
1.2.6.1. Khám người người theo thủ tục hành chính
1.2.6.2. Tạm giữ người theo thủ tục hành chính:
1.2.6.3. Khám phương tiện vận tải, đồ vật theo thủ tục hành chính
1.2.6.4. Khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính
1.2.6.5. Tạm giữ tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề theo thủ tục hành chính
1.2.7. Vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.3.7.1. Để trừng trị chủ thể vi phạm và răn đe, giáo dục chung
1.2.7.2. Để khôi phục trật tự pháp luật, giữ nghiêm kỹ cương phép nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước
1.3. Các điều kiện đảm bảo hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.3.2. Xây dựng, tổ chức bộ máy nhân sự và sở vật chất đảm bảo cho xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
1.3.3. Ý thức pháp luật của các chủ thể tham gia các quan hệ pháp luật về quản lý và bảo vệ rừng
Kết luận Chương 1
Trên cơ sở những vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng, cho thấy rằng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng là bộ phận của xử phạt vi phạm hành chính nói chung, là việc cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng những chế tài pháp luật hành chính đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng, phát triển rừng và quản lý lâm sản theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính. Pháp luật quy cụ thể về các hành vi vi phạm hành hành chính, đặc điểm của hành vi vi phạm hành chính; hình thức, trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính; nguyên tắc, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, các chế tài và biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng có vai trò đặc biệt quan trọng; các hình thức, biện pháp, chế tài xử phạt vi phạm hành chính chủ yếu nhằm “ngăn chặn”, “phòng ngừa” và “giáo dục”, “răn đe” các chủ thể vi phạm và các chủ thể khác trong xã hội có được nhận thức đúng đắn quy định của pháp luật về bảo vệ rừng và phát triển rừng, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm đối với công tác quản lý và bảo vệ rừng.
Để xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng đạt hiệu quả, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về lĩnh vực này cần có những bảo đảm sau: Mức độ hoàn thiện của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng; xây dựng, tổ chức bộ máy nhân sự và sở vật chất đảm bảo cho xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng và ý thức pháp luật của các chủ thể tham gia các quan hệ pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ VÀ BẢO VỀ RỪNG TẠI
TỈNH QUẢNG BÌNH
2.1. Khái quát về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Bình
2.1.1. Thực trạng tài nguyên rừng tỉnh Quảng Bình
Tỉnh Quảng Bình nằm ở khu vực Bắc Trung bộ, phía Bắc giáp tỉnh Hà Tỉnh, phía Nam giáp tỉnh Quảng Trị và phía Tây giáp Nước CHDCND Lào. Quảng Bình có “tổng diện tích tự nhiên là 806.526 ha, trong đó có 476,577 ha rừng tự nhiên, 74,877 ha rừng trồng, độ che phủ đạt 68%” [23]. diện tích rừng chủ yếu được phân bố ở khu vực phía Tây dọc theo dãy Trường Sơn. “Tổng diện tích quy hoạch phát triển lâm nghiệp toàn tỉnh đến năm 2020 là: 641.132,0 ha” [35], chiếm 79,49% tổng diện tích tự nhiên và giảm 7.887,0 ha so với giai đoạn 2006 – 2010.
2.1.2. Thực trạng vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Bình
Trong 5 năm (2011 – 2015) lực lượng Kiểm lâm và các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đã phát hiện và xử phạt 6.180 vụ vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản, bình quân 1.236 vụ/năm, bình quân cả giai đoạn giảm – 0,88%/năm về số vụ vi phạm. Trong đó, hành vi thu hồi lâm sản không có người nhận có tổng 4.043 vụ, bình quân có 808.6 vụ/năm, chiếm 65,42% tổng số vụ; hành vi vận chuyển lâm sản trái pháp luật có tổng 1.486 vụ, bình quân 397,2 vụ/năm, chiếm 24,05% tổng số vụ vi phạm; hành vi mua, bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh lâm sản trái pháp luật có tổng 206 vụ, bình quân 41,2 vụ/năm, chiếm 3,33% tổng số vụ vi phạm; hành vi vi phạm thủ tục hành chính trong mua, bán, vận chuyện, chế biến, kinh doanh lâm sản có tổng 135 vụ, bình quân 27 vụ/năm, chiếm 2,18% tổng số vụ vi phạm.
2.2. Cơ cấu tổ chức, bộ máy nhân sự của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Bình và cơ sở vật chất phục vụ công tác xử phạt vi phạm hành chính tại tỉnh Quảng Bình
2.3. Đánh giá kết quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Bình
2.3.1. Những kết quả đạt được
Trong thời gian qua, công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ:
Địa phương đã rà soát, ban hành các văn bản chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác quản lý, bảo vệ rừng nói chung và công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng nói riêng, đảm bảo kịp thời, có hiệu quả.
Công tác kiểm tra, truy quét lâm tặc tại các vùng rừng trọng điểm thường xuyên được tăng cường; công tác thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm đã được quan tâm chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện đảm bảo đúng quy định pháp luật. Khẳng định vai trò, trách nhiệm của kiểm lâm là lực lượng nồng cốt trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng đã ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng; tác động răn đe, giáo dục đối tượng vi phạm và cộng đồng; giúp giảm thiểu tình trạng phá rừng, xâm chiếm đất lâm nghiệp; khai thác, mua, bán, vận chuyển lâm sản trái pháp luật. Góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh.
2.3.2. Những hạn chế, tồn tại
– Một số cấp chính quyền xã, huyện chưa phát huy trách nhiệm quản lý Nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp.
– Các chủ rừng Nhà nước chưa làm tròn trách nhiệm, thậm chí có nơi còn thông đồng với những phần tử xấu để khai thác bất hợp pháp các loại gỗ và các lâm sản quý hiếm.
– Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra.
– Công tác xử phạt vi phạm hành chính, thi hành và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính chưa thật sự triệt để. Việc áp dụng mức xử phạt trong một số trường hợp chưa đúng với hành vi vi phạm, nội dung viện dẫn văn bản làm căn cứ để xử phạt chưa chính xác…
– Tình trạng khai thác gỗ trái phép tuy giảm về quy mô và mức độ nhưng vẫn diễn ra ở nhiều khu rừng tự nhiên, đặc biệt là các địa bàn giáp ranh với tỉnh Quảng Trị, tỉnh Hà Tĩnh, giáp biên giới Việt – Lào.
– Tình trạng lấn chiếm rừng để trồng rừng kinh tế còn xảy ra.
Kết luận Chương 2
Thực tiễn từ công tác thực thi pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng tại tỉnh Quảng Bình cho thấy các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng chủ yếu là: vi phạm các quy định chung của Nhà nước về bảo vệ rừng; vi phạm các quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng; lấn, chiếm rừng, phá rừng, khai thác rừng trái phép; vi phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật rừng; vận chuyển, mua, bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh lâm sản trái pháp luật. Các vụ vi phạm tuy giảm về quy mô và mức độ nhưng vẫn diễn ra ở nhiều khu rừng tự nhiên, đặc biệt là các địa bàn giáp ranh với tỉnh Quảng Trị, tỉnh Hà Tĩnh, giáp biên giới Việt – Lào.
Công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Bình thời gian vừa qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như: Công tác xử phạt vi phạm hành chính, thi hành và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính chưa thật sự triệt để; các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng vẫn còn xảy ra mặc dù tính chất, mức độ nghiêm trọng có giảm nhưng đang diễn biến phức tạp chưa có biện pháp ngăn chặn hiệu quả.
Nguyên nhân của những tồn tại trên đó là: Các văn bản về xử phạt vi phạm hành chính nằm rải rác không theo một hệ thống, dẫn tới việc quy định chồng chéo, mâu thuẫn nhau, không thống nhất, thiếu sự rõ ràng; Đời sống của người dân sống gần rừng còn khó khăn, thiếu việc làm, còn phụ thuộc nhiều vào rừng; Lực lượng kiểm lâm còn mỏng, thiếu biên chế, một số cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm, thiếu kinh nghiệm, thiếu ý thức tu dưỡng rèn luyện đạo đức công vụ, nghiệp vụ còn hạn chế; chế độ, trang bị, phương tiện phục vụ công tác chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ nên hiệu quả công tác không cao.
CHƯƠNG 3
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ VÀ
BẢO VỆ RỪNG
- 3.1. Phương hướng hoàn thiện công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
- 3.1.1. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
- Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng cần phải xây dựng và hoàn thiện các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng và phát triển rừng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các hoạt động khai thác, sử dụng các nguồn lợi từ rừng, gắn liền với việc bảo vệ tài nguyên rừng, đảm bảo cân bằng sinh thái, phát huy các giá trị sử dụng của rừng để vừa đáp ứng được yêu cầu của môi trường sinh thái, vừa phục vụ các mục tiêu kinh tế – xã hội của đất nước trên cơ sở quản lý rừng bền vững.
3.1.2. Tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nội dung pháp luật bảo vệ và phát triển rừng
Phương hướng tổng thể trước hết là hoàn thiệt pháp luật bảo vệ và phát triển rừng. Một mặt cần tập trung rà soát, bổ sung sửa đổi các quy định trong Luật bảo vệ và phát triển rừng và các văn bản hướng dẫn thi hành cụ thể hóa luật cho đầy đủ, cụ thể. Mặt khác cần phải tiến hành rà soát, sửa đổi, bổ sung một số quy định trong các văn bản pháp luật hiện hành, loại bỏ những quy định không còn phù hợp để đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ giữa các văn bản này với Luật Bảo vệ và Phát triển rừng.
3.1.3. Kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Kiểm lâm
– Tạo cơ chế chính sách và đầu tư cho lực lượng kiểm lâm đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng; tăng cường đầu tư các phương tiện, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ công tác quản lý bảo vệ rừng, đấu tranh ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, bảo đảm hiện đại, an toàn và hiệu quả.
– Tiêu chuẩn hóa các vị trí việc làm và chức danh trong lực lượng kiểm lâm, công chức kiểm lâm phải có phẩm chất đạo đức tốt, được đào tạo, có năng lực chuyên môn phù hợp với vị trí việc làm, chức danh, đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả trong hoạt động công vụ.
3.1.4. Xây dựng cơ chế phối kết hợp giữa các lực lượng liên ngành trong công tác quản lý và bảo vệ rừng
Rà soát, bổ sung các quy chế phối hợp giữa Kiểm lâm với các lực lượng trong công tác quản lý và bảo vệ rừng. Bảo đảm nguyên tắc mọi hoạt động phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng phải tuân thủ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đúng chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của từng lực lượng; đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp uỷ Đảng, điều hành của chính quyền địa phương cùng cấp và sự lãnh đạo chỉ đạo của cơ quan cấp trên của từng lực lượng.
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật
– Tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp luật, cụ thể bằng cách thay đổi thủ tục, tích cực rà soát lại nội dung điều khoản, phát hiện những nội dung không thống nhất giữa các văn bản, đặc biệt các văn bản quy định chi tiết, kịp thời sửa đổi, bổ sung, ban hành mới văn bản cho phù hợp với tình hình thực tế.
3.2.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng, pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính
– Tăng cường các biện pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng bằng nhiều hình thức đa dạng phong phú; trong đó chú trọng các biện pháp tuyên truyền trực tiếp tại địa bàn dân cư, vận động nhân dân tích cực tham gia bảo vệ rừng và PCCCR. Từng bước đào tạo, xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
3.2.3. Đổi mới kiện toàn tổ chức cán bộ và bảo đảm các điều kiện cần thiết cho lực lượng kiểm lâm thực thi nhiệm vụ
– Đổi mới về tổ chức, hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của hệ thống kiểm lâm, thống nhất một đầu mối quản lý chuyên ngành về lâm nghiệp ở địa phương; sắp xếp, kiện toàn hệ thống tổ chức kiểm lâm thống nhất từ Trung ương đến địa phương theo tinh thần cải cách hành chính.
– Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của cơ quan kiểm lâm các cấp. Tăng cường nguồn nhân lực của kiểm lâm, tiêu chuẩn hóa công chức kiểm lâm. Rà soát, sắp xếp biên chế đảm bảo phù hợp với nhiệm vụ được giao, giảm biên chế gián tiếp, ưu tiên tăng cường lực lượng kiểm lâm địa bàn xã để bảo vệ rừng tại cơ sở và những trọng điểm về phá rừng, cháy rừng. Kiên quyết chấn chỉnh, đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực trong thi hành công vụ, đồng thời bổ sung đủ về số lượng theo định biên và đảm bảo chất lượng theo yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.
Bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động cho công tác bảo vệ và phát triển rừng.
3.2.4. Nâng cao trách nhiệm, đạo đức công vụ và năng lực chuyên môn của các chủ thể xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Đội ngũ cán bộ, công chức được giao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp… phải đáp ứng được yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính.
Tăng cường công tác kiểm tra cán bộ, công chức, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong việc thực thi nhiệm vụ được giao.
3.2.5. Minh bạch hóa hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng phải được công khai, minh bạch. Tính công khai, minh bạch phải được thực hiện ở tất cả các giai đoạn, từ lập biên bản vi phạm, xác minh tình tiết vi phạm, xác minh giá trị tang vật vi phạm đến việc ra quyết định xử phạt và thi hành quyết định xử phạt…
- 3.2.6. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, ngăn chặn các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Tăng cường công tác Kiểm tra, giám sát, hướng dẫn các chủ rừng thực hiện công tác bảo vệ rừng và giám sát chặt chẽ việc sử dụng rừng theo đúng quy định. Phát huy hiệu quả hoạt động phối hợp liên ngành trong bảo vệ rừng. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát các hoạt động khai thác, chế biến, kinh doanh lâm sản; xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
3.2.7. Đẩy mạnh sự liên kết, phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong hoạt động quản lý và bảo vệ rừng
Xây dựng cơ chế chỉ đạo, điều hành và phối hợp giữa lực lượng kiểm lâm với Công an, Quân đội và các lực lượng khác tham gia công tác bảo vệ rừng. Huy động lực lượng đủ mạnh, kết hợp đồng bộ, kiên quyết các biện pháp như tuyên truyền, vận động, tiến hành truy quét, triệt phá các ổ, nhóm lâm tặc hung hãn chống đối người thi hành công vụ. Phát hiện, ngăn chặn kịp thời và xử phạt nghiêm minh, đúng pháp luật những tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng, những người bao che cho lâm tặc.
Nâng cao vai trò, trách nhiệm của chính quyền các cấp, đổi mới nhận thức về công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại cơ sở, xác định vai trò, trách nhiệm tổ chức quản lý bảo vệ rừng của chính quyền cấp xã là giải pháp cơ bản, lâu dài;
3.2.8. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, công khai thông tin thực hiện các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng nhằm đảm bảo cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử phạt kịp thời, đúng người, đúng hành vi vi phạm và đảm bảo chủ thể bị xử phạt tuân thủ nghiêm chỉnh các quyết định xử phạt. Tăng cường vai trò của công cụ thông tin, công khai việc thực hiện pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
Kết luận Chương 3
Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính nói chung và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng nói riêng, cần xác định phương hướng cụ thể như sau:
Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng. Xây dựng hệ thống pháp luật quy định đầy đủ, toàn diện vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng, khắc phục tình trạng thiếu thống nhất, chồng chéo giữa các quy định pháp luật chung và quy định của pháp luật chuyên ngành.
Đổi mới công tác tổ chức cán bộ trong lực lượng kiểm lâm. Đảm bảo sự phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đáp ứng yêu cầu cải cách, phát triển của hoạt động kiểm lâm theo định hướng chung của đất nước. Xây dựng cơ chế phối kết hợp giữa các lực lượng liên ngành trong công tác quản lý và bảo vệ rừng. Để các phương hướng đề ra được triển khai có hiệu quả, các giải pháp được đưa ra là: Hoàn thiện hệ thống pháp luật; Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; Kiện toàn tổ chức, bảo đảm nguồn nhân lực và các nguồn lực trong xử phạt vi phạm hành chính; Nâng cao trách nhiệm, đạo đức công vụ và năng lực chuyên môn của các chủ thể xử phạt vi phạm hành chính; Minh bạch hóa hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng; Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, ngăn chặn và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng; Đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, công khai thông tin thực hiện các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
KẾT LUẬN
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng là bộ phận của xử phạt vi phạm hành chính nói chung. Pháp luật quy cụ thể về các hành vi vi phạm hành hành chính, đặc điểm của hành vi vi phạm hành chính; hình thức, trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính; nguyên tắc, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, các chế tài và biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.
Từ thực tiễn tại tỉnh Quảng Bình những năm qua công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng: Tình hình địa bàn cơ bản ổn định, hạn chế tối đa điểm nóng về phá rừng, khai thác gỗ trái phép; các vụ vi phạm có tính chất, mức độ nghiêm trọng đã giảm đi đáng kể qua từng năm; ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng; nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với vấn đề quản lý và bảo vệ rừng ngày càng nâng cao…
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng vẫn còn một số hạn chế như: Các vụ vi phạm tuy giảm về quy mô và mức độ nhưng vẫn diễn biến phức tạp ở nhiều khu rừng tự nhiên, đặc biệt là các địa bàn giáp ranh với tỉnh Quảng Trị, tỉnh Hà Tĩnh, giáp biên giới Việt – Lào; công tác xử phạt vi phạm hành chính, thi hành và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính chưa thật sự triệt để. Nguyên nhân của những tồn tại trên đó là: Các văn bản về xử phạt vi phạm hành chính nằm rải rác không theo một hệ thống, dẫn tới việc quy định chồng chéo, mâu thuẫn nhau, không thống nhất, thiếu sự rõ ràng; Đời sống của người dân sống gần rừng còn khó khăn, thiếu việc làm, còn phụ thuộc nhiều vào rừng; Lực lượng kiểm lâm còn mỏng, thiếu biên chế, một số cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm, thiếu kinh nghiệm, thiếu ý thức tu dưỡng rèn luyện đạo đức công vụ, nghiệp vụ còn hạn chế; chế độ, trang bị, phương tiện phục vụ công tác chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Để khắc phục những tồn tại, hạn chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng các giải pháp chủ yếu được đưa ra là: hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; Kiện toàn tổ chức, bảo đảm nguồn nhân lực và các nguồn lực trong xử phạt vi phạm hành chính; nâng cao trách nhiệm, đạo đức công vụ và năng lực chuyên môn của các chủ thể xử phạt vi phạm hành chính; minh bạch hóa hoạt động xử phạt vi phạm hành chính; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, ngăn chặn vi phạm hành chính; đẩy mạnh liên kết, phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong hoạt động quản lý và bảo vệ rừng; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, công khai thông tin thực hiện các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng có vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng. Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, luận văn đã tập trung giải quyết các vấn đề sau:
Thứ nhất, luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng; nêu lên được khái niệm, đặc điểm, nội dung, các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng;đánh giá được lịch sử phát triển và các quy định của pháp luật hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
Thứ hai, luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng tại tỉnh Quảng Binh, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại trong thời gian vừa qua; đồng thời đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng trong giai đoạn hiện nay.
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng là một vấn đề rất khó khăn và phức tạp. Nó phụ thuộc rất nhiều yếu tố như: Chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, trách nhiệm của các cấp, các ngành, ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân và đặc biệt là trách nhiệm, sự nỗ lực tích cực của các chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng. Bởi vậy, vấn đề này không thể được giải quyết hết trong phạm vi của đề tài này. Do điều kiện thời gian hạn chế, cũng như trình độ, năng lực có hạn, những giải pháp đề xuất của tác giả mới chỉ là bước đầu trên cơ sở gắn kết lý luận đã được học tập với thực tiễn sinh động ở địa phương, chắc chắn còn có nhiều hạn chế, cần phải được tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện. Hy vọng, đây cũng là vấn đề được các cấp, các ngành, các nhà nghiên cứu khoa học và các nhà quản lý quan tâm. Tác giả mong nhận được nhiều ý kiến tham gia đóng góp của các nhà khoa học, các nhà quản lý, của các thầy cô giáo, các đồng nghiệp để đề tài hoàn thiện và sớm được áp dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng trong giai đoạn mới./.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 4\LUAT HANH CHINH\PHAN MAU PHAN\SAU BAO VE
