PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ma túy và tội phạm ma túy đã và đang trở thành hiểm họa đối với mọi quốc gia trên toàn thế giới. Hậu quả của nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống, kinh tế, văn hóa, xã hội; là nguồn gốc phát sinh, phát triển các loại tội phạm, gây mất an ninh trật tự; là nguyên nhân chính lây, truyền căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS.
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của các tội phạm về ma túy, tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2011 đến năm 2015, nguyên nhân và điều kiện của loại tội phạm này, luận văn đề xuất hệ thống các giải pháp phòng ngừa các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được các mục đích nghiên cứu trên đây, luận văn tập trung thực hiện các nhiệm vụ dưới đây:
– Nghiên cứu tài liệu chuyên ngành tội phạm học, các tài liệu văn bản pháp luật về phòng, chống ma tuý, các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, chương trình kế hoạch của Trung ương và địa phương;
– Tiến hành thu thập số liệu thống kê thường xuyên, các báo cáo tổng kết năm của các cơ quan Tư pháp hình sự và thu thập hồ sơ, bản án cụ thể;
– Nội dung lý luận phòng ngừa các tội phạm về ma túy trong hệ thống lý luận về tội phạm học và phòng ngừa tội phạm.
– Phân tích, đánh giá tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2011 đến năm 2015;
– Phân tích các nguyên nhân điều kiện của tình hình tội phạm đó trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi;
– Tiến hành dự báo tình hình tội phạm về ma tuý trong thời gian tới và đề xuất các biện pháp phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Đối tượng nghiên cứu: Trên cơ sở xem tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi là một hiện tượng xã hội tiêu cực, luận văn muốn tìm hiểu xem hiện tượng này có mối liên hệ với các hiện tượng, quá trình kinh tế – xã hội khác như thế nào, tức là nghiên cứu quy luật của sự phạm tội về ma túy ở Quảng Ngãi.
4.2. Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học, sử dụng các số liệu thống kê, đặc biệt là thống kê xét xử hình sự sơ thẩm các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2011 – 2015.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở của phương pháp luận duy vật biện chứng và lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam và chính sách, pháp luật của nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm.
5.2. Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: hệ thống; thống kê; tổng hợp; phân tích; so sánh; quy nạp, diễn dịch; trao đổi chuyên gia; nghiên cứu hồ sơ…
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận: Các vấn đề được đặt ra từ đề tài nghiên cứu, từ thực trạng của tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2011 – 2015, các yếu tố tiêu cực tạo thành nguyên nhân và điều kiện của thực trạng đó, cho đến hệ thống các gải pháp phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn Quảng Ngãi mà đề tài nêu ra là những đóng góp mới của luận văn.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu, giảng dạy, học tập và áp dụng vào thực tế hoạt động phòng ngừa tội phạm về ma tuý nói chung và trên địa bàn Quảng Ngãi nói riêng.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm ba chương. Cụ thể là:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về phòng ngừa các tội phạm về ma túy
Chương 2: Thực trạng phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi
Chương 3: Tăng cường phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA
Cũng như các tội phạm khác, các tội phạm về ma tuý là: “…hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong BLHS, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý…” (khoản 1, điều 8 BLHS năm 1999). Hay nói một cách khác, các tội phạm về ma tuý cũng là “hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt”. Các tội phạm về ma tuý được Nhà nước ta xác định là một loại tội phạm nghiêm trọng.
Tội phạm về ma túy là những tội phạm nguy hiểm, không những nó gây hậu quả nghiêm trọng trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, làm tổn hại sức khoẻ con người mà còn là nguồn gốc chính làm nảy sinh nhiều loại tội phạm và tệ nạn xã hội khác, tội phạm có tổ chức… gây mất trật tự an toàn xã hội.
Phòng ngừa tội phạm về ma túy là hoạt động của Nhà nước, xã hội và mọi công dân tiến hành bằng mọi biện pháp cần thiết nhằm hướng đến mục tiêu hạn chế, xóa bỏ nguyên nhân, điều kiện, tình huống tội phạm, làm giảm, tiến tới loại trừ hiện tượng tội phạm về ma túy trong đời sống xã hội.
Mục đích của hoạt động phòng ngừa tội phạm về ma túy là từng bước hạn chế, làm giảm dần và hướng đến: Xóa bỏ nguyên nhân, điều kiện phát sinh, phát triển tội phạm về ma túy, ngăn chặn và tiến tới loại bỏ hiện tượng tội phạm về ma túy ra khỏi đời sống xã hội, đảm bảo sự ổn định về an ninh trật tự của xã hội.
Phòng ngừa các tội phạm về ma túy bao gồm những nội dung cụ thể như sau:
– Hạn chế, xóa bỏ nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội phạm về ma túy và các vụ phạm tội cụ thể, không để nảy sinh và phát triển tội phạm.
– Ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra các hành vi phạm tội về ma túy mới.
– Phòng ngừa tái phạm tội về ma túy.
Phương pháp tác động phòng ngừa tái phạm tội về ma túy được thực hiện bằng tổng hòa các biện pháp tác động của Nhà nước, xã hội, gia đình và phòng ngừa nghiệp vụ của các cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực Tư pháp và Công an. Sự tác động của Nhà nước và xã hội bao gồm cả việc tạo công việc làm thuận lợi, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sự động viên, giáo dục của gia đình, người thân và bạn bè giúp cho đối tượng nhận thức được hành vi sai trái, từ bỏ tư tưởng sai trái, tái hòa nhập cộng đồng. Sự tác động của cơ quan Công an thể hiện theo một quá trình chặt chẽ: Giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục cải tạo bằng lao động trong thời gian thụ án ở các nhà giam, quản lý chặt chẽ những diễn biến động thái của họ khi mãn hạn thi hành án về sống tái hòa nhập với cộng đồng.
Cơ sở để xác định chủ thể phòng ngừa tội phạm về ma túy ở nước ta được xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau.
Trước hết, tình hình tội phạm về ma túy và các loại tội phạm cụ thể, dưới góc độ nghiên cứu tội phạm học được coi là một loại hiện tượng xã hội tiêu cực, ngăn cản quá trình phát triển của xã hội, gây tác hại đến quyền lợi và lợi ích hợp pháp của mọi công dân, thành viên xã hội. Vì vậy, quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta từ trước đến nay đều khẳng định: Đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy là nhiệm vụ chung của Đảng, Nhà nước và mọi người dân.
Thứ hai, xuất phát từ truyền thống của dân tộc Việt Nam “yêu nước, thương nòi, yêu cái thiện, ghét cái ác”. Vì vậy, mọi người từ xưa tới nay luôn luôn tích cực phòng chống các hiện tượng tiêu cực ngăn cản truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Thứ ba, trong các văn bản pháp luật của Nhà nước ta đã xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy.
Như vậy, từ bản chất tình hình tội phạm về ma túy, truyền thống đấu tranh phòng chống tội phạm của dân tộc ta, các quan điểm của Đảng, các quy định của Nhà nước Việt Nam cho thấy, Đảng, mọi cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, văn hóa và mọi thành viên trong xã hội đều là những chủ thể có trách nhiệm và quyền hạn tham gia hoạt động phòng chống tội phạm nói chung và phòng ngừa các tội phạm về ma túy nói riêng.
Cuộc đấu tranh phòng chống các tội phạm về ma túy là sự phối hợp hoạt động đồng bộ giữa các cơ quan chức năng của Nhà nước, các tổ chức xã hội và mọi công dân nhằm hướng tới một mục tiêu là xóa bỏ những nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh, phát triển tội phạm này. Công tác này phải được tổ chức quy mô trong cả nước có sự phối hợp quốc tế với Liên Hiếp Quốc, với Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế Interpol và các nước trong khu vực.
Trong tình hình mới, để đấu tranh phòng chống các tội phạm về ma túy nói chung, buôn lậu ma túy nới riêng có hiệu quả, Đảng, Nhà nước và các cơ quan bảo vệ pháp luật cần tiến hành đồng bộ các biện pháp sau:
Thứ nhất, tăng cường tuyên truyền giáo dục truyền thông về phòng chống ma túy.
Để hạn chế đi đến đẩy lùi những hành vi phạm tội nói chung và các hành vi phạm tội về ma túy nói riêng, ngoài việc tiến hành các biện pháp khác, cần phải tổ chức tuyên truyền giáo dục để nhân dân hiểu rõ các tác hại của ma túy.
Thứ hai, đổi mới các biện pháp kinh tế – xã hội phục vụ đấu tranh phòng chống ma túy nới chung, giải quyết vấn đề nghiện ma túy nói riêng.
Đây là một biện pháp cơ bản có ý nghĩa chiến lược nhằm chủ động phòng ngừa và xóa bỏ nguyên nhân, nguồn gốc phát sinh các tội phạm về ma túy. Đây là một hệ thống các biện pháp, bao gồm:
– Thực hiện tốt các chính sách kinh tế – xã hội ở miền núi gắn với cuộc vận động xóa bỏ trồng cây thuốc phiện và thay cây thuốc phiện ở miền Bắc, xóa bỏ cây cần sa ở miền Nam. Đảng, Chính phủ cần có chính sách ưu đãi hơn nữa với phát triển kinh tế – xã hội miền núi.
– Đưa Chương trình quốc gia giải quyết việc làm đến những người không có việc làm hoặc việc làm không ổn định, nhất là đối với thanh thiếu niên là vấn đề đặc biệt quan trọng để ngăn chặn từ xã vấn đề nghiện ma túy.
– Tổ chức đánh giá lại công tác cai nghiện ma túy.
– Ngành y tế và các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, quản lý, kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu chất ma túy và tiền chất trong y học và nghiên cứu khoa học.
– Có chính sách xã hội phù hợp cho những đối tượng nghiện ma túy như miễn giảm cho người nghiện có hoàn cảnh khó khăn; người nghiện ma túy là học sinh, sinh viên; chính sách thưởng cho người có công phát hiện và tham gia đấu tranh chống tội phạm về ma túy; triển khai quỹ phòng chống ma túy lấy từ tiền, tài sản thu được do hành vi phạm tội mà có.
Thứ ba, hoàn thiện hệ thống pháp luật làm cơ sở cho cuộc đấu tranh, phòng chống ma túy trong tình hình mới.
Đảng, Nhà nước bổ sung, hoàn chỉnh ban hành một số văn bản pháp luật phục vụ cho công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm về ma túy: thông qua Luật phòng chống ma túy; ban hành danh mục các chất ma túy cần kiểm soát tại Việt Nam….
Thứ tư, củng cố các cơ quan phòng ngừa tội phạm ma túy chuyên trách trong Ngành Công an, Kiểm soát, Tòa án, Hải quan, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển và đẩy mạnh các hoạt động nghiệp vụ của cơ quan này.
Chỉ đạo mô hình tổ chức và hoạt động phòng chống ma túy ở các tỉnh, thành phố nhằm đảm bảo việc lãnh đạo điều hành công tác phòng chống ma túy tập trung thống nhất từ trung ương đến cơ sở xã, phường, thị trấn.
Tập trung hiện đại hóa các lực lượng chống tội phạm về ma túy theo hướng đào tạo các trinh sát viên, điều tra viên chuyên trách về ma túy. Xây dựng Cục Cảnh sát ĐTTP về ma túy của Bộ Công an thành một mũi nhọn trong cuộc đấu tranh này, đồng thời triển khai quyết định của Bộ Công an về việc thành lập các phòng, đội Cảnh sát ĐTTP về ma túy ở các địa phương. Cải tiến hệ thống trực ban hình sự, tránh gây phiền hà cho Nhân dân. Tăng cường Cảnh sát khu vực, Công an PTX về ANTT để phát hiện các ổ nghiện hút, tiêm chích, ổ chứa, buôn bán ma túy nhằm làm trong sạch địa bàn.
THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM VỀ
MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI
Những tác hại và hậu quả của ma tuý vẫn đang tác động và gây ảnh hưởng đến tất cả chúng ta từng ngày, từng giờ. Vì vậy, phòng ngừa các tội phạm về ma tuý không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước hay các tổ chức liên quan đến việc phòng ngừa các tội phạm về ma tuý mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân. Cần phải sử dụng một hệ thống đồng bộ các giải pháp nhằm trực tiếp vào nguyên nhân của nó và lấy phòng ngừa là chính.
Xuất phát từ quan điểm đó, trong những năm qua, Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã luôn luôn quan tâm tới công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy. Các cơ quan chức năng như: Công an tỉnh; Bộ đội Biên phòng tỉnh; Hải quan tỉnh; Sở Giáo dục – Đào tạo; Sở Lao động – Thương binh và xã hội và Sở Y tế là những lực lượng có trách nhiệm chính, trong đó lực lượng Công an tỉnh là một trong những lực lượng chủ công, nòng cốt, xung kích đi đầu.
Bên cạnh việc đấu tranh với tội phạm về ma túy thì việc phòng ngừa các tội phạm về ma túy đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong đó, vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng có tính quyết định, sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng như: Công an tỉnh; Bộ đội Biên phòng tỉnh; Hải quan tỉnh; Sở Giáo dục – Đào tạo; Sở Lao động – Thương binh và xã hội và Sở Y tế, đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy.
Hàng năm, lực lượng Chức năng của tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức rất nhiều đợt tuyên truyền với nội dung sát hợp với thực tế và nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau như: Thuyết trình; chiếu phim; ảnh… Qua đó, đã góp phần tích cực trong việc nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân về tác hại của ma túy và tích cực tham gia công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy. Công tác tuyên truyền đã được các cấp, các ngành quan tâm tổ chức, tuyên truyền, coi công tác tuyền tuyền pháp luật ma túy là cách phòng ngừa không để phát sinh các tội về ma túy.
Qua công tác tuyên truyền, lực lượng Chức năng của tỉnh Quảng Ngãi đã bước đầu đạt được những kết quả khả quan trong công tác phòng chống tội phạm về ma túy nói như:
– Nâng cao hiểu biết của nhân dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên về tác hại của ma túy, thủ đoạn của tội phạm về ma túy để họ chủ động, tự giác đề phòng tệ nạn ma túy và tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy. Đồng thời cũng động viên nhân dân tích cực tố giác, đấu tranh với tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm này.
– Xây dựng được đội ngũ cán bộ tuyên truyền phòng chống ma túy trong lực lượng Công an, các cơ quan, ban ngành, đoàn thể trên địa bàn tỉnh.
– Thông báo kịp thời các thủ đoạn phạm tội về ma túy cho các lực lượng Chức năng để các lực lượng này chủ động làm tốt công tác phòng ngừa tội phạm này.
2.3. Tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi và nguyên nhân, điều kiện của nó
Trong 05 năm qua (2011 – 2015), trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, lực lượng Chức năng của tỉnh Quảng Ngãi đã phát hiện và bắt giữ tổng cộng: 163 vụ – 295 đối tượng phạm pháp về ma túy. Số liệu bắt giữ từng năm cụ thể như sau:
- Năm 2011: 24 vụ – 52 đối tượng;
- Năm 2012: 30 vụ – 48 đối tượng;
- Năm 2013: 35 vụ – 52 đối tượng;
- Năm 2014: 34 vụ – 68 đối tượng;
– Năm 2015: 40 vụ – 75 đối tượng.
Qua số liệu thống kê trên, chúng ta thấy rằng: Tình hình phạm pháp về Ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi có chiều hướng gia tăng qua từng năm cả về số vụ và số đối tượng. Năm 2015 tăng 6 vụ, tăng 7 đối tượng so với năm 2014, nhìn chung trong tổng thể 05 năm qua, tình hình phạm pháp về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi vẫn có chiều hướng gia tăng.
Trong 05 năm (2011 – 2015), lực lượng Chức năng của tỉnh Quảng Ngãi đã khởi tố điều tra tổng cộng 131 vụ – 226 bị can. Trung bình mỗi năm, lực lượng Chức năng của tỉnh Quảng Ngãi phát hiện, bắt giữ và xử lý 26,2 vụ – 45,2 đối tượng.
Trong tổng số 131 vụ phạm tội về ma túy trong 5 năm qua thì có:
– Mua bán trái phép chất ma túy: 102 vụ;
– Tàng trữ trái phép chất ma túy: 29 vụ;
– Vận chuyển trái phép chất ma túy: 00 vụ.
Qua nghiên cứu, trao đổi chúng tôi nhận thấy các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi có một số tính chất cơ bản sau:
Các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi có tính chất không lớn, chủ yếu là mua bán nhỏ lẻ. Các đối tượng phạm tội chủ yếu là các đối tượng nghiện ma túy, chúng thực hiện hành vi mua bán để kiếm tiền mua ma túy sử dụng và tiêu xài cá nhân.
Loại ma túy các đối tượng mua bán trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi chủ yếu là Hêrôin, ngoài ra còn có ma túy tổng hợp như: Thuốc lắc, “Hàng đá”, “Hàng cỏ”.
Các đối tượng mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi thường mua ma túy từ một số tỉnh phía Bắc, thành phố Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh về Quảng Ngãi bán lại cho các đối tượng nghiện.
– Phần lớn các đối tượng phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy cư trú tại Quảng Ngãi. Ngoài ra, có một số đối tượng phạm tội từ các tỉnh khác đến Quảng Ngãi phạm tội như: Thành phố Hải Phòng, thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Nam, thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Hậu Giang… Các đối tượng phạm tội thường không có chỗ ở cố định, chúng thuê nhà trọ để ở và thực hiện hành vi phạm tội tàng trữ và mua bán trái phép chất ma túy.
Tính đến cuối năm 2015, trên địa bàn toàn tỉnh có 329 người nghiện ma túy trong diện quản lý và có 57/184 xã, phường, thị trấn có tệ nạn ma túy.
Qua nghiên cứu các vụ án xảy ra trong 05 năm qua trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, tôi rút ra một số đặc điểm về nhân thân của người phạm tội về ma túy như sau:
– Giới tính:
+ Nam giới: 202 bị can chiếm 89,38%.
+ Nữ giới: 24 bị can chiếm 10,62%.
– Độ tuổi:
+ 18 – 30 tuổi: 205 đối tượng;
+ Trên 30 tuổi: 21 đối tượng.
– Trình độ học vấn:
+ Tiểu học: 48 đối tượng;
+ Trung học cơ sở: 142 đối tượng;
+ Trung học phổ thông: 25 đối tượng;
+ Trung cấp chuyên nghiệp, Cao đẳng, Đại học: 11 đối tượng.
– Nghề nghiệp:
+ 160 đối tượng không có nghề nghiệp;
+ 66 đối tượng có nghề nghiệp không ổn định như: Lái xe, thợ làm tóc, thợ làm kính, tiếp viên quán Bar.
– Nơi cư trú:
+ Tại Quảng Ngãi: 170 bị can;
+ Các tỉnh khác: 56 đối tượng.
Một là: Tình hình các tội phạm về ma túy trong khu vực Đông Nam Á và trên thế giới vẫn diễn biến phức tạp và chưa được kiềm chế hữu hiệu.
Hai là: Tình hình tội phạm về ma túy ở nước ta trong thời gian tới vẫn diễn biến hết sức phức tạp.
Ba là: Trong các năm tới, Quảng Ngãi có nhiều dự án Công Nghiệp mới như: Khu VSIP; các công ty trong khu kinh tế Dung Quất…. đi vào hoạt động và thu hút một lượng lớn nhân công từ các nơi trong nước về làm việc. Trong đó có khả năng có nhiều đối tượng nghiện ma túy từ các nơi về Quảng Ngãi sinh sống và hoạt động phạm tội. Mặt khác, cũng có nhiều đối tượng người Quảng Ngãi vào các tỉnh, thành phố phía Nam làm ăn sinh sống, nghiện ma túy và trở về Quảng Ngãi hoạt động phạm tội.
Bốn là: Tình hình kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ngãi trong các năm tới vẫn tiếp tục phát triển, đời sống nhân dân được nâng cao. Bên cạnh các thành tích tốt đạt được, thì những yếu tố tiêu cực xã hội và tệ nạn xã hội sẽ gia tăng theo (trong đó có tệ nạn ma túy). Chính vì vậy, trong các năm tới, Quảng Ngãi sẽ phải đối mặt nhiều hơn với các vấn đề thuộc về mặt trái của nền kinh tế thị trường, trong đó có sự gia tăng của tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.
Năm là: Quảng Ngãi là tỉnh nằm trên tuyến quốc lộ 1A và đường sắt Bắc – Nam chính. Đây là điều kiện thuận lợi về giao thông để các đối tượng vận chuyển ma túy từ các tỉnh thành khác trong cả nước về Quảng Ngãi để mua bán, tiêu thụ.
Sáu là: Loại ma túy các đối tượng phạm tội mua bán chủ yếu ở Việt Nam vẫn là Hêrôin và ma túy tổng hợp. Do nằm gần trung tâm sản xuất Hêrôin lớn là vùng Tam giác vàng, cho nên Hêrôin vẫn là loại ma túy chủ yếu mà các đối tượng vận chuyển, mua bán ở Việt Nam. Bên cạnh đó, ma túy tổng hợp sẽ được các đối tượng phạm tội tăng cường đưa vào Việt Nam để tiêu thụ từ Campuchia và Trung Quốc.
Dựa trên những cơ sở về diễn biến, đặc điểm của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian qua, diễn biến tội phạm về ma túy trong cả nước, xu hướng phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Quảng Ngãi, chúng tôi xin đưa ra một số dự đoán về tình hình các tội phạm về chất ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian tới như sau:
Thứ nhất: Tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, có nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng cả về số vụ và số đối tượng.
Thứ hai: Các đối tượng phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi chủ yếu vẫn là các đối tượng nghiện ma túy; phần lớn đối tượng phạm tội là Nam giới, có độ tuổi từ 18 – 30 tuổi, không có nghề nghiệp, trình độ học vấn thấp; cư trú chủ yếu ở thành phố Quảng Ngãi và các huyện Bình Sơn, Đức Phổ.
Thứ ba: Loại ma túy các đối tượng sử dụng, mua bán trái phép trong thời gian tới chủ yếu vẫn là Hêrôin, tình hình mua bán ma túy tổng hợp có nhiều khả năng sẽ gia tăng. Nguồn ma túy chủ yếu vẫn là do các đối tượng mua từ Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Bắc vận chuyển về Quảng Ngãi tiêu thụ.
Thứ tư: Thủ đoạn phạm tội của các đối tượng chủ yếu vẫn là các thủ đoạn phổ biến như hiện nay, đó là: Sử dụng điện thoại di động để liên lạc, thỏa thuận giá cả, địa điểm mua bán; sử dụng xe gắn máy để vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và tẩu thoát; lựa chọn các địa điểm thuận lợi, khó bị phát hiện hoặc dễ phát hiện lực lượng Chức năng, dễ tẩu thoát để mua bán trái phép chất ma túy; sử dụng nhiều thủ đoạn cất giấu tinh vi để tránh bị phát hiện; thuê trọ tại các khu nhà trọ quanh thành phố Quảng Ngãi để hoạt động phạm tội…
Chương 3
TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI
Phòng ngừa các tội phạm về ma túy là một trong những nhiệm vụ trọng yếu thường xuyên, lâu dài của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước, do các cơ quan bảo vệ pháp luật và lực lượng chuyên trách làm nòng cốt.
Chiến lược phòng ngừa các tội phạm về ma túy nói riêng, chiến lược về phòng ngừa tội phạm nói chung là một nội dung quan trọng, bộ phận cấu thành của Chiến lược phát triển đất nước, phục vụ đắc lực nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Nhà nước, các đoàn thể trong sạch, vững mạnh, tạo môi trường xã hội ổn định, lành mạnh phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh, đối ngoại của đất nước.
Sử dụng đồng bộ các biện pháp chính trị, tổ chức – hành chính, kinh tế – xã hội, pháp luật, nghiệp vụ, vũ trang, ngoại giao để phòng ngừa các tội phạm về ma túy. Kết hợp giữa phòng ngừa và đấu tranh trấn áp, lấy phòng ngừa làm chính. Coi trọng hoạt động phòng ngừa xã hội, phòng ngừa tội phạm từ gia đình và cơ sở. Huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội vào cuộc đấu tranh phòng ngừa các tội phạm về ma túy.
Xây dựng đề cương tuyên truyền PCMT có nội dung thống nhất, cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu, tránh trừu tượng, chung chung. Nội dung tuyên truyền cần dựa vào hệ thống văn bản pháp luật về PCMT như BLHS, Bộ luật TTHS, Luật PCMT và các văn bản khác.
Đưa nội dung giáo dục PCMT vào chương trình đào tạo của các nhà trường sao cho phù hợp với các cấp học, bậc học. Tăng cường mối quan hệ thường xuyên với phụ huynh học sinh, sinh viên bằng nhiều hình thức như thông qua sổ liên lạc, trao đổi thông tin giữa nhà trường và gia đình, các buổi họp… gắn trách nhiệm giữa gia đình, nhà trường và xã hội thành mối quan hệ thống nhất và bằng các quy chế phối hợp cụ thể để phòng ngừa, xử lý vi phạm trong học sinh, sinh viên.
Lực lượng Công an đẩy mạnh việc xây dựng phong trào toàn dân tham gia bảo vệ ANTQ, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, xây dựng xã, phường, khu dân cư không có tệ nạn ma tuý, duy trì việc thực hiện tốt các quy chế phối hợp về bảo vệ an ninh trật tự trong các trường học và cơ sở giáo dục của Công an tỉnh và Sở giáo dục đào tạo, đưa chương trình PCMT vào trường học và cơ sở giáo dục để phòng ngừa học sinh, sinh viên tham gia tệ nạn ma tuý.
Nội dung tuyên truyền chủ yếu tập trung vào các phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy, trách nhiệm của công dân trong đấu tranh PCMT để quần chúng nhân dân nâng cao ý thức cảnh giác và tham gia tích cực vào công tác này.
Các cơ quan, đoàn thể, đơn vị phải tuyên truyền, vận động cán bộ, hội viên, công nhân viên chức và người lao động trong cơ quan, xí nghiệp, nhà máy, công nông trường, có các hình thức cam kết thực hiện PCMT và giáo dục con em mình không để sa vào tệ nạn ma túy.
Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, tổ chức lực lượng quần chúng sâu rộng, lực lượng nòng cốt mạnh mẽ trong PCMT.. Lực lượng nòng cốt là những người tích cực trong quần chúng, là những nhân tố đi đầu trong công tác PCTP, là những người có trách nhiệm đối với địa phương, đối với xã hội. Đó là chỗ dựa vững chắc để quần chúng phát huy vai trò của mình trong việc phát hiện, đấu tranh ngăn chặn tội phạm và tệ nạn ma túy.
- 3.2.2. Hoàn thiện các biện pháp phòng ngừa các tội phạm về ma túy
Những biện pháp không cho tội phạm xảy ra được thiết kế trên cơ sở của trạng thái chưa xảy ra của tội phạm về ma túy, nhưng sắp xảy ra, nó đang tiềm tàng ở Quảng Ngãi.
Nên biện pháp ngăn chặn ở đây phải bao hàm ba nhóm biện pháp:
Ba là, tác động vào nạn nhân tiềm tàng của tội phạm về ma túy:
Trong hệ thống các biện pháp đấu tranh PCMT, các biện pháp luật có vai trò tác động trực tiếp để thúc đẩy nâng cao hiệu quả đấu tranh góp phần tích cực trong việc răn đe, phòng ngừa tội phạm. Do vậy việc sửa đổi, bổ sung pháp luật cho phù hợp và đồng bộ với các chính sách xã hội khác có thể được coi là biện pháp góp phần đấu tranh PCTP về ma túy có hiệu quả.
Tuy nhiên, các văn bản pháp luật về đấu tranh, PCMT còn nhiều bất cập, đây là nội dung rất thiết thực cần tổ chức nghiên cứu để sớm sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới. Cụ thể như sau:
Tăng cường sự phối hợp hoạt động giữa các cơ quan tư pháp trong công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy:
Đối với cơ quan Công an là lực lượng nòng cốt trong đấu PCTP, là Cơ quan thường trực trong công tác PCTP, PCMT, cần phải: tham mưu cho các cấp ủy đảng, chính quyền, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chủ trương, kế hoạch, biện pháp PCMT trên địa bàn; làm tốt công tác nghiệp vụ cơ bản của ngành, nắm chắc tình hình, phát hiện kịp thời, điều tra truy quét các tụ điểm, các ổ nhóm tổ chức sử dụng ma túy; tổ chức đấu tranh có hiệu quả với các đường dây, tổ chức buôn bán, vận chuyển ma túy thâm nhập vào thành phố, mở nhiều đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm về ma túy, nâng cao hiệu quả đấu tranh, điều tra mở rộng để xác định nguồn cung cấp ma túy, hạn chế tình trạng để sót lọt tội phạm; Phối hợp với ngành Lao động – Thương binh – Xã hội lập hồ sơ người nghiện ma túy, phân loại xử lý đối với từng diện đối tượng, chủ động phối hợp với các ban ngành, đoàn thể trong việc quản lý, giáo dục và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện; đẩy mạnh phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ nói chung, phong trào quần chúng tham gia đấu tranh PCTP ma túy nói riêng.
Viện kiểm sát phải tăng cường chú trọng công tác xây dựng ngành trong sạch, vững mạnh, từng bước kiện toàn củng cố tổ chức, rèn luyện phẩm chất người cán bộ kiểm sát; Viện kiểm sát tỉnh cần phải thường xuyên tổ chức kiểm tra đối với các Viện kiểm sát TP, huyện trong việc thực thi nhiệm vụ giải quyết các vụ án về ma túy.
Đối với TAND, việc áp dụng pháp luật đúng đắn trong công tác xét xử các vụ án phạm tội về ma túy có ý nghĩa phòng ngừa to lớn. Tòa án cần thường xuyên tổ chức hội thảo, tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm về nghiệp vụ trong nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kỹ năng xét xử, định tội danh và lượng hình phạt đối với những vụ án phạm tội về ma túy.
Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo cán bộ cho các cơ quan bảo vệ pháp luật, đào tạo cán bộ nguồn của các chức danh tư pháp; đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng cán bộ tư pháp theo hướng cập nhật các kiến thức mới về chính trị, pháp luật, kinh tế và xã hội; nâng cao lý luận về tội phạm, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn; có phẩm chất, đạo đức trong sạch, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn, dũng cảm đấu tranh vì công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; có cơ chế, chính sách thu hút, tuyển chọn những người có tâm huyết, đủ điều kiện vào làm việc ở các cơ quan tư pháp; thực hiện cơ chế thi tuyển để bổ nhiệm vào các chức danh tư pháp; có chế độ, chính sách về tiền lương, khen thưởng phù hợp với lao động của cán bộ có chức danh tư pháp.
Các cơ quan chuyên trách PCTP về ma túy là các cơ quan trực tiếp thực hiện các hoạt động ngăn chặn, đấu tranh PCTP về ma túy. Để lực lượng chuyên trách thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình, trong thời gian đến cần phải:
Tăng cường và bổ sung biên chế cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, cơ quan chuyên trách PCMT thuộc Bộ đội biên phòng, cơ quan Hải quan, đảm bảo đủ số lượng và chất lượng.
Tội phạm ma túy ngày nay triệt để lợi dụng thành tựu của khoa học kỹ thuật để tổ chức, chỉ đạo và tiến hành hoạt động phạm tội; chống trả quyết liệt khi bị phát hiện. Vì vậy, để công tác đấu tranh với tội phạm một cách có hiệu quả thì cần phải trang bị đầy đủ, đồng bộ và sử dụng có hiệu quả các loại phương tiện nghiệp vụ trong công tác đấu tranh PCMT; đầu tư trang bị đầy đủ vũ khí và các công cụ hỗ trợ.
Có chế độ, chính sách mang tính đặc thù nhằm kịp thời khen thưởng, động viên cán bộ chiến sỹ và quần chúng nhân dân có thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh PCTP và tệ nạn ma túy trên địa bàn.
KẾT LUẬN
Ma túy gây tác hại về nhiều mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội đã trở thành vấn đề mang tính toàn cầu và đang là hiểm hoạ của nhân loại, là thách thức lớn với các quốc gia, dân tộc. Vì thế công tác đấu tranh phòng, chống ma tuý đã được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm chỉ đạo, đầu tư một lực lượng lớn cả về con người và kinh phí; xây dựng hệ thống lý luận, xây dựng lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy. Công tác phòng chống, kiểm soát ma tuý đã trở thành chương trình hành động của quốc gia. Tuy vậy, THTP ma túy vẫn tiếp tục gia tăng và diễn biến phức tạp.
Ở Quảng Ngãi, trong những năm qua cấp ủy, chính quyền các cấp, các cơ quan, ban, ngành đoàn thể đã triển khai nhiều biện pháp đấu tranh PCTP về ma túy đạt hiệu quả cao làm kiềm chế gia tăng tội phạm và tệ nạn ma túy, góp phần giữ vững sự ổn định trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh, tạo môi trường lành mạnh phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, THTP về ma túy trên địa bàn vẫn đang diễn biến phức tạp có xu hướng gia tăng về tính chất và mức độ sẽ gây ra tác hại hết sức nghiêm trọng đối với tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở địa phương.
Trong thời gian đến do ảnh hưởng của THTP ma túy quốc tế, các nước trong khu vực và trong nước nên diễn biến tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh rất khó lường, tìm ẩn nguy cơ phức tạp, theo chiều hướng gia tăng về quy mô, tính chất và mức độ phạm tội; phương thức thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi, xảo quyệt, manh động. Do vậy, để đấu tranh PCTP này có hiệu quả cần làm tốt những biện pháp cơ bản sau đây:
Thứ nhất, kiến nghị Nhà nước bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến công tác phòng, chống ma túy cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế – xã hội, tình hình diễn biến của tội phạm này.
Thứ hai, các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành chức năng cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác đấu tranh PCMT; có biện pháp khắc phục những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự trên lĩnh vực PCMT; quản lý chặt chẽ các hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu, mua bán, vận chuyển, bảo quản, phân phối, cấp phát, sử dụng thuốc gây nghiện và các tiền chất dùng vào việc sản xuất ma túy.
Thứ ba, tập trung làm tốt công tác giáo dục và tuyên truyền phổ biến pháp luật về PCMT, đẩy mạnh phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ, tham gia đấu tranh PCMT; xây dựng và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến trong công tác PCMT.
- Thứ tư, chú trọng tập trung làm tốt công tác cai nghiện và quản lý sau cai, để đạt hiệu quả hơn vì đây là “nguồn cầu” kích thích tội phạm ma túy phát sinh và là những đối tượng có nguy cơ cao chuyển sang hoạt động phạm tội về ma túy. Bên cạnh đó cần phải nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giáo dục, giúp đỡ những người được ra tù trở về tái hòa nhập cộng đồng, nhằm hạn chế và triệt tiêu khả năng tái phạm.
Thứ năm, tăng cường lực lượng chuyên trách trực tiếp đấu tranh PCMT, ưu tiên đầu tư kinh phí mua sắm công cụ hỗ trợ, phương tiện nghiệp vụ cho các cơ quan chuyên trách PCMT.
Thứ sáu, nâng cao hoạt động điều tra, truy tố, xét xử tội phạm. Các lực lượng chuyên trách đấu tranh PCMT cần chủ động tăng cường các biện pháp nghiệp vụ để kịp thời đấu tranh, triệt phá các đường dây, tụ điểm, về ma túy không để chúng kịp phát sinh, phát triển.
Do thời gian tiếp cận nghiên cứu có hạn, kinh nghiệm chưa nhiều nên chắc chắn luận văn còn nhiều hạn chế, thiếu sót, chưa thể đáp ứng một cách đầy đủ và toàn diện các yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn đặt ra.
Rất mong đón nhận được sự tham gia đóng góp về các giải pháp để luận văn hoàn thiện hơn./.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\LUAN VAN VIEN HAN LAM\VIEN HAN LAM DOT 3\TOI PHAM HOC\NGUYEN NGOC VUONG
