Quản lí hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng
MỞ ĐẦU
Nói đến GD&ĐT, chúng ta nghĩ ngay đến vai trò, vị trí của nó đối với mỗi con người, mỗi gia đình và mở rộng ra là cả quốc gia. GD&ĐT gắn liền với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc. Nhiều quốc gia trên thế giới đã đạt được những thành tựu to lớn trong quá trình phát triển nhờ sớm coi trọng vai trò của GD&ĐT.
Trong hệ thống giáo dục, giáo dục Trung học cơ sở có một vị trí đặc biệt quan trọng. Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng giáo dục luôn là vấn đề quan tâm đặc biệt của các nhà trường nói chung và của trường Trung học cơ sở nói riêng. Dạy học là một hoạt động đặc thù của công tác giáo dục, nó giữ vị trí trung tâm và chi phối mọi hoạt động khác trong nhà trường. Dạy học là nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường. Đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường. Hoạt động giảng dạy là hoạt động vô cùng quan trọng trong quá trình dạy học.
Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn Lịch sử và môn Địa lí ở cấp Trung học cơ sở đã được kết hợp lại thành một môn học chung là môn Lịch sử và Địa lí. Đây là môn học bắt buộc, được dạy học 105 tiết ở mỗi khối từ lớp 6 đến lớp 9. Bảo đảm liên thông với chương trình môn Lịch sử và Địa lí cấp tiểu học và chương trình môn Lịch sử, chương trình môn Địa lí cấp trung học phổ thông. Bên cạnh các môn học khác, môn Lịch sử và Địa lí là công cụ để học sinh học tập và sinh hoạt, nhận thức về xã hội và con người, bồi dưỡng tư tưởng và nhân cách.
Nhận thức được vị trí, vai trò hết sức quan trọng của bậc học trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trong hai năm qua ngành giáo dục đã không ngừng đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng dạy học của bậc học Trung học cơ sở, song bên cạnh những thành tựu đạt được, chất lượng giáo dục của bậc học còn bộc lộ nhiều bất cập trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Cùng với các trường phổ thông trong cả nước, các trường THCS quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng đang triển khai thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đối với khối lớp 6,7,8. Đội ngũ giáo viên các nhà trường đã và đang tích cực tham gia các khóa tập huấn, bồi dưỡng thực hiện chương trình.
Song trên thực tế, tại 10 trường THCS của quận Thanh Khê việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 trong 2 năm học 2021 – 2022 và 2022 – 2023 bước đầu đã có những kết quả nhưng vẫn còn một số vấn đề khó khăn, lúng túng trong công tác quản lí hoạt động dạy học trong đó có môn Lịch sử và Địa lí. Việc triển khai thực hiện hoạt động dạy học nói chung và dạy học môn Lịch sử và Địa lí nói riêng ở các trường còn gặp nhiều khó khăn, trở ngại.
Để nâng cao hiệu quả, chất lượng dạy học môn Lịch sử và Địa lí trong các trường THCS hiện nay không chỉ cần sự nhiệt tình của giáo viên, sự quản lý sâu sát của cán bộ quản lý giáo dục mà cần có những nghiên cứu, sáng kiến của đội ngũ cán bộ, giáo viên các nhà trường gắn với hoạt động dạy học môn học này.
Xuất phát từ những lí do trên, vấn đề: “Quản lí hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng” được chúng tôi chọn làm đề tài cho luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa Lí ở trường Trung học cơ sở
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường Trung học cơ sở.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở 10 trường Trung học cơ sở công lập và 01 trường THCS tư thục ở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
Số liệu điều tra khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng trong 02 năm: 2021 – 2022; 2022- 2023.
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.3. Nhóm các phương pháp hỗ trợ
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường Trung học cơ sở.
Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1.1. Quản lí
1.2.1.3. Quản lí nhà trường
Quản lý nhà trường thực chất là quá trình quản lý lao động sư phạm của thầy, hoạt động học tập và tự giáo dục của trò diễn ra chủ yếu trong quá trình dạy học.
1.2.2. Hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.2.2.1. Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học là hệ thống những hành động phối hợp, tương tác giữa người dạy và người học để đạt được mục đích là: dưới tác động chủ đạo của người dạy thì người học sẽ tự giác, tích cực, chủ động để lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển các loại năng lực như năng lực nhận thức, năng lực hành động và hình thành thế giới quan khoa học cùng những phẩm chất của nhân cách.
1.2.2.2. Hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
Lịch sử và Địa lí cấp trung học cơ sở là môn học có vai trò quan trọng đối với việc hình thành, phát triển cho học sinh các phẩm chất chủ yếu, các năng lực chung và năng lực khoa học với biểu hiện đặc thù là năng lực lịch sử, năng lực địa lí; tạo tiền đề học sinh tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia đời sống lao động, trở thành những công dân có ích.
Lịch sử và Địa lí là môn học bắt buộc được dạy học từ lớp 6 đến lớp 9. Môn học gồm các nội dung giáo dục lịch sử, địa lí và một số chủ đề liên môn, đồng thời lồng ghép, tích hợp kiến thức ở mức độ đơn giản về kinh tế, văn hoá, khoa học, tôn giáo,… Các mạch kiến thức lịch sử và địa lí được kết nối với nhau nhằm soi sáng và hỗ trợ lẫn nhau. Ngoài ra, môn học có thêm một số chủ đề mang tính tích hợp, như: bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông; đô thị – lịch sử và hiện tại; văn minh châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long; các cuộc đại phát kiến địa lí,…
1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học môn học Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
Việc quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường trung học cơ sở là quản lý hoạt động dạy của thầy, hoạt động học của trò và các điều kiện hỗ trợ. Trong đó quản lý hoạt động dạy của thầy bao gồm: quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học; phân công giảng dạy; quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp; quản lý giờ trên lớp của giáo viên; việc đổi mới phương pháp dạy học; việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh; sinh hoạt tổ chuyên môn; việc bồi dưỡng giáo viên; sinh hoạt ngoại khóa bộ môn. Quản lý hoạt động học của học sinh bao gồm: quản lý mục đích, động cơ học tập; nội dung, phương pháp học tập và việc tự học của học sinh.
Để quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí có hiệu quả thì cần có những biện pháp quản lý thiết thực và hợp lý của Hiệu trưởng để giáo viên và học sinh ngày càng hứng thú hơn trong giảng dạy và học tập bộ môn. Bởi lẽ, quản lý HĐDH không chỉ đơn thuần là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy của đội ngũ GV mà cần tổ chức, chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn rà soát, sắp xếp lại bài dạy, tiết dạy trong chương trình có những nội dung liên quan thành những chủ đề dạy học, lựa chọn hình thức dạy học phù hợp và thống nhất xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp sau khi được nhóm chuyên môn thảo luận, thống nhất ý kiến. Hướng dẫn, triển khai về mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học, đánh giá kết quả dạy học. Chuẩn bị CSVC, trang thiết bị phù hợp, hiệu quả để phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử và Địa lí theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS, thường xuyên ứng dụng CNTT vào trong dạy học một cách hiệu quả nhất.
Như vậy, quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử và Địa lí của các nhà trường.
1.3. Cơ sở lý luận về hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường trung học cơ sở
1.3.1. Mục tiêu dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.3.2. Nội dung, chương trình môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018
1.3.3. Phương pháp, hình thức dạy học môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS
1.3.4. Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí
1.3.5. Điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS
1.4. Quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.4.1. Quản lý thực hiện mục tiêu dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.4.2. Quản lý nội dung dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.4.3. Quản lý thực hiện phương pháp, hình thức dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.4.4. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.4.5. Quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí tại trường THCS
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN THANH KHÊ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.1. Khái quát về quá trình khảo sát thực trạng
Việc khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí tại các trường trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng nhằm mục tiêu làm cơ sở khoa học cho việc nhận định và đánh giá một cách đúng đắn và khách quan về hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí và công tác quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
Từ đó, làm cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng các biện pháp, giải pháp nhằm mục đích nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
2.1.2. Đối tượng và thời gian khảo sát
– Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý, giáo viên giảng dạy môn Lịch sử và Địa lí và học sinh các khối 6, 7, của 10 trường THCS công lập và 01 trường THCS , THCS, TH tư thục quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng trong năm học 2022 – 2023.
– Tiến trình và thời gian khảo sát
+ Thời gian khảo sát: 3 tháng, từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2023
+ Nghiên cứu cơ sở lý thuyết, xác định nội dung nghiên cứu thực tiễn thời gian từ 1/6/2023- 15/7/2023.
+ Xác lập phương pháp nghiên cứu, thiết kế phiếu hỏi, phỏng vấn, quan sát thời gian từ 15/7/2023-30/8/2023.
+ Thực hiện khảo sát CBQL, GV, HS từ 1/9/2023-15/9/2023
– Khảo sát thực trạng nhận thức, năng lực của cán bộ quản lý, giáo viên giảng dạy môn Lịch sử và Địa lí, học sinh về ý nghĩa của hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
– Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
– Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
– Theo dõi, quan sát quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng. Chú trọng mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, các điều kiện CSVC và hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Lịch sử và Địa lí mà GV đã thực hiện.
– Sử dụng bảng hỏi để thu thập ý kiến về vấn đề khảo sát của cán bộ quản lý, giáo viên Lịch sử và Địa lí, học sinh các khối 6, 7 của 10 trường THCS công lập và 01 trường THCS , THCS, TH tư thục ở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
– Quan sát, theo dõi quá trình quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS trên địa bàn quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng thông qua các văn bản chỉ đạo, nội dung kế hoạch giáo dục, kế hoạch chuyên môn, các báo cáo sơ kết, tổng kết chất lượng bộ môn, kế hoạch dạy học của giáo viên,…
– Sử dụng một số công thức thống kê toán học để xử lý các số liệu đã thu nhận được của đề tài về mặt định lượng, xác định giá trị của các số liệu sau khi xử lý: phương pháp tính tỉ lệ %, phương pháp tính hệ số theo thông số đo (để đánh giá mức độ thường xuyên thực hiện, kết quả thực hiện, mức độ cần thiết và khả thi của những biện pháp).
2.1.5. Tiến trình khảo sát và xử lý kết quả
– Quá trình khảo sát được thực hiện bằng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, chúng tôi tiến hành chọn mẫu điều tra đại diện, gồm: 23 CBQL bao gồm 10 Hiệu trưởng và 13 Phó Hiệu trưởng, 52 giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử và Địa lí và 205 học sinh, mỗi trường 20 phiếu hỏi chia đều cho 2 khối 6, 7 của 10 trường THCS công lập và 5 phiếu hỏi cho 01 trường THCS , THCS, TH tư thục ở Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
– Sau khi nhận lại được kết quả điều tra, chúng tôi đã tiến hành thống kê, tổng hợp và phân tích thông tin các số liệu đã thu nhận được thành các bảng biểu để phục vụ cho cho việc so sánh, đối chiếu và nhận xét quá trình và kết quả khảo sát.
2.2. Tình hình phát triển kinh tế, xã hội và giáo dục và đào tạo quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng
2.2.1. Đặc điểm về kinh tế, xã hội
2.2.2. Đặc điểm về văn hóa, giáo dục quận Thanh Khê
2.2.3. Tình hình giáo dục trung học cơ sở
2.3. Thực trạng hoạt dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường Trung học cơ sở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng
D:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\LOP DA NANG 2\SAU BAO VE\Đã in chưa làm tt\Quản lí hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở các trường THCS quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng\SAU BAO VE\TOM TAT
