Tổ chức đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
Kiểm tra đánh giá (KTĐG) là công cụ quan trọng, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình và sự tiến bộ của học sinh (HS) để hướng dẫn hoạt động học tập, đồng thời điều chỉnh các hoạt động dạy học, quản lí và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng HS và nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng mục tiêu giáo dục đã đề ra. Vì vậy, muốn đổi mới phương pháp dạy học thì phải đổi mới đồng bộ cả về mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp dạy học (PPDH), đặc biệt là phương pháp đánh giá (PPĐG). Đánh giá là khâu cuối cùng của dạy học, nhưng nó lại có tác động rất lớn đến các khâu như xác định mục tiêu, xác định nội dung, hình thức và PPDH.
Đánh giá năng lực (ĐGNL) của HS trong dạy học tiểu học nói chung có tầm quan trọng đặc biệt. Đây là khâu cuối cùng và cũng là khởi đầu cho một chu trình khép kín tiếp theo với một chất lượng cao hơn của quá trình dạy học và khẳng định hiệu quả của viêc dạy học theo hướng phát triển năng lực người học. Đánh giá năng lực giúp giáo viên và phụ huynh theo dõi sự tiến bộ của học sinh qua từng giai đoạn học tập. Giúp HS xác định những lĩnh vực mà HS cần cải thiện cũng như những điểm mạnh cần được phát huy.
Nhờ có công nghệ thông tin và các phương tiện dạy học mà các kiến thức được cập nhật nhanh, chính xác, cụ thể hóa, HS có nhiều thuận lợi để chiếm lĩnh kiến thức, tìm hiểu được các sự vật và hiện tượng địa lý ở khắp các lãnh thổ trên phạm vi toàn thế giới và các vùng miền của đất nước.
Tuy nhiên, trong thực tế dạy học phần Địa lí trong môn Lịch sử và Địa lí ở trường tiểu học hiện nay, việc KTĐG các NL đặc thù nói chung và NL tìm hiểu địa lí (THĐL) nói riêng còn nhiều hạn chế, đặc biệt là việc xác định các hình thức, phương pháp đánh giá (PPĐG) từng NL; việc xây dựng các công cụ và tiêu chí đánh giá, việc thực hiện đánh giá còn gặp nhiều khó khăn, nên việc KTĐG vẫn chủ yếu theo lối mòn truyền thống, chưa có sự đổi mới căn bản, kết quả đánh giá chủ yếu vẫn rơi vào đánh giá nhận thức kiến thức, ĐGNL còn mờ nhạt và chưa khả thi, thiếu linh hoạt và sáng tạo. Để thực hiện đổi mới về KTĐG theo hướng phát triển NL của HS, dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn, kinh nghiệm dạy học, chúng tôi chọn đề tài “Tổ chức đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 4” để nghiên cứu, nhằm xây dựng được các hình thức, phương pháp và công cụ đánh giá NL THĐL mang tính khoa học, thực tiễn, phù hợp đặc điểm tâm lý lứa tuổi HS.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Xác định hình thức, phương pháp và thiết kế các công cụ đánh giá NL THĐL của HS trong dạy học phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 ở trường tiểu học mang tính khoa học, thực tiễn, phù hợp đặc điểm tâm lí lứa tuổi HS, góp phần thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
– Nghiên cứu cơ sở lí luận về đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí 4.
– Khảo sát điều tra thực trạng về việc đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 ở một số trường tiểu học trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
– Xác định các hình thức, phương pháp và thiết kế công cụ đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí môn Lịch sử và Địa lí lớp 4.
– Tiến hành thực nghiệm sư phạm kiểm chứng về tính khoa học, thực tiễn và khả thi của các phương pháp đánh giá NL THĐL đã đề xuất.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
– Quá trình dạy học phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4.
– Phạm vi nội dung: đề tài chỉ tập trung vào nội dung xác định các hình thức, phương pháp và thiết kế công cụ đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4.
– Phạm vi khảo sát được tiến hành tại 3 trường tiểu học trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.
– Thời gian khảo sát: năm học 2023 – 2024.
4. Tổng quan vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài
5.1. Phương pháp thu thập, phân tích, tổng hợp tài liệu
5.2. Phương pháp điều tra
5.3. Phương pháp quan sát
5.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
5.5. Phương pháp toán học thống kê
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
– Ý nghĩa khoa học: Thông qua việc xác định các hình thức, phương pháp và xây dựng được các công cụ đánh giá NL THĐL phù hợp, khoa học sẽ bổ sung, đóng góp thêm vào hệ thống lý luận và thực tiễn của KTĐG theo NL người học.
– Đề tài hoàn thành với hệ thống hình thức, phương pháp công cụ đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 được thực nghiệm và kiểm chứng một cách khách quan, sẽ là những tài liệu tham khảo thực tế và thiết thực cho GV dạy học ở tiểu học nói chung và GV dạy phần Địa lí trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 nói riêng, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học theo hướng phát triển NL người học.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của việc tổ chức đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
Chương 2: Xác định phương pháp, công cụ và tổ chức đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC TÌM HIỂU ĐỊA LÍ TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 4
1.1. Một số vấn đề lí luận liên quan đến đánh giá năng lực người học
1.1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của năng lực
a. Khái niệm về năng lực
NL được định nghĩa theo rất nhiều cách khác nhau, theo nhiều góc độ với sự lựa chọn các dấu hiệu khác nhau của các nhà nghiên cứu.
Chính vì vậy, NL còn được hiểu là khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong những tình huống khác nhau thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và kinh nghiệm cũng như sự sẵn sàng hành động.
b. Đặc điểm của năng lực
Từ định nghĩa về NL, chúng ta thấy NL có những đặc điểm sau đây:
– NL được bộc lộ ở hành động, ở công việc nhằm đáp ứng những yêu cầu cụ thể trong một bối cảnh cụ thể.
– NL thể hiện tính hiệu quả hoặc chất lượng cao của hoạt động.
– NL là sự huy động tổng hợp nhiều nguồn lực bên trong
c. Các năng lực học sinh trong nhà trường phổ thông
Tổ chức OECD, năm 2015 đã đưa ra một khung NL cho các nhóm đối tượng người học. Bộ GD&ĐT nước ta đã dựa vào khung NL của OECD và xác định các nhóm NL chung và riêng cho HS đưa vào Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 để hình thành và phát triển cho HS.
1.1.1.2. Khái quát về năng lực tìm hiểu địa lí
a. Bản chất của năng lực tìm hiểu địa lí
b. Biểu hiện của năng lực tìm hiểu địa lí
1.1.2.1. Khái niệm về đánh giá năng lực và đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí
a. Khái niệm về đánh giá và đánh giá năng lực
– Trong lĩnh vực giáo dục và dạy học, có nhiều quan niệm, định nghĩa về đánh giá. Tuy cách định nghĩa có khác nhau nhưng các khái niệm đều nhấn mạnh các khía cạnh quan trọng của đánh giá trong giáo dục và dạy học là xác định mục đích đánh giá, phương pháp, công cụ đánh giá và sử dụng kết quả đánh giá để ra quyết định phù hợp
– Đánh giá năng lực: ĐGNL được coi là bước phát triển cao hơn so với đánh giá kiến thức, kĩ năng. Để chứng minh HS có một NL ở một mức độ nào đó, phải tạo cơ hội cho HS tham gia hoạt động, được giải quyết vấn đề ở những tình huống trong học tập, trong thực tiễn.
b. Đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí
Dựa trên khái niệm về ĐGNL, thì đánh giá NL THĐL là đánh giá khả năng của HS biết quan sát, tra cứu tài liệu, sử dụng bản đồ, lược đồ và các phương tiện địa lí để tìm thông tin hoặc điều tra ở mức đơn giản, tìm hiểu về các hiện tượng địa lí tự nhiên, xã hội và các hoạt động kinh tế của con người ở các vùng miền trên đất nước và thế giới.
1.1.2.2. Nguyên tắc của đánh giá năng lực
Trong quá trình dạy học phát triển NL, đánh giá có vai trò rất quan trọng, kết quả đánh giá phải cung cấp được những thông tin hữu ích, chính xác để đưa ra được các quyết định đúng đắn. Để đảm bảo được vai trò này, trong bài viết về “Cách thức đánh giá năng lực người học” – phần 1, tác giả Lê Thái Hưng và Lê Thị Hoàng Hà [62] có nêu ra 5 nguyên tắc chung trong ĐGNL người học, đó là:
– ĐGNL người học phải đảm bảo tính giá trị
– ĐGNL người học phải đảm bảo tính toàn diện và linh hoạt
– ĐGNL người học phải đảm bảo tính công bằng và tin cậy
– ĐGNL người học đòi hỏi sự quan tâm đến cả kết quả và những kinh nghiệm dẫn đến kết quả đó
– Kết quả đánh giá tốt nhất khi liên kết các hoạt động thực hiện theo thời gian.
1.1.2.3. Vai trò của đánh giá năng lực
– ĐGNL của người học đóng vai trò quan trọng trong nhiều khía cạnh của giáo dục và phát triển cá nhân.
– ĐGNL giúp xác định điểm mạnh và điểm yếu của người học.
– Qua việc ĐGNL, giúp GV có thể đánh giá được mức độ tiến bộ của HS trong quá trình học.
– Kết quả ĐGNL cung cấp cơ hội cho việc cung cấp phản hồi xây dựng và hữu ích từ phía GV và đồng học.
– Kết quả ĐGNL cũng cho phép các nhà giáo dục đánh giá hiệu quả của chương trình học và PPDH.
– ĐGNL có thể giúp HS xác định được sở thích, khả năng và mục tiêu nghề nghiệp. Điều này có thể hỗ trợ họ trong việc chọn lựa chương trình học phù hợp và lập kế hoạch sự nghiệp.
1.1.2.4. Phương pháp đánh giá năng lực
Phương pháp chung trong kiểm tra đánh giá tiếp cận NL là cách thức thu thập minh chứng về việc thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ học tập của người học, dùng làm căn cứ đánh giá kết luận về NL của HS.
PPĐG năng lực rất đa dạng, tùy vào nội dung, bối cảnh đánh giá và các yếu tố chi phối khác mà GV có thể lựa chọn sử dụng các PPĐG. Trong đề án này, chúng tôi xin nêu một số PPĐG cơ bản nhất để thu thập minh chứng đánh giá.
1.1.2.5. Công cụ đánh giá năng lực
- Công cụ thu thập thông tin phản hồi là công cụ tác động lên đối tượng cần thu thập thông tin đánh giá để đưa ra yêu cầu (lệnh).
- Công cụ chấm điểm là công cụ sử dụng để đo lường kết quả thực hiện các nhiệm vụ đánh giá. Các công cụ chấm điểm được sử dụng trong ĐGNL bao gồm:
1.2. Chương trình phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
1.2.1.1. Mục tiêu của chương trình [4]
– Môn Lịch sử và Địa lí ở cấp tiểu học hình thành, phát triển ở HS năng lực lịch sử và địa lí
– Môn Lịch sử và Địa lí ở cấp tiểu học giúp HS khám phá thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh để bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc, tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước; ý thức bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn và phát triển các giá trị văn hoá Việt Nam..
1.2.1.2. Những yêu cầu cần đạt của phần Địa lí trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 (Bảng 1.1)
1.2.2. Phần kiến thức địa lí và việc kết hợp các phương pháp, công cụ để đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí vào chương trình phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
1.2.2.2. Kết hợp sử dụng các phương pháp đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong chương trình phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
1.2.2.3. Kết hợp sử dụng các công cụ đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong chương trình phần Địa lí – môn Lịch sử và Địa lí lớp 4
1.3. Đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của học sinh lớp 4
1.4. Điều tra khảo sát thực trạng về đánh giá năng lực tìm hiểu Địa lí trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí
1.4.1.1. Mục đích điều tra khảo sát
Thông qua khảo sát để nắm được thực trạng của việc tổ chức đánh giá NL THĐL trên địa bàn nghiên cứu; tiến hành phân tích, đánh giá và rút ra nhận xét về thực trạng tổ chức đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí lớp 4 của một số trường tiểu học làm cơ sở thực tiễn để lựa chọn những phương pháp phù hợp, khách quan và có độ tin cậy cho nội dung nghiên cứu.
1.4.1.2. Đối tượng và phương pháp điều tra
– Đối tượng điều tra khảo sát
+ Điều tra khảo sát 10 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 của hai trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi và Ngô Sĩ Liên (quận Liên Chiểu, tp Đà Nẵng).
+ Khảo sát 110 HS lớp 4 của 2 trường tiểu học nói trên
– Phương pháp điều tra:
+ Điều tra bằng bảng hỏi: Phiếu điều tra GV và phiếu khảo sát HS
+ Trao đổi phỏng vấn trực tiếp GV và HS
+ Dự giờ thăm lớp
1.4.1.3. Nội dung khảo sát điều tra
a. Nội dung khảo sát giáo viên
– Nhận thức của GV về vai trò và sự cần thiết của việc đánh giá NL khoa học đặc thù nói chung và NLTHĐL nói riêng trong dạy học phần Địa lí lớp 4.
– Các PPĐG và công cụ đánh giá NLTHĐL mà GV thường sử dụng trong dạy học phần Địa lí lớp 4.
– Những thuận lợi và khó khăn thường gặp trong quá trình đánh giá NLTHĐL trong dạy học phần Địa lí lớp 4.
b. Nội dung khảo sát học sinh
– Nhận thức của HS về tầm quan trọng của việc kiểm tra đánh giá theo NL tìm hiểu địa lí.
– Ý kiến của HS đối với các CCĐG và phương pháp đánh giá NL THĐL mà GV thường sử dụng.
– Ý kiến của HS về phản hồi kết quả đánh giá đến HS về tính công khai và công bằng trong đánh giá.
Qua tiến hành điều tra khảo sát ý kiến của 10 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử và Địa lí lớp 4 của 2 trường tiểu học đã chọn bằng công cụ phiếu điều tra trắc nghiệm (Phụ lục 1) chúng tôi thu được kết quả ở các bảng sau như sau:
– Nhận thức của GV về vai trò và sự cần thiết của việc đánh giá NL THĐL
Kết quả khảo sát bảng 1.3 cho thấy 100 % GV đều cho rằng việc đánh giá NL THĐL của HS trong dạy học ở tiểu học nói chung và dạy học Địa lí lớp 4 nói riêng là rất cần thiết và cần thiết. Điều này chứng tỏ các GV đã nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của việc dạy học theo NL và đánh giá theo NL.
– Về mức độ thường xuyên sử dụng các phương pháp đánh giá NL THĐL của GV trong dạy học phần Địa lí lớp 4
Kết quả bảng 1.4 cho thấy: các GV cũng sử dụng đa dạng các PPĐG để đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí lớp 4.
– Về mức độ sử dụng các CCĐG của giáo viên
Từ kết quả bảng 1.5 cho thấy: các công cụ mà GV sử dụng để thu thập thông tin trong đánh giá NL đã đa dạng hơn, ngoài các công cụ truyền thống như câu hỏi, bài tập, bài kiểm tra, GV đã sử dụng phiếu học tập và phiếu quan sát để thu thập thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của HS để đánh giá.
– Những khó khăn trong quá trình đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí lớp 4 của GV
Kết quả điều tra, khảo sát và phỏng vấn bảng 1.6 GV cho thấy: Khó khăn lớn nhất trong ĐGNL của HS đối với GV vẫn là không có thời gian và chưa có kinh nghiệm trong thiết kế các công cụ đánh giá.
1.4.2.1 Đối với học sinh
Qua khảo sát ý kiến của 110 HS ở 2 trường Ngô Sĩ Liên và Nguyễn Văn Trỗi thông qua phiếu trắc nghiệm (phụ lục 2), chúng tôi thu được kết quả về các nội dung khảo sát như sau:
– Ý kiến HS về mức độ thường xuyên đánh giá NL THĐL của GV trong dạy học phần Địa lí lớp 4 thể hiện ở biểu đồ 1.2: Qua biểu đồ 1.2 cho thấy: ý kiến của HS cho rằng: 78.2 % GV luôn quan tâm và thường xuyên đánh giá NL THĐL trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí nói chung và phần Địa lí lớp 4 nói riêng, chỉ có số ít GV là chưa quan tâm và chưa thường xuyên Đánh giá NL này trong quá trình dạy học (chiếm 21.8 %). Điều này cho thấy, phần lớn GV đã chú trọng đến đánh giá NL trong quá trình dạy học phát triển NL.
– Ý kiến HS về các PPĐG mà GV thường xuyên sử dụng để đánh giá NL THĐL trong quá trình dạy học: Qua biểu đồ 1.3 cho thấy: ý kiến của HS gần như tương đồng với ý kiến của GV về các PPĐG mà GV thường sử dụng để đánh giá NL THĐL trong quá trình dạy học. Các PPĐG được GV thường xuyên sử dụng cũng là vấn đáp, kiểm tra tự luận và quan sát, các PPĐG khác chiếm tỉ lệ ít hơn, nhất là tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, GV có sử dụng nhưng chỉ là hình thức, việc sử dụng các PPĐG này chưa mang lại hiệu quả khả thi.
– Về thái độ của HS khi thực hiện các công cụ đánh giá
Qua bảng kết quả khảo sát biểu đồ 1.4. cho thấy: HS rất thích làm việc với các công cụ như phiếu học tập, phiếu quan sát (chiếm tỉ lệ trên 90 %), HS cho rằng trên các phiếu học tập và phiếu quan sát, các nhiệm vụ và yêu cầu được ghi rõ ràng, cụ thể nên HS dễ thực hiện. Còn các bài tập và bài kiểm tra HS phải tự suy luận, suy nghĩ khó biết đúng sai nên HS ít thích hơn (tỉ lệ thích dạng bài kiểm tra chiếm 42.7%, dạng bài tập chiếm 35.5%).
1.4.3.1. Những mặt đã đạt đươc:
– GV đã nhận thức đúng và đầy đủ về dạy học phát triển NL và đánh giá NL và đã chú trọng ĐGNL của HS trong dạy học phần Địa lí lớp 4, nhất là các NL khoa học đặc thù bộ môn, trong đó có NL THĐL.
– Đại bộ phận GV cũng đã nhận thức được việc ĐGNL là đánh giá thường xuyên và trong quá trình dạy học chứ không phải đánh giá định kỳ hoặc kết thúc bài học.
– GV đã sử dụng đa dạng các phương pháp và công cụ ĐGNL, nhất là các phương pháp mới, có ưu thế và định lượng để đánh giá NL THĐL.
– HS cảm thấy hào hứng khi GV tổ chức các phương pháp học tập và đánh giá trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập.
1.4.3.2. Những mặt còn hạn chế
– Một số GV chưa phân biệt rạch ròi các biểu hiện của NL THĐL với các NL đặc thù khác, nên khi đánh giá tách bạch một NL còn lẫn lộn giữa các tiêu chí.
– GV chưa dành thời gian để nghiên cứu PPĐG năng lực và chưa thiết kế các công cụ đánh giá phù hợp cho từng bài học. Kinh nghiệm và kỹ năng thiết kế các công cụ đánh giá hiệu quả như rubric, thang đo ở GV còn hạn chế.
– Mặc dù GV đã chú trọng vận dụng các phương pháp và công cụ ĐGNL mới và hiệu quả, tuy nhiên vẫn tập trung sử dụng chủ yếu các phương pháp và công cụ truyền thống, các tiêu chí đánh giá chủ yếu vẫn mang tính định tính, chưa thể hiện tính định lượng, nên hiệu quả đánh giá NL THĐL chưa cao.
Kết quả điều tra khảo sát, làm cơ sở thực tiễn để chúng tôi nghiên cứu và đề xuất một số phương pháp và công cụ đánh giá NL THĐL một cách phù hợp, mang tính khoa học.
XÁC ĐỊNH PHƯƠNG PHÁP, CÔNG CỤ VÀ TỔ CHỨC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC TÌM HIỂU ĐỊA LÍ TRONG DẠY HỌC
2.1. Các nguyên tắc đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học phần Địa lí lớp 4
- 2.1.1. Đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí phải dựa trên các biểu hiện của năng lực và tiêu chí cụ thể, phải được công khai
- 2.1.2. Đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí phải được thực hiện thường xuyên liên tục trong suốt quá trình dạy học
- 2.1.3. Đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí phải được thực hiện dựa trên các phương pháp và công cụ đa dạng
- 2.1.4. Đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí phải đảm bảo tính toàn diện và phân hóa
- 2.1.5. Đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí phải đảm bảo độ tin cậy và công bằng
2.2. Quy trình đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học phần kiến thức Địa lí lớp 4
Hình 1.2: Sơ đồ quy trình đánh giá NL THĐL trong dạy học phần Địa lí lớp 4
2.3. Tổ chức đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học phần Địa lí lớp 4 thông qua một số bài minh họa
2.3.1.1. Xác định mục tiêu đánh giá
2.3.1.2. Xác định phương pháp đánh giá NL THĐL
– Phương pháp vấn đáp: hỏi đáp trong quá trình dạy học, vừa gợi mở, vừa đặt vấn đề để HS tìm hiểu và chiếm lĩnh kiến thức;
– Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động nhóm: sử dụng công cụ câu hỏi bài tập cho nhóm trên phiếu học tập;
– Phương pháp quan sát: GV quan sát hoạt động học tập của các nhóm làm việc với bản đồ, lược đồ, tranh ảnh để đánh giá tinh thần, thái độ và sự hợp tác.
2.3.1.3. Xây dựng công cụ đánh giá
a. Xây dựng câu hỏi dành cho phương pháp vấn đáp
b. Xây dựng phiếu học tập cho dạng bài tập nhóm
c. Xây dựng phiếu quan sát dành cho phương pháp quan sát
đ. Rubric đánh giá mức độ đạt được NL THĐL
2.3.1.4. Thực hiện đánh giá
Sau khi đã xây dựng công cụ đánh giá GV sử dụng để thực hiện đánh giá; Việc đánh giá được thực hiện trong cả quá trình thực hiện bài học. GV và HS tương tác thực hiện liên tục các công việc theo một trình tự như sau:
– B1: Sau hoạt động khởi động, GV chia nhóm HS
– B2: GV nêu câu hỏi vấn đáp, giao bài tập nhóm và phiếu học tập cho HS, quy định thời gian làm việc nhóm
– B3: HS thực hiện nhiệm vụ; GV thực hiện quan sát các nhóm để hoàn thành phiếu quan sát.
– B4: Kết thúc thời gian làm bài tập nhóm, GV cho các nhóm báo cáo kết quả ghi trên phiếu học tập. Khi mỗi nhóm báo cáo xong phiếu học tập, GV cho nhóm tự đánh giá và cho các nhóm nhận xét nhóm bạn.
– B5: GV dựa vào thông tin trên các công cụ: các câu trả lời trực tiếp, phiếu học tập, phiếu quan sát và bảng tiêu chí để đánh giá NLTHĐL của HS.
2.3.1.5. Phản hồi kết quả đánh giá
– Dựa vào kết quả đánh giá năng lực thực hành của các nhóm và cá nhân trong bài học, giáo viên sẽ công bố kết quả cho học sinh theo ba mức độ đánh giá cụ thể: Tốt, Đạt và Cần cố gắng. Hoặc GV cũng có thể để HS tự đánh giá chính mình và đánh giá bạn.
– Đối với các nhóm và cá nhân đạt mức đánh giá Tốt, giáo viên sẽ khen ngợi và công nhận những nỗ lực xuất sắc của họ. Các nhóm và cá nhân đạt mức Đạt sẽ được khuyến khích để tiếp tục phát huy và cải thiện. Đối với các nhóm và cá nhân ở mức Cần cố gắng, giáo viên sẽ động viên và hỗ trợ, cung cấp những phản hồi cụ thể để giúp họ cải thiện và nâng cao năng lực.
F:\DỮ LIỆU MỚI CẦN ĐỔI TÊN VÀ ĐĂNG 2025\TAI LIEU C YEN-2024\LUẬN VĂN\Tổ chức đánh giá năng lực tìm hiểu địa lí trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 4\SAU BAOI VE\TOM TAT
