Hoàn thiện công tác thẩm định cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
Tính cấp thiết của đề tài
Đất nước ta đang trong quá trình phát triển theo xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, thu nhập của người dân ngày một tăng và ổn định hơn nên họ có nhu cầu được hưởng thụ nhiều hơn. Nắm bắt được điều này, ngân hàng đã cung cấp cho người tiêu dùng những dịch vụ giúp thỏa mãn nhu cầu của họ sớm hơn. Nhờ đó, cho vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân tăng lên nhanh chóng cả về quy mô và tỷ trọng trên tổng dư nợ cho vay của ngân hàng. Cho vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân là một thị trường tiềm năng để các ngân hàng thương mại khai thác. Khách hàng cá nhân thì đa dạng và phức tạp, thông tin tài chính về khách hàng cá nhân không rõ ràng và không minh bạch. Hơn nữa tình hình tài chính của khách hàng cá nhân có thể thay đổi nhanh chóng tùy theo tình trạng công việc hay sức khỏe của họ. Chính vì những nguyên nhân trên đã gây nên nhiều rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng mà bất kỳ ngân hàng nào cũng phải đối mặt. Do đó, việc thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng nhằm hạn chế những rủi ro tín dụng là cần thiết và giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh hiệu quả của ngân hàng.
Gần đây, cả nước nói chung và tỉnh Bình Định nói riêng đã xảy ra hoạt loạt vụ tuyên bố vỡ nợ gây thất thoát vốn rất lớn cho ngành ngân hàng. Tuy Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn chưa có thiệt hại nào đáng kể xảy ra nhưng cũng cho thấy công tác thẩm định cho vay tiêu dùng nhằm hạn chế những rủi ro tín dụng vẫn còn rất nhiều bất cập. Vì vậy, ngân hàng cần phải quan tâm nghiên cứu để có những thay đổi nhằm giảm thất thoát tối thiểu cho mình. Do đó, công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Chi nhánh có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của ngân hàng.
Với thực tiễn sinh động của hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn, em nhận thấy rằng, việc tìm hiểu và phân tích hiệu quả hoạt động thẩm định tín dụng trong lĩnh vực tiêu dùng là hết sức cần thiết. Xuất phát từ những lý do trên, em đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác thẩm định cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn” làm luận văn thạc sĩ của mình.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
– Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thẩm định cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại.
– Phân tích thực trạng thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn. Từ đó phát hiện ra những ưu điểm và hạn chế trong công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn.
– Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn.
* Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu trên, tác giả đã tiến hành nghiên cứu để trả lời cho ba câu hỏi sau đây:
(i) Nội dung và tiêu chí phản ánh kết quả công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại?
(ii) Thực trạng công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn giai đoạn 2011 – 2013 như thế nào? Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân?
(iii) Làm thế nào để hoàn hiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn?
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
– Đối tượng nghiên cứu: Lý luận và thực tiễn công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – CN Quy Nhơn.
– Phạm vi nghiên cứu:
+ Phạm vi nội dung: Nghiên cứu công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn nhưng không bao gồm thẩm định cho vay tiêu dùng qua thẻ.
+ Phạm vi thời gian: Từ năm 2011 – 2013.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập thông tin – số liệu: Các báo cáo và số liệu tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn năm 2011, 2012 và 2013, báo, internet, sách tham khảo, luận văn…
Trong quá trình nghiên cứu luận văn sử dụng phương pháp lịch sử, thống kê mô tả, tổng hợp, so sánh, phân tích diễn giải…
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
– Thứ nhất, hệ thống được những vấn đề lý luận cơ bản về công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại.
– Thứ hai, đánh giá được thực trạng công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn, chỉ ra những ưu điểm và những tồn tại của công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Chi nhánh làm cơ sở để đưa ra những giải pháp thực tiễn.
– Thứ ba, trên cơ sở định hướng phát triển hoạt động tín dụng nói chung và công tác cho vay tiêu dùng nói riêng của Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn, đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Chi nhánh.
Bố cục đề tài
Nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Lý luận cơ bản về thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
Chương 3: Giải pháp hoàn hiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
Tổng quan tài liệu nghiên cứu
LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG TRONG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Theo luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam (2010): “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắt có hoàn trả cả gốc và lãi”.
b. Phân loại cho vay của ngân hàng thương mại
– Căn cứ vào thời hạn cho vay: Cho vay ngắn hạn; Cho vay trung hạn; Cho vay dài hạn.
– Căn cứ vào hình thức đảm bảo cho vay: Cho vay có đảm bảo bằng tài sản; Cho vay không có đảm bảo bằng tài sản.
– Căn cứ vào mục đích cho vay: Cho vay bất động sản; Cho vay công thương nghiệp; Cho vay nông nghiệp; Cho vay tiêu dùng
– Căn cứ vào chủ thể vay vốn: Cho vay doanh nghiệp (tín dụng bán buôn); Cho vay cá nhân, hộ gia đình (tín dụng bán lẻ); Cho vay cho các tổ chức tài chính.
– Căn cứ vào phương thức hoàn trả nợ vay: Cho vay trả góp; Cho vay hoàn trả một lần; Cho vay hoàn trả theo yêu cầu.
– Căn cứ vào hình thái giá trị của khoản vay: Cho vay bằng tiền; Cho vay bằng tài sản.
– Căn cứ vào xuất xứ khoản vay: Cho vay trực tiếp; Cho vay gián tiếp.
– Cho vay khác: Bao gồm các khoản cho vay khác chưa được phân loại ở trên (ví dụng như cho vay kinh doanh chứng khoán).
a. Khái niệm cho vay tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng là các khoản cho vay của ngân hàng nhằm mục đích tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình. Đây là nguồn tài chính quan trọng giúp người tiêu dùng có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống như nhà ở, phương tiện đi lại, đồ dùng gia đình… Bên cạnh đó, những chi tiêu cho nhu cầu giáo dục, y tế và du lịch… cũng có thể được tài trợ bởi cho vay tiêu dùng.
b. Đặc điểm cho vay tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng vẫn được các ngân hàng coi là khoản mục mang lại lợi nhuận khá cao với lãi suất “cứng nhắc”. Điều đó có nghĩa là nó đủ để bù đắp chi phí huy động vốn của ngân hàng.
Hơn nữa khi vay tiền, người tiêu dùng dường như kém nhạy cảm với lãi suất (mặc dù rõ ràng chính lãi suất ghi trên hợp đồng ảnh hưởng đến quy mô số tiền phải trả). Những người có nhu cầu cao có xu hướng vay nhiều hơn với thu nhập hàng năm của mình.
c. Rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất mà ngân hàng phải chịu do khách hàng vay không trả đúng hạn, không trả hoặc không trả đầy đủ vốn và lãi. Khi thực hiện một hoạt động cho vay cụ thể, NH không dự kiến là khoản cho vay đó sẽ bị tổn thất. Vì vậy, rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng là khả năng xảy ra tổn thất mà ngân hàng phải chịu do KH vay tiêu dùng không trả đúng hạn, không trả, hoặc không trả đầy đủ vốn và lãi [4, tr.156].
Ngân hàng cần phải thực hiện công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng một cách kỹ lưỡng và chuẩn xác nhằm hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng.
Thẩm định tín dụng là sử dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích nhằm kiểm tra, đánh giá mức độ tin cậy và rủi ro của một phương án hoặc dự án mà khách hàng đề xuất qua hồ sơ đề nghị vay vốn nhằm phục vụ cho việc ra quyết định tín dụng [5, tr.187].
Vì vậy, thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng là sử dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích nhằm kiểm tra, đánh giá mức độ tin cậy và rủi ro của một phương án vay tiêu dùng mà khách hàng đề xuất qua hồ sơ đề nghị vay vốn nhằm phục vụ cho việc ra quyết định cho vay.
1.2.2. Mục đích của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Khác với cho vay khách hàng doanh nghiệp, đối tượng thẩm định cho vay tiêu dùng là những cá nhân đang đề nghị vay vốn ngân hàng. Thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng của NHTM nhằm các mục đích sau:
– Đo lường mức độ rủi ro của phương án vay tiêu dùng.
– So sánh những lợi ích và chi phí nếu quyết định cho vay.
– Làm căn cứ để quyết định cho vay hợp lý.
– Làm cơ sở để thỏa thuận với khách hàng các điều khoản trong HĐTD.
– Góp phần nâng cao hiệu quả trong cho vay tiêu dùng.
Nguyên tắc của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Để nâng cao hiệu quả của công tác thẩm định cho vay tiêu dùng, khi thẩm định cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
– Thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng phải đảm bảo tính khách quan, minh bạch, độc lập.
– Sự tuân thủ tuyệt đối theo đúng quy trình thẩm định, đúng chính sách của ngân hàng đưa ra.
– Đảm bảo tính chính xác, trung thực.
Đặc điểm của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Nội dung các yếu tố nhằm thẩm định trong cho vay tiêu dùng cũng gần giống như các loại cho vay khác, tuy nhiên có một số đặc điểm cần chú ý sau:
– Thẩm định đặc điểm của khách hàng và khả năng thanh toán là quan trọng nhất, đây là yếu tố chính cần được thẩm định trong cho vay tiêu dùng.
+ CBTĐ phải tiến hành điều tra, đánh giá tư cách KH để đảm bảo rằng KH vay ý thức rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả đầy đủ và đúng hạn các khoản nợ, tình trạng hôn nhân, học vấn… Mặc dù rất khó xác định nhưng việc thẩm định tư cách KH là rất quan trọng, quyết định sự hoàn trả các khoản vay.
+ Về khả năng thanh toán: Người vay phải có mức thu nhập hoặc các tài sản có giá trị đủ để đảm bảo rằng họ có khả năng hoàn trả khoản vay.
+ Đánh giá mức thu nhập: Mức thu nhập và sự ổn định thu nhập là những thông tin rất quan trọng.
– Thẩm định mục đích vay vốn tương đối dễ dàng và đơn giản, khác với thẩm định mục đích vay kinh doanh nên công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng không đi vào thẩm định hiệu quả và nguồn thu từ việc sử dụng khoản vay đó.
– Sự ổn định về việc làm và nơi cư trú: Hầu hết các ngân hàng đều không muốn cho vay đối với những người mới chỉ làm việc tại nơi làm việc hiện tại một vài tháng.
– Để thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng dùng những đánh giá định tính nhiều hơn là định lượng, ngân hàng sử dụng phương pháp thẩm định theo trình tự và phương pháp hệ thống điểm số chỉ là điều kiện cần để ngân hàng xem xét, điều kiện đủ để có kết quả tốt nhất là kết hợp với phương pháp phán đoán.
Quy trình và nội dung của thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
a. Quy trình thẩm định tín dụng
Xem xét hồ sơ vay của khách hàng
Thẩm định KH vay, phương án vay, TSĐB
Phê duyệt hồ sơ thẩm định
Thu thập thông tin
bổ sung cần thiết
Tổng hợp kết quả thẩm định, đề xuất cấp tín dụng
Hình 1.1: Sơ đồ quy trình thẩm định tín dụng
b. Nội dung thẩm định tín dụng
Khi thẩm định tín dụng cho vay tiêu dùng, ngân hàng tập trung vào các yếu tố liên quan đến khoản vay, khách hàng vay và tài sản đảm bảo, hình thành nhóm nội dung cần thẩm định. Các phương pháp truyền thống như:
– Tiêu chuẩn 5C [5, tr.384]: Character – tư cách của người vay; Capacity – Năng lực của người vay; Cash – Thu nhập của người vay; Collateral – Bảo đảm tín dụng; Conditions – Các điều kiện khác.
Tiêu chuẩn CAMPARI: Character – Tư cách của người vay; Ability – Năng lực của người vay; Margin – Lãi cho vay đối với khách hàng; Purpose – Mục đích vay; Amount – Số tiền vay; Repayment – Khả năng hoàn trả nợ vay; Insurance – Bảo đảm tiền vay.
Phương pháp thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Bao gồm phương pháp định tính và phương pháp định lượng.
Các tiêu chí phản ánh kết quả TĐTD trong cho vay tiêu dùng
– Số lượng hồ sơ vay tiếp nhận và thẩm định
– Số phương án vay được duyệt cho vay
– Tỷ lệ các phương án cho vay trên số hồ sơ tiếp nhận và thẩm định
– Số phương án vay có phát sinh nợ xấu
– Tỷ lệ số phương án cho vay có phát sinh nợ xấu trên tổng số phương án đã cho vay
– Nợ xấu
– Tỷ lệ nợ xấu cho vay tiêu dùng trên tổng dư nợ cho vay tiêu dùng
– Tỷ lệ dự phòng xử lý rủi ro cho vay tiêu dùng trên dư nợ cho vay tiêu dùng
– Thời gian thẩm định một phương án vay
Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
- Nhân tố bên trong: Chính sách cho vay tiêu dùng; Công tác tổ chức quản lý hoạt động TĐTD trong CVTD; Nhân sự tham gia công tác TĐTD trong CVTD; Công nghệ trong công tác TĐTD trong CVTD; Công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ hoạt động thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng.
b. Các nhân tố bên ngoài: Khách hàng vay tiêu dùng; Môi trường kinh tế; Môi trường pháp lý; Chính sách tín dụng của Ngân hàng Nhà nước; Sự cạnh tranh của các tổ chức tín dụng.
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG
CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG
TMCP VIỆT Á – CHI NHÁNH QUY NHƠN
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn
- Chức năng các phòng ban
2.1.3. Kết quả kinh doanh của Chi nhánh năm 2011 – 2013
Bảng 2.1: Kết quả các chỉ tiêu hoạt động của CN 2011 – 2013
ĐVT: Triệu đồng
| Chỉ tiêu | Năm 2011 | Năm 2012 | Năm 2013 | % Tăng, giảm | |
| 12/11 | 13/12 | ||||
| 1. DƯ NỢ CHO VAY | 69.260 | 73.207 | 95.841 | 5,70 | 30,92 |
| – KHCN | 38.750 | 41.135 | 54.571 | 6,15 | 32,66 |
| – KHDN | 30.510 | 32.072 | 41.270 | 5,12 | 28,68 |
| 2. TỔNG HUY ĐỘNG | 176.000 | 204.290 | 226.062 | 16,07 | 10,66 |
| KHCN | 130.840 | 155.525 | 170.616 | 18,87 | 9,70 |
| KHDN | 45.160 | 48.765 | 55.446 | 7,98 | 13,70 |
| 3. THU NHẬP | 10.530 | 13.180 | 15.141 | 25,17 | 14,88 |
| 4. CHI PHÍ | 10.420 | 13.035 | 14.990 | 25,10 | 15,00 |
| 5. CHÊNH LỆCH THU CHI | 110 | 145 | 151 | 31,82 | 4,14 |
Nguồn: Phòng kế toán
- Chính sách cho vay tiêu dùng của Chi nhánh
– Các sản phẩm cho vay tiêu dùng của Chi nhánh gồm: Cho vay mua nhà đất, căn hộ trả góp; VAB cùng bạn xây tổ ấm; cho vay mua ôtô Trường Hải…
– Khách hàng vay tiêu dùng của ngân hàng gồm: Cán bộ viên chức Nhà nước, khách hàng cá nhân hộ gia đình, khách hàng cá nhân tiểu thương…
– Áp dụng lãi suất cạnh tranh so với các ngân hàng thương mại trên địa bàn thành phố Quy Nhơn.
– Áp dụng sản phẩm cho vay tiêu dùng phù hợp với nhu cầu và có tính thực tiễn đối với điều kiện thanh toán của từng khách hàng.
– Luôn duy trì một mức chi phí để Chi nhánh tiếp thị khách hàng vay tiêu dùng.
– Áp dụng chính sách xử lý nợ linh hoạt, giải quyết triệt để. Ưu tiên thu nợ gốc và lãi trong hạn, lãi phạt miễn giảm cho khách hàng.
– Tuyển cộng tác viên bán hàng để Chi nhánh triển khai tiếp thị quảng bá các sản phẩm cho vay tiêu dùng đến các huyện.
- Mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát rủi ro tín dụng trong CVTD
+ Tăng tỷ lệ cho vay tiêu dùng trên tổng dư nợ đạt trên lên 8%.
+ Tăng tỷ lệ cho vay mua và sữa chữa nhà ở trên tổng dư nợ cho vay tiêu dùng trên 25%.
+ Tăng Vay mua và sửa chữa ôtô trên 24%.
+ Tăng khách hàng vay tiêu dùng tiểu thương lên 13%.
Bên cạnh việc đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng, Ngân hàng không ngừng tăng cường hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng. Đặc biệt là đối với hình thức vay chứa đựng nhiều rủi ro nhất như hình thức cho vay tiêu dùng.
- Yêu cầu trong công tác thẩm định tín dụng trong CVTD
– Tuân thủ các quy định của pháp luật về giao dịch dân sự và các quy định khác có liên quan đến cho vay tiêu dùng.
– Tuân thủ các văn bản quy phạm pháp luật của NHNN và các quy định về cho vay của VAB.
– Đánh giá chính xác về khách hàng và dự kiến các rủi ro tín dụng chủ yếu để đưa ra các biện pháp đề phòng.
– Thời gian xét duyệt một khoản vay tiêu dùng không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày khách hàng cung cấp đẩy đủ hồ sơ theo yêu cầu cần có của món vay do Chi nhánh quy định.
– Lãi suất vay phù hợp với thị trường nhưng phải đảm bảo hoạt động kinh doanh của Chi nhánh có hiệu quả.
- Công tác tổ chức quản lý hoạt động TĐTD trong CVTD
Công tác tổ chức quản lý hoạt động thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Việt Á – Chi nhánh Quy Nhơn có sự phân công giữa rõ ràng, chặc chẽ giữa các bộ phận và cá nhân.
- Quy trình và nội dung thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
- Quy trình thẩm định tín dụng
Quy trình tín dụng là bản chỉ dẫn các bước tiến hành từ xem xét, thu thập thông tin cần thiết cho đến khi rút ra được kết luận sau cùng về khả năng thu hồi nợ khi cho vay.
- Nội dung thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Bước 1: Tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ vay vốn, thu thập thông tin khách hàng và xếp hạng tín dụng nội bộ
Bước 2: Thẩm định chi tiết khách hàng
Bước 3: Tái thẩm định độc lập
Bước 4: Phê duyệt kết quả thẩm định
Bước 5: Lập báo gửi khách hàng
c. Công tác tổ chức kiểm soát nội bộ hoạt động thẩm định tín dụng trong cho vay tiêu dùng
Trong cho vay có thể chia thành 3 giai đoạn giai đoạn trước, trong và sau giải ngân. Ở cả 3 giai đoạn này đều tiềm ẩn những rủi ro tín dụng có thể xảy ra. Nên việc kiểm tra kiểm soát ở khâu này có ý nghĩa giảm thiểu tối đa các rủi ro.
F:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LUAN VAN 2015\LUAN VAN BINH DINH TCNH\LUAN VAN (Viet Anh)
