Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi tỉnh Kon Tum
Huyện Ngọc Hồi là huyện miền núi, phía Tây Bắc tỉnh Kon Tum; có 47 km chiều dài đường biên giới tiếp giáp với 02 nước Lào và CamPuchia là nơi có Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 14C, quốc Lộ 40 đi ngang qua, có tổng diện tích tự nhiên là 83.936 ha với dân số hơn 55.387 người với 17 dân tộc anh em sinh sống .
Trong những năm vừa qua, kinh tế của huyện Ngọc Hồi đã đạt được nhiều bước phát triển đáng kể. Giai đoạn 2014-2017 từ nguồn vốn NSNN và nhiều nguồn vốn hợp pháp khác huyện Ngọc Hồi đã đầu tư 334 dự án với tổng số vón đầu tư 376.687 triệu đồng. Việc quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi cũng đã đạt nhiều tích cực, nhiều dự án đã được đầu tư xây dựng hoàn thành góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế của huyện. Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: việc thực hiện quy hoạch, công tác lập kế hoạch chưa đảm bảo, công tác quản lý và giám sát chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của huyện; một số dự báo nguồn lực trong công tác lập kế hoạch chưa sát với thực tế dẫn đến quy hoạch treo, nhiều dự án kéo dài do thiếu vốn gây nợ đọng trong xây dựng cơ bản. Công tác quản lý đầu tư, quản lý chất lượng còn nhiều yếu kém, chất lượng một số dự án còn thấp, hiệu quả chưa cao. Việc huy động các nguồn vốn đầu tư còn hạn chế. Với những thực trạng như trên yêu cầu cần phải có những nghiên cứu toàn diện nhằm điều chỉnh, hoàn thiện công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư công trên địa bàn huyện nhằm gia tăng hiệu quả của các nguồn vốn đầu tư, trách gây thất thoát, lãng phí ngân sách. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứ về vấn đề này ở huyện Ngọc Hồi.Vì thế là một cán bộ làm việc tại cơ quan cấp phát và quyết toán vốn đầu tư địa bàn huyện, nhận thấy sự cần thiết của vấn đề phải tăng cường hiệu quả công tác quản lý đầu tư công nên tôi đã chọn hướng nghiên cứu “Quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi tỉnh Kon Tum” làm đề tài cho luận văn chuyên ngành Quản lý kinh tế của mình. Với đề tài này, hy vọng sẽ góp phần làm tăng hiệu lực và hiệu quả của hoạt động quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi trong thời gian tới.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
Luận văn nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum trong thời gian qua, qua đó phân tích, đánh giá và đề xuất một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác quản lý đầu tư công từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Ngọc Hồi trong thời gian tới.
2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
– Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý đầu tư công
– Đánh giá thực trạng quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum.
– Đề xuất các giải pháp phù hợp với thực tế nhằm hoàn thiện công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi trong thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
– Đối tượng nghiên cứu: Các cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi.
– Phạm vi nghiên cứu: Công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum
+ Về thời gian: Đánh giá thực trạng quản lý đầu tư công trong khoảng thời gian 2013-2017. Các giải pháp đề xuất có ý nghĩa trong những năm đến
4.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
+ Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các nguồn số liệu của cơ quan Thống kê huyện, Kho bạc Nhà nước, Phòng Tài chính Kế hoạch, Báo cáo cơ quan Thanh tra, Kiểm toán nhà nước, báo cáo của HĐND, UBND huyện…
+ Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc tiến hành điều tra trong khoảng tháng 10 năm 2018.Thu thập thông tin bằng phương pháp điều tra gửi bảng câu hỏi thu thập với số lượng 150 mẫu, đối tượng khảo sát và thu thập thông tin là người dân thụ hưởng trực tiếp từ các dự án đầu tư công, các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, các doanh nghiệp, các đơn vị có liên quan đến công tác đầu tư xây dựng trên địa bàn huyện Ngọc Hồi.
4.2. Phương pháp xử lý dữ liệu
Các nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp, xử lý bằng các phương pháp như: phân nhóm, so sánh, phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp nội suy, tổng hợp, phương pháp phân tích chỉ số, phương pháp tỷ lệ, …
Các dữ liệu sơ cấp được xử lý dưới dạng min, max, mean, mode… cùng với một số kiểm định thống kê như: kiểm định phương sai, kiểm định sự khác biệt T-test…
4.3. Phương pháp phân tích
Quá trình nghiên cứu tác giải sử dụng tổng hợp các phương pháp phân tích sau:
– Phương pháp khảo cứu tài liệu: Để tổng hợp và hệ thống hoá các cơ sở lý thuyết và hệ thống các văn bản pháp quy của Nhà nước, các nghiên cứu khoa học để phân tích, làm rõ về lý luận và thực tiễn về đầu tư công hiện nay.
– Phân tích thống kê: sử dụng phương pháp phân tích dãy số biến động theo thời gian và phương pháp phân tích tương quan.
– Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh: Dựa trên các tài liệu thứ cấp được thu thập từ số liệu Chi cục thống kê huyện, các báo cáo của HĐND, UBND huyện, để phân tích, làm rõ những thực trạng về quản lý vốn đầu tư công từ ngân sách.
5. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Ngời phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục đã kết cấu thành 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đầu tư công
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum
Chương 3: Hoàn thiện công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum
CHƯƠNG 1
1.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐẦU TƯ CÔNG VÀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG
a. Khái niệm Đầu tư công
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên – Viện Kinh tế Việt Nam: “Việc gia tăng vốn xã hội được gọi là đầu tư công. Việc tăng vốn xã hội thuộc chức năng của Chính phủ, vì vậy đầu tư công thường được đồng nhất với đầu tư mà chính phủ thực hiện. Đầu tư công bao gồm: Đầu tư từ ngân sách (phân cho các Bộ ngành Trung ương, các địa phương); Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu (thường là các chương trình mục tiêu trung và dài hạn), cũng được thông qua trong kế hoạch ngân sách hằng năm, tín dụng đầu tư (vốn cho vay) của Nhà nước có mức độ ưu đãi nhất định; Đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước, mà phần vốn quan trọng của doanh nghiệp có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước”.
“Theo giải thích từ ngữ tại quy định tại Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13 ngày 18/06/2014 do Quốc hội ban hành thì: Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội” [18, tr.1-2].
b. Khái niệm quản lý đầu tư công
“Quản lý đầu tư công là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người, của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người đại diện sở hữu nhà nước trong các dự án công, ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực của các dự án, kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn Nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí Ngân sách nhà nước; đảm bảo hoạt động đầu tư công đạt được tốt nhất mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội với chi phí thấp nhất. Chỉ khi đáp ứng được những yêu cầu này thì hoạt động quản lý đầu tư công mới được coi là có hiệu quả” [10, tr.19-36].
1.1.2. Các công cụ để quản lý đầu tư công
a. Công cụ pháp luật
Pháp luật là phương tiện để thể chế hoá các đường lối, chủ trương, chính sách của Nhà nước, làm cho đường lối đó có hiệu lực thi hành và bắt buộc chung trên toàn xã hội. Pháp luật thể hiện ý chí của Nhà nước và là công cụ để thực hiện các mệnh lệnh quản lý của Nhà nước. Pháp luật là do Nhà nước ban hành ra nên nó có giá trị bắt buộc tất cả phải tôn trọng và thực hiện đối với mọi tổ chức và cá nhân có liên quan trong xã hội, có phạm vi tác động rộng lớn, trên toàn lãnh thổ; đồng thời, pháp luật được Nhà nước đảm bảo thực hiện bằng nhiều biện pháp, từ khâu tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, thuyết phục, động viên, khen thưởng,… tổ chức thực hiện cho đến áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhà nước.
Pháp luật là công cụ để cho Nhà nước kiểm tra, kiểm soát hoạt động của các tổ chức, các cơ quan, các nhân viên Nnhà nước và mọi người dân.
b. Công cụ kế hoạch
Kế hoạch đầu tư công là một thành tố gắn bó của kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, các bộ ngành và địa phương. Kế hoạch đầu tư công được phân loại một cách rõ ràng theo từng tiêu chí cụ thể theo: cấp quản lý, nguồn vốn và thời hạn kế hoạch. Nhờ vậy, các kế hoạch đầu tư công sẽ đảm bảo tính toàn diện, thống nhất và cố kết, là điều kiện quan trọng để đảm bảo các nguồn lực đầu tư được huy động và phân bổ một cách có hiệu quả.Nếu hiểu kế hoạch này là danh mục các dự án được đề xuất theo thứ tự ưu tiên và phù hợp với khả năng cân đối nguồn vốn.
c. Công cụ chính sách
Chính sách là thuật ngữ dùng để chỉ một chuỗi các quyết định hoạt động của nhà nước nhằm giải quyết một vấn đề chung đang đặt ra trong đời sống kinh tế – xã hội theo mục tiêu xác định, Chính sách là một trong những công cụ quan trọng mà Nhà nước sử dụng để thực hiện chức năng quản lý về đầu tư của mình. Mỗi chính sách cụ thể là một tập hợp các giải pháp nhất định để thực hiện các mục tiêu bộ phận trong quá trình đầu tư nhằm hướng tới đạt mục tiêu chung của quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế – xã hội. Trong hệ thống các công cụ quản lý đầu tư công chính sách là công cụ năng động nhất, có độ nhạy cảm cao.Một hệ thống chính sách liên quan đến đầu tư đồng bộ, phù hợp với yêu cầu đầu tư phát triển của đất nước trong từng thời kỳ sẽ bảo đảm vững chắc cho sự vận hành và phát triển của nền kinh tế.
1.1.3. Nguyên tắc quản lý đầu tư công
Các nguyên tắc về quản lý đầu tư công được quy định trong Luật đầu tư công 2014, bảo đảm cho việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công để thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội một cách tập trung, hiệu quả cụ thể như sau:
-“Tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công”.
– “Phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 05 năm của đất nước và quy hoạch có liên quan theo quy định của pháp luật về quy hoạch”.
– “Thực hiện đúng tinh thần trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động quản lý và sử dụng vốn đầu tư công”.
– “Quản lý, sử dụng nguồn vốn đầu tư công theo đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tư không tràn lang, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối các nguồn lực; không gây thất thoát, lãng phí”.
– “Bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình hoạt động đầu tư công. Toàn bộ quá trình hoạt động đầu tư công phải được thực hiện công khai, minh bạch.
– “Khuyến khích các tổ chức, cá nhân trực tiếp đầu tư hoặc đầu tư theo hình thức đối tác công tư vào dự án kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và cung cấp dịch vụ công’
1.1.4. Vai trò của quản lý đầu tư công
“Quản lý đầu tư công là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp và hành chính thực hiện nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người đại diện sở hữu Nhà nước trong các dự án công, ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực của các dự án, kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn Nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí Ngân sách nhà nước” [10, tr.19-36].
Từ đó cho ta thấy đầu tư công có các vai trò sau:
– Việc tăng cường quản lý đầu tư công có ý nghĩa hết sức to lớn trong quá trình thực hiện đầu tư công Việc đầu tư công cũng như quản lý đầu tư công một cách kém hiệu quả còn làm hạn chế hiệu quả đầu tư xã hội cũng như gia tăng các hệ quả khác như tăng sức ép lạm phát trong nước hay gây mất cân bằng vĩ mô, hạn chế
– Quản lý đầu tư công tác động đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của địa phương,
– Quản lý đầu tư công tạo điều kiện cạnh tranh lành mạnh trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư công.
– Quản lý đầu tư công nhằm quản lý vốn đầu tư của Nhà nước được sử dụng đúng mục đích, phát triển hài hòa giữa lợi ích kinh tế và xã hội.
– Thực hiện các biện pháp đảm bảo dự án thực hiện đúng tiến độ đề ra, ngăn ngừa các tiêu cực trong quá trình thực hiện đầu tư và sử dụng vốn đầu tư hiệu quả.
1.2. NỘI DUNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGỌC HỒI
1.2.1. Lập, thẩm định và phê duyệt chủ trương, kế hoạch đầu tưcông
Theo quy định của Luật Đầu tư công năm 2014, công tác kế hoạch đầu tư công từ nguồn NSNN (hay còn gọi là kế hoạch đầu tư công) gồm có Kế hoạch đầu tư công trung hạn được lập trong thời hạn 05 năm và Kế hoạch đầu tư công hàng năm.
a. Lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp huyện
Kế hoạch đầu tư công trung hạn được lập trong thời hạn 05 năm, phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 05 năm.
b. Lập, thẩm định kế hoạch đầu tư công hằng năm vốn ngân sách cấp huyện
Kế hoạch đầu tư công hằng năm để triển khai thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn, phù hợp với mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm và cân đối vốn đầu tư công hằng năm.
c. Xây dựng báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư
“Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư là những tài liệu trình bày các nội dung nghiên cứu sơ bộ về sự cần thiết, tính khả thi và tính hiệu quả của chương trình, dự án để làm cơ sở cho cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư”. [18, tr.1-2].
1.2.2. Lập, thẩm định, phê duyệt và giao nhiệm vụ đầu tư công
Việc lập, phê duyệt, thẩm định dự án đầu tư công phải tuân theo các quy định của Luật Đầu tư công năm 2014; Luật Xây dựng năm 2014 và các văn bản hướng dẫn chuyên ngành. Theo Quyết định số 13/2017/QĐ-UBND ngày 10/3/2017 của UBND tỉnh Kon Tum thì Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định đầu tư dự án đối với các dự án thuộc thẩm quyền quyết định đầu tư của Chủ tịch UBND tỉnh, gồm: Các dự án nhóm C không trọng điểm (cấp tỉnh) sử dụng nguồn vốn phân cấp đầu tư từ cấp trên; các dự án sử dụng nguồn vốn Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững và các dự án sử dụng các nguồn vốn hỗ trợ có mục tiêu khác từ cấp trên cho cấp huyện có tổng mức đầu tư dưới 05 tỷ đồng.
a. Lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đầu tư công
Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng là tài liệu trình bày các nội dung nghiên cứu về sự cần thiết, mức độ khả thi và hiệu quả của việc đầu tư xây dựng theo phương án thiết kế cơ sở được lựa chọn, làm cơ sở xem xét, quyết định đầu tư xây dựng.
b. Lập và thẩm định dự toán xây dựng công trình.
Dự toán là dự kiến tính toán giá trị công trình trước khi thi công xây dựng. Được lập trên cơ sở khối lượng các phần công việc xác định theo thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công, các yêu cầu công việc phải thực hiện của một công trình; Nội dung dự toán xây dựng gồm chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác và chi phí dự phòng.
c. Tổ chức đấu thầu và lựa chọn nhà thầu
Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. [20, tr.2]
Luật Đấu thầu năm 2014 quy định 5 hình thức lựa chọn nhà gồm: đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, chào hàng cạnh tranh và tự thực hiện. Người quyết định đầu tư quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu cho từng gói thầu tùy thuộc vào đặc điểm của gói thầu, điều kiện cụ thể của bên mời thầu về nguồn vốn, chi phí, thời gian cho lựa chọn nhà thầu.
1.2.3. Công tác kiểm soát thanh quyết toán vốn đầu tư công
– Công tác thanh toán: Trong công tác thanh toán vốn đầu tư công phải luôn đảm bảo thực hiện đúng quy trình và quy định của Nhà nước. Dựa trên các pháp lý như hồ sơ, chứng từ hợp pháp, hợp lệ, đúng tiêu chuẩn, định mức và đơn giá quy định của các cơ quan chức năng đảm bảo điều kiện cấp phát thanh toán. Thực hiện tốt các quy trình kiểm soát, thanh toán đảm bảo đúng trình tự, đúng nội dung và quy định trách nhiệm cụ thể của mỗi cá nhân, mỗi bộ phận nhằm giảm ách tắc trong quá trình giải ngân làm cho khối lượng vốn đầu tư được phát huy tác dụng.
– Về công tác quyết toán dự án hoàn thành: Công tác quyết toán vốn đầu tư công một công trình dự án phải được tổng hợp đánh giá phân tích từ các khoản chi lập dự án, vốn chuẩn bị đầu tư đến giai đoạn thực hiện đầu tư, kết thúc đưa dự án vào sử dụng và đảm bảo thực hiện đúng quy định của Nhà nước.
1.2.4. Thanh tra, kiểm tra quá trình sử dụng vốn đầu tư công
Hoạt động thanh tra, giám sát nhằm để góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý vốn đầu tư; quá trình hình thành, huy động, phân bổ, kiểm soát thanh toán nguồn vốn đầu tư, qua đó phát hiện và xử lý kịp thời các hiện tượng gây thất thoát lãng phí trong tất cả các khâu của quá trình đầu tư như: Loại bỏ những khối lượng phát sinh không được duyệt, sai chế độ quy định, sai đơn giá, định mức,..có biện pháp ngăn chặn kịp thời những thất thoát, lãng phí có thể xảy ra.
1.2.5. Giám sát, đánh giá đầu tư
Mặt trận TQVN là đơn vị chủ trì, phối hợp với các tổ chức chính trị – xã hội và các cơ quan liên quan lập kế hoạch giám sát đầu tư của cộng đồng đối với chương trình, dự án hằng năm trên địa bàn huyện với các nội dung như – Công việc thực hiện công khai trong đầu tư công, công tác bồi thường đền bù, giải phóng mặt bằng, phương án tái định canh, định cư bảo đảm quyền và lợi của người dân khi bị thu hồi….
1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG
Điều kiện về tự nhiên là một trong những nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến quản lý đầu tư công. Ở các địa phương có địa hình khó khăn hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt để đầu tư một công trình thì các chi phí tăng lên, thời tiết thất thường ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thi công,… Mặt khác, chính điều kiện khắc nghiệt có thể dẫn đến chất lượng các công trình đầu tư công bị xuống cấp nhanh, do đó thường xuyên phải gia tăng chi phí để duy tu, bảo dưỡng …
1.3.2. Điều kiện kinh tế xã hội
Mỗi một địa phương, tùy thuộc vào đặc điểm kinh tế, chính trị, xã hội khác nhau mà có nhu cầu và nguồn lực vốn đầu tư khác nhau.Chính phủ ưu tiên bố trí vốn đầu tư cho các vùng miền núi, biên giới, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn…, Vì vậy, có thể nói các yếu tố về kinh tế – xã hội có ảnh hưởng không nhỏ đến quản lý đầu tư công trên địa bàn địa phương.
1.3.3. Năng lực quản lý đầu tư
Là một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đầu tư từ ngân sách Nhà nước là trình độ quản lý và sử dụng vốn của cán bộ quản lý và thực hiện đầu tư tại địa phương. Năng lực chuyên môn của các cơ quan thẩm định, tư vấn, quyết toán về đầu tư ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thiết kế các công trình, ảnh hưởng đến tiến độ, đến hiệu quả.
Nếu năng lực quản lý của các chủ đầu tư yếu, dẫn đến việc chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án đến nghiệm thu chậm trễ, chất lượng không đảm bảo, do vậy hiệu quả kinh tế – xã hội của dự án thiếu sức thuyết phục gây lãng phí và thất thoát ngân sách Nhà nước.
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG
2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HUYỆN NGỌC HỒI
Ngọc Hồi là huyện miền núi, phía Tây Bắc tỉnh Kon Tum; có 47 km chiều dài đường biên giới tiếp giáp với 02 nước Lào và CamPuchia là nơi có Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 14C, quốc Lộ 40 đi ngang qua, có tổng diện tích tự nhiên là 83.936 ha với dân số hơn 57.500 người với 17 dân tộc anh em sinh sống. Hàng năm có hai mùa rõ rệt (mùa mưa, mùa khô). Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 đến cuối tháng 10, lượng mưa nhiều, gây lũ quét ở các vùng núi, sạt lở ở các vùng ven sông; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với thời tiết nắng nóng, khô hanh.
Diện tích cây trồng được mở rộng đến cuối năm 2017, diện tích cây lương thực cả năm ước đạt 2.798 ha tăng 106 ha, diện tích cây cà phê ước đạt 1.264 ha tăng 50 ha, diện tích một số cây trồng khác tương đối ổn định. Hoạt động thương mại dịch vụ tiếp tục phát triển. Công tác xúc tiến đầu tư được quan tâm Trong những năm vừa qua, kinh tế của huyện Ngọc Hồi tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao; trong đó: Nhóm ngành nông – lâm – thủy sản tăng 17,01%, nhóm ngành công nghiệp – xây dựng tăng 27,21%, nhóm ngành dịch vụ tăng 55,78%. Cơ cấu kinh tế huyện Ngọc Hồi tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng tỷ thương mại – dịch vụ.
Ngọc Hồi có 17 dân tộc sinh sống, dân số trung bình năm 2017 là55.387người, mật độ dân số trung bình 66 người/km2, mật độ dân cư phân bổ không đồng đều nên việc đầu tư cơ sở hạ tầng cũng khá tốn kém. Mạng lưới y tế phát triển, có bệnh viện Khu vực Ngọc Hồi phục vụ dịch vụ khám chữa bệnh không chỉ trên địa bàn huyện mà còn khám chữa bệnh cho người dân Lào gần khu vự biên giới. Quy mô trường lớp được củng cố mở rộng và chuẩn hóa, đội ngũ cán bộ quản lý không ngừng được tăng lên; mạng lưới bưu chính công cộng phát triển theo hướng đa dạng hóa; cơ cấu lao động chuyển dịch theo cơ cấu kinh tế; tỷ lệ hộ nghèo cuối năm 2017 là 1.153 hộ .
2.1.4. Tình hình Đầu tư công tại Ngọc Hồi thời gian qua
a. Đầu tư công trong lĩnh vực kinh tế:
Giai đoạn 201-2017 trên địa bàn huyện đầu tư 334 dự án với tổng nguồn vốn đầu tư 376.687 triệu đồng, mang hiệu quả đầu tư từ các chương trình, dự án của huyện nên đã góp phần tích cực trong phát triển kinh tế của huyện. Với tác động từ các nguồn lực đầu tư và hiệu quả từ các chương trình, dự án đã góp phần tích cực trong việc phát triển kinh tế, xã hội. Để huyện Ngọc Hồi từng bước đạt chuẩn đô thị và tiến lên thị xã theo Nghị quyết của tỉnh.
b. Đầu tư công trong lĩnh vực văn hóa xã hội
Quy mô, hệ thống trường, lớp học được củng cố và mở rộng và chuẩn hóa; đội ngủ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục không ngừng được tăng cường và kiện toàn; tỷ lệ học sinh trung học thi đỗ vào các trường cao đẳng, đại học tăng cao; Mạng lưới y tế cơ sở từng bước được đầu tư và nâng cấp, đội ngũ cán bộ y tế ngày cang lớn mạnh. Hiện nay không có xã nào không đạt chuẩn về tiêu chí y tế trong chương trình xây dựng nông thôn mới; Phong trào đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng thôn làng, cơ quan văn hóa được triển khai sâu rộng. Các chương trình văn nghệ, thể thao được tổ chức thường xuyên.Công tác giảm nghèo được các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương thực hiện quyết liệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm hàng năm.
2.2. CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGỌC HỒI, TỈNH KON TUM
2.2.1. Thực trạng công tác lập và phê duyệt chủ trương, kế hoạch đầu tư công
Công tác lập và phê duyệt chủ trương, kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch đầu tư công hàng năm được UBND huyện chỉ đạo thực hiện theo đúng các quy định trong Luật Đầu tư công năm 2014.
2.2.2. Thực trạng lập, thẩm định, phê duyệt và giao nhiệm vụ đầu tư công.
a. Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư công
Theo quy định chủ đầu tư phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư công tuy nhiên qua tìm hiểu của tác giả thì những năm vừa qua, chủ đầu tư không thực hiện thủ tục này và UBND huyện cũng không yêu cầu chủ đầu tư phải làm các bước theo đúng quy định.
b. Công tác lập và quản lý dự toán xây dựng công trình
Trong quá trình thực hiện, UBND huyện đã có nhiều cố gắng bám sát yêu cầu của tình hình thực tiễn tại địa phương, vận dụng những thế mạnh của huyện trong huy động các nguồn lực đầu tư, nhất là trong tình hình có nhiều khó khăn và biến động hiện nay.
Tuy nhiên chất lượng một số dự án còn thấp, hiệu quả chưa cao, còn nhiều dự án chậm tiến độ triển khai khiến chi phí xây dựng công trình tăng lên, làm chậm qua trình thi công để đưa công trình vào sử dụng.
Bên cạnh đó còn nhiều dự án dở giang, chậm tiến độ thi công, không cân đối được vốn để đầu tư, gây nợ đọng xây dựng cơ bản. Việc đầu tư còn dàn trải, manh mún, chưa tạo động lực cho sự phát triển chung của huyện.
c. Công tác lựa chọn nhà thầu
Theo quy định của Luật Đấu thầu, Nghị định 63/2014/NĐ-CP, chủ đầu tư được phép chỉ định thầu đối với các trường hợp có giá gói thầu:1. Không quá 500 triệu đồng đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, dịch vụ công; không quá 01 tỷ đồng đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp, mua thuốc, vật tư y tế, sản phẩm công; 2. Không quá 100 triệu đồng đối với gói thầu thuộc dự toán mua sắm thường xuyên.
2.2.3. Thực trạng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tư công
a. Công tác thanh toán vốn đầu tư
UBND huyện chỉ đạo Phòng Tài chính- Kế hoạch chịu trách nhiệm hướng dẫn chủ đầu tư tiến hành thanh toán vốn đầu tư đảm bảo thực hiện đúng quy trình và quy định của Nhà nước.
b. Về công tác quyết toán dự án hoàn thành
Tất cả các dự án vốn đầu tư công, sau khi hoàn thành đều phải được nghiệm thu, quyết toán vốn đầu tư hoàn thành theo quy định về chế độ quản lý đầu tư xây dựng hiện hành của Nhà nước; để giao cho đơn vị quản lý, sử dụng nhằm bảo toàn vốn và phát huy tác dụng của vốn đầu tư.
2.2.4. Công tác thanh tra, kiểm toán quá trình sử dụng vốn đầu tư công tại huyện Ngọc Hồi tỉnh Kon Tum
Trong những năm qua, công tác kiểm tra tiến trình đầu tư công tại huyện đã có những chuyển biến đáng kể, việc chấp hành các quy định của pháp luật của các cấp, các ngành, các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập trong quản lý đầu tư xây dựng, quản lý sử dụng tiền, vốn, tài sản, đất đai, tài nguyên khoáng sản của Nhà nước từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả.
2.2.5. Thực trạng công tác giám sát, đánh giá đầu tư công
Hàng năm, HĐND huyện đều xây dựng kế hoạch, chương trình giám sát đầu tư công. Trên cơ sở kế hoạch giám sát của HĐND, UBND huyện chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn chuẩn bị nội dung giám sát và giải trình các vướng mắc của ban giám sát HĐND cấp huyện.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGỌC HỒI, TỈNH KON TUM
3.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP
3.1.1. Các văn bản pháp lý liên quan đến quản lý đầu tư công
– Luật đầu tư công năm 2014: Tại kỳ họp thứ 7, ngày 18 tháng 6 năm 2014 Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13.
– Luật Xây dựng năm 2014 : Ngày 18/6/2014, Quốc Hội khóa XIII nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 (gọi tắt là Luật Xây dựng 2014.
– Luật Đấu thầu năm 2013 và Nghị định số 63 /2014/NĐ-CP: Ngày 26/11/2013, Quốc hội Khóa XIII đã thông qua Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2014, đồng thời, ngày 26/6/2014, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 63 /2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đấu thấu về lựa chọn nhà thầu có hiệu lực ngày 15/08/2014 thay thế nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009.
– Nghị quyết số 69/2016/NQ-HĐND, ngày 09/12/2016 về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 của HĐND tỉnh Kon Tum làm cơ sở để huyện xây dựng kế hoạch, phân bổ nguồn vốn đầu tư công.
3.1.2. Quan điểm quản lý đầu tư công
Để tránh tình trạng gây thất thoát, lãng phí; đảm bảo tính công khai minh bạch trong quản lý đầu tư công và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý hoạt động đầu tư và sử dụng vốn đầu tư công; khắc phục đầu tư dàn trải, phân tán, nợ đọng xây dựng cơ bản, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư theo đúng mục tiêu, định hướng chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội.
3.1.3. Mục tiêu quản lý đầu tư công
Quán triệt, thể chế hóa các chủ trương của đường lối của Tỉnh, chủ trương của Huyện ủy và Nghị quyết HĐND huyện về tái cơ cấu đầu tư và tăng cường quản lý đầu tư công trên địa bàn huyện nhằm thực hiện tốt các mục tiêu về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện giai đoạn 2016-2020.
Huy động tối đa mọi nguồn lực sử dụng với hiệu quả cao nhất các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, tận dụng khai thác tốt các tiềm năng và tài nguyên, thiên nhiên, đất đai…, bảo vệ môi trường sinh thái, chống mọi hành vi tham ô, lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư và khai thác kết quả đầu tư. Đảm bảo quá trình thực hiện đầu tư, xây dựng công trình theo quy hoạch và thiết kế kỹ thuật, đảm bảo sự bền vững và mỹ quan, áp áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, đảm bảo chất lượng và thời hạn xây dựng với chi phí hợp lý.
3.1.4. Phương hướng quản lý đầu tư công
– Việc xây dựng kế hoạch đầu tư công năm 2017 thực hiện theo các quy định của Luật Đầu tư công và các văn bản có liên quan. Danh mục dự án được phân bổ vốn trong năm 2017 phải thuộc danh mục kế hoạch đầu tư trung hạn giai đoạn 2016-2020.
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGỌC HỒI
3.2.1. Hoàn thiện công tác lập và phê duyệt chủ trương, kế hoạch đầu tư công
Kế hoạch đầu tư công hàng năm và trung hạn phải lấy quy hoạch làm cơ sở, chỉ đưa vào kế hoạch đầu tư công hàng năm các dự án đã được duyệt ở kế hoạch trung hạn.
3.2.2. Hoàn thiện công tác lập, thẩm định, phê duyệt và giao nhiệm vụ đầu tư công
Cử cán bộ có trách nhiệm phối hợp kịp thời và đồng bộ với đơn vị Tư vấn trong việc lập nhiệm vụ và phương án khảo sát trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kịp thời đúng tiến độ; Phối hợp với các cơ quan chức năng, các đơn vị quản lý vận hành cung cấp hồ sơ kĩ thuật, hồ sơ tuyển hồ sơ các công trình có liên quan, các số liệu hạ tầng kỹ thuật khác cho đơn vị Tư vấn, chủ đầu tư phải thực hiện giám sát chặt chẽ và nghiệm thu nghiêm túc kết quả khảo sát xây dựng.
3.2.3. Tăng cường công tác kiểm soát thanh quyết toán vốn đầu tư công
Tất cả các công trình kết thúc đầu tư phải thanh, quyết toán theo đúng thời gian quy định. Các công trình thanh, quyết toán chậm so với qui định, cơ quan thẩm định quyết toán có quyền đề nghị UBND huyện có văn bản phạt Chủ đầu tư. Không thẩm định các quyết toán chưa đủ thủ tục theo quy định. Các cơ quan cấp phát và thẩm định quyết toán phải chịu trách nhiệm về việc cấp phát, thẩm định quyết toán sai khi các cơ quan kiểm tra phát hiện ra. Đối với các nhà thầu có tiền sử chậm quyết toán cũng đưa vào danh sách xem xét cho tham gia đấu thầu các dự án tiếp theo trên địa bàn huyện.
3.2.4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra quá trình sử dụng vốn đầu tư công
– Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công; kiểm soát chặt chẽ mục tiêu, hiệu quả sử dụng các nguồn vốn đầu tư; bảo đảm công khai, minh bạch trong việc huy động, quản lý, sử dụng vốn vay.
– UBND huyện cần có kế hoạch cụ thể về thanh tra, kiểm tra công trình đầu tư công, hạn chế tối đã sự trùng lặp, chồng chéo trong thanh tra gây khó khăn, mất thời gian cho các đối tượng thanh tra.
–Nâng cao năng lực quản lý của các cán bộ quản lý dự án
3.2.5. Hoàn thiện công tác giám sát, đánh giá đầu tư công
Các nhà thầu xây lắp cần nghiêm túc tổ chức nghiệm thu nội bộ trước khi nghiệm thu với Ban QLDA đầu tư, với chủ đầu tư và Tư vấn Giám sát kỹ thuật thi công. Tăng cường chỉ đạo thực hiện công tác giám sát, đánh giá đầu tư đi vào thực chất tránh hình thức, đối phó. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân thực hiện quyền kiểm tra giám sát đầu tư cộng đồng và công khai tài chính trong việc quản lý và sử dụng vốn, tài sản Nhà nước và các khoản đóng góp của dân theo quy định của pháp luật.
KẾT LUẬN
Luận văn đã thể hiện được tổng quan lĩnh vực đầu tư sử dụng nguồn vốn ngân sách, hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước và Tỉnh Kon Tum, đây là hành lang pháp lý quan trọng trong hoạt động xây dựng cơ bản trên địa bàn Tỉnh Kon Tum và huyện Ngọc Hồi. Đồng thời nêu được một cách chi tiết trình tự tổ chức triển khai cũng như toàn bộ các hoạt động cần thiết phục vụ công tác quản lý dự án, từ khâu đề xuất ý tưởng, khảo sát chuẩn bị đầu tư, lập dự án, thẩm định phê duyệt đến giai đoạn thực hiện đầu tư, tổ chức lựa chọn nhà thầu triển khai dự án và hoàn thành bàn giao đưa vào khai thác sử dụng, thanh quyết toán và bảo hành, bảo trì dự án.
Luận văn cũng đã chỉ ra được xu hướng phát triển của huyện từ nay đến năm 2020, định hướng đến năm 2025, những dự án hạ tầng kinh tế xã hội quan trọng cần đầu tư; đồng thời cũng thể hiện được bức tranh tổng thể công tác đầu tư xây dựng cơ bản của huyện, những kết quả đạt được trên từng lĩnh vực nhất là đầu tư cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn; những tồn tại hạn chế cần khắc phục của huyện Ngọc Hồi trong thời gian tới.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LUAN VAN 2014\QUAN LY KINH TE\BUI MINH NHAT\SAU BAO VE
