Phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được xem là đội quân tiên phong trong sự phát triển giáo dục – đào tạo. Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ, giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm đạo đức và năng lực nghề nghiệp theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Kon Tum là một tỉnh miền núi với điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn. Hiện tại, tỉnh Kon Tum có 18 trường trung học phổ thông và phân hiệu trường trung học phổ thông, 09 trường phổ thông dân tộc nội trú với 1.221 giáo viên trung học phổ thông. Trong các năm gần đây, được sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục đã chú trọng đến công tác chuẩn hóa đội ngũ giáo viên. Tuy đã có những bước phát triển đáng kể nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu so với chuẩn nghề nghiệp. Đội ngũ giáo viên vẫn chủ yếu được bồi dưỡng, phát triển về phẩm chất nhà giáo và phát triển chuyên môn, nghiệp vụ mà chưa thật sự chú trọng đến những tiêu chuẩn khác.
Việc đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú một cách đồng bộ đáp ứng chuẩn nghề nghiệp trong giai đoạn hiện nay là vấn đề cần thiết.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý đội ngũ giáo viên trung học phổ thông ở các trường phổ thông dân tộc nội trú trỉnh Kon Tum.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên THPT các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Kon Tum.
4. Phạm vi và giới hạn nghiên cứu
4.1. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông ở các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa.
4.2. Giới hạn nghiên cứu
4.2.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
Nghiên cứu các biện pháp quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo về công tác phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông DTNT.
4.2.2. Giới hạn khách thể nghiên cứu
Nghiên cứu trên mẫu gồm 25 CBQL và 180 giáo viên THPT của 9 trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Kon Tum.
4.2.3. Giới hạn thời gian nghiên cứu
Đánh giá thực trạng từ năm học 2015-2016 đến năm học 2017-2018 và đề xuất cho giai đoạn 2019-2025.
5. Giả thiết khoa học
Công tác phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Kon Tum hiện nay còn nhiều bất cập. Nếu tác động đồng bộ các khâu tuyển chọn, sử dụng, đánh giá, bồi dưỡng và tạo môi trường làm việc đối với đội ngũ giáo viên thì sẽ xây dựng được đội ngũ giáo viên đáp ứng chuẩn nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum trong giai đoạn hiện tại và đến năm 2025.
6. Các nhiệm vụ nghiên cứu
– Nghiên cứu lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú theo hướng chuẩn hóa.
– Đánh giá thực trạng công tác phát triển đội ngũ giáo viên THPT các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum.
– Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên THPT các trường PT DTNT tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp phân loại, hệ thống hóa nhằm xác lập cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra, phỏng vấn, tổng kết kinh nghiệm của các chuyên gia.
7.3. Nhóm các phương pháp xử lý thông tin
Phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả điều tra.
8. Cấu trúc của luận văn
Phần mở đầu, phần nội dung gồm 3 chương, phần kết luận và khuyến nghị.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA
1.1. Tổng quan nghiên cứu cấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý giáo dục
1.2.1.1. Quản lý
Có thể hiểu một cách chung nhất về quản lý là: “Tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức, theo ý chí của người quản lý”.
Có thể hiểu chung nhất về quản lý giáo dục như sau: Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm tổ chức, điều khiển hoạt động của khách thể quản lý thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra.
1.2.1.3. Quản lý nhà trường
Có thể khái quát: Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường đến khách thể quản lý nhằm đưa các hoạt động giảng dạy, học tập, giáo dục của nhà trường đạt tới mục tiêu phát triển giáo dục nhà trường.
1.2.2. Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
1.2.2.1. Đội ngũ
Đội ngũ là một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng để thực hiện một chức năng hay nhiều chức năng, có thể có cùng nghề nghiệp hoặc không cùng nghề nghiệp nhưng cùng có chung một mục đích nhất định
1.2.2.2. Giáo viên trung học phổ thông
Giáo viên trung học phổ thông là người hành nghề giảng dạy một môn học nào đó ở trường trung học phổ thông và qua sự giảng dạy môn học đó mà giáo dục học sinh theo mục tiêu giáo dục mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề ra đối với giáo dục trung học phổ thông.
1.2.2.3. Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông là tập hợp những người tham gia công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và các cơ sở giáo dục khác thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, được tổ chức thành một lực lượng, có cùng nhiệm vụ là giảng dạy, giáo dục và nghiên cứu khoa học là lực lượng chủ yếu giữ vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu và kế hoạch giáo dục của nhà trường.
1.2.3. Chuẩn và chuẩn hóa
1.2.3.1. Chuẩn
Chuẩn là yêu cầu, tiêu chí có tính nguyên tắc, công khai và mang tính xã hội, được đặt ra bởi quyền lực hành chính và cả chuyên môn để làm thước đo đánh giá trình độ đạt được về chất lượng, hoạt động công việc, sản phẩm, dịch vụ, … trong lĩnh vực nhất định theo mong muốn của chủ thể quản lý nhằm đáp ứng nhu cầu của người sử dụng.
1.2.3.2. Chuẩn hóa
Chuẩn hóa là quá trình làm cho các sự vật, đối tượng thuộc phạm trù nhất định đáp ứng được các chuẩn do cơ quan có thẩm quyền ban hành trong phạm vi áp dụng và hiệu lực của chuẩn đó.
1.2.4. Phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông theo hướng chuẩn hóa
1.2.4.1. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học là hệ thống các yêu cầu cơ bản đối với giáo viên trung học về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục; năng lực dạy học; năng lực giáo dục; năng lực hoạt động chính trị, xã hội và năng lực phát triển nghề nghiệp.
1.2.4.2. Phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông theo hướng chuẩn hóa
Phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông theo hướng chuẩn hóa chính là nâng cao chất lượng tổng thể theo các mặt của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
1.3. Các quan điểm, mục tiêu và yêu cầu phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú
1.3.1. Quan điểm, mục tiêu của giáo dục phổ thông và giáo dục phổ thông dân tộc nội trú
1.3.1.1. Quan điểm
1.3.1.2. Mục tiêu
a) Mục tiêu của giáo dục phổ thông
b) Mục tiêu, vai trò và nhiệm vụ của giáo dục phổ thông dân tộc nội trú
1.3.2. Yêu cầu và nhiệm vụ về phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú trong bối cảnh hiện nay
1.3.2.1. Yêu cầu
a) Yêu cầu về phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú trong bối cảnh hiện nay
– Đảm bảo đủ về số lượng
– Đảm bảo về cơ cấu
– Đảm bảo về chất lượng
b) Yêu cầu về phẩm chất, năng lực
Phẩm chất, năng lực của đội ngũ giáo viên trung học phổ thông bao gồm 6 tiêu chuẩn với 25 tiêu chí.
Tiêu chuẩn 1: Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống
Tiêu chuẩn 2: Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục
Tiêu chuẩn 3: Năng lực dạy học
Tiêu chuẩn 4: Năng lực giáo dục
Tiêu chuẩn 5: Năng lực hoạt động chính trị, xã hội
Tiêu chuẩn 6: Năng lực phát triển nghề nghiệp
1.3.2.2. Nhiệm vụ
a) Nhiệm vụ và quyền hạn của giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú
b) Vai trò, nhiệm vụ của Sở Giáo dục và Đào tạo trong việc phát triển trường phổ thông dân tộc nội trú
1.4. Nội dung phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú theo hướng chuẩn hóa
1.4.1. Quy hoạch, tuyển dụng đội ngũ giáo viên
1.4.2. Bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên
1.4.3. Đánh giá đội ngũ giáo viên
1.4.4. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
1.4.5. Xây dựng môi trường làm việc và tạo động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ giáo viên
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú theo hướng chuẩn hóa
1.5.1. Những yếu tố thuộc về quản lý Nhà nước
1.5.2. Những yếu tố về kinh tế – xã hội, tâm lý xã hội, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán
1.5.2.1. Yếu tố điều kiện tự nhiên
1.5.2.2. Yếu tố kinh tế – xã hội
1.5.2.3. Yếu tố tâm lý
1.5.2.4. Yếu tố truyền thống văn hóa, phong tục tập quán
1.5.3. Những yếu tố thuộc về quản lý Nhà trường
1.5.4. Những yếu tố khác
Chuẩn hóa trong giáo dục, trong đó có chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý trường học là xu thế tất yếu trên thế giới, nhiều nước đã thực hiện có hiệu quả. Việt Nam cũng đã ban hành chuẩn hiệu trưởng, chuẩn giáo viên các cấp học để từ đó có biện pháp xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ngày càng hoàn thiện hơn, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo trung tình hình mới.
Vai trò, vị trí và tầm quan trọng của việc phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú cũng như các yêu cầu về phẩm chất, năng lực của đội ngũ giáo viên là cơ sở để chúng tôi nghiên cứu thực trạng, đánh giá đội ngũ giáo viên, cũng như đề xuất một số biện pháp xây dựng đội ngũ giáo viên trường trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa trong giai đoạn hiện nay.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH KON TUM THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và giáo dục – đào tạo của tỉnh Kon Tum
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, xã hội
2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục đào tạo tỉnh Kon Tum
2.1.2.1. Về mạng lưới trường lớp
2.1.2.3. Về chất lượng giáo dục học sinh trung học phổ thông
2.1.2.4. Về đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
2.2. Khái quát về quá trình khảo sát
Khảo sát thực trạng công tác phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum để xác định những thuận lợi, hạn chế bất cập. Qua đó đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú của tỉnh.
2.2.2. Nội dung khảo sát
2.2.2.1. Nội dung: Khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum về: Số lượng, cơ cấu; Trình độ đào tạo; Năng lực, phẩm chất và Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo các nội dung:
– Công tác quy hoạch, tuyển dụng giáo viên.
– Công tác sử dụng, đánh giá giáo viên.
– Công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên.
– Các cơ chế, chính sách đối với giáo viên.
– Môi trường làm việc và động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ giáo viên.
2.2.2.2. Đối tượng: Khảo sát 205 người, trong đó có 25 cán bộ quản lý giáo dục và 180 giáo viên.
2.2.2.3. Thời gian khảo sát: Tháng 8 đến tháng 9 năm 2018.
2.2.3. Phương pháp khảo sát
– Phương pháp điều tra.
– Phương pháp nghiên cứu hồ sơ.
– Phương pháp phỏng vấn
2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo chuẩn nghề nghiệp
2.3.1. Số lượng và cơ cấu
2.3.1.1. Số lượng. Năm học 2017-2018, các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum có 25 cán bộ quản lý và 306 giáo viên.
2.3.1.2. Cơ cấu: Cơ cấu về giới, thành phần dân tộc, đảng viên; Cơ cấu về độ tuổi; Số năm công tác; Trình độ chuyên môn; Trình độ ngoại ngữ, tin học; Tiếng dân tộc.
2.3.2. Thực trạng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên
2.3.2.1. Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống
Các tiêu chí về “phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống” có điểm trung bình đạt từ 3,84 đến 3,97. Điều này đã khẳng định về chất lượng trong công tác bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú ở tỉnh Kon Tum.
2.3.2.2. Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục
Thông qua kết quả khảo sát, chúng tôi thấy cần quan tâm, bồi dưỡng nhiều hơn nữa khả năng thu thập và xử lý thông tin về điều kiện giáo dục trong nhà trường, của địa phương, hoàn cảnh gia đình học sinh để xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân của từng giáo viên.
2.3.2.3. Năng lực dạy học
Thực trạng về năng lực dạy học của giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum chưa đạt ở mức cao. Một số nội dung cần quan tâm, bồi dưỡng và phát triển nhiều hơn nữa đối với đội ngũ giáo viên là năng lực sử dụng phương tiện dạy học làm tăng hiệu quả dạy học, năng lực vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, phát triển năng lực tự học và tư duy của học sinh; năng lực xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp dạy học với giáo dục, ….
2.3.2.4. Năng lực giáo dục
Nhìn chung, thực trạng về năng lực giáo dục của đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum đạt ở mức tốt. Tuy nhiên trên thực tế vẫn còn một số ít giáo viên thực hiện nhiệm vụ giáo dục qua các hoạt động trong cộng đồng như: lao động công ích, hoạt động xã hội theo kế hoạch đã xây dựng vẫn chưa tốt, chưa vận dụng tốt các nguyên tắc, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục học sinh vào tình huống sư phạm cụ thể phù hợp với đối tượng và môi trường giáo dục. Do đó, cần sự quan tâm và hỗ trợ nhiều hơn của đội ngũ cán bộ quản lý các đơn vị.
2.3.2.5. Năng lực hoạt động chính trị, xã hội
Kết quả khảo sát về năng lực hoạt động chính trị, xã hội của giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum được đánh giá ở mức độ Tốt. Tuy nhiên, một số giáo viên còn chưa tích cực, tự giác tham gia các hoạt động chính trị, xã hội trong và ngoài nhà trường nên chất lượng, hiệu quả của các hoạt động không cao. Do đó, các cán bộ quản lý cần quan tâm, đẩy mạnh công tác rèn luyện năng lực hoạt động chính trị xã hội cho đội ngũ giáo viên.
2.3.2.6. Năng lực phát triển nghề nghiệp
Hiện nay, đội ngũ giáo viên ở các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum có tuổi đời, tuổi nghề còn trẻ, tuy rất năng nổ, nhiệt tình trong mọi hoạt động của nhà trường cũng như trong công tác giảng dạy, có ý chí cầu tiến, phấn đấu vươn lên trong công việc, luôn lắng nghe những ý kiến nhận xét, đánh giá của mọi người để từ đó khắc phục những hạn chế, khuyết điểm để tự hoàn thiện mình nhưng kinh nghiệm chưa nhiều nên việc phát hiện và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn hoạt động nghề nghiệp còn yếu, đòi hỏi sự quan tâm nhiều hơn của đội ngũ cán bộ quản lý trong việc bồi dưỡng chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, phối hợp mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng tăng cường các kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng giải quyết các tình huống sư phạm để trang bị cho đội ngũ giáo viên những kiến thức cần thiết để có thể áp dụng trong công tác giáo dục học sinh, đặc biệc trong việc giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn hoạt động nghề nghiệp nhằm đáp ứng những yêu cầu mới trong giáo dục.
2.4. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Kon Tum
2.4.1. Công tác quy hoạch, tuyển dụng giáo viên
Công tác quy hoạch, tuyển dụng được đánh giá tốt, đã đáp ứng phần nào việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trong nhà trường. Tuy nhiên, trong công tác tuyển dụng, các đơn vị cần có ý kiến tham mưu với Sở Giáo dục và Đào tạo chú ý đảm bảo sự cân đối và hợp lý giữa các bộ môn, không để tình trạng thiếu hoặc thừa cục bộ giáo viên ở các bộ môn.
Tình trạng thiếu thừa cục bộ của đội ngũ giáo viên đã gây ra sự mất cân đối giữa các môn học và lãng phí lao động. Điều này yêu cầu công tác tuyển dụng cũng như sử dụng viên chức phải có sự linh hoạt và khoa học để khắc phục tình trạng trên.
2.4.2. Công tác bố trí, sử dụng giáo viên
Công tác bố trí, sử dụng giáo viên của các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum đạt ở mức khá. Điều này cho thấy công tác sử dụng giáo viên có phần chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là khi phân công, chưa chú ý đến năng lực và nguyện vọng của giáo viên, đồng thời chưa phân công xen kẽ giáo viên khá, giỏi với giáo viên trung bình, yếu để giáo viên có thể học tập kinh nghiệm lẫn nhau. Trong bố trí, sử dụng giáo viên, các đơn vị cần chú ý kết hợp giữa năng lực và nguyện vọng của giáo viên, tạo điều kiện cho giáo viên yên tâm công tác, có như vậy mới nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
2.4.3. Công tác đánh giá giáo viên
Việc đánh giá năng lực đội ngũ giáo viên luôn được các đơn vị chú trọng. Tuy nhiên, hạn chế của công tác đánh giá này là đôi khi do nể nang nhau nên việc đánh giá không quá khắt khe, rất ít trường hợp giáo viên bị đánh giá chưa đạt yêu cầu hoặc xếp loại yếu. Việc khắc phục những hạn chế, thiếu sót sau đánh giá của giáo viên chưa nghiêm túc, chưa xây dựng kế hoạch tự bồi dưỡng để khắc phục.
2.4.4. Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên luôn được các cấp quan tâm, chú trọng. Kết quả khảo sát cho thấy công tác tổ chức, chỉ đạo trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ được đánh giá tốt, hợp lý. Các văn bản chỉ đạo phù hợp, công tác tổ chức được đánh giá khoa học, bài bản. Việc xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng được các cấp quản lý giáo dục được thực hiện hiệu quả, các chuyên đề được chọn bồi dưỡng đã được đa số các giáo viên lựa chọn. Nhưng việc cử giáo viên tham gia các khoá đào tạo, bồi dưỡng còn những hạn chế nhất định; Công tác quản lý tự bồi dưỡng thường xuyên của đội ngũ giáo viên chưa được quan tâm đúng mức, việc đánh giá xếp loại kết quả bồi dưỡng thường xuyên thực hiện chưa tốt. Thiếu sự kiểm tra, đánh giá của các cấp quản lý; phương pháp kiểm tra, đánh giá việc tự bồi dưỡng của giáo viên chưa thực sự khoa học, mang tính định tính, chủ quan.
2.4.5. Các cơ chế, chính sách đối với giáo viên
Các chế độ, chính sách được các đơn vị thực hiện nghiêm túc, trả đúng, đủ, kịp thời cho đội ngũ giáo viên theo đúng quy định. Tuy nhiên, hiện nay tỉnh Kon Tum chưa có chính sách riêng nhằm đãi ngộ, động viên cán bộ, công chức, viên chức nói chung, đội ngũ giáo viên nói riêng toàn tâm, toàn ý ổn định lâu dài, phục vụ phát triển sự nghiệp giáo dục ở địa phương.
2.4.6. Môi trường làm việc và động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ
Để tạo động lực phát triển đội ngũ giáo viên, các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum luôn quan tâm đến môi trường làm việc của đội ngũ, tạo mọi điều kiện để đội ngũ có nơi làm việc thuận lợi, luôn chú trọng đến xây dựng bầu không khí trong cơ quan văn minh, thân thiện, đồng thuận.
Nhìn chung về môi trường và điều kiện làm việc ở các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum đã đáp ứng được nhu cầu cho công tác giảng dạy. Cán bộ quản lý các đơn vị đã xây dựng được bầu không khí văn hóa, thân thiện, tạo cho đội ngũ có được tinh thần thoải mái, phấn chấn trong công việc, gắn bó với đồng nghiệp, cơ quan.
2.5. Đánh giá chung
2.5.1. Những ưu điểm
Đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum đều có phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống tốt, yêu nghề, yêu trẻ, đảm bảo hệ thống các năng lực cần thiết mà ngành quy định như: năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục, năng lực hoạt động chính trị, xã hội và năng lực phát triển nghề nghiệp. Về trình độ cơ bản là đã đạt được theo quy định của Luật giáo dục và có thể đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ dạy học, giáo dục theo quy định của ngành. Đại đa số giáo viên các trường đã cố gắng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, bước đầu tiếp cận được với yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp tiên tiến.
Các cấp quản lý giáo dục đã nhận thức đúng đắn và quan tâm đúng mức đến công tác phát triển đội ngũ giáo viên, xem đây là một trong những nội dung trọng tâm trong công tác quản lý của mình.
2.5.2. Những hạn chế
Một số giáo viên chưa có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm trong công việc, chưa tích cực, chủ động trong việc học tập, nghiên cứu, chưa chủ động phối hợp với đồng nghiệp để thực hiện nhiệm vụ, chưa chịu đổi mới phương pháp giáo dục, chưa có tinh thần học hỏi, kỹ năng soạn giáo án còn yếu, chưa vận dụng được các tri thức khoa học giáo dục và kinh nghiệm tiên tiến về sư phạm vào quá trình giảng dạy – giáo dục theo một kế hoạch xác định, quá trình giảng dạy – giáo dục vẫn còn mang nặng tính chất cổ điển; chưa vận dụng, phối hợp tốt các phương pháp dạy học hiện đại để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh nên chất lượng bài dạy đạt hiệu quả chưa cao.
Một số giáo viên chưa có ý thức trong việc học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ nên đôi khi công tác này chưa thật sự đem lại hiệu quả, kinh phí cho hoạt động đào tạo, bồi dưỡng giáo viên còn ít ỏi, thậm chí không có, do đó cũng hạn chế về việc giáo viên tham gia các chương trình bồi dưỡng theo nhu cầu.
Mặc dù các đơn vị đã thực hiện tốt các chế độ chính sách đối với giáo viên nhưng kinh phí các nguồn còn thấp nên chưa kích thích được giáo viên trong các hoạt động. Một số đơn vị chưa chú ý trong việc tạo điều kiện và môi trường làm việc thuận lợi cho giáo viên để họ có thể phát huy hết được năng lực và sở trường của mình.
2.5.3. Nguyên nhân của những hạn chế
2.5.3.1. Nguyên nhân chủ quan
2.5.3.2. Nguyên nhân khách quan
Tiểu kết Chương 2
Các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum đã có những nhận thức đúng đắn và quan tâm đến công tác phát triển đội gũ giáo viên theo hướng chuẩn hóa. Nhưng nhìn chung hiệu quả của công tác này chưa cao, chưa sử dụng và phát huy hết năng lực sẵn có của đội ngũ. Đội ngũ giáo viên vẫn chưa thật sự chủ động, sáng tạo trong công tác giảng dạy, ý thức tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Việc phân tích thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum sẽ là cơ sở để đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa.
CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG PT DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH KON TUM
3.1. Những nguyên tắc cơ bản để đề xuất các biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
3.2. Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa
3.2.1. Biện pháp 1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường PT dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum về phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông theo hướng chuẩn hóa
3.2.1.1. Ý nghĩa, mục đích của biện pháp
Việc nâng cao nhận thức sẽ làm nền tảng dẫn đến việc nâng cao năng lực, nâng cao niềm tin sư phạm, phát triển tình cảm yêu nghề, yêu trẻ cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.
3.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Sở Giáo dục và đào tạo thực hiện các nội dung:
– Quán triệt các quan điểm, mục tiêu, chỉ thị của Ban Bí thư Trung ương Đảng và Quyết định của Chính phủ về Đề án xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
– Triển khai các yêu cầu của ngành về yêu cầu chuẩn hóa; tạo các cơ hội, điều kiện thuận lợi để giáo viên chuẩn hóa.
Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các đơn vị thực hiện:
– Học tập, nghiên cứu về chuẩn nghề nghiệp và hướng dẫn đánh giá theo chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo; xây dựng kế hoạch triển khai và thực hiện đánh giá chuẩn nghề nghiệp cho giáo viên trong các nhà trường.
– Phát động phong trào thi đua của các đoàn thể.
– Nâng cao nhận thức trong việc tự giác, khách quan đánh giá bản thân và đồng nghiệp.
– Nâng cao nhận thức trong việc trở thành tấm gương cho học sinh.
3.2.2. Biện pháp 2. Xây dựng quy hoạch gắn với chuẩn hóa đội ngũ giáo viên
3.2.2.1. Ý nghĩa, mục đích của biện pháp
Phát triển đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của từng trường.
3.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng quy hoạch tổng thể về phát triển giáo dục đào tạo trong từng giai đoạn để có kế hoạch tuyển dụng, phân công, bố trí giáo viên cho các đơn vị theo nhu cầu mà các đơn vị đã xây dựng.
Các đơn vị triển khai thực hiện một số công việc cụ thể trong quy hoạch như: việc kế hoạch hóa công tác tuyển dụng, sàng lọc đội ngũ giáo viên, bổ nhiệm, đề bạt cán bộ, …
3.2.3. Biện pháp 3. Tổ chức đánh giá đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú theo chuẩn
3.2.3.1. Ý nghĩa, mục đích của biện pháp
Kết quả đánh giá theo chuẩn cũng là một trong những căn cứ để mỗi giáo viên thấy được những ưu điểm và hạn chế của bản thân, từ đó đề ra kế hoạch tự đào tạo, bồi dưỡng để khắc phục và hoàn thiện mình nhằm đạt chuẩn và vượt chuẩn, hình thành thói quen tự kiểm tra, đánh giá trong quá trình quản lý nhà trường.
3.2.3.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Sở Giáo dục và Đào tạo cần triển khai các công việc sau đây:
– Chỉ đạo và hướng dẫn các trường phổ thông dân tộc nội trú cách thức, quy trình đánh giá giáo viên theo chuẩn một cách đồng bộ, nhất quán. Chỉ đạo, giám sát cụ thể quá trình thực hiện đánh giá chuẩn giáo viên của các đơn vị để kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh những đơn vị thực hiện chưa tốt.
– Kiểm tra, tổng hợp, phân tích, đối chiếu để nắm được thực trạng đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn, làm căn cứ cho việc xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp giáo viên.
3.2.4. Biện pháp 4. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú theo chuẩn
3.2.4.1. Ý nghĩa, mục đích của biện pháp
Quan tâm và làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng là một trong những nội dung quan trọng hàng đầu của chiến lược phát triển đội ngũ giáo viên, nhằm kịp thời bổ khuyết những mặt yếu kém của đội ngũ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng phải gắn với việc tự đào tạo, tự bồi dưỡng mới có kết quả bền vững.
3.2.4.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Sở Giáo dục và Đào tạo phải chỉ đạo, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên, cụ thể:
a) Lập kế hoạch tổng thể về đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn
b) Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ kế cận
c) Lựa chọn cán bộ để đào tạo bồi dưỡng.
d) Định kỳ đánh giá, tổng kết việc thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng theo từng giai đoạn.
3.2.5. Biện pháp 5. Tạo động lực, môi trường phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú
3.2.5.1. Ý nghĩa, mục đích của biện pháp
Tạo động lực, môi trường phát triển nhằm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú, tạo điều kiện tốt để đội ngũ giáo viên phát triển chất lượng đạt chuẩn và vượt chuẩn.
3.2.5.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
a) Tạo động lực bên trong mỗi giáo viên
b) Tạo động lực bên ngoài
c) Tạo môi trường làm việc cần thiết cho sự phát triển
3.2.6. Biện pháp 6. Vận dụng chuẩn nghề nghiệp phù hợp với đặc thù trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum
3.2.6.1. Ý nghĩa, mục đích của biện pháp
Biện pháp này nhằm phù hợp hóa chuẩn nghề nghiệp giáo viên vào điều kiện tỉnh Kon Tum, tạo điều kiện cho việc triển khai chủ trương chuẩn hóa đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum.
3.2.6.2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
a) Bổ sung tiêu chí huy động học sinh đến lớp và duy trì sĩ số
b) Bổ sung tiêu chí quản lý hoạt động lao động, văn hóa, thể thao và tổ chức đời sống nội trú
c) Vận dụng hệ số trong đánh giá giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú
Các biện pháp đề xuất trên đây có mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó và tác động qua lại lẫn nhau. Nếu được triển khai thực hiện một cách đồng bộ và nhịp nhàng, sẽ tạo được bước chuyển biến cơ bản, có tính đột phá đối với việc phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
Mỗi biện pháp có vị trí, tầm quan trọng và phạm vi tác động nhất định đến công tác phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo chuẩn quy định. Mỗi biện pháp là một thành phần của một thể thống nhất, quan hệ hữu cơ với nhau, tương tác lẫn nhau để thúc đẩy quá trình nâng cao hiệu quả công tác phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa. Biện pháp này làm tiền đề, điều kiện để thực hiện biện pháp kia và ngược lại. Do đó, khi tổ chức thực hiện cần tiến hành đồng bộ các biện pháp mới mang lại kết quả.
3.4. Khảo nghiệm nhận thức về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
3.4.1. Tính cấp thiết của các biện pháp
Tính cấp thiết của các biện pháp đã được sự nhất trí cao của các đối tượng được tham khảo ý kiến. Tất cả các biện pháp đều được 90% ý kiến đánh giá là rất cấp thiết hoặc cấp thiết.
3.4.2. Tính khả thi của các biện pháp
Tính khả thi của các biện pháp cũng đã được sự nhất trí cao của các đối tượng được tham khảo ý kiến. Tất cả các biện pháp đều được 90% ý kiến đánh giá là rất khả thi hoặc khả thi.
Từ kết quả khảo nghiệm trên, có thể kết luận: Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa đã được đánh giá cao về tính cấp thiết và tính khả thi, có thể triển khai áp dụng trong thực tế. Kết quả đánh giá cụ thể đối với các biện pháp tương đối tương đồng. Sự đánh giá đó hoàn toàn phù hợp với thực tế hiện nay trong công tác phát triển đội ngũ giáo viên.
Tiểu kết Chương 3
Từ những cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông và thực trạng đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum; các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum được lựa chọn, thiết kế nhằm tác động vào các chủ thể chính và các khâu then chốt của quá trình quản lý như quy hoạch – tạo nguồn, kiểm tra – đánh giá, tổ chức đào tạo – bồi dưỡng, tạo động lực – môi trường thuận lợi tác động vào các thành tố cơ bản của quá trình phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú về chất lượng, các điều kiện đảm bảo cho công tác phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú đạt hiệu quả. Từ đó tạo ra tác động tổng hợp và đồng bộ đến công tác triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo hướng chuẩn hóa.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Từ những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn, có thể rút ra một số kết luận sau:
1.1. Đội ngũ giáo viên giữ vai trò rất quan trọng trong các hoạt động giáo dục, là người chịu trách nhiệm trước nhà trường về việc bảo đảm chất lượng giáo dục tại đơn vị. Phát triển đội ngũ giáo viên là một nội dung trọng yếu của công tác cán bộ. Giáo dục trung học phổ thông giữ vị trí bản lề trong giáo dục và đào tạo, là cấp học cuối cùng nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Vì thế, phát triển đội ngũ nhà giáo nói chung, đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú nói riêng là một nội dung trọng yếu để góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn hiện nay.
1.2. Trong những năm qua, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Kon Tum đã có những bước phát triển cả về số lượng và chất lượng, góp phần không nhỏ trong việc thực hiện mục tiêu kinh tế – xã hội của tỉnh. Trong những thành tựu đó luôn có sự đóng góp quan trọng của đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú. Tuy nhiên, trước những yêu cầu đổi mới của thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước và những đòi hỏi về việc nâng cao chất lượng giáo dục, đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum còn có nhiều hạn chế, bất cập, biểu hiện ở các mặt: Cơ cấu chưa thật hợp lý về bố trí môn học, về thành phần dân tộc, về giới tính; một bộ phận giáo viên chưa có đủ những phẩm chất, năng lực cần thiết theo chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
1.3. Trên cơ sở khảo sát, đánh giá thực trạng, phân tích những mặt mạnh, mặt yếu, chỉ rõ những nguyên nhân hạn chế, thiếu sót của đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú và công tác phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum theo chuẩn, chúng tôi đề xuất 6 biện pháp như sau:
– Biện pháp 1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum về phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông theo hướng chuẩn hóa.
– Biện pháp 2. Xây dựng quy hoạch gắn với chuẩn hóa đội ngũ giáo viên.
– Biện pháp 3. Tổ chức đánh giá đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú theo chuẩn.
– Biện pháp 4. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú theo chuẩn.
– Biện pháp 5. Tạo động lực, môi trường phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú.
– Biện pháp 6. Vận dụng chuẩn nghề nghiệp phù hợp với đặc thù trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum.
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
2.2. Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum
2.3. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Kon Tum
2.4. Đối với các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum
2.5. Đối với đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum./.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\K34 KON TUM\K34 Kon Tum Sau BV\R.Trương Quang Hà
