Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại các trường THCS thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết 29-NQ/TW khẳng định: “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả” và được cụ thể hóa trong chương trình giáo dục tổng thể: “Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hòa đức, trí, thể, mỹ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống”. Như vậy quá trình dạy học và quá trình GD luôn phải đan xen với nhau. Hai quá trình này bổ sung kiến thức cho nhau, bổ trợ nhau nhằm giúp HS phát triển toàn diện về nhân cách. Quá trình dạy học không những giúp người học lĩnh hội kiến thức khoa học một cách hệ thống mà còn nhằm hình thành nhân cách toàn diện thông qua các môn học cụ thể trong chương trình, đồng thời tạo cơ sở cho toàn bộ quá trình GD đạt hiệu quả. Quá trình GD được tổ chức giúp người học nắm được nội dung: hệ thống trí thức, thái độ, kĩ năng, hành vi ứng xử và thói quen hành vi thể hiện trong cuộc sống cộng đồng, xã hội, tâm lí, thể chất, cách ứng xử đúng đắn thông qua các mối quan hệ cùng nhau trong tập thể, trong nhóm, trong các HĐ học tập, vui chơi, văn nghệ, thể dục thể thao, tham quan, trải nghiệm thực tế và các HĐ xã hội khác.
HĐGDNGLL được quy định cụ thể tại khoản 3 điều 26 thông tư 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ GD&ĐT ban hành Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường PTCNCH: “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh”.
Những năm gần đây, hoạt động ngoài giờ lên lớp tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Pleiku đã được quan tâm tổ chức tương đối tốt; song cũng có nhiều trường chưa đầu tư đúng mức đến các hoạt động này nên công tác quản lý còn mang tính hình thức đối phó với sự kiểm tra của cấp trên. Chính vì vậy, vai trò của hoạt động ngoài giờ lên lớp chưa được phát huy tối ưu, tác dụng giáo dục chưa đạt hiệu quả cao. Hạn chế này chủ yếu do các nhà quản lý giáo dục chưa có các giải pháp quản lý, điều phối các hoạt động của nhà trường một cách hợp lý.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại các trường THCS thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai” cho luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ của mình với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho các trường THCS trên địa bàn thành phố Pleiku nói riêng và tỉnh Gia Lai nói chung trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm.
4. Giả thuyết khoa học nghiên cứu
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, trong những năm gần đây đã đạt được những thành công nhất định nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập, chưa phát huy được hết vai trò của hoạt động này trong giáo dục toàn diện cho học sinh. Nguyên nhân chủ yếu của sự yếu kém bất cập là do các trường chưa có các biện pháp quản lý phù hợp với sự thay đổi trong tổ chức thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp hiện nay. Nếu xác lập và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục người giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm phù hợp với lý luận và thực tiễn thì chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường Trung học cơ sở thành phố Pleiku có thể được nâng cao.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động ngoài giờ lên lớp và quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai và khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1. Về đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu công tác quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp của ban giám hiệu các trường trung học cơ sở ở thành phố Pleiku.
6.2. Về địa bàn khảo sát: khảo sát tại 3 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Pleiku.
6.3. Thời gian khảo sát: năm học 2018- 2019
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
8. Đóng góp mới của luận văn
8.1. Về lý luận
Hệ thống hóa lý luận về quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp của trường trung học cơ sở theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm, hình thành khung lý thuyết về quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường trung học cơ sở.
8.2. Về thực tiễn
Mô tả sát thực, cụ thể, toàn diện thực trạng quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm của các trường Trung học cơ sở thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai.
Đề xuất được một số biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở, khẳng định tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp thông qua thăm dò ý kiến chuyên gia.
9. Cấu trúc luận văn
– Mở đầu
– Nội dung
+ Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở.
+ Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học cơ sở thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
+ Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học cơ sở thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai.
- Kết luận và khuyến nghị
- Tài liệu tham khảo và Phụ lục
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƯỚNG
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Các nghiên cứu của các tác giả trên thế giới
.
1.1.2. Các nghiên cứu của các tác giả trong nước
1.2. Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1. Quản lý, Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường
QL là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể QL lên đối tượng QL và khách thể QL nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường
QLGD còn là một ngành, một bộ môn khoa học có tính liên ngành nhằm vận dụng những khoa học quản lý sao cho phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của hệ thống GD.
QL nhà trường là thực hiện HĐ QLGD trong tổ chức nhà trường. HĐ QL nhà trường do chủ thể QL nhà trường hiện bao gồm các HĐ QL bên trong nhà trường như: QL GV, QL HS, QL quá trình dạy học, GD, QL cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học, QL tài chính trong nhà trường, QL lớp học, QL quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng xã hội.
1.2.2. Hoạt động; Hoạt động giáo dục; Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Theo “Đại từ điển Tiếng Việt”: HĐ là làm những việc khác nhau với những mục đích nhất định trong đời sống xã hội. HĐ là vận động, không chịu ngồi im. HĐ là vận động, vận hành để thực hiện chức năng hoặc gây tác động nào đó. HĐ là hình thức biểu hiện quan trọng nhất của mối quan hệ tích cực, chủ động của con người đối với thực tiễn xung quanh.
HĐGD (theo nghĩa hẹp): HĐGD của nhà giáo dục được tổ chức theo kế hoạch chương trình nhằm hình thành nhân sinh quan, phẩm chất đạo đức, đồng thời bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ và phát triển thể chất của học sinh thông qua hệ thống tác động sư phạm tới tư tưởng, tình cảm, lối sống của các em kết hợp với các biện pháp giáo dục gia đình và xã hội, phát huy mặt tốt, khắc phục mặt hạn chế, tiêu cực trong suy nghĩ và hành động của các em.
c. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
HĐGDNGLL là hoạt động tổ chức ngoài giờ học của các môn học trên lớp nhằm tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, tạo sự thống nhất giữa giáo dục trong và ngoài nhà trường, giữa thời gian trong năm học và thời gian hè nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội [43]. HĐGDNGLL bao gồm các HĐNK về khoa học, văn học, nghệ thuật, TDTT, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh” [1].
d. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Quản lý HĐGDNGLL là HĐ của nhà QL tác động đến tập thể GV và HS NGLL nhằm tổ chức, điều hành để đưa HĐ này thành nền nếp, phục vụ cho việc thực hiện mục tiêu ĐT nhân cách người HS trong nhà trường. HĐ này được tiến hành xen kẽ hoặc nối tiếp chương trình dạy học trong phạm vi nhà trường hoặc trong đời sống xã hội do nhà trường QL. Nó diễn ra trong suốt năm học. Nhà QL vừa phải kiểm soát được mục tiêu, vừa có các biện pháp QL kế hoạch tổ chức các HĐ, vừa nắm chắc các điều kiện cần thiết trong quá trình tổ chức, lại vừa hướng dẫn CB, GV thực hiện sao cho có hiệu quả. [18]
1.2.3. Hoạt động trải nghiệm; Quản lý hoạt động trải nghiệm
a. Hoạt động trải nghiệm
HĐTN là hoạt động giáo dục trong đó từng học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong nhà trường hoặc xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, các kĩ năng và tích lũy kinh nghiệm riêng của cá nhân. HĐTN có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục; ngoại trừ lớp 10 HĐTN dự kiến 70 tiết/năm học, còn các lớp khác từ 1 đến 12 đều được phân bổ 105 tiết/năm học.
b. Quản lý hoạt động trải nghiệm
Quản lý HĐTN là hình thức quản lý các hoạt động đa dạng, mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức , kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực giáo dục, là hình thức quản lý có vai trò định hướng, chỉ đạo, quản lý các hoạt động mà trong đó người học vận dụng những kiến thức học được vào thực tiễn từ đó hình thành năng lực thực tiễn cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của bản thân.
1.2.4. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
Về hình thức HĐTN là tên gọi mới của HĐNGLL nhưng phương thức và mục tiêu giáo dục rất rõ ràng, khẳng định là hoạt động quan trọng, có tính “chính thống”, không gây hiểu nhầm như “hoạt động ngoài giờ”. Quản lý HĐGDNGLL theo hướng tổ chức HĐTN có thể được xác định là quá trình tác động của người quản lý tới giáo viên, học sinh và các bên liên quan. Triển khai, tổ chức các hoạt động dạy học trong môi trường thực tế hoặc môi trường giả định để học sinh vận dụng linh hoạt các kiến thức và kinh nghiệm đã có vào giải quyết các nhiệm vụ bằng các thao tác trí tuệ và hành động cơ thể nhằm lĩnh hội tri thức mới, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ tích cực, phát triển năng lực bản thân, qua đó đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường. Nói cách khác, quản lý HĐNGLL theo hướng tổ chức HĐTN là quá trình nhà quản lý thực hiện các chức năng lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra các hoạt động ngoài giờ học chính khóa, đảm bảo các HĐNGLL có tính chính thống, không phải là hoạt động phụ mà là hoạt động được thực hiện song song, đồng hành cùng với hoạt động dạy học chính khóa nhằm đạt mục tiêu giáo dục HS thành những con người năng động, có nhân cách, phẩm chất đạo đức tốt, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và kiến thiết nước nhà.
1.3. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường thcs
1.3.1. Mục tiêu hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.3.2. Vị trí, chức năng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học sơ sở
a. Vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
b. Chức năng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
c. Cơ sở tâm lí học của việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.3.3. Nội dung, kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
a. Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
b. Kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
1.3.4. Các phương pháp và hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường
1.4. Hoạt động trải nghiệm ở trường THCS
1.4.1. Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm
1.4.2. Hoạt động trải nghiệm trong chương trình giáo dục trung học cơ sở
1.5. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
1.5.1. Mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở
1.5.2. Nội dung quản lý chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.5.3. Vai trò của Hiệu trưởng trong tổ chức chỉ đạo Quản lý thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.6. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường THCS
1.6.1. Mục tiêu quản lý HĐGDNGLL theo hướng tổ chức HĐTN ở trường trung học cơ sở
Mục tiêu quản lý HĐGDNGLL theo hướng tổ chức HĐTN ở trường THCS là đảm bảo công tác quản lý, giúp học sinh tiếp tục củng cố và phát triển các kĩ năng sống cơ bản, thói quen tích cực, nền nếp học tập, hành vi ứng xử văn hóa ở tiểu học. Ở trung học cơ sở việc quản lý HDDGDNGLL theo hướng tổ chức HĐTN tập trung hơn vào việc quản lý các hoạt động nhằm phát triển phẩm chất trách nhiệm của cá nhân: trách nhiệm trong học tập, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; giúp học sinh hình thành năng lực tự đánh giá và tự điều chỉnh, năng lực giải quyết vấn đề; hình thành các giá trị của cá nhân; tham gia tích cực các hoạt động lao động; tham gia phục vụ cộng đồng phù hợp với lứa tuổi; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, xây dựng được kế hoạch học tập hướng nghiệp và có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần có của người lao động tương lai.
1.6.2. Nội dung quản lý chương trình GDNGLL theo hướng tổ chức HĐTN ở trường trung học cơ sở
Quản lý chương trình GDNGLL theo hướng tổ chức HĐTN ở trường trung học cơ sở gồm những nội dung chính sau:
– Quản lý việc lập kế hoạch thực hiện HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm và kế hoạch về cơ sở vật chất, tài chính phục vụ công tác quản lý hoạt động dạy học tích hợp các môn khoa học tự nhiên
– Quản lý việc sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
– Quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
– Quản lý công tác bồi dưỡng năng lực, nghiệp vụ thực hiện HĐGD NGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
– Quản lý việc kiểm tra, đánh giá thực hiện chương trình GDGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
1.6.3. Người Hiệu trưởng trường THCS và công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
Vì vậy, phát triển chương trình giáo dục phổ thông dựa trên tiếp cận năng lực là một lựa chọn tất yếu khách quan và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội.
Lý luận về GDNGLL, bao gồm mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, kiểm tra đánh giá và các yếu tố hỗ trợ hoạt động dạy học tích hợp các môn khoa học tự nhiên trong trường Trung học cơ sở. Chúng tôi cũng đã nghiên cứu một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động GDNGLL trong trường Trung học cơ sở, bao gồm tầm quan trọng, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá hoạt động GDNGLL trong các trường Trung học cơ sở.
GDNGLL và quản lý hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm, với mục tiêu phát triển các năng lực ở người học, sẽ giúp người học có khả năng giải quyết và đáp ứng sự biến đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại để đem lại thành công cao nhất trong cuộc sống, là sự phát triển cao nhất của giáo dục trong thời đại ngày nay, là con đường đi trong hiện tại và tương lai của ngành giáo dục các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
THEO HƯỚNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THÀNH PHỐ PLEIKU, TỈNH GIA LAI
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, văn hóa, giáo dục thành phố Pleiku
2.1.1. Đặc điểm về tự nhiên và dân cư
2.1.2. Đặc điểm về kinh tế, xã hội
2.1.3. Tình hình giáo dục và đào tạo của thành phố Pleiku tỉnh Gia lai
2.1.4. Tình hình phát triển giáo dục THCS thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai
2.2. Khái quát quá trình khảo sát thực trạng
200 GV và 50 CBQL, cán bộ đoàn thể ở 9 trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai; 5 phiếu điều tra dành cho CBQL và các cán bộ đoàn thể (bao gồm: HT, phó HT, chủ tịch Công đoàn, bí thư Đoàn, Tổng phụ trách), 20 phiếu dành cho GV.
2.2.5. Tiến trình và thời gian khảo sát
a. Tiến trình
b. Thời gian khảo sát: Từ 8/2019 đến 12/2020
2.3. Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai
2.3.1. Khái quát tình hình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS thành phố Pleiku
2.3.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.3.3. Thực trạng về hoạt động của cán bộ quản lý, giáo viên về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.3.4. Nhận xét chung về thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
– Về việc thực hiện nội dung chương trình giáo dục NGLL: Hiệu trưởng nhà trường đề ra các yêu cầu cụ thể về việc thực hiện đúng và đủ nội dung chương trình, tổ chức thảo luận để cán bộ, giáo viên nắm rõ những điểm mới và khó trong chương trình. Hiệu trưởng thường xuyên theo dõi kịp thời nhắc nhở GV bảo đảm tiến độ thực hiện chương trình, tuy nhiên Hiệu trưởng cần có biện pháp quản lý tốt việc lập sổ theo dõi chương trình đổi mới ở các khối lớp.
– Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học: Đã được Hiệu trưởng các trường hết sức chú trọng, tuy nhiên do nhiều nguyên nhân nên việc đổi mới phương pháp dạy học còn nhiều hạn chế trong việc phát triển khả năng tự học của HS, đổi mới phương pháp dạy học của GV theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành như tổ chức hoạt động trải nghiệm.
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường trung học cơ sở thành phố Pleiku
2.4.1. Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch thực hiện HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
Công tác lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh của HT còn hạn chế, những hạn chế này đến từ năng lực lập kế hoạch, cần có giải pháp tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ HT về lập kế hoạch hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm.
2.4.2. Thực trạng quản lý việc sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
Năng lực của HT còn hạn chế trong hai hội dung: Xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận tham gia hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm và phân công, sử dụng hợp lý, hiệu quả phòng ốc, lớp học, thư viện, thiết bị… trong hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm. Do đó cần phải có giải pháp tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ HT và GV về hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm nhằm PTNL người học.
2.4.3. Thực trạng quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
HT còn hạn chế năng lực trong hai nội dung: Xác định phương hướng, mục tiêu phối hợp hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm giữa gia đình và nhà trường và xác định phương hướng, mục tiêu phối hợp hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm giữa các bộ phận, cá nhân trong trường. Do đó cần phải có giải pháp tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ HT về năng lực chỉ đạo dạy học nhằm PTNL người học.
2.4.4. Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng năng lực, nghiệp vụ thực hiện HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
HT còn hạn chế năng lực trong hai nội dung: Bồi dưỡng cho GV cách xác định phương hướng, mục hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm và tổ chức cho cán bộ, giáo viên tham gia tập huấn hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm do đó cần có giải pháp tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ HT về năng lực chỉ đạo dạy học nhằm PTNL người học.
2.4.5. Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá thực hiện chương trình GDGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
HT chưa quan tâm đến việc kiểm tra, đánh giá đội ngũ GV về hai hoạt động : Kiểm tra, đánh giá việc đổi mới thiết kế bài dạy theo mục tiêu phát triển năng lực và kiểm tra, đánh giá giáo viên có định hướng cho học sinh về các năng lực cần đạt trong mỗi bài dạy. Do đó giải pháp tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ HT và GV về hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm nhằm PTNL người học.
2.4.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường THCS.
a. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan
Khi đề xuất các giải pháp cần quan tâm đến các yếu tố chủ quan có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý dạy học tích hợp các môn khoa học tự nhiên như: (1) Nhận thức, tâm lý của đội ngũ CBQL, (2) Năng lực của đội ngũ CBQL, (3) Nhận thức, tâm lý của đội ngũ GV, (4) Năng lực thực hiện của đội ngũ GV.
b. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan
Khi đề xuất các giải pháp, cần phải quan tâm đến những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý dạy học tích hợp các môn khoa học tự nhiên như: Xu thế hội nhập của đất nước; Sự đổi mới của đất nước; CSVC – Trang thiết bị dạy học; Nhận thức của xã hội về dạy học tích hợp các môn khoa học tự nhiên
Phần lớn hiệu trưởng các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai đã phát huy được vai trò của mình trong quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm. Công tác quản lý nhà trường nói chung, quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm bước đầu đã có một số chuyển biến tích cực
Vẫn còn hiệu trưởng của một số trường THCS chưa biết cách chỉ đạo, tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm : Việc xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm cấp trường chưa được quan tâm đầy đủ; kế hoạch hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm của tổ chuyên môn và GV chưa sâu, chưa đáp ứng yêu cầu hiện nay. Hiệu quả tổ chức dạy học tích hợp các môn tự nhiên chưa cao, nhất là tổ chức cho GV đổi mới hình thức và phương pháp kiểm tra, đánh giá; tổ chức cho HS đổi mới phương pháp và hình thức học tập. Dạy học và quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm ở trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai chưa được tạo động lực thúc đẩy bởi các cơ chế, chính sách và phát triển môi trường dạy học phù hợp. Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm chưa được triển khai đồng bộ từ khâu tổ chức kiểm tra, đánh giá, đến nội dung và hình thức kiểm tra…
Qua nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm ở các trường THCS thuộc Thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, chúng tôi rút ra những kết luận như sau:
– Về mục tiêu giảng dạy: Các trường THCS đều đạt được mục tiêu giảng dạy theo kế hoạch của nhà trường đề ra từ đầu năm học, tuy nhiên hiệu quả đạt được thể hiện ở mức độ khác nhau ở việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS (có so sánh với học lực của HS toàn thành phố ).
– Về việc thực hiện đổi mới nội dung chương trình: Hiệu trưởng nhà trường đề ra các yêu cầu cụ thể về việc thực hiện đúng và đủ nội dung chương trình, tổ chức thảo luận để cán bộ, giáo viên nắm rõ những điểm mới và khó trong chương trình. Hiệu trưởng thường xuyên theo dõi kịp thời nhắc nhở GV bảo đảm tiến độ thực hiện chương trình, tuy nhiên Hiệu trưởng cần có biện pháp quản lý tốt việc lập sổ theo dõi chương trình đổi mới ở các khối lớp.
– Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học: đã được Hiệu trưởng các trường hết sức chú trọng, tuy nhiên do nhiều nguyên nhân nên việc đổi mới phương pháp dạy học còn nhiều hạn chế trong việc phát triển khả năng tự học của HS, đổi mới phương pháp dạy học của GV theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành và sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học.
– Về việc kiểm tra, đánh giá kết quả giảng dạy của GV: hiện nay việc kiểm tra, đánh giá GV được thực hiện vào cuối năm học theo chuẩn nghề nghiệp của GV THCS (phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp). Kiểm tra, đánh giá kết quả giảng dạy của GV căn cứ vào kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm, hiệu quả giảng dạy – giáo dục đã được Hiệu trưởng các trường THCS chú trọng. Qua đánh giá hàng năm là cơ sở để đào tạo lại, bồi dưỡng, đề nghị bổ nhiệm và phân công công việc cho năm học mới.
– Quản lý cơ sở vật chất, phương tiện và đồ dùng dạy học: hệ thống trường lớp trước mắt đáp ứng được nhu cầu học tập của HS nhưng cơ sở vật chất, phương tiện và đồ dùng dạy học còn nhiều thiếu thốn hoặc không có điều kiện triển khai phục vụ cho việc giảng dạy.
CHƯƠNG 3
CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
THEO HƯỚNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ PLEIKU,
TỈNH GIA LAI
3.1. Các nguyên tắc xác định các biện pháp
3.1.2. Phù hợp với thực tiễn quản lý nhà trường
3.1.3. Phù hợp với đặc điểm tâm lí và phát huy tính chủ động tích cực, sáng tạo, linh hoạt của cán bộ, giáo viên và học sinh
3.1.4. Đảm bảo sự phối hợp thống nhất giữa các lực lượng giáo dục
3.1.5. Đảm bảo tính hệ thống, phổ quát và đồng bộ các biện pháp
3.2. Các biện pháp Quản lý hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai
3.2.1. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, cha mẹ HS và các lực lượng ngoài xã hội về tầm quan trọng của hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
3.2.4. Tăng cường công tác phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
3.2.5. Đổi mới công tác bồi dưỡng năng lực, nghiệp vụ thực hiện HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
3.2.6. Tăng cường quản lý học sinh trong việc tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
3.2.7. Tăng cường kiểm tra, đánh giá thực hiện chương trình GDGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
3.2.8. Xây dựng môi trường thuận lợi cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường trung học cơ sở
3.2.9. Mối quan hệ giữa các biện pháp
Có thể phân chia các biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm tại các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai theo các nhóm sau:
– Nâng cao nhận thức và năng lực dạy học tích hợp các môn học cho đội ngũ GV với các biện pháp 1 và biện pháp 2.
– Hỗ trợ các điều kiện thực hiện gồm các biện pháp: Biện pháp 3. Biện pháp 4 và biện pháp 8.
– Tăng cường xây dựng kế hoạch, quản lý, kiểm tra đánh giá: Biện pháp 2, Biện pháp 6 và Biện pháp 7
Mỗi biện pháp phát triển dạy học được đề xuất đều có nội dung và mục đích riêng. Tuy nhiên, giữa các biện pháp đều có mối quan hệ mật thiết, gắn bó giúp cho việc thực hiện đồng bộ các biện pháp sẽ có sức mạnh cộng hưởng lớn hơn nhiều lần việc thực hiện rời rạc từng biện pháp một.
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp
3.3.1. Mục đích, nội dung và đối tượng khảo nghiệm
Nhằm đánh giá mức độ cấp thiết và tính khả thi của 08 biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
Nội dung chủ yếu khảo sát mức độ cấp thiết và tính khả thi của 08 biện pháp đã đề xuất trong luận văn.
– Phương pháp được dùng để khảo nghiệm mức độ cấp thiết và mức độ tính khả thi của các giải pháp quản lý là phương pháp xin ý kiến chuyên gia bằng phiếu hỏi và phỏng vấn. Sử dụng 2 bảng câu hỏi để xin ý kiến chuyên gia về các mức độ rất cấp thiết và mức độ tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm với 4 mức độ từ cao xuống thấp đối với mỗi biện pháp.
– Ở mỗi bảng hỏi còn có một câu hỏi mở để các chuyên gia cho biết quan điểm của mình về các ý kiến khác đối với các biện pháp và khác với các mức độ cấp thiết và đối với tính khả thi của các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam đã có trong bảng hỏi.
– Đối tượng khảo sát: Tiến hành khảo sát ở 2 nhóm đối tượng chuyên gia: Giáo viên các trường THCS; Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, chủ tịch công đoàn, bí thư đoàn, tổng phụ trách các trường THCS.
– Phạm vi khảo nghiệm: Tiến hành khảo nghiệm tại 10 trường THCS trên 10 phường thuộc thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
| TT | Đối tượng khảo sát | Tổng |
| 1 | Giáo viên các trường TH thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai | 200 |
| 2 | CBQL trường THCS, lãnh đạo phòng ban thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai | 50 |
| Tổng chung | 250 | |
3.3.3. Tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất
Các biện pháp được đánh giá là rất cấp thiết đối với các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm các trường THCS trên địa bàn thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
Sự đánh giá này chúng tỏ là các biện pháp được đề xuất là rất cấp thiết trong việc quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường THCS ở thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai hiện nay.
3.3.4. Tính khả thi của các biện pháp đề xuất
Các biện pháp được đánh giá là rất khả thi đối với các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm các trường THCS trên địa bàn thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
Sự đánh giá này chúng tỏ là các biện pháp được đề xuất là có tính khả thi cao trong việc quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai hiện nay.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
Căn cứ cơ sở lý luận, thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học tại các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai và mục tiêu của giáo dục THCS, chúng tôi đề xuất 08 biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy nhằm góp phần khắc phục những mặt hạn chế, bất cập để nâng cao chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Giáo dục và đào tạo phải có những thay đổi một cách căn bản và toàn diện, từ triết lí, mục tiêu đến nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy – học, kiểm tra, đánh giá… nhằm phát triển cho người học hệ thống năng lực cần thiết để có thể tham gia hiệu quả vào thị trường lao động trong nước và quốc tế. Vì vậy, phát triển chương trình giáo dục phổ thông dựa trên tiếp cận năng lực và đánh giá học sinh THCS theo định hướng phát triển năng lực là một lựa chọn tất yếu khách quan và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội. Theo đó, việc dạy học không phải là “tạo ra kiến thức”, “truyền đạt kiến thức” hay “chuyển giao kiến thức” mà phải làm cho người học học cách đáp ứng hiệu quả các đòi hỏi cơ bản liên quan đến môn học và có khả năng vượt ra ngoài phạm vi môn học để chủ động thích ứng với cuộc sống lao động sau này, và GV cần xác định được phẩm chất và năng lực HS đạt được. Để thực hiện được nhiệm vụ này, một trong những điều phải tiến hành thực hiện, đó là giáo dục NGLL và quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm trong các trường trung học cơ sở.
Thực tế cho thấy, giáo dục NGLL và quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm trong các trường trung học cơ sở thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai được các khách thể đánh giá thực hiện ở mức độ khá tốt, một số nội dung chỉ đạt ở mức khá thấp, và điều đặc biết là kết quả đánh giá chưa đồng đều giữa các trường trên địa bàn. Điều này chứng minh một thực tế hiện nay, công tác giáo dục NGLL và quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm trong các trường trung học cơ sở chưa đạt được hiệu quả nhất định như mong muốn.
Từ thực trạng giáo dục NGLL và quản lý hoạt động giáo dục NGLL theo hướng tổ chức trải nghiệm trong các trường trung học cơ sở, chúng tôi đề xuất 08 biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm góp phần khắc phục những mặt hạn chế, bất cập để nâng cao chất lượng hoạt động này.
Những kết quả khảo sát đã xác nhận mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất, nội dung của luận văn đã đáp ứng được mục đích nghiên cứu và giải quyết tốt các nhiệm cụ nghiên cứu của đề tài đã đặt ra.
2.1. Đối với Bộ giáo dục và đào tạo
Bộ GD&ĐT cần xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm và giao các địa phương cụ thề hóa từng tiêu chí, tiêu chuẩn, chỉ số phù hợp với các tình hình, đặc điểm phát triển KT-XH địa phương.
Có các kiến nghị với Nhà nước, Chính phủ nghiên cứu, chỉnh sửa các Nghị định có liên quan đến quản lý Nhà nước về giáo dục để tăng tính phân cấp quản lý, theo hướng tạo tính chủ động cho ngành giáo dục nhiều hơn đặc biệt là trong việc dạy học và đánh giá nói chung và đánh giá học sinh theo định hướng năng lực học sinh THCS. Tham mưu Chính phủ chỉ đạo các Bộ ngành liên quan xây dựng các Thông tư hướng dẫn thực hiện cụ thể thống nhất trên toàn quốc; cho phép các địa phương xây dựng và triển khai thực hiện chủ động đối với các trường ở địa phương; Tạo điều kiện tốt nhất trong phát triển dạy học và đánh giá nhằm phát triển năng lực người học.
2.2. Đối với Phòng giáo dục và đào tạo thành phố Pleiku
Phòng GD&ĐT thành phố Pleiku cần tham mưu cho UBND thành phố trong việc phối hợp các nguồn lực vào phát triển giáo dục, phát triển đội ngũ GV trường phổ thông nói chung và phát triển đội ngũ GV trường THCS nói riêng trong hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm.
Phối hợp với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng xây dựng các chuyên đề bồi dưỡng đội ngũ mang tính đặc trưng của Pleiku, chẳng hạn chuyên đề dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh.
Chỉ đạo trường THCS thường xuyên khảo sát, tổ chức đánh giá quá trình quản lý và kết quả quản lý của các Hiệu trưởng trường THCS, phân loại, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS một cách hiệu quả, đặc biệt trong quản lý hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm
HT các trường THCS thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai cần chủ động, sáng tạo trong triển khai thực hiện hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm theo các bước sau:
– Xây dựng kế hoạch;
– Tổ chức thực hiện;
– Chỉ đạo thực hiện;
– Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.
2.4. Đối với chính quyền địa phương
Xây dựng chính sách đồng bộ để hỗ trợ các trường THCS trên địa bàn trong triển khai hoạt động GDNGLL theo hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm./.
E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\GIAO DUC HOC\HOANG THUY NGAN\SAU BAO VE NGAN
