Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” Vật lý 11 nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh

Tổ chức các hoạt động  trải nghiệm sáng tạo trong dạy học các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” Vật lý 11 nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh

1. Lý do chọn đề tài

Cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư đã và đang phát triển nhanh chóng, làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội. Xu hướng toàn cầu hoá đòi hỏi chúng ta không những có trình độ văn hoá, trình độ chuyên môn nghiệp vụ mà cần phải có năng lực tự học tập và không ngừng sáng tạo để luôn chủ động, đáp ứng với sự thay đổi của xã hội, của khoa học kĩ thuật.

Trong thời gian gần đây, một hoạt động giáo dục được biết đến với tên gọi là “hoạt động trải nghiệm sáng tạo” nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học, các nhà quản lí giáo dục và giáo viên. 

Khi hoạt động trải nghiệm sáng tạo, học sinh được trực tiếp thực hiện các hoạt động trong hoặc ngoài nhà trường dưới sự hướng dẫn của giáo viên hoặc nhà giáo dục. Quá trình hoạt động trong môi trường sống sẽ khích thích và phát triển sự sáng tạo của học sinh và như vậy học sinh tự trải nghiệm bản thân và hình thành nên các năng lực cho chính bản thân mình.

Ở Việt Nam, đối với cấp THCS hoạt động này đã và đang ứng dụng trong khoảng thời gian gần đây; với phong cách mới, hầu như các em học sinh rất hào hứng tham gia và có kết quả tốt. Đối với cấp THPT hoạt động trải nghiệm sáng tạo thường được tổ chức dưới dạng các hoạt động tập thể ngoài giờ lên lớp tại một số trường phổ thông trung học mà chưa được áp dụng nhiều cho các môn học cụ thể.

Mặt khác, hoạt động giáo dục định hướng nghề nghiệp trong nhà trường phổ thông giữ một vị trí, vai trò và nhiệm vụ rất quan trọng. HS THPT có rất nhiều lựa chọn sau khi tốt nghiệp: học đại học, cao đẳng, học nghề, du học, đi làm… Khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường, có nhiều yếu tố tác động đến việc lựa chọn nghề nghiệp của các em HS. Giáo dục định hướng nghề nghiệp là một phần quan trong trong chương trình giáo dục tổng thể mới nhằm mục đích giúp cho học sinh phổ thông có được sự hiểu biết cơ bản về các ngành nghề trong xã hội liên quan đến kiến thức được, từ đó hình thành hứng thú, năng lực nghề. Và từ đó có thể các em sẽ lựa chọn cho mình một nghề nghiệp cụ thể trên cơ sở cân nhắc kỹ lưỡng phù hợp với nhu cầu, sở thích, khả năng, năng lực, sức khỏe, điều kiện kinh tế gia đình.

Vật lý là một ngành khoa học thực nghiệm, các kiến thức Vật lý có mối liên hệ với nhau và được phát hiện trong quá trình trải nghiệm thực tế. Vì vậy, việc lồng ghép các hoạt động thực nghiệm vào trong dạy học giúp cho việc tiếp thu kiến thức của HS được hiệu quả hơn. Qua quá trình dạy học tôi nhận thấy kiến thức về cảm ứng từ – Vật lí 11 rất thú vị và gần gũi với cuộc sống, có nhiều ứng dụng thiết thực trong đời sống và kĩ thuật, kiến thức này được gắn bó với nhiều ngành nghề quen thuộc. Trong dạy học về phần này, do điều kiện thời gian, phương tiện dạy học và một số khó khăn khác, học sinh chưa có cơ hội được trải nghiệm, do đó chưa phát huy hết được sự hứng thú, tích cực và phát triển năng lực bản thân trong giáo dục định hướng nghề nghiệp.

Từ những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” Vật lý 11 nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh ”.

2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu

2.1. Nghiên cứu về học tập trải nghiệm trên thế giới

2.2. Nghiên cứu về học tập dựa vào trải nghiệm ở Việt Nam

3. Mục tiêu nghiên cứu

Thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” để giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

4. Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng được cơ sở lí luận của hoạt động trải nghiệm định hướng nghề nghiệp vào trong dạy học Vật lý 11 các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh thì sẽ giúp học sinh phát triển được các năng lực trong định hướng nghề nghiệp bản thân.

5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1. Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động giáo dục định hướng nghề nghiệp.

Tổ chức dạy học các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ”.

Tiến trình tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm theo định hướng giáo dục nghề nghiệp cho học sinh THPT

5.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: đi sâu nghiên cứu các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong dạy học Vật lý 11 các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Phạm vi thực nghiệm: chúng tôi tiến hành thực nghiệm tại trường THPT Trường Chinh – Kon Tum.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận về giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo như khái niệm, nội dung, yêu cầu, các hình thức tổ chức học tập trải nghiệm.

Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo.

Nghiên cứu thực trạng giáo dục định hướng nghề nghiệp của các trường THPT ở Kon Tum.

Nghiên cứu nội dung chương trình Vật lý 11, phần Cảm ứng điện từ để xác định nội dung tiến hành hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo.

Xây dựng kế hoạch dạy học chương “ Cảm ứng điện từ ” vật lí 11 ban cơ bản theo phương pháp dạy học dự án để tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Tiến hành thực nghiệm theo nội dung và tiến trình đã soạn thảo, phân tích kết quả thực nghiệm thu được để. Từ đó rút ra nhận xét, rút kinh nghiệm, sửa đổi, bổ sung nhằm nâng cao hiệu quả của việc dạy học trên cơ sở vận dụng lí luận của tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh cho các nội dung kiến thức khác trong chương trình vật lí trung học phổ thông. 

7. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện các nhiệm vụ trên, tôi sử dụng các phương pháp sau: 

7.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận 

7.2 . Phương pháp nghiên cứu điều tra – phỏng vấn 

7.3 . Phương pháp thực nghiệm sư phạm 

7.4 . Phương pháp thống kê.

8. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu luận văn gồm có 3 chương

Chương 1: Cở sở lý luận hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục định hướng nghề nghiệp.

Chương 2: Xây dựng tiến trình tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” nhằm giáo dục định huowngsn nghề nghiệp ở trường THPT.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO VÀ GIÁO DỤC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP

1.1. Cơ sở lí luận về trải nghiệm sáng tạo

1.1.1. Khái niệm hoạt động

1.1.2. Khái niệm trải nghiệm

1.1.3. Khái niệm sáng tạo.

1.1.4. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Với mục đích nghiên cứu của mình, chúng tôi định nghĩa HĐTNST như sau: “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó nội dung và cách thức tổ chức tạo điều kiện cho từng học sinh được tham gia trực tiếp và làm chủ thể của hoạt động, tự lên kế hoạch, chủ động xây dựng chiến lược hành động cho bản thân và cho nhóm để hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống và những năng lực cần có của công dân trong xã hội hiện đại, qua hoạt động học sinh phát huy khả năng sáng tạo để thích ứng và tạo ra cái mới, giá trị cho cá nhân và cộng đồng” [19].

1.2. Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo

1.2.1. Nội dung của hoạt động trải nghiệm sáng tạo mang tính tích hợp và phân hóa cao

1.2.2. Hoạt động trải nghiệm được thực hiện dưới nhiều hình thức đa dạng

1.2.3. Hoạt động trải nghiệm mang tính sáng tạo

1.2.4. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo đòi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường

1.2.5. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp lĩnh hội những kinh nghiệm mà các hình thức học tập khác không thực hiện được.

1.2.6. Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo[19]

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông, giáo viên có thể vận dụng một số phương pháp và kỹ thuật dạy học như:

– Phương pháp giải quyết vấn đề.

– Phương pháp sắm vai.

– Phương pháp làm việc nhóm.

– Phương pháp dạy học dự án.

1.3. Giáo dục định hướng nghề nghiệp

Định hướng nghề nghiệp là một nội dung quan trọng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo, thông qua hoạt động này, học sinh có được những trải nghiệm thực tiễn về nghề nghiệp, giúp các em có cơ sở để nhìn lại khả năng của bản thân, từ đó điều chỉnh việc chọn nghề sao cho phù hợp với năng lực, nguyện vọng bản thân và phù hợp với nhu cầu lao động của địa phương và xã hội.

1.4. Các năng lực học sinh cần hình thành trong định hướng nghề nghiệp

1.4.1. Đánh giá năng lực và phẩm chất cá nhân trong mối tương quan với nghề nghiệp

1.4.2. Hoàn thiện năng lực và phẩm chất theo yêu cầu nghề nghiệp đã định hướng hoặc lựa chọn

1.4.3 Tuân thủ kỷ luật và đạo đức của người lao động

1.5. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực môn vật lý

1.5.1. Xây dựng những năng lực thế kỷ 21 cho học sinh [26]

1.5.2. Dạy học định hướng phát triển năng lực [18]

1.5.3. Dạy học định hướng phát triển năng lực vật lý [18]

1.6. Cơ sở xuất phát của vấn đề tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Vật lý ở trường phổ thông

1.6.1. Xuất phát từ mục tiêu, chiến lược đào tạo con người trong bối cảnh mới

1.6.2. Xuất phát từ đặc trưng của việc dạy và học vật lý

1.6.3. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp, chương trình, sách giáo khoa THPT sau năm 2015

1.7. Một số hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông, giáo viên có thể vận dụng một số phương pháp và kỹ thuật dạy học như:

– Phương pháp giải quyết vấn đề.

– Phương pháp sắm vai.

– Phương pháp làm việc nhóm.

– Phương pháp dạy học dự án.

1.8. Xây dựng các tiêu chí đánh giá hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Bảng 1.2 Bảng mô tả các mức độ đóng góp của cá nhân trong nhóm

Bảng 1.3. Bảng tiêu chí đánh giá bài báo cáo

Bảng 1.4. Bảng mô tả các mức độ quá trình thực hiện chủ đề

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Trong chương này, chúng tôi đã trình bày cơ sở lí luận và thực tiễn của hình thức dạy học qua trải nghiệm và việc vận dụng hình thức trải nghiệm sáng tạo vào dạy học vật lý nhằm định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT.

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một trong những hình thức dạy học tích cực, hướng đến việc phát triển những kĩ năng của thế kỉ 21, chuẩn bị những hành trang tốt nhất cho HS bước vào cuộc sống lao động sau này. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội, tham gia tích cực vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của người học.

Chúng tôi đã trình bày khái niệm, đặc điểm, hình thức tổ chức của TNST, cách đánh giá trong TNST; chúng tôi đã trình bày về giáo dục định hướng nghề nghiệp; các bước tiến hành của hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Những cơ sở lí luận trên sẽ được chúng tôi vận dụng trong quá trình thiết kế và thực hiện các hoạt động học tập trải nghiệm trong giảng dạy vật lý 11 THPT trong chương V nhằm định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT.

CHƯƠNG 2

XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC CÁC KIẾN THỨC CHƯƠNG “CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ” NHẰM GIÁO DỤC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP Ớ TRƯỜNG THPT

2.1. Nội dung kiến thức cơ bản của chương “ Cảm ứng điện từ”

2.1.1. Nội dung kiến thức kỹ năng trong chương “Cảm ứng điện từ” học sinh cần đạt được.

2.1.2. Sơ đồ cấu trúc nội dung kiến thức chương “ Cảm ứng điện từ”

2.1.3. Ứng dụng kiến thức chương “Cảm ứng điện từ”

2.1.3.1.Máy biến thế

2.1.3.2.Máy phát điện xoay chiều một pha

2.1.3.3.Máy phát điện xoay chiều ba pha

2.1.3.4.Động cơ điện

2.1.3.5.Một số ứng dụng của dòng Phu-cô

2.1.4. Những nghề nghiệp có thể định hướng cho học sinh trong dạy học trải nghiệm

Qua những phân tích về kiến thức trong chương trình mà học sinh cần dạt được và những ứng dụng của kiến thức trong các lĩnh vực hay ngành nghề quen thuộc t có thể định hướng những nghề học sinh có thể trải nghiệm:

– Sản xuất điện năng.

– Truyền tải điện năng.

– Điện dân dụng.

– Cơ điện.

– Điện tử.

2.2. Cơ sở thực tiễn tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo phần kiến thức “cảm ứng điện từ” Vật lý theo định hướng nghề nghiệp ở trường phổ thông

2.2.1. Mục đích

– Tìm hiểu thực trạng dạy và học phần kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” ở trường THPT Trường Chinh thông qua tìm hiểu phân phối chương trình nhằm xác định thời lượng giảng dạy kiến thức tại trường.

– Tìm hiểu thực trạng của việc thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học Vật lý ở các trường THPT.

2.2.2. Phương pháp điều tra

– Điều tra giáo viên: trò chuyện trực tiếp, nghiên cứu giáo án, dự giờ tiết dạy trên lớp, phiếu điều tra.

– Điều tra học sinh: phỏng vấn trực tiếp, nghiên cứu các bài kiểm tra.

2.2.3. Kết quả điều tra

Đa số giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc vận dụng những phương pháp dạy học tích cực, hiện đại và ích lợi của hoạt động trải nghiệm, nhưng vẫn sử dụng các phương pháp dạy học truyền thống vì nhiều lí do.

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một hình thức dạy học hay, có nhiều ưu điểm, giúp người giáo viên thực hiện các mục tiêu hướng vào người học, phát triển con người toàn diện. Tuy nhiên, việc vận dụng vào thực tế hiện nay còn rất hạn chế.

Vì vậy, chúng tôi vận dụng cơ sở lý luận của chương 1 thiết kế các tiến trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào dạy học phần kiến thức “Cảm ứng điện từ ” với mong muốn góp phần thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, đáp ứng yêu cầu của xã hội ngày nay.

2.3. Tiến trình tổ chức dạy học nội dung kiến thức chương “ Cảm ứng điện từ” Vật lý 11 nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Trên cơ sở nghiên cứu và phân tích nội dung kiến thức khoa học chương “Cảm ứng điện từ” – Vật lí 11 THPT, chúng tôi nhận thấy nội dung kiến thức của phần này có nhiều ứng dụng trong thực tế. Việc dạy học các kiến thức chương này có thể giúp định hướng nghề nghiệp cho HS nói chung và giúp HS khám phá nghề sản xuất điện năng, truyền tải điện năng, điện dân dụng, điện tử nói riêng. Do đó có thể tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo khi dạy học một số kiến thức chương này.

2.3.1. Những yêu cầu khi tổ chức hoạt động TN

2.3.2. Qui trình thực hiện hoạt động học tập TN cho học sinh

2.3.2.1. Quy trình tổ chức dạy học nói chung

Quy trình tổ chức thực hiện hoạt động trải nghiệm có thể được thực hiện bằng các bước sau:

Bước 1: Lập kế hoạch

Bước 2: Thực hiện kế hoạch

Bước 3: Tổng hợp báo cáo kết quả

2.3.2.2. Quy trình tổ chức hoạt động TN trong dạy học nội dung kiến thức chương “ Cảm ứng điện từ” Vật lý 11.

Bước 1. Chọn đề tài và xác định mục tiêu của bài trải nghiệm sáng tạo.

Bước 2. Thực hiện kế hoạch

Bước 3. Thực hiện hoạt động

Bước 4. Trình bày sản phẩm.

Bước 5. Đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm

2.3.3. Cấu trúc chung của chủ đề hoạt động trải nghiệm sáng tạo

2.3.4. Các tiêu chí đánh giá trong quá trình thực hiện các chủ đề

2.3.4.1. Phiếu đánh giá cá nhân trong nhóm

2.3.4.2. Phiếu đánh giá chéo giữa các nhóm

2.3.4.3. Phiếu các thành viên tự đánh giá hoạt động của nhóm

2.3.4.4. Phiếu đánh giá quá trình thực hiện đè tài

2.3.5. Kế hoạch tổ chức các hoạt động

2.3.6. Thiết kế chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha, tìm hiểu về sản xuất điện năng ở Việt Nam.

I. Mục tiêu

* Về kiến thức:

– Nêu được nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ

– Nhận biết được hai bộ phận chính của máy phát điện, cách đưa dòng điện ra mạch ngoài, trình bày được nguyên nhân xuất hiện dòng điện cảm ứng.

* Về kĩ năng và định hướng nghề nghiệp:

– Vận dụng được kiến thức về hiện tượng cảm ứng điện từ để thiết kế và chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều ba pha.

– Biết tự đề xuất các giải pháp và lập kế hoạch thực hiện các giải pháp.

– Biết cách thu thập và xử lý thông tin.

– Biết tổng hợp kết quả thu được.

– Biết ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập.

– Biết cách trình bày một bài báo cáo.

– Biết hợp tác trong công việc, làm việc nhóm.

– Phát triển kỹ năng sống và giao tiếp: tổng hợp, thuyết trình.

* Về thái độ:

– Yêu thích môn học.

– Tích cực, tự chủ, sáng tạo trong học tập và vận dụng kiến thức.

– Có tác phong nhanh nhẹn, nhưng cẩn thận, tỉ mỉ trong khi thực hiện nhiệm vụ được phân công.

II. Nội dung

Nội dung 1: Hoạt động trải nghiệm trên lớp nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án

Nội dung 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế và chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều ba pha.

Nội dung 3: Tìm hiểu về sản xuất điện năng ở Việt Nam.

III. Công tác chuẩn bị

IV. Tổ chức hoạt động

1. Hoạt động 1: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án.

2. Hoạt động 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế, chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha

3. Hoạt động 3: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án tìm hiểu ngành sản xuất điện năng

4. Hoạt động 4: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học thảo luận, đánh giá, tổng kết dự án

2.3.7. Thiết kế chế tạo mạch điện chuyển pin 1,5V lên 5V, tìm hiểu ngành truyền tải điện năng tại Việt Nam

I. Mục tiêu

– Nêu được nguyên tắc hoạt động của máy biến thế dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ. Nhận biết được hai bộ phận chính của máy biến áp, trình bày được nguyên nhân xuất hiện dòng điện cảm ứng.

– HS được rèn luyện các kỹ năng bố trí, lựa chọn dụng cụ, lắp đặt, tiến hành thí nghiệm và nhận xét kết quả thu được.

II. Nội dung

Nội dung 1: Hoạt động trải nghiệm trên lớp nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án

Nội dung 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế và chế tạo mạch điện chuyển pin 1,5V lên 5V.

Nội dung 3: Tìm hiểu ngành truyền tải điện năng tại Việt Nam.

III. Công tác chuẩn bị

IV. Tổ chức hoạt động

1. Hoạt động 1: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án.

2. Hoạt động 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế, chế tạo mạch điện chuyển pin 1,5V lên 5V.

3. Hoạt động 3: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án tìm hiểu ngành truyền tải điện năng.

4. Hoạt động 4: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học thảo luận, đánh giá, tổng kết dự án

2.3.8. Thiết kế chế mạch điện dò kim loại, tìm hiểu ứng dụng cảm ứng điện từ trong công nghiệp và xây dựng và an ninh, khảo cổ.

I. Mục tiêu

– Nêu được nguyên tắc hoạt động của máy dò kim loại dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ.

– HS cũng được rèn luyện các kỹ năng bố trí, lựa chọn dụng cụ, lắp đặt, tiến hành thí nghiệm và nhận xét kết quả thu được.

II. Nội dung

Nội dung 1: Hoạt động trải nghiệm trên lớp nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án

Nội dung 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế và chế tạo chế mạch điện dò kim loại.

Nội dung 3: Tìm hiểu mạch dò kim loại ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm, an ninh, công binh và xây dựng.

III. Công tác chuẩn bị

IV. Tổ chức hoạt động

1. Hoạt động 1: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án.

2. Hoạt động 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế, chế tạo mạch dò kim loại.

3. Hoạt động 3: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án tìm hiểu ứng dụng cảm ứng điện từ trong an ninh, công binh, công nghiệp thực phẩm và khảo cổ.

4. Hoạt động 4: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học thảo luận, đánh giá, tổng kết dự án

2.3.9. Thiết kế thiết bị chuyển nhiệt cho bếp từ dùng cho nồi không chuyên dụng, tìm hiểu ứng dụng dòng Fuco trong giao thông an toàn và điện dân dụng.

I. Mục tiêu

– Nêu được dòng Fuco là gì? Nguyên tắc hoạt động của phanh điện từ trong giao thông, nguyên tắc hoạt động của bếp điện từ.

– HS cũng được rèn luyện các kỹ năng bố trí, lựa chọn dụng cụ, lắp đặt, tiến hành thí nghiệm và nhận xét kết quả thu được.

– Tìm hiểu ứng dụng của cảm ứng điện từ trong nghề điện dân dụng, chế tạo ô tô hay một số thiết bị khác.

II. Nội dung

Nội dung 1: Hoạt động trải nghiệm trên lớp nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án

Nội dung 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế thiết bị chuyển nhiệt cho bếp từ

Nội dung 3: Tìm hiểu ứng dụng của cảm ứng điện từ trong nghề điện dân dụng, chế tạo ô tô hay một số thiết bị khác.

III. Công tác chuẩn bị

IV. Tổ chức hoạt động

1. Hoạt động 1: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học nhằm xây dựng ý tưởng, chuẩn bị cho dự án.

2. Hoạt động 2: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án thiết kế đĩa chuyển nhiệt cho bếp từ.

3. Hoạt động 3: Hoạt động trải nghiệm trong cuộc sống thực hiện dự án tìm hiểu ứng dụng dòng Fuco trong giao thông an toàn và điện dân dụng.

4. Hoạt động 4: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học thảo luận, đánh giá, tổng kết dự án

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

Trong chương này, chúng tôi đã hoàn thành được những công việc như sau:

– Nghiên cứu nội dung kiến thức của chương V “Cảm ứng điện từ” thuộc chương trình vật lý 11, đã tiến hành phân tích nội dung kiến thức khoa học và lập sơ đồ cấu trúc logic nội dung nhằm xác định mức độ nội dung kiến thức cơ bản và các kỹ năng mà học sinh cần đạt được.

– Điều tra dạy học nội dung kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” tại trường THPT Trường Chinh, điều tra cách tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn học tại các trường trong địa bàn.

– Thiết kế các hoạt động trải nghiệm sáng tạo thông qua dự án học tập chương “ Cảm ứng điện từ” thuộc chương trình vật lý 11 cùng với tiến trình thực hiện và những tư liệu hỗ trợ quá trình.

CHƯƠNG 3

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm

3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm

Mục đích của thực nghiệm sư phạm là kiểm tra giả thuyết khoa học của đề tài đã đưa ra cụ thể là: đánh giá tính khả thi của tiến trình dạy học đã soạn thảo đối với việc định hướng nghề nghiệp cho HS đồng thời phù hợp với chuẩn kiến thức kỹ năng mà HS cần đạt được. Từ đó, sửa đổi và bổ sung, hoàn thiện tiến trình dạy học đã soạn thảo.

3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm

Đánh giá thái độ, tinh thần học tập, năng lực định hướng nghề nghiệp, giải quyết vấn đề trong các hoạt động trải nghiệm lính hội kiến thức.

3.2. Đối tượng, nội dung và thời gian thực nghiệm sư phạm

3.2.1. Đối tượng thực nghiệm sư phạm

38 học sinh lớp 11B2 trường THPT Trường Chinh – TP Kon Tum – tỉnh Kon Tum. Trong đó có 11 học sinh dân tộc Bana, 27 học sinh dân tộc Kinh.

3.2.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm

Tiến hành dạy học chương “cảm ứng điện từ” theo các hoạt động chúng tôi đã trình bày ở chương 2

3.2.3. Thời gian thực nghiệm sư phạm

Trong khoảng thời gian từ ngày 05/03/2018 đến 28/03/2018

Địa điểm: chúng tôi thực nghiệm ở trường THPT Trường Chinh – Kon Tum – Kon Tum.

3.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Tôi trực tiếp tiến hành dạy học tổ chức các hoạt động trải nghiệm theo PPDHDA đã soạn thảo khi HS bắt đầu học phần kiến thức “Cảm ứng điện từ”. Vì nên tôi chọn các thời điểm thích hợp để bổ sung các kiến thức cũng như hướng dẫn cách thức làm việc.

Chúng tôi tiến hành phân tích diễn biến các tiết học đặc biệt những phần kiểm tra tiến độ làm việc của các nhóm sau mỗi tiết học liên quan từng nhóm. Đánh giá tính khả thi tiến trình dạy học ở chương 2 thông qua cơ sở lý luận ở chương 1. Đây là cơ sở để chúng tôi kiểm chứng lại giả thuyết của đề tài thông qua kết quả thu được.

3.4. Kế hoạch thực hiện thực nghiệm sư phạm

3.5. Kết quả thực nghiệm

3.5.1. Phân tích các buổi học TNSP

3.5.1.1. Hoạt động 1 (tiết 1, 2 trong phòng tin học)

GV giới thiệu về HĐTNST, các hình thức trải nghiệm sáng tạo và hình thức dạy học dự án.

GV hướng dẫn HS kĩ năng tìm kiếm tài liệu trên internet, sách báo, kĩ năng trình bày trước đám đông, kĩ năng hoạt động nhóm

GV giới thiệu cấu trúc chương “Cảm ứng điện từ”, và phân tích các ngành nghề liên quan ứng dụng tới phần kiến thức. Các nhóm HS lựa chọn chủ đề phù hợp với nhóm.

Các chủ đề cho học sinh lựa chọn:

1. Thiết kế chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha, tìm hiểu về sản xuất điện năng ở Việt Nam.

2. Thiết kế chế tạo mạch điện chuyển pin 1,5V lên 5V, tìm hiểu ngành truyền tải điện năng tại Việt Nam

3. Thiết kế chế mạch điện dò kim loại, tìm hiểu ứng dụng cảm ứng điện từ trong công nghiệp và xây dựng và an ninh, khảo cổ.

4. Thiết kế thiết bị chuyển nhiệt cho bếp từ dùng cho nồi không chuyên dụng, tìm hiểu ứng dụng dòng Fuco trong giao thông an toàn và điện dân dụng.

3.5.1.2. Hoạt động 2 ( tiết 3, 4)

GV dạy kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” theo như kế hoạch dạy học của nhà trường đã có, cuối tiết học 3, 4( bài 23 – Từ thông. Cảm ứng điện từ) GV dùng thời gian củng cố bài để giải đáp thêm thắc mắc và định hướng các nhóm trong quá trình làm dự án.

3.5.1.3. Hoạt động 3 ( tiết 5, 6).

GV dạy kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” theo như kế hoạch dạy học của nhà trường đã có, cuối tiết học 5, 6( bài 24, 25 – Suất điện động cảm ứng và Tự cảm) GV dùng thời gian củng cố bài để giải đáp thêm thắc mắc và định hướng các nhóm trong quá trình làm dự án.

3.5.1.4. Hoạt động 4 (tiết 7, 8)

GV cho HS các nhóm gia cố lại sản phẩm và bài báo cáo về đề tài của nhóm. Đại diện mỗi lên trình bày kết quả của dự án cũng như hoạt động của sản phẩm của nhóm mình làm.

Nhóm 1: Chủ đề: Thiết kế chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha, tìm hiểu về sản xuất điện năng ở Việt Nam.

Nhóm 2 Chủ đề: Thiết kế chế tạo mạch điện chuyển pin 1,5V lên 5V, tìm hiểu ngành truyền tải điện năng tại Việt Nam

Nhóm 3 Chủ đề: Thiết kế chế mạch điện dò kim loại, tìm hiểu ứng dụng cảm ứng điện từ trong công nghiệp và xây dựng và an ninh, khảo cổ.

Nhóm 4 Chủ đề: Thiết kế thiết bị chuyển nhiệt cho bếp từ dùng cho nồi không chuyên dụng, tìm hiểu ứng dụng dòng Fuco trong giao thông an toàn và điện dân dụng.

Các HS trong cùng nhóm đánh giá điểm của nhau qua quá trình làm đề tài và nộp kết quả lại cho GV. Kết hợp với kết quả của các thành viên trong nhóm và phếu chấm chung GV cho điểm từng nhóm và từng thành viên.

3.5.2. Đánh giá kết quả thực nghiệm

a. Đánh giá định tính

– Đánh giá tính hợp tác

– Đánh giá thái độ và hành vi.

Nhận xét kết quả của trải nghiệm sáng tạo của các nhóm

b. Đánh giá định lượng

c. Đánh giá mức độ nắm vững kiến thức chương trình của HS thông qua bài kiểm tra

Kết quả của HS được đánh giá thông qua bảng điểm. Điểm kiểm tra kiến thức dao động từ 4 đến 9 phù hợp năng lực nhận thức của đối tượng thực nghiệm. Điểm đánh giá hoạt động trải nghiệm của HS dao động từ 6.87 đến 9.78 tùy thuộc vào trình độ và mức độ đóng góp tham gia của các em vào các hoạt động của nhóm mình nên kết quả có sự khác nhau. Tuy nhiên nhìn chung kết quả hoạt động trải nghiệm thông qua dự án của các em tương đối tốt.

Từ kết quả có thể thấy việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua DHDA phần kiến thức “Cảm ứng điện từ” đã giúp học sinh phát triển các năng lực định hướng nghề nghiệp, rèn luyện kĩ năng hợp tác nhóm và giải quyết các vấn đề và vận dụng kiến thức trong thực tiễn.

3.6. Thuận lợi và khó khăn

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3

Sau khi dạy thực nghiệm cho HS lớp 11B2 trường THPT Trường Chinh tỉnh Kon Tum, qua quan sát những hoạt động của HS và những kết quả của HS đạt được chúng tôi rút ra nhận xét: quá trình tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp THPT giúp HS hứng thú, say mê với bộ môn hơn, phát triển được các năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin hay các kỹ năng phục vụ cho cuộc sống xung quanh. Sự hợp tác thể hiện qua những việc nư phân chia các nhiệm vụ hay công việc khi làm dự án, qua quá trình trao đổi thảo luận tìm các ý tưởng cho dự án. Việc sử dụng công nghệ thông tin đã thông thạo hơn khi các em biết cách sử dụng những từ khóa quan trọng tìm thông tin cần thiết phục vụ cho công việc của nhóm. Và quan trọng hơn các em HS đã có sự định hướng nghề nghiệp khi đã biết gắn kết kiến thức bộ môn mình học với những ngành nghề xung quanh, kèm theo những phát hiện về sở trường thân trong quá trình làm dự án cũng nhưng việc tìm hiểu các ngành nghề.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1.KẾT LUẬN

Trong quá trình thực hiện đề tài: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học các kiến thức chương “Cảm ứng điện từ” Vật lý 11 nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh chúng tôi đã đạt được một số kết quả sau:

Ở chương 1 chúng tôi bổ sung và làm rõ hơn cơ sở lí luận và thực tiễn về tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo qua hình thức dạy học dự án nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Ở chương 2 chúng tôi đã xây dựng mục tiêu của chủ đề. Từ cơ sở đó vận dụng cơ sỏ lí luận của chương 1 thiết kế các hoạt động trải nghiệm sáng tạo thông qua dự án học tập chương “ Cảm ứng điện từ” thuộc chương trình vật lý 11 cùng với tiến trình thực hiện và những tư liệu hỗ trợ quá trình.

Quá trình thực nghiệm sư phạm ở chương 3 đã đánh giá quá trình tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm giáo dục định hướng nghề nghiệp THPT giúp HS hứng thú, say mê với bộ môn hơn, phát triển được các năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin, năng lực định hướng nghề nghiệp hay các kỹ năng phục vụ cho cuộc sống xung quanh.

Vì điều kiện thời gian không cho phép nên chúng tôi chỉ tiến hành thực nghiệm sư phạm ở 1 lớp học trong 1 trường học. Vì vậy kết quả thu được và đánh giá chủ đề chưa thể mang tính khái quát. Chúng tôi sẽ cố gắng tiếp tục thử nghiệm trên diện rộng hơn để có thể hoàn thiện đề tài của mình.

2. KIẾN NGHỊ

Để thực hiện được các hoạt động trải nghiệm trong các trường THPT ở Việt Nam có hiệu quả, chúng tôi có một số kiến nghị như sau:

Nhà trường hiện đại hóa cơ sở vật chất tạo điều kiện cho việc áp dụng các phương pháp dạy học mới

Tiếp tục bồi dưỡng thường xuyên cho GV các phương pháp dạy học tích cực và việc đổi mới kiểm tra đánh giá.

GV cần có sự tăng cường đầu tư hơn nữa trong việc thiết kế và tổ chức dạy học, trong quá trình tổ chức dạy học cần phải thường xuyên vận dụng các phương pháp dạy học tích cực để có thể khơi gợi hứng thú học tập của HS, giúp HS có thể phát triển được nhiều năng lực hơn.

Đổi mới việc đánh giá giờ dạy của GV theo hướng tích cực.

LIỆN HỆ:

SĐT+ZALO: 0935568275

E:\DỮ LIỆU COP CỦA CHỊ YẾN\DAI HOC DA NANG\LY LUAN VA PHUONG PHAP DẠY HOC VAT LY\LE THI PHUONG